II SA/BK 304/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2025-06-03
NSAbudowlaneWysokawsa
pozwolenie na budowęwaga samochodowaprawo budowlanesamowola budowlanazabudowa zagrodowagranica działkiodpady budowlaneprojekt budowlanypostępowanie administracyjneWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił pozwolenie na budowę wagi samochodowej, uznając, że stan faktyczny sprawy nie został dostatecznie wyjaśniony w kwestii ewentualnego wykorzystania elementów poprzedniej samowoli budowlanej.

Skarżący J. P. zaskarżył decyzję Wojewody Podlaskiego zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę wagi samochodowej. Zarzucał m.in. wykorzystanie odpadów jako podbudowy i nieaktualną mapę. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji, wskazując na niewystarczające wyjaśnienie, czy planowana inwestycja jest faktycznie nowa, czy też wykorzystuje elementy poprzedniej samowoli budowlanej, co mogłoby naruszać Prawo budowlane.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku rozpoznał skargę J. P. na decyzję Wojewody Podlaskiego, która utrzymała w mocy decyzję Starosty Bielskiego o pozwoleniu na budowę wagi samochodowej w zabudowie zagrodowej. Skarżący podnosił szereg zarzutów, w tym dotyczących składowania odpadów, nieaktualności mapy projektowej oraz lokalizacji elementów sterujących wagą. Organy administracji uznały te zarzuty za niezasadne, powołując się m.in. na wcześniejsze postępowania i zgodność z planem miejscowym. Sąd administracyjny, analizując materiał dowodowy, w tym zdjęcia i oświadczenia złożone na rozprawie, doszedł do wniosku, że stan faktyczny sprawy nie został dostatecznie wyjaśniony. Kluczowe wątpliwości dotyczyły tego, czy planowana waga samochodowa jest inwestycją całkowicie nową, czy też wykorzystuje elementy poprzedniej samowoli budowlanej, która została umorzona przez PINB z powodu demontażu. Sąd uznał, że nie można jednoznacznie wykluczyć pozostawienia na działce fragmentów poprzedniej konstrukcji, co mogłoby stanowić naruszenie art. 35 ust. 5 pkt 3 Prawa budowlanego. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji jako wydane przedwcześnie, nakazując organom ponowne wyjaśnienie stanu faktycznego, w tym weryfikację, czy inwestycja jest faktycznie nowa i czy nie wykorzystuje elementów poprzedniej samowoli budowlanej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, pozwolenie na budowę nie może być wydane na coś, co już istnieje lub wykorzystuje elementy poprzedniej samowoli budowlanej, jeśli nie zostało to jednoznacznie wykluczone.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że stan faktyczny nie został dostatecznie wyjaśniony w kwestii całkowitego usunięcia poprzedniej samowoli budowlanej (wagi samochodowej). Zdjęcia i oświadczenia inwestora podważyły ustalenia PINB, co uniemożliwiło jednoznaczną ocenę, czy pozwolenie dotyczy faktycznie nowego obiektu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

p.b. art. 35 § ust. 5

Ustawa - Prawo budowlane

Organ odmawia zatwierdzenia projektu i wydania pozwolenia na budowę, jeżeli na terenie, którego dotyczy projekt, znajduje się obiekt budowlany, w stosunku do którego wydano ostateczną decyzję o nakazie rozbiórki. Sens przepisu polega na tym, że nowa inwestycja nie może bazować ani wiązać się z obiektem, którego stan niezgodności z prawem potwierdza ostateczna decyzja rozbiórkowa.

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję organu pierwszej instancji jako wydane przedwcześnie, bez uprzedniego wyjaśnienia czy faktycznie inwestor wnioskuje o wydanie pozwolenia na budowę na zupełnie nowy obiekt, który w żadnym fragmencie nie istnieje w terenie jako pozostałość po poprzedniej samowoli budowlanej.

