II SA/Bk 306/23

II SA/Bk 306/23 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2023-09-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Elżbieta Lemańska
Małgorzata Roleder /przewodniczący/
Marta Joanna Czubkowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Pomoc publiczna
Sygn. powiązane
II GSK 229/24 - Wyrok NSA z 2024-07-18
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2561
art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 54 ust. 3
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska (spr.) sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Protokolant sekretarz sądowy Natalia Paulina Janowicz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 września 2023 r. sprawy ze skargi D. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 3 marca 2023 r. nr 406.148/E-10/27/2023 w przedmiocie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych oddala skargę
Uzasadnienie
Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności.
W dniu 15 grudnia 2022 r. D.W. złożył wniosek o przyznanie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W oświadczeniu z tego samego dnia wnioskodawca podał, że jego miesięczny dochód wynosi 770 zł netto z tytułu najmu mieszkania.
Z przeprowadzonego w dniu 11 stycznia 2023 r. wywiadu środowiskowego wynika, że wnioskodawca posiada obywatelstwo polskie i ma miejsce zamieszkania na terenie miasta Białegostoku. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, odrębnie gospodaruje matka. Jest rozwiedziony, ma syna z którym nie utrzymuje kontaktu. Zajmuje samodzielny pokój w mieszkaniu matki, która w ramach pomocy reguluje opłaty mieszkaniowe a on płaci za internet i telefon 100 zł. Strona jest bierna zawodowo ze względu na brak zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia wynikający z choroby. Nie podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu – nie jest zarejestrowana w PUP – zaświadczenie z 27 grudnia 2022 r. Od 22 listopada 2022 r. nie posiada statusu osoby bezrobotnej. D.W. choruje przewlekle i w dalszym ciągu wymaga leczenia, co potwierdził zaświadczeniem lekarskim z 9 grudnia 2022 r. Zainteresowany należy do osób niepełnosprawnych w stopniu lekkim okresowo do 30 września 2023 r. (symbol 05-R). Wymaga zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, porusza się o kuli ze względu na operacje nogi ma problemy z poruszaniem się i przebywa w domu. Źródłem utrzymania są środki z tytułu najmu mieszkania wysokości 850 zł brutto (umowa najmu mieszkania z 16 lipca 2022 r.). Od tej kwoty w listopadzie został odprowadzony podatek w wysokości 80 zł (potwierdzenie przelewu podatku oraz potwierdzenie otrzymanej kwoty z tytułu najmu przesłane do organu droga e-mailową w dniu 15 grudnia 2022 r.). Ponadto decyzją z 25 listopada 2022 r. przyznano stronie zasiłek okresowy od 1 listopada 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. w wysokości 20 zł miesięcznie. D.W. nie wykazał innych składników dochodu. Od stycznia uległa zmianie jego sytuacja dochodowa. W styczniu 2023 r. odprowadził podatek w wysokości 105 zł i 22 zł (potwierdzenie przelewu podatku oraz otrzymanej kwoty z tytułu najmu dostarczono droga e-mailową w dniu 5 stycznia 2023 r.). D.W. oświadczył, że innego własnego dochodu nie posiada.
W oparciu o powyższe ustalenia Zastępca Dyrektora Departamentu Spraw Społecznych Urzędu Miejskiego w Białymstoku, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Białystok, decyzją z 16 stycznia 2023 r., nr ZPS-IX.552.29.2022 odmówił D.W. potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na okres od 22 grudnia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. i potwierdził prawo do tych świadczeń na okres od 1 stycznia 2023 r. do 14 marca 2023 r.