Pomocnicze

p.b. art. 3 § pkt 3

Ustawa - Prawo budowlane

p.b. art. 28 § ust. 1

Ustawa - Prawo budowlane

p.b. art. 33 § ust. 2

Ustawa - Prawo budowlane

p.b. art. 35 § ust. 1

Ustawa - Prawo budowlane

k.p.a. art. 7

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10 § § 1

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 105 § § 1

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 135

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewystarczające wyjaśnienie stanu faktycznego w zakresie istnienia elementów poprzedniej samowoli budowlanej na działce inwestycyjnej. Potencjalne naruszenie art. 35 ust. 5 pkt 3 Prawa budowlanego poprzez wydanie pozwolenia na budowę obiektu, który może nie być całkowicie nowy.

Odrzucone argumenty

Zarzuty dotyczące składowania odpadów. Zarzuty dotyczące nieaktualności mapy do celów projektowych. Zarzuty dotyczące lokalizacji elementów sterujących wagą.

Godne uwagi sformułowania

nie ma możliwości wydania pozwolenia na budowę na coś, co istnieje nie sposób wyprowadzić z czego dokładnie ta waga się składała i czy nie pozostał na działce jakiś jej element, który miałby zostać wykorzystany ponownie nie jest tymczasem jasne i jednoznaczne, czy pozwolenie na budowę dotyczy zupełnie nowego obiektu budowlanego

Skład orzekający

Elżbieta Lemańska

przewodniczący sprawozdawca

Anna Bartłomiejczuk

członek

Marek Leszczyński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Weryfikacja stanu faktycznego przez organy administracji architektoniczno-budowlanej w kontekście poprzednich samowoli budowlanych i wymogów Prawa budowlanego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy istnieje wątpliwość co do całkowitego usunięcia poprzedniej samowoli budowlanej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego przez organy administracji, nawet w pozornie rutynowych sprawach budowlanych, a także jak kluczowe mogą być dowody przedstawione przez strony postępowania.