W uzasadnieniu wskazano, że D.W. do 21 listopada 2022 r. był zarejestrowany w PUP jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Tak więc, na podstawie art. 67 ust. 4 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, uwzględniając trzydziestodniowy okres karencji - do 21 grudnia 2022 r. posiadał prawo do świadczeń opieki zdrowotnej. D.W. w XI i w XII 2022 r. uzyskał dochód z wynajmu mieszkania w wysokości 770 zł oraz korzystał z zasiłku okresowego w kwocie 20 zł miesięcznie. Łączny dochód w listopadzie i w grudniu wyniósł po 790 zł miesięcznie. Wykazany dochód przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynoszące 776 zł. W związku z tym stwierdzono, że wnioskodawca w okresie od 22 grudnia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. nie spełniał przesłanek do uzyskania prawa do świadczeń z opieki zdrowotnej. Jako, że zasiłek okresowy przyznano od 1 listopada 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. to w grudniu 2022 r. nastąpiła utrata dochodu w postaci tego zasiłku. Stąd prawo do świadczeń z opieki zdrowotnej na dalszy okres ustalono, opierając się na dochodzie ze stycznia 2023 r., który wyniósł 723 zł (czynsz najmu w kwocie 850 zł, pomniejszony o podatek w kwocie 127 zł). Wskazany dochód nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego wynoszącego 776 zł. W związku z tym przyjęto, że w okresie od 1 stycznia 2023 r. do 14 marca 2023 r. zachodzą przesłanki do potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej. Stwierdzono także, że z wywiadu środowiskowego wynika, że nie zachodzą dysproporcje między udokumentowaną wysokością dochodu, a sytuacją majątkową wnioskodawcy.
Od tej decyzji odwołanie złożył D.W. wnosząc o jej zmianę w pkt 1 i przyznanie prawa do opieki zdrowotnej za okres od 22 grudnia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. Odwołujący zakwestionował ustalenie dochodu za miesiąc listopad i grudzień 2022 r. na kwotę 790 zł. Zarzucił, że organ nie czyta otrzymanych dokumentów i wyjaśnił, że w listopadzie dochód z najmu wynosił 748 zł oraz zasiłek okresowy w kwocie 20 zł (łącznie dochód wyniósł 768 zł), podatek dochodowy od najmu za listopad 2022 r. zapłacił w grudniu 2022 r. oraz w styczniu 2023 r. W grudniu 2022 r. dochód z najmu wyniósł 745 zł + zasiłek okresowy w kwocie 20 zł, co daje łącznie kwotę 765 zł, za XII podatek był odprowadzony w dniu 5 stycznia 2023 r. Świadczą o tym przesłane mailem dowody wpłaty podatków. Odwołujący podniósł, że w pkt 2 co do zasady decyzja jest właściwa, ale oparta na zupełnie fałszywych przesłankach. Zdaniem odwołującego organ nie mógł ustalić jego dochodów za styczeń 2023 r., gdyż umowa najmu uległa zmianie od stycznia 2023 r. oraz nie został zapłacony podatek za styczeń 2023 r. Zarzucił, że przyznano mu zasiłek okresowy w wysokości 20 zł nie informując go o tym. Zdaniem odwołującego nie należy mu się ten zasiłek z tego powodu, że po jego przyznaniu jego dochód wzrósł w taki sposób, że odbiera mu prawo do korzystania z pomocy społecznej. W odczuciu odwołującego zrobiono to celowo i złośliwie, aby uniemożliwić mu uzyskanie zasiłków celowych za listopad i grudzień oraz ubezpieczenia zdrowotnego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku decyzją z 3 marca 2023 r. nr 406.148/E-10/27/2023 uchyliło w całości zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji (pkt 1 decyzji); potwierdziło prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na okres od 1 stycznia 2023 r. do 15 stycznia 2023 r. (pkt 2 decyzji) i odmówiło prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na okres od 22 grudnia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. oraz od 16 stycznia 2023 r. do 14 marca 2023 r.
W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach z opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2561 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa) do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych mają prawo inne niż ubezpieczeni osoby posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które posiadają obywatelstwo polskie lub uzyskały w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, lub zezwolenie na pobyt czasowy, spełniające kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej, co do których nie stwierdzono okoliczności o której mowa w art. 12 ustawy, na zasadach i w zakresie określonych dla ubezpieczonych.