Czy budujesz nowy dom, czy tylko odnawiasz starą samowolę? Sąd wyjaśnia, kiedy pozwolenie na budowę jest niemożliwe.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bk 304/25 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2025-06-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Anna Bartłomiejczuk
Elżbieta Lemańska /przewodniczący sprawozdawca/
Marek Leszczyński
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk, sędzia WSA Marek Leszczyński, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia 12 grudnia 2024 r. nr AB-III.7840.1.5.2024.WM w przedmiocie zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Starosty Bielskiego z dnia 30 września 2024 roku numer 217/2024; 2. zasądza od Wojewody Podlaskiego na rzecz skarżącego J. P. kwotę 500,00 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 12 grudnia 2024 r. nr AB-III.7840.1.5.2024.WM Wojewoda Podlaski utrzymał w mocy decyzję Starosty Bielskiego nr 217/2024 z 30 września 2024 r. zatwierdzającą projekt zagospodarowania terenu oraz projekt architektoniczno-budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę wagi samochodowej w zabudowie zagrodowej na nieruchomości nr [...] położonej w obrębie ewid. [...] P., jednostce ewidencyjnej Brańsk.
Decyzje wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W dniu 22 sierpnia 2024 r. L. P. (dalej: inwestor) wystąpił do Starosty Bielskiego z wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę wagi samochodowej w zabudowie zagrodowej na nieruchomości nr [...] w miejscowości P., gmina Brańsk. Do wniosku dołączył oświadczenie o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz projekt zagospodarowania terenu i projekt architektoniczno-budowlany.
Zawiadomieniem z 3 września 2024 r. Starosta Bielski poinformował strony o wszczęciu postępowania oraz wystosował informację w trybie art. 10 § 1 k.p.a.
W dniu 23 września 2024 r. z aktami sprawy zapoznał się J. P.
Decyzją z 30 września 2024 r. nr 217/2024 Starosta Bielski zatwierdził projekt zagospodarowania terenu oraz projekt architektoniczno-budowlany i udzielił pozwolenia na budowę wagi samochodowej w zabudowie zagrodowej na działce nr [...] położonej w P.
Odwołanie złożył J. P.(dalej: skarżący) będący współwłaścicielem działki sąsiedniej nr [...] oraz właścicielem działki nr [...]. Zwrócił uwagę, że na działce inwestycyjnej nr [...] zalegają resztki podbudowy, które przez Wójta Gminy zostały uznane za odpad, a które są pozostałością poprzedniej wagi samochodowej objętej nakazem usunięcia przez nadzór budowlany. Powstaje więc kwestia ponownego wykorzystania tego odpadu pod konstrukcję nowej wagi, a także kwestia składowania śmieci na działce inwestora, co może negatywnie wpływać na wody i glebę także na nieruchomości sąsiedniej. Odwołujący zarzucił też dołączenie do projektu budowlanego nieaktualnej mapy do celów projektowych, która nie odzwierciedla podniesienia niwelety działki przez nawiezienie na nią odpadów. W jego ocenie niezgodny z przepisami prawa jest także fakt, że terenu przedmiotowej działki dotyczy także inne postępowanie o pozwolenie na budowę. Nadto inwestor zlokalizował tablicę sterowniczą z doziemną instalacją sterującą automatyką wagi wraz z zasilaniem elektrycznym bezpośrednio przy jego budynku gospodarczym, co może powodować ryzyko wystąpienia przepięcia, w efekcie czego może powstać pożar. Tymczasem w projekcie budowlanym założono sterowanie drogą radiową i nie uwzględniono doziemnej instalacji sterowniczej wraz z jej zasilaniem energią elektryczną. Do odwołania dołączył zdjęcia obrazujące, w jego ocenie, skrzynkę sterowniczą.
Inwestor odniósł się do zarzutów odwołania w piśmie z 7 listopada 2024 r. Wskazał, że tablica sterownicza nie jest usytuowana na działce sąsiada, ale blisko granicy działki; nie jest też podłączona pod zasilanie elektryczne. Znajdujące się na działce odpady pochodzenia budowlanego są w ilości znikomej, czyli dopuszczalnej.
W aktach sprawy znajdują się jeszcze: podanie J. P. z 14 listopada 2024 r. do Wójta Gminy Brańsk o wydłużenie terminu rozpatrzenia sprawy dotyczącej naruszenia stanu wody na gruntach działek nr [...] w obrębie [...] P. ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz pismo ww. z 10 grudnia 2024r., w którym podtrzymał stanowisko odnośnie zarzutu dotyczącego składowania odpadów oraz usytuowania skrzynki sterowniczej. Jednocześnie stwierdził, że użytkowanie takiego obiektu (wagi samochodowej) w odległości 1,20 m od granicy jego działki spowoduje zaistnienie znaczącego wzrostu negatywnego oddziaływania na jego gospodarstwo. Do pisma załączono zdjęcia obrazujące sytuację w terenie.
Zaskarżoną decyzją z 12 grudnia 2024 r. Wojewoda Podlaski utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji udzielającą pozwolenia na budowę.
Wyjaśnił, że materialnoprawną podstawę decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r. poz. 725, dalej: p.b.), a przedłożony projekt budowlany podlegał sprawdzeniu pod kątem zgodności z wymaganiami wynikającymi z art. 33 ust. 2 i art. 35 ust. 1 p.b.
Wojewoda stwierdził, że przedmiotem postępowania jest budowa wagi samochodowej w zabudowie zagrodowej. W ustawie p.b. nie ma bezpośredniej, szczegółowej definicji wagi samochodowej, jednakże należy ją zaliczyć do rodzaju obiektu budowlanego - budowli stanowiącej wolno stojące urządzenie techniczne (art. 3 pkt 3 p.b). Na poparcie swojego stanowiska przywołał orzecznictwo sądowe. Budowa wagi samochodowej wymaga uzyskania pozwolenia na budowę (art. 28 ust. 1 p.b.).
Dalej Wojewoda wskazał, że na nieruchomości inwestycyjnej obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego - uchwała nr VIII/53/03 Rady Gminy Brańsk z dnia 30 października 2003 r. (dalej: m.p.z.p.), w której § 6 ust. 1 określono przeznaczenie podstawowe działki nr [...] – pod zabudowę zagrodową (symbol MR) oraz dopuszczono lokalizowanie obiektów i urządzeń wymienionych w §6 ust. 2, tj. 1) usług, zakładów produkcyjnych przetwórstwa rolno-spożywczego i gospodarczych służących ludności rolniczej i rolnictwu o charakterze nieuciążliwym; 2) urządzeń lokalnych infrastruktury technicznej; 3) dróg dojazdowych, parkingów i garaży niezbędnych dla obsługi obszarów; 4) wszystkich urządzeń i budynków związanych z rolnictwem; 5) w budynkach mieszkalnych zagrodowych - urządzeń usługowych, nieuciążliwych dla środowiska; 6) urządzeń agroturystycznych z zastrzeżeniem ust. 3 pkt. 4. Planowane zamierzenie inwestycyjne (waga samochodowa przeznaczona do celów rolniczych) jest zatem dopuszczalna do realizacji na tym terenie. Jest też ona inwestycją, która nie wymaga przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko.
Analizując akta sprawy organ odwoławczy ustalił, że projektowana waga o konstrukcji stalowej posadowiona będzie na płycie fundamentowej o wymiarach 0,28 m (wysokość) x 24,0 m (długość) x 3,0 m (szerokość). Z projektu zagospodarowania działki wynika, że waga usytuowana będzie w odległości 1,20 m od granicy z działką nr [...], a miejsce na panel sterujący wagi samochodowej zaprojektowano w odległości 1 m od granicy z działką nr [...]. Teren działki inwestycyjnej jest płaski, z lekkim spadkiem w stronę północną. Wody opadowe odprowadzane będą powierzchniowo na teren inwestora, tak aby nie powodowały zalewania sąsiednich nieruchomości. Działka posiada dostęp do drogi publicznej (nr 266) za pośrednictwem istniejącego zjazdu, a komunikacja wewnętrzna odbywać się będzie na części placu utwardzonym żwirem. Organ stwierdził, że inwestycja jest zgodna z obowiązującymi przepisami.
Zarzuty odwołania Wojewoda uznał za nieskuteczne. Kwestia składowania odpadów na działce inwestycyjnej spowodowana wykonaniem podbudowy pod wagę samochodową była już przedmiotem prowadzonego przez organ postępowania. Decyzją z 27 listopada 2023 r. Wojewoda Podlaski jednoznacznie stwierdził, że zarzut ten jest niezasadny, co uczynił po uzyskaniu informacji z PINB w Bielsku Podlaskim. Odnośnie zarzutów dotyczących pozostawania w toku odrębnego postępowania w sprawie innej inwestycji na tej samej działce wskazał, że w przypadku objęcia zgłoszeniem lub wnioskiem o pozwolenie na budowę działki, dla której wydano wcześniej pozwolenie na budowę, nie ma powodów odmawiać wydania pozwolenia na budowę. Zwłaszcza jest tak, gdy inwestycje nie kolidują ze sobą, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie (planowana waga samochodowa - jej lokalizacja, w żaden sposób nie koliduje z budową budynku gospodarczego zlokalizowanego w innej części tej samej działki inwestycyjnej). Niezależnie od powyższego organ poinformował, że 28 lipca 2023 r. Starosta Bielski udzielił L. P. pozwolenia na budowę budynku gospodarczego. W dniu 18 września 2024 r. Starosta Bielski decyzją nr 213/2024 zmienił decyzję własną nr 160/2023 z 28 lipca 2023 r. zatwierdzającą projekt zagospodarowania terenu oraz projekt architektoniczno - budowlany i udzielił pozwolenia na zmianę decyzji we wnioskowanej części. W dniu 28 listopada 2024 r. Wojewoda Podlaski decyzją znak AB-III.7840.1.4.2024.WM uchylił w całości zaskarżoną decyzję Starosty Bielskiego dotyczącą zmiany pozwolenia na budowę budynku gospodarczego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego zlokalizowania tablicy sterowniczej bezpośrednio przy budynku skarżącego organ odwoławczy wskazał, że załączony projekt budowlany przewiduje tylko miejsce na panel sterowania przedmiotowej wagi - zdjęcia załączone przez skarżącego ukazujące skrzynkę elektryczną zamontowaną na słupku metalowym wraz z lampą oświetleniową są urządzeniem, którego przeznaczenia organ nie zna i nie ma pewności czy służy to obsłudze przedmiotowej wagi. Organ odwoławczy wyjaśnił, że organy administracji architektoniczno-budowlanej wydają pozwolenia na budowę jedynie na inwestycje, które dopiero mają powstać - w związku z powyższym nie ma możliwości wydania pozwolenia na budowę na coś, co istnieje. Jeżeli skrzynka elektryczna rzeczywiście jest elementem wagi samochodowej, to wykonanie inwestycji przed uzyskaniem pozwolenia na budowę bada organ nadzoru budowlanego.
Skargę na powyższą decyzję wniósł do sądu administracyjnego J. P. zarzucając istotne, mające wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa procesowego: art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., w związku z naruszeniem przez Starostę Bielskiego oraz Wojewodę Podlaskiego przepisów p.b.
Skarżący podkreślił, że organy obydwu instancji w sposób błędny dokonały oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. W szczególności załączona do akt mapa do celów projektowych nie potwierdza informacji inwestora, jakoby skrzynka elektryczna była usytuowana na jego działce, blisko działki skarżącego. Dokument ten jest nieaktualny. Organ drugiej instancji nie sprawdził i nie zbadał też do czego skrzynka służy - nie wezwał inwestora do wyjaśnień ani PINB do sprawdzenia legalności postawienia skrzynki oraz jej przeznaczenia. Organ nie sprawdził też faktycznej jej odległości od ściany budynku skarżącego. Wojewoda tym samym utrzymał w mocy wadliwą decyzję Starosty, naruszającą art. 28 p.b.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego istniejącej skrzynki elektrycznej na działce inwestycyjnej stwierdził, że załączony projekt budowlany przewiduje tylko miejsce na panel sterowania przedmiotowej wagi - zdjęcia załączone przez skarżącego ukazujące skrzynkę elektryczną zamontowaną na słupku metalowym wraz z lampą oświetleniową są urządzeniem, które nie było objęte opracowaniem. Organy administracji architektoniczno-budowlanej wydają pozwolenia na budowę jedynie na inwestycje, które dopiero mają powstać.
Zarządzeniem z 2 czerwca 2025 r. zwrócono się do Wójta Gminy Brańsk o nadesłanie informacji, jakie przeznaczenie w aktualnie obowiązującym m.p.z.p. gminy Brańsk ma działka nr [...] położona w obrębie P.. Zaświadczeniem z 2 czerwca 2025 r. Wójt wskazał, że zgodnie z planem miejscowym działka ta oznaczona jest na rysunku planu symbolem MR i posiada przeznaczenie pod tereny zabudowy mieszkaniowej zagrodowej. Jednocześnie zaświadczył, że ww. działka nie leży w Specjalnej Strefie Rewitalizacji oraz na dzień wydania zaświadczenie Rada Gminy Brańska nie podjęła uchwały o ustanowieniu obszaru rewitalizacji.