W niniejszej sprawie odwołujący powinien spełniać następujące przesłanki: miejsce zamieszkania na terytorium RP; posiadanie obywatelstwa polskiego; spełnienie kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej.
Z treści art. 8 ustawy o pomocy społecznej wynika, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę na przekracza kwoty 600 zł albo osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776 zł. Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społecznego określone w odrębnych przepisach; kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.
Kolegium wskazało, że z akt sprawy wynika, że D.W. jest obywatelem Polski i przebywa w mieście Białystok oraz jest osobą samotnie gospodarującą. W listopadzie 2022 r. odwołujący uzyskał dochód z najmu mieszkania w wysokości 850 zł, od którego podatek w kwocie 80 zł zapłacił w grudniu 2022 r. Ponadto w listopadzie 2022 r. otrzymał zasiłek okresowy w kwocie 20 zł, zasiłek celowy na zakup odzieży w kwocie 70 zł i zasiłek celowy na zakup żywności w kwocie 700 zł. Zgodnie jednak z treścią art. 8 ust. 4 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, do dochodu nie wlicza zasiłku celowego. Tak więc łączny dochód odwołującego za listopad 2022 r. wyniósł 790 zł a więc przekroczył dopuszczalne kryterium dochodowe. Wobec nie spełnienia kryterium dochodowego D.W. nie mógł nabyć prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych za okres od 22 grudnia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r.
W przypadku dalszego okresu objęcia D.W. prawem do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, należało uwzględnić dochód z grudnia 2022 r., jednak w wyniku utraty dochodu w postaci zasiłku okresowego z końcem grudnia 2022 r., trzeba było wziąć pod uwagę dochód ze stycznia 2023 r. W tym miesiącu dochodem odwołującego był czynsz najmu w kwocie 850 zł, zaś zapłacony podatek w styczniu 2023 r. wyniósł 127 zł, a więc po odliczeniu wydatków w styczniu, dochód wyniósł 723 zł. Oznacza to, że spełnione zostało kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej. W konsekwencji pozwala to nabyć prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych od stycznia 2023 r.
W związku z tym, że D.W. został zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego od 16 stycznia 2023 r., należało zmienić okres przyznania ww. uprawnienia. Kolegium postanowiło więc o przyznaniu prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w okresie od 1 stycznia 2023 r. do 15 stycznia 2023 r., zaś odmówiło przyznania takiego uprawnienia od 16 stycznia 2023 r. na okres 90 dni. Zgodnie bowiem z art. 54 ust. 7 ustawy, prawo do świadczeń opieki zdrowotnej przysługuje przez okres 90 dni od dnia określonego w decyzji, którym jest dzień złożenia wniosku, w przypadku udzielania świadczeń w stanie nagłym - dzień udzielenia świadczenia - chyba że w tym okresie świadczeniobiorca zostanie objęty ubezpieczeniem zdrowotnym. Kolegium stwierdziło przy tym, że rozstrzygnięcie to nie narusza art. 139 K.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. W niniejszej sprawie nie można za ten sam okres, czyli od 16 stycznia 2023 r. przyznać prawa do świadczeń z opieki zdrowotnej z obu tytułów, bowiem naruszałoby to rażąco art. 54 ust. 7 ustawy.
Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego wniósł D.W. i zarzucił błędne ustalenie dochodu w listopadzie 2022 r. na kwotę 790 zł, gdyż dochód netto wyniósł 768 zł: - przychód z najmu z 10 listopada 2022 r. 850 zł; podatek zapłacony na dzień 14 grudnia 2022 r. w kwocie 80 zł; zasiłek okresowy w kwocie 20 zł; opłacony podatek za listopad 2022 r. w kwocie 22 zł w dniu 5 stycznia 2023 r. Zdaniem skarżącego nie ma znaczenia, data dokonania przelewu, gdyż wyraźnie zostało w przelewie opisane, że podatek został zapłacony za listopad 2022 r. Kwota podatków za listopad 2022 r. wyniosła 102 zł. Skarżący podniósł, że o tym, że uzyskał dochód za listopad 2022 r. inny niż tylko z najmu dowiedział się 5 stycznia 2023 r. Nadto podniósł, że podatnik ma prawo dokonać kolejnej zaliczki na podatek dochodowy, jeśli dowiedział się o innych dochodach lub gdy popełnił omyłkę.
Zarzucił także błędne ustalenie dochodu w styczniu 2023 r. na kwotę 723 zł, podczas gdy dochód ten wyniósł 769 zł: - 850 zł wpłata odstępnego; - 10 zł zwrot nadpłaty odstępnego; - 71 zł podatek za styczeń. Skarżący podniósł, że był zmuszony do obniżki ceny najmu do 840 zł, gdyż musiał dostosować swój dochód do maksymalnego dochodu uprawniającego do korzystania z zasiłków z pomocy społecznej. Podatek odprowadził 5 dni przed terminem, czyli 15 lutego 2023 r. w kwocie 71 zł. Skarżący zarzucił przy tym popełnienie przestępstwa przez Kolegium przez poświadczenie nieprawdy w dokumencie urzędowym przez błędne ustalenie dochodu za styczeń 2023 r. na kwotę 723 zł i za listopad 2022 r. na kwotę 790 zł. Podniósł, że nie rozumie dlaczego ma utracony dochód za grudzień 2022 r., jeżeli utracony jest tylko zasiłek okresowy w kwocie 20 zł. Jego dochód w grudniu 2022 r. wyniósł 745 zł netto (850 zł brutto dochód z najmu; - 105 zł podatek dochodowy zapłacony 5 stycznia 2023 r.). Podkreślił, że podatki za przychód uzyskany w danym miesiącu odprowadza się do 20 następnego miesiąca. Z ustawy o pomocy społecznej wynika, że do określenia jego dochodu wystarczy oświadczenie, żądanie więc dokumentów na przychód i odprowadzony podatek dochodowy, czy też kwestionowanie tytułu zapłaconych podatków stanowi nadużycie prawa. W przypadku nie podzielenia przez sąd ustaleń skarżącego w zakresie dochodów za listopad, grudzień 2022 r. i styczeń 2023 r., skarżący wniósł o powołanie biegłego rewidenta, który wypowie się w sprawie przychodów, terminów wypłaty podatku dochodowego, możliwości dokonania dopłaty do podatku dochodowego, prawidłowego ustalenia dochodu za dany miesiąc.
Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i potwierdzenie prawa do ubezpieczenia zdrowotnego od 22 grudnia 2022 r. do 15 stycznia 2023 r.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.
Skarga nie może być uwzględniona.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej powoływana jako P.p.s.a.), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.). W sprawie niniejszej do takich naruszeń nie doszło.
Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku na podstawie której przyznano skarżącemu prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na okres od 1 stycznia 2023 r. do 15 stycznia 2023 r. i odmówiono prawa do tych świadczeń na okres od 22 grudnia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. oraz od 16 stycznia 2023 r. do 14 marca 2023 r.
Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach z opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2561 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa).
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie mają prawo inne niż ubezpieczeni osoby posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które posiadają obywatelstwo polskie lub uzyskały w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2021 r. poz. 2354, z późn. zm.), spełniające kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268, z późn. zm.), co do których nie stwierdzono okoliczności, o której mowa w art. 12 tej ustawy, na zasadach i w zakresie określonych dla ubezpieczonych.
Z przepisem powyższym koresponduje treść art. 54 ust. 3 ustawy, w którym określone zostały przesłanki wydania przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych. Jak wynika z tego przepisu decyzję wydaje się po:
1) przedłożeniu przez świadczeniobiorcę dokumentów potwierdzających zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz dokumentów potwierdzających:
a) posiadanie obywatelstwa polskiego, lub
b) posiadanie statusu uchodźcy, lub
c) objęcie ochroną uzupełniającą, lub
d) posiadanie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c i d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach;
2) przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego;
3) stwierdzeniu spełnienia kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej;
4) stwierdzeniu braku okoliczności, o której mowa w art. 12 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w wyniku przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w pkt 2.
Zgodnie z przepisem art. 12 ustawy o pomocy społecznej, do którego odsyła przepis art. 54 ust. 3 pkt 4 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, w przypadku stwierdzonych przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości, można odmówić przyznania świadczenia.
Z powyższych regulacji wynika, że potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych bazuje na przesłankach formalnych (miejsce zamieszkania na obszarze Polski, obywatelstwo polskie lub odpowiedni status prawny cudzoziemca) oraz przesłankach merytorycznych, sprowadzających się do spełnienia kryterium dochodowego oraz braku dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu i rzeczywistą sytuacją majątkową.
W sprawie niniejszej spór dotyczy spełnienia kryterium dochodowego w listopadzie 2022 r. a w konsekwencji zasadności odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia za okres od 22 grudnia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r.
Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej". Kwota tego kryterium dochodowego została ustalona na podstawie § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 1296). W sprawie niniejszej bezspornym jest, że skarżący jest osobą samotnie gospodarującą.
Ustawodawca zdefiniował również, co należy rozumieć pod pojęciem dochodu. Mianowicie za dochód - zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. - uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.
Do tak ustalonego dochodu ustawodawca nie wliczył świadczeń, zasiłków, nagród, dochodów i innych kwot wymienionych w art. 8 ust. 4 u.p.s., przy czym w doktrynie przyjmuje się, że enumerację negatywną określoną w art. 8 ust. 4 omawianej ustawy należy uznać za zamkniętą. Tym samym wszelkie przychody, bez względu na tytuł i źródło ich otrzymania, po odpowiednich pomniejszeniach, należy uznać za dochód (tak: I. Sierpowska, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, Warszawa 2009, s. 70).
Organy w sprawie niniejszej na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego 11 stycznia 2023 r., oświadczenia skarżącego złożonego 15 grudnia 2022 r. oraz nadesłanych przez niego kserokopii przelewów ustaliły, że skarżący w listopadzie 2022 r., a więc w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, osiągnął dochód w wysokości 790 zł. Na kwotę tę składa się dochód z najmu mieszkania w wysokości 850 zł (kwota wynikająca z dowodu przelewu – k. 22 akt), kwota zasiłku okresowego w wysokości 20 zł; kwotę 870 zł pomniejszono o kwotę 80 zł, uiszczoną przez skarżącego w grudniu 2022 r. tytułem podatku od najmu (k. 21 akt przelew dokonany 14 grudnia 2022 r.). Dochód w wysokości 790 zł przekracza kryterium dochodowe wynoszące 776 zł. Wobec niespełnienia kryterium dochodowego prawidłowo stwierdzono, że skarżący nie mógł nabyć prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych za okres od 22 grudnia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r.
Zasadniczo spór odnośnie dochodu ustalonego za listopad 2022 r. dotyczy tego czy przelew dokonany przez skarżącego w dniu 5 stycznia 2023 r. na kwotę 22 zł z opisem jako podatek za listopad 2022 r., powinien pomniejszać kwotę dochodu uzyskanego przez niego w listopadzie 2022 r., co ostatecznie dawałoby kwotę dochodu w wysokości 768 zł i uprawniałoby skarżącego do wnioskowanego świadczenia za okres od 22 grudnia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r.
Jak wynika z akt sprawy skarżący rozlicza najem lokalu na zasadach ogólnych (vide: treść notatki urzędowej sporządzonej w dniu 13 stycznia 2023 r.). Osoba wynajmująca lokal na zasadach ogólnych jest zobowiązana do dokonania rozliczenia uzyskanego przychodu i odprowadzenia od wykazanego dochodu należnego podatku. Zapłaty należnego podatku zasadniczo dokonuje się na koniec roku rozliczeniowego. Dopuszcza się przy tym comiesięczne uiszczanie kwoty podatku (oszacowanej przez wynajmującego) na indywidulany mikrorachunek. Dokładnego rozliczenia należnego podatku dokonuje US na koniec roku rozliczeniowego. Począwszy od 2023 r. nie ma możliwości rozliczania przychodów z najmu prowadzonego prywatnie według skali podatkowej (na zasadach ogólnych). Wyłączną metodą opodatkowania najmu prywatnego (czyli poza prowadzeniem działalności gospodarczej w tym zakresie) jest ryczałt od przychodów ewidencjonowanych. Od 2023 r. od momentu uzyskania pierwszego przychodu z najmu, podatnik obowiązany jest opłacać przychód na zasadach ryczałtowych, tj. według stawki 8,5% i 12,5%. Oznacza to, że od 2023 r. przychody z najmu rozliczane są tylko ryczałtem.
Z akt sprawy wynika, że skarżący w 2022 r. uiszczał comiesięczne kwoty podatku samodzielnie szacowanego – 14 grudnia 2022 r. zapłacił 80 zł podatku od najmu za listopad 2022 r. i 5 stycznia 2023 r. wpłacił kwotę 105 zł podatku za grudzień 2022 r. Kwota 80 zł została uwzględniona przez organy w dochodzie skarżącego za listopad 2022 r. Zdaniem skarżącego w dochodzie tym powinna być również uwzględniona kwota podatku w wysokości 22 zł dokonana przez niego 5 stycznia 2023 r. Nie ma bowiem znaczenia data przelewu a jego opis. Jednocześnie skarżący podniósł, że o tym iż uzyskał w listopadzie dochód inny niż tylko z najmu dowiedział się 5 stycznia 2023 r. Z powyższego wynika, że przelew z 5 stycznia 2023 r. w kwocie 22 zł dokonany był w zamiarze obniżenia dochodu za listopad 2022 r. po uzyskaniu informacji, że kryterium dochodowe zostało przekroczone. Takie postępowanie nie znajduje akceptacji sądu. Sprowadza się ono do "sterowania" dochodem w sposób sztuczny, który nie ma nic wspólnego z dochodem rzeczywiście uzyskiwanym. Podatek od czynszu najmu uzyskanego przez skarżącego w listopadzie został już raz uiszczony w grudniu i ponowne uiszczenie tego podatku w styczniu było niedopuszczalne. Kwota 22 zł nie mogła być zatem uwzględniona w dochodzie za listopad 2022 r. Stąd wysokość dochodu została prawidłowo ustalona na kwotę 790 zł. Kwota ta przekracza kryterium dochodowe i dlatego nie można było przyznać skarżącemu wnioskowanego świadczenia za okres od 22 grudnia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r.
Odnośnie dalszego okresu zasadniczo należało uwzględnić dochód z grudnia 2022 r. ale z uwagi na utratę dochodu w postaci zasiłku okresowego z końcem grudnia 2022 r. należało wziąć pod uwagę dochód ze stycznia 2023 r. Pod pojęciem utraty dochodu należy rozumieć utratę jakiegokolwiek elementu składowego tego dochodu a nie całego dochodu. W styczniu 2023 r. organy dochód skarżącego wyliczyły na kwotę 732 zł. Przyjęto, że na kwotę tę składa się dochód z najmu mieszkania w wysokości 850 zł oraz zapłacony w styczniu 2023 r. podatek w łącznej wysokości 127 zł. Wobec spełnienia kryterium dochodowego potwierdzono prawo do świadczeń z opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na okres od 1 stycznia 2023 r. do 15 stycznia 2023 r. Skarżący generalnie nie kwestionuje decyzji w tym zakresie, gdyż jest ona dla niego korzystna. Zarzuca jednak, że organ nie mógł ustalić jego dochodów za styczeń 2023 r., gdyż umowa najmu uległa zmianie od stycznia 2023 r. oraz na datę wydania decyzji nie został zapłacony podatek za styczeń 2023 r. Zdaniem skarżącego dochód za ten miesiąc wyniósł 769 zł: - 850 zł czynsz najmu; - 10 zł zwrot nadpłaty odstępnego; - 71 zł podatek za styczeń zapłacony 15 lutego 2023 r. Odnosząc się do tego wskazać należy, że z materiału dowodowego którym dysponował organ odwoławczy wynikało, że dochód z najmu lokalu wynosi 850 zł brutto. Dochód z najmu został zmodyfikowany przez skarżącego po wprowadzeniu obowiązku ryczałtowego opodatkowania wynoszącego 8,5 %. Przy dochodzie w wysokości 850 zł podatek wynosiłby 72 zł. Co oznacza, że dochód z najmu wynosiłby 778 zł netto i przekraczałby kryterium dochodowe o 2 zł. Składając odwołanie w dniu 26 stycznia 2023 r. skarżący nie dołączył do akt sprawy przelewu z 10 stycznia 2023 r. na kwotę 850 zł tytułem czynszu najmu oraz przelewu na kwotę 10 zł z 18 stycznia 2023 r. tytułem nadpłaty czynszu najmu (uczynił to dopiero na etapie postępowania sądowego). Stąd jeszcze raz należy podnieść, że nie można zarzucać organowi, że dochód z najmu został ustalony na kwotę 850 zł brutto. Zgodzić się natomiast należy ze skarżącym, że od kwoty 850 zł nie można było odliczyć kwoty 127 zł uiszczonej tytułem podatku, a wynikającej z przelewów dokonanych przez skarżącego w dniu 5 stycznia 2023 r. (22 zł z opisem podatek za listopad 2022 r. i 105 zł z opisem podatek za grudzień 2022 r.). Od 2023 r. należny ryczałt od kwoty 850 zł, jak już wskazano powyżej wynosi 72 zł. Jak wynika z przelewu dołączonego do skargi skarżący po zmniejszeniu wysokości czynszu najmu na kwotę 840 zł, przelał w dniu 15 lutego 2023 r. kwotę 71 zł tytułem podatku. Mimo błędu organu polegającego na odliczeniu od czynszu, kwoty podatków nie uiszczonych za styczeń 2023 r. stwierdzić należy, że uchylenie decyzji nie było zasadne. Dochód wyliczony przez organy z tym błędem skutkował bowiem przyznaniem skarżącemu wnioskowanego świadczenia.
Prawidłowo przy tym SKO zreformowało decyzję organu pierwszej instancji w ten sposób, że odmówiło przyznania przedmiotowego świadczenia od 16 stycznia 2023 r. do 14 marca 2023 r. Skarżący został bowiem zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego od 16 stycznia 2023 r. Zgodnie zaś z art. 54 ust. 7 ustawy, prawo do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie decyzji, o której mowa w ust. 1, przysługuje przez okres 90 dni od dnia określonego w decyzji, którym jest: 1) dzień złożenia wniosku, 2) w przypadku udzielania świadczeń w stanie nagłym - dzień udzielenia świadczenia - chyba że w tym okresie świadczeniobiorca zostanie objęty ubezpieczeniem zdrowotnym. Przyznanie świadczenia za ten sam okres czyli od 16 stycznia 2023 r. z obu tytułów naruszałoby rażąco tę regulację. Stąd też rozstrzygnięcie w tym zakresie nie mogło, jak słusznie wywiodło SKO, stanowić naruszenia art. 139 K.p.a.
Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.