W trakcie rozprawy przed sądem w dniu 3 czerwca 2025 r. L. P. wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, że skrzynka na zdjęciach załączonych przez skarżącego jest pusta i nie działa. Na działce nie ma prądu i w przyszłości zamierza ten prąd doprowadzić i wówczas tę skrzynkę wykorzystać jako zabezpieczenie, rozdzielnię dla zasilania elektrycznego do obiektów, które powstaną w przyszłości na działce. Po okazaniu przez Przewodniczącą projektu zagospodarowania terenu uczestnik oświadczył, że panel sterowania wagi będzie w miejscu wskazanym pod nr 4 na tym projekcie, a nie wie dokładnie, czy będzie na skrzynce. Na pytanie sądu wskazał, że skrzynka ze zdjęć nie była częścią wagi, którą rozebrał. L. P. podkreślił, że jak budował bez pozwolenia poprzednią wagę, to do działki nie był doprowadzony prąd, ponieważ nie było to potrzebne do budowy wagi. Sposób posadowienia wagi jest taki, że ziemia będzie rozplantowana, na to zagęszczony kruszec i płyty betonowe, i na to metalowy szkielet wagi. Ścieżka z kruszcu, betonu przysypana żwirem jest obecnie na działce, na tym będą zjazdy z wagi. Urząd Gminy stwierdził, że to nie są odpady. Kruszec z budowy pierwszej wagi został na działce.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga podlega uwzględnieniu, bowiem zestawienie materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy z oświadczeniem złożonym na rozprawie przed sądem przez uczestnika postępowania L. P. (będącego inwestorem) ujawniło okoliczność, bez której precyzyjnego wyjaśnienia nie sposób ocenić legalności zaskarżonej decyzji o pozwoleniu na budowę.
Bezspornie ww. uczestnik postępowania wykonał w 2023 r. wagę samochodową bez pozwolenia na budowę, co skutkowało wszczęciem przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bielsku Podlaskim postępowania legalizacyjnego o sygnaturze 5160.12.2023. Zakończono to postępowanie decyzją PINB z 24 listopada 2023 r. umarzającą postępowanie legalizacyjne. Z uzasadnienia decyzji wynika, że waga składała się z trzech połączonych ze sobą pomostów ważących i dwóch najazdów o całkowitych wymiarach 3mx24m; w sąsiedztwie wagi zamontowano panel sterujący i odczytowy wagi. Po wszczęciu postępowania legalizacyjnego i przeprowadzeniu kontroli w dniu 6 listopada 2023 r. ustalono, że inwestor rozebrał (zdemontował) wagę, a jej elementy zeskładował na tej samej nieruchomości w sposób uniemożliwiający jej użytkowanie. Ustalenie to spowodowało umorzenie przez PINB postępowania legalizacyjnego jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.
Jednak materiał zdjęciowy nadesłany przez J. P. i znajdujący się w aktach administracyjnych oraz oświadczenie inwestora złożone na rozprawie przed sądem w dniu 3 czerwca 2025 r. podaje powyższe ustalenia w wątpliwość. Z załączonych do akt zdjęć wynika bowiem, że na działce nr [...] znajduje się wykonana z kruszywa betonowego (fragmentów betonowych) ścieżka, w części zasypana piaskiem (vide zdjęcia załączone do pisma J. P. z 14 listopada 2024r., k. 19 akt PINB). L. P. przed sądem wskazał, że elementy poprzedniej wagi nadal znajdują się na działce inwestycyjnej. Oświadczył bowiem następująco: "Ścieżka z kruszcu, betonu przysypana żwirem jest obecnie na działce, na tym będą zjazdy z wagi. Urząd Gminy stwierdził, że to nie są odpady. Kruszec z budowy pierwszej wagi został na działce". Wskazane zdjęcia i oświadczenie zestawione z opisem stanu faktycznego jaki PINB w Bielsku Podlaskim przyjął za podstawę faktyczną decyzji z 24 listopada 2023 r. umarzającej postępowanie legalizacyjne – nie pozwalają w sposób niewątpliwy i jednoznaczny na przesądzenie, że na działce inwestora nie pozostawiono takich elementów poprzedniej samowoli budowlanej, które mogłyby zostać użyte jako gotowy fragment nowej inwestycji. Innymi słowy, nie da się w chwili obecnej jednoznacznie wskazać, czy faktycznie doszło do całkowitej rozbiórki poprzedniej wagi w sposób uniemożliwiający przyjęcie, że pozwolenie na budowę jest wydawane faktycznie dla całkowicie nowej inwestycji. Jak wskazał Wojewoda, "nie ma możliwości wydania pozwolenia na budowę na coś, co istnieje".
Dalej też wskazać trzeba, że analiza projektu zagospodarowania terenu uprawnia do wniosku, że zaprojektowana waga samochodowa ma być tożsama jeśli chodzi o rozmiary z wagą objętą umorzonym postępowaniem legalizacyjnym (wymiary 3mx24 m). Z projektu architektoniczno-budowlanego wynika, że ma być ona wykonana w następujący sposób: grunt rodzimy, podsypka piaskowa zagęszczona 20 cm, beton podkładowy 10 cm, płyta żelbetowa 15 cm (vide przekrój A-A).
Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że zgodnie z art. 35 ust. 5 pkt 3 p.b. organ administracji architektoniczno-budowlanej wydaje decyzję o odmowie zatwierdzenia projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego i wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, jeżeli na terenie, którego dotyczy projekt zagospodarowania działki lub terenu, znajduje się obiekt budowlany, w stosunku do którego wydano ostateczną decyzję o nakazie rozbiórki. Sens tego przepisu polega na tym, że "istnieje konieczność doprowadzenia do uprzedniego usunięcia skutków wszelkiej samowoli budowlanej na terenie, którego dotyczyć miałaby nowa decyzja o pozwoleniu na budowę. Nowa inwestycja nie może bowiem ani bazować ani w jakikolwiek inny sposób wiązać się z obiektem, którego stan niezgodności z prawem potwierdza ostateczna decyzja rozbiórkowa. Interpretacja art. 35 ust. 5 pkt 3 Prawa budowlanego skutkująca dopuszczeniem określonych postaci i form samowoli na działce objętej inwestycją, mogłaby doprowadzić do skutków, którym przeciwdziałać ma właśnie ten przepis, to jest do utrwalenia bądź powielenia już istniejącej niezgodności z prawem w ramach nowopowstającego obiektu"; "Przepis art. 35 ust. 5 pkt 3 Prawa budowlanego nie pozostawia żadnej dowolności kategorycznie stwierdzając, że przyczyną odmowy udzielenia pozwolenia na budowę jest istnienie na działce objętej projektem budowlanym obiektu budowlanego, w stosunku do którego wydano ostateczną decyzję o nakazie rozbiórki" (por. np. wyrok NSA z 11 czerwca 2024 r., II OSK 2565/23, orzeczenia.nsa.gov.pl).
W niniejszej sprawie w stosunku do wagi poprzednio wykonanej jako samowola budowlana nie doszło co prawda do wydania decyzji o nakazie rozbiórki, ale stało się tak tylko dlatego, że inwestor – według ustaleń PINB - zdemontował elementy wagi i zeskładował je na swojej działce w sposób uniemożliwiający użytkowanie tego elementu jako wagi samochodowej. Natomiast na podstawie treści tej decyzji nie sposób wyprowadzić z czego dokładnie ta waga się składała i czy nie pozostał na działce jakiś jej element, który miałby zostać wykorzystany ponownie, do inwestycji na którą złożono wniosek o pozwolenie na budowę. Zwłaszcza że wątpliwości w tym względzie powstają na podstawie załączonych przez skarżącego zdjęć oraz oświadczenia inwestora na rozprawie przed sądem. Inaczej rzecz ujmując to, co wynika z decyzji umarzającej postępowanie legalizacyjne, nie jest na tyle precyzyjne, by można było w sposób jednoznaczny wykluczyć pozostawienie na działce nr [...] fragmentów poprzedniej samowoli budowlanej. Uzasadnienie decyzji umarzającej postępowanie stanowi o "zdemontowaniu elementów wagi" (a więc elementów podlegających montażowi) a nie o usunięciu wszystkich elementów składających się na inwestycję. Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że uzasadnienie to może nie przedstawiać pełnego stanu faktycznego mającego kluczowe znaczenie dla niniejszego postępowania, w którym chodzi o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę na obiekt, który powinien dopiero powstać w przyszłości (w całości).
Nie rozwiewa powyższych wątpliwości powołanie się na s. 2 zaskarżonej decyzji Wojewody na decyzję tego organu z 27 listopada 2023 r. znak AB-III.7840.1.9.2022.AT mającą stwierdzać niezasadność zarzutów dotyczących kwestii składowania odpadów spowodowanej wykonaniem podbudowy pod planowaną wagę samochodową. Decyzji tej nie ma w aktach sprawy, nie wiadomo czego konkretnie dotyczyła (co było jej przedmiotem), zatem nie jest możliwe zweryfikowanie tego argumentu organu odwoławczego. Nadto powołano się w niej (jak wskazuje organ) na dokumentację fotograficzną sporządzoną w trakcie kontroli PINB, która ma dowodzić całkowitego demontażu poprzedniej wagi, jednak i tej dokumentacji nie ma w aktach sprawy.
W tych okolicznościach należy stwierdzić, że stan faktyczny sprawy nie został dostatecznie wyjaśniony do rozstrzygnięcia. Zdjęcia właściciela działki sąsiedniej i oświadczenie samego inwestora na rozprawie podważają bowiem stan faktyczny wskazany w decyzji umarzającej postępowanie legalizacyjne (a co najmniej wskazują, że zapisy tej decyzji są na tyle nieprecyzyjne, że nie pozwalają na niewątpliwe przyjęcie o całkowitym usunięciu poprzedniej samowoli budowlanej). Tymczasem Starosta i Wojewoda orzekający w sprawie niniejszej zaakceptowali projekt budowlany i wydali pozwolenie na budowę wychodząc z założenia, że zaprojektowano nieistniejący w żadnym fragmencie w terenie nowy obiekt budowlany. Zresztą potwierdził to Wojewoda na s. 5 decyzji formułując myśl, iż "organy administracji architektoniczno-budowlanej wydają pozwolenia na budowę jedynie na inwestycje, które dopiero mają powstać – w związku z powyższym nie ma możliwości wydania pozwolenia na budowę na coś, co istnieje". Jednak mimo takiego twierdzenia ustalenie tego faktu w sprawie niniejszej nie znalazło odzwierciedlenia ani w aktach sprawy, ani w szczegółowych rozważaniach organów.
Ponownie rozpoznając wniosek inwestora o wydanie pozwolenia na budowę organy wyjaśnią, czy wniosek dotyczy zupełnie nowej inwestycji, tj. takiej, której fragmenty nie znajdują się w terenie. W tym celu włączą do akt powołane w zaskarżonej decyzji: decyzję Wojewody Podlaskiego z 27 listopada 2023 r. znak AB-III.7840.1.9.2022.AT, protokół z kontroli na gruncie wraz z dokumentacją fotograficzną uzyskane z PINB (również powołane na s. 2 zaskarżonej decyzji), a w dalszej kolejności zestawią ww. dowody ze znajdującymi się w aktach sprawy zdjęciami załączonymi przez J. P. oświadczeniem inwestora z rozprawy sądowej o istnieniu ścieżki z kruszywa betonowego. Następnie w całokształcie, w ramach swobodnej oceny dowodów, sformułują ocenę sprawy wskazując które i dlaczego fakty uznały za udowodnione, a którym odmówiły wiarygodności (art. 80, art. 107 § 3 k.p.a.). Jeśli będzie to konieczne zweryfikują organy ustalony stan na miejscu. Należy zauważyć, że oczywistym jest, iż organ administracji architektoniczno-budowlanej wydaje decyzje o pozwoleniu na budowę na nowe inwestycje i nie ma obowiązku sprawdzania, co się znajduje na gruncie inwestycyjnym. Z tym jednak zastrzeżeniem, że odmienna sytuacja występuje wówczas, gdy niewątpliwe jest, iż na gruncie znajdowała się samowola budowlana, co do której nie wydano decyzji o rozbiórce tylko i wyłącznie z tego powodu, że inwestor podjął się jej usunięcia, a istnieją uzasadnione wątpliwości, czy to nastąpiło.
Powyższe uwagi dotyczą również sterownika (skrzynki). W sytuacji, gdy ustalono wystąpienie samowoli budowlanej obejmującej obiekt prawdopodobnie identyczny z tym, na który wystąpiono o pozwolenie na budowę, organ administracji architektoniczno-budowlanej przed wydaniem pozwolenia na budowę nie może uchylić się od sprawdzenia, czy usunięto wszelkie fragmenty samowoli budowlanej o skwitować to zagadnienie następującym stwierdzeniem: "zdjęcia załączone przez skarżącego ukazujące skrzynkę elektryczną zamontowaną na słupku metalowym wraz z lampą oświetleniową są urządzeniem, którego przeznaczenia tutejszy organ nie zna i nie ma pewności czy służy to obsłudze przedmiotowej wagi".
Z powyższych powodów sąd uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję organu pierwszej instancji jako wydane przedwcześnie, bez uprzedniego wyjaśnienia czy faktycznie inwestor wnioskuje o wydanie pozwolenia na budowę na zupełnie nowy obiekt, który w żadnym fragmencie nie istnieje w terenie jako pozostałość po poprzedniej samowoli budowlanej. Stanowi to o naruszeniu przepisów o postępowaniu wyjaśniającym (art. 7, art. 77 1 i art. 80 k.p.a.) w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Określona okoliczność może być uznana za udowodnioną w oparciu o całokształt materiału dowodowego, przeanalizowanego zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). W sprawie niniejszej nie jest tymczasem jasne i jednoznaczne, czy pozwolenie na budowę dotyczy zupełnie nowego obiektu budowlanego.
Kwestia kwalifikacji ewentualnie pozostałego na gruncie kruszywa betonowego jako odpadów nie należy do przedmiotu niniejszego postępowania.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącego uiszczony przez niego wpis od skargi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI