II SA/Bk 286/17

II SA/Bk 286/17 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2017-06-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-04-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Grażyna Gryglaszewska /przewodniczący/
Małgorzata Roleder /sprawozdawca/
Mieczysław Markowski
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OSK 2390/17 - Wyrok NSA z 2019-08-29
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 599
art. 7 par. 2 i 3 , art. 15, art. 121, art. 122 par. 2, art. 125 par 1, art. 127, art. 132 par. 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia NSA Mieczysław Markowski, sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi W. B. K. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę
Uzasadnienie
P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] nakładające na W. K. (powoływanego dalej jako: "Skarżący") grzywnę w celu przymuszenia.
U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia.
Decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia
[...] grudnia 2013 r. nr [...] nakazano Skarżącemu – jako inwestorowi, rozbiórkę części budynku mieszkalnego, wykonanych podczas samowolnie realizowanych prac budowlanych, polegających na przebudowie i rozbudowie istniejącego budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na działce o nr geodezyjnym [...], położonej w M., gmina G., w celu doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego poprzez: - rozbiórkę dobudowanej klatki schodowej i wiatrołapu (dobudówka o wymiarach 2,73 m x 4,12 m); - rozbiórkę wykonanych dwóch tarasów zewnętrznych przy budynku: jednego od strony drogi o wymiarach 4,45 m x 2 m, posadowionego na 3 słupach betonowych o przekroju 16, zadaszonego płytą betonową, ze schodami o wymiarach 1,3 m x 1,3 m oraz drugiego od strony podwórka o wymiarach 2 m x 3,8 m, z wejściem z dwóch stron schodami betonowymi o wymiarach 2,1 m x 1,3 m i 1,4 m x 1,9 m z zadaszeniem w formie balkonu podpartego na słupie betonowym o przekroju 16; - przebudowę istniejącej więźby dachowej w celu doprowadzenia jej do stanu poprzedniego poprzez rozbiórkę wykonanej na poddaszu ścianki kolankowej, obniżenie konstrukcji więźby dachowej i rozbiórkę wykonanej w dachu od strony podwórza lukarny.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymana w mocy decyzją P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] Skarga na tę decyzję została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 29 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Bk 229/14, zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30 czerwca 2016 r. sygn. akt II OSK 2654/14 oddalił skargę kasacyjną złożoną przez Skarżącego od tego wyroku
W dniu [...] listopada 2016 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego
w G. przeprowadził kontrolę na wyżej opisanej nieruchomości, która wykazała, że rozbiórka obiektu nie została wykonana.
W związku z powyższym organ ten w dniu [...] listopada 2016 r. wystosował do Skarżącego upomnienie wzywające do dobrowolnego wykonania obowiązku wynikającego z ww. ostatecznej decyzji, które jak wynika z protokołu ponownej kontroli dokonanej w dniu [...] grudnia 2016 r. nie odniosło zamierzonego skutku, albowiem obowiązek dokonania rozbiórki w dalszym ciągu nie został wykonany.
W tym stanie rzeczy, w dniu [...] lutego 2017 r. organ powiatowy wystawił tytuł egzekucyjny nr [...], oraz postanowieniem z tej samej daty na podstawie art. 122, art. 119, art. 120, art. 121 § 2, 4 i 5 i 64 a § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 599) – dalej powoływanej jako: "ustawa egzekucyjna", nałożył na Skarżącego grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 18.946 zł wraz z opłatą egzekucyjną w kwocie 68,00 zł z powodu uchylania się od wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym nr [...] oraz zobowiązał Skarżącego do wykonania czynności wymienionych w sentencji postanowienia.
P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B., rozpoznając zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie uznał, że organ I instancji nakładając grzywnę na Skarżącego nie naruszył prawa.
Zdaniem organu odwoławczego kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie ma fakt, że Skarżący na mocy ostatecznej decyzji organu II instancji z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] został zobowiązany do wykonania rozbiórki szczegółowo opisanej w sentencji rozstrzygnięcia. Również orzekający w sprawie zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, jak i Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzyły się naruszeń prawa w stosunku do wydanego nakazu rozbiórki. Następnie pomimo uprawomocnienia się powyższej decyzji, jak również wysłania do zobowiązanego upomnienia oraz wystawienia tytułu wykonawczego, inwestor nie wykonał nałożonego obowiązku rozbiórki. Dlatego też organ I instancji miał prawo zastosować kolejne środki mające na celu wyegzekwowanie obowiązku, co też prawidłowo uczynił. Takim też środkiem jest niewątpliwie grzywna w celu przymuszenia.
Sama zaś wysokość nałożonej grzywny w ocenie organu jest uzasadniona
i została wymierzona zgodnie z art. 121 § 5 ustawy egzekucyjnej. Wprawdzie w chwili obecnej cena 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za IV kwartał
2016 r., według komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia
23 lutego 2017 r., wynosi 4.000 zł (a więc jest wyższa niż przyjęta przez organ powiatowy), to jednak z uwagi na fakt, że organ I instancji wydając zaskarżone postanowienie opierał się na aktualnym komunikacie oraz mając na uwadze wyrażony w art. 139 k.p.a., zakaz orzekania na niekorzyść odwołującego, brak jest podstaw do ingerencji w ustaloną wysokość grzywny w celu przymuszenia.
Podobnie zdaniem organu odwoławczego, wysokość grzywien wyliczonych kwotowo za kolejne niewykonane obowiązki rozbiórki odpowiada treści art. 121 § 2 ustawy egzekucyjnej, zgodnie z którym: "z zastrzeżeniem § 5 każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10.000 zł". Organ podkreślił, że z uwagi na cel jakiemu służy grzywna nakładana w celu przymuszenia, musi ona być sankcją dotkliwą, tak aby zobowiązanemu nie opłacało się jej uiszczenie w celu przeciągnięcia postępowania egzekucyjnego i oddalenia osobistego albo zastępczego wykonania obowiązku. Nadto organ powołał się na wyrok NSA z dnia 31 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 443/11, w którym podniesiono, że: "środek egzekucyjny w postaci grzywny w celu przymuszenia odniesie skutek dopiero wówczas, gdy będzie odczuwalny dla strony zobowiązanej".
Końcowo organ odwoławczy wskazał, że w myśl art. 125 § 1 i 2 ww. ustawy,
"w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone
a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu". Przepis zaś art. 126 tej ustawy stanowi, że: "na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywna uiszczona lub ściągnięta może być w uzasadnionych przypadkach zwrócona w wysokości 75% lub w całości [...]".
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wywiódł Skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając kwestionowanemu postanowieniu rażące naruszenie prawa, a w szczególności przepisów:
1) art. 121 § 1 ustawy egzekucyjnej, w ten sposób, że organy rozpoznające sprawę nie uwzględniły sytuacji majątkowej oraz rodzinnej zobowiązanego, która jest bardzo trudna,
2) art. 7 § 2 ww. ustawy, w ten sposób, że organy zastosowały najbardziej uciążliwy dla skarżącego środek egzekucyjny,
3) art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 7 § 2 i art. 18 ustawy egzekucyjnej, w ten sposób, że organy nienależycie uzasadniły postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia oraz nie wyjaśniły na czym polega "solidarne" nałożenie na skarżącego grzywny w celu przymuszenia.
Uzasadniając powyższe stanowisko, pełnomocnik Skarżącego podniósł, że organ egzekucyjny przedwcześnie zastosował tak uciążliwy środek egzekucyjny. Wykonywanie bowiem jakichkolwiek prac budowlanych określonych w tytule wykonawczym z dnia [...] lutego 2017 r. w okresie zimowo-wiosennym było niemożliwe, gdyż powodowałoby zamoknięcie i zawilgocenie elementów konstrukcyjnych budynku, a w konsekwencji jego zniszczenie. Ponadto uiszczenie tak wysokiej grzywny w kwocie 18.946,00 zł spowoduje zbyt duży uszczerbek dla rodziny skarżącego i doprowadzi do załamania się produkcji w jego gospodarstwie rolnym, a rodzinę narazi na niedostatek i spowoduje bankructwo gospodarstwa rolnego.
Następnie powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych podkreślił, że ustalając wymiar grzywny w celu przymuszenia, organ egzekucyjny powinien kierować się zasadą skuteczności i celowości, a swoje ustalenia w tym zakresie, związane z rozstrzyganiem o jej wysokości w sposób uznaniowy, powinien za każdym razem uzasadnić (m.in. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 16 stycznia 2007 r., II SA/Bk 311/06). Ponadto w wyroku z dnia 20 lutego 2008 r., II OSK 43/07, NSA wywiódł, że chodzi o takie rozstrzygnięcie organu, aby zastosowany środek był jak najmniej uciążliwy dla zobowiązanego, zaś o wysokości grzywny w celu przymuszenia nie może decydować tylko i wyłącznie sytuacja majątkowa oraz rodzinna zobowiązanego, choć i ona nie powinna pozostawać obojętna dla organu egzekucyjnego.
Zdaniem pełnomocnika zaskarżone postanowienia nie czynią zadość powyższym wymaganiom. Dlatego też jako nienależycie uzasadnione, winne być uchylone, ale nie z powodu naruszenia dyrektywy art. 7 § 2 ustawy egzekucyjnej, lecz art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 7 § 2 i art. 18 ustawy egzekucyjnej.
W dalszej części uzasadnienia skargi, pełnomocnik podniósł zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. stanowiący, iż organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
W odpowiedzi na skargę P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. podtrzymał dotychczasowe stanowisko zawarte sprawie i wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze, a dotyczących braku możliwości wykonania rozbiórki w okresie wiosennym, czy też naruszenia art. 10 k.p.a., poprzez brak zawiadomienia strony o zgromadzonym materiale dowodowym, wskazano, że aktualne warunki atmosferyczne w żaden sposób nie uniemożliwiają przeprowadzenia rozbiórki, naruszenie zaś art. 10 k.p.a., jest chybione, gdyż skarżący był jedyną stroną postępowania i od początku mógł składać wnioski dowodowe. Ponadto Skarżący nie wskazuje, w jaki sposób naruszenie zasady wyrażonej w art. 10 k.p.a., miałoby wpłynąć na wynik postępowania - nie wskazuje też jakie dowody chciałby dołączyć do akt sprawy. Tym samym w ocenie organu, tak postawione zarzuty nie mogą skutkować uchyleniem wydanego w sprawie postanowienia w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia.
Odnosząc się natomiast do zarzutu skargi dotyczącego "solidarnego" nałożenia na skarżącego grzywny, pełnomocnik organu wyjaśnił podczas rozprawy sądowej w dniu 29 czerwca 2017 r., że zwrot ten zamieszczony w sentencji orzeczenia organu II instancji jest oczywistą omyłka pisarską. Nie budzi bowiem wątpliwości, że w przedmiotowym postępowaniu występuje tylko jeden zobowiązany.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie
w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia odpowiada prawu.
Przede wszystkim stwierdzić należy, że organy egzekucyjne zobligowane były do zastosowania w niniejszej sprawie środków przewidzianych w ustawie z dnia
17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 599, zwanej dalej "ustawą"). Nie budzi bowiem wątpliwości, że Skarżący nie wykonał nałożonego na niego - decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...] grudnia 2013 r. - szczegółowo opisanego obowiązku rozbiórki części budynku mieszkalnego, wykonanej podczas samowolnie realizowanych prac budowlanych, polegających na przebudowie i rozbudowie budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na działce o nr [...], w M., gmina G. W tym miejscu podnieść należy, że powyższa decyzja została utrzymana
w mocy przez organ odwoławczy, również orzekający w sprawie zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, jak i Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzyły się naruszeń prawa w stosunku do wydanego nakazu rozbiórki.
Zgodnie zaś z ugruntowaną już linią orzecznictwa sądów administracyjnych "dopóki w obrocie prawnym pozostaje decyzja nakładająca określony obowiązek, dopóty możliwe jest wszczęcie i prowadzenie egzekucji w celu jego wykonania" (vide: wyrok WSA w Gliwicach z dnia 25 października 2007 r. sygn. akt II SA/GL 335/07, Lex 347899). Dodać przy tym należy, że działania organu egzekucyjnego na obecnym etapie postępowania mają wyłącznie charakter formalno – prawny i są jedynie konsekwencją niewykonania decyzji o charakterze merytorycznym. Organ egzekucyjny nie bada zatem ww. decyzji merytorycznej, lecz tylko podejmuje działania przy zastosowaniu obowiązujących przepisów prawa do jej wykonania. Przedmiotowa decyzja nie podlega również kontroli sądowej w niniejszym postępowaniu, albowiem wykracza to poza zakres rozpoznawanej sprawy.
W tym stanie rzeczy nie budzi wątpliwości, iż obowiązek wykonania opisanej rozbiórki stał się wymagalny z chwilą uprawomocnienia się decyzji organu II instancji utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2013 r. Wobec zaś nie spełnienia go
w sposób dobrowolny, podlegał on egzekucji administracyjnej.
W tym miejscu wyjaśnić należy, że stosownie do treści art. 15 ustawy, warunkiem wszczęcia egzekucji administracyjnej jest uprzednie przesłanie zobowiązanemu przez wierzyciela pisemnego upomnienia, zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, albowiem postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Celem instytucji upomnienia "przedegzekucyjnego" uregulowanego w wyżej powołanym przepisie jest skłonienie zobowiązanego do dobrowolnego wykonania określonego obowiązku i tym samym niedoprowadzenie do wszczęcia postępowania. Zauważyć przy tym należy, iż przepis § 1 art. 15 ustawy pełni podobną rolę do art. 11 k.p.a. i ma na celu wyjaśnienie przyczyn podjętych działań, które w efekcie mają skłonić do dobrowolnego, a nie przymusowego wykonania obowiązku (tak: D. Jankowski, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Wydawnictwo UNIMEX, Wrocław 2006, str. 174-175).
W niniejszej sprawie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. sporządził w dniu [...] listopada 2016 r. pisemne upomnienie, w którym wezwał skarżącego do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji z dnia [...] grudnia 2013 r., jednakże jak wynika z akt sprawy, Skarżący pomimo świadomości nałożonego nań obowiązku do dnia wydania postanowienia przez organ I instancji nie spełnił go. Potwierdzeniem powyższego jest kontrola organu I instancji dokonana w terenie w dniu [...] grudnia 2016 r., podczas której stwierdzono, że obowiązek rozbiórki nałożony ww. decyzją nie został wykonany. Z uwagi na powyższe organ I instancji zasadnie zastosował grzywnę w celu przymuszenia, jako środek egzekucyjny obowiązku o charakterze niepieniężnym, doręczając Skarżącemu postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia oraz odpis tytułu wykonawczego.
Zgodnie z art. 6 § 1 ww. ustawy, w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku, wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych, a takimi środkami w postępowaniu dotyczącym obowiązków o charakterze niepieniężnym są grzywna w celu przymuszenia, wykonanie zastępcze, odebranie rzeczy ruchomej, odebranie nieruchomości, opróżnienie lokali i innych pomieszczeń, przymus bezpośredni
(art. 1a pkt 12 lit. b). Z uwagi na charakter obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej w niniejszej sprawie (obowiązki wynikające z przepisów ustawy prawo budowlane) organ egzekucyjny miał możliwość zastosowania jedynie dwóch środków egzekucyjnych spośród wymienionych wyżej: grzywny w celu przymuszenia lub wykonania zastępczego. Stosownie do art. 119 ww. ustawy, grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności,
a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego (§ 1). Grzywnę nakłada się, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji o charakterze niepienieżnym (§ 2). Jak wynika z powyższego, omawiana grzywna jest środkiem egzekucyjnym o charakterze przymuszającym. Jej celem jest doprowadzanie do wykonania określonego obowiązku w sposób pośredni, to jest poprzez dolegliwość nałożonej na zobowiązanego grzywny. Grzywnę w celu przymuszenia nakłada się w szczególności, w wypadku gdy ciążący na zobowiązanym obowiązek może być spełniony tylko osobiście przez niego lub gdy użycie innego środka egzekucyjnego jest niemożliwe albo niecelowe.
Z zasad postępowania egzekucyjnego w administracji, określonych w art. 7 § 2 ustawy (zasada racjonalnego działania) oraz w art. 7 § 3 ustawy (zasada niezbędności), wynika obowiązek organu zastosowania wobec zobowiązanego takiej dolegliwości, która jest niezbędna do realizacji ciążącego na nim obowiązku
i zaprzestania stosowania tej dolegliwości w momencie, gdy obowiązek ten zostanie spełniony.
Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że organy obu instancji dokonały właściwego wyboru środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia, jako środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanego. Dopiero brak skuteczności grzywny w celu przymuszenia winien być podstawą do zastosowania innego środka egzekucyjnego - wykonania zastępczego. Wyjaśnić przy tym należy, że wykonanie zastępcze jest bardziej uciążliwe, zgodnie bowiem z art. 127 ustawy polega na zleceniu innej osobie wykonania czynności, do której był obowiązany, na koszt i ryzyko zobowiązanego. Wykonanie zastępcze wprowadza do postępowania egzekucyjnego nowy podmiot – wykonawcę, który zgodnie z art. 132 § 2 ustawy decyduje czy odstąpi od dalszego prowadzenia wykonania zastępczego. Tymczasem w przypadku zastosowania grzywny, to zobowiązany pozostaje głównym podmiotem decydującym o wykonaniu obowiązku. Może on w każdym czasie wykonać obowiązek a tym samym uchronić się od konieczności zapłacenia grzywny. W myśl bowiem art. 125 § 1 ustawy w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Nadto, zgodnie z art. 126, uiszczona lub ściągnięta grzywna może być w uzasadnionych przypadkach zwrócona w części lub całości. Unormowania te wskazują, że środek egzekucyjny w postaci grzywny jest, co do zasady środkiem o charakterze łagodniejszym od wykonania zastępczego. W przypadku zastosowania tego drugiego środka, zobowiązany do dokonania rozbiórki zostaje bowiem zgodnie z art. 127 i 133 § 1 ustawy obciążony pełnymi kosztami wykonania zastępczego.
W niniejszej sprawie wysokość grzywny w celu przymuszenia organ ustalił zgodnie z treścią art. 121 ustawy dla poszczególnych części wykonanych robót polegających na rozbudowie i przebudowie budynku. W orzecznictwie wskazuje się, że brzmienie przepisu art. 121 § 2 ww. ustawy i dodatkowo zróżnicowanie uprawnień organu egzekucyjnego przy wymierzaniu grzywny pozwala przyjąć, że w przypadku grzywny, której wysokość nie wynika wprost z ustawy (co ma miejsce w przypadku
§ 5), organ o wysokości grzywny rozstrzyga w ramach uznania administracyjnego (por. wyroki NSA: z dnia 20 lutego 2008 r., II OSK 43/07; z dnia 16 lutego 2005 r., OSK 1148/2004; z dnia 8 lutego 2006 r., II OSK 510/2005, ONSAiWSA 2006/6 poz. 168). Organ egzekucyjny w uzasadnieniu postanowienia powinien zatem wyjaśnić, dlaczego nałożył grzywnę w takiej, a nie innej wysokości. Organ egzekucyjny, kierując się przede wszystkim efektywnością egzekucji, winien mieć więc na uwadze treść tytułu wykonawczego, a także górną granicę wymierzanej grzywny także ze względu na treść powołanego wyżej art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy wskazać należy, że w zakresie obowiązku rozbiórki dobudowanej klatki schodowej i wiatrołapu (dobudówka o wymiarach 2,73 m x 4,2 m) organ prawidłowo zastosował przepis art. 121 § 5 ww. ustawy, uznając, że w tym przypadku mamy do czynienia z obowiązkiem rozbiórki części budynku. Wyliczenia matematyczne wysokości grzywny, dokonane na podstawie reguł zawartych w tym przepisie na kwotę 8.946 zł nie budzą zastrzeżeń Sądu, nie są też kwestionowane co do zasady przez stronę skarżącą. Określając zaś grzywnę w celu przymuszenia dla wykonania pozostałych obowiązków rozbiórki określonych ostateczną decyzją, organ prawidłowo przyjął za podstawę jej nałożenia art. 121 § 2. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, organ uzasadnił wysokość wymierzonej grzywny, wskazując, że w konkretnej sprawie nałożenie grzywny w wysokości 3.000 zł i 7.000 zł skłoni zobowiązanego do wykonania egzekwowanego obowiązku. W ocenie Sądu dokonana przez organ ocena nie nosi cech dowolności. Przeciwnie analiza materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie prowadzi do wniosku, że organ administracji prawidłowo określił wysokość grzywny kierując się przede wszystkim zapewnieniem skuteczności tego środka egzekucyjnego oraz charakterem nałożonego obowiązku. Ponadto zwrócić należy uwagę, że z okoliczności sprawy nie wynika, aby brak wykonania nałożonego obowiązku był od Skarżącego niezależny. Wykonanie rozbiórki określonej w ostatecznej decyzji, nie jest też związane ze szczególnymi trudnościami, przeciwnie zależne jest tylko od woli Skarżącego. Podkreślić również należy, że grzywna, aby odniosła pożądany skutek w postaci realnego przymuszenia zobowiązanego do wykonania obowiązku, powinna być nałożona przez organ egzekucyjny w odpowiedniej wysokości, tak aby jej dolegliwość zmobilizowała zobowiązanego do realizacji nakazu rozbiórki. Celem nałożenia grzywny jest między innymi uniknięcie konieczności sięgania do następnego dolegliwszego środka egzekucyjnego, jakim jest wykonanie zastępcze. Zgodnie z art. 121 § 4 ustawy, w przypadku egzekucji dotyczącej spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa. Wymierzając grzywnę organ musi zatem uwzględnić, iż środek ten, z uwagi na jednokrotność zastosowania, musi być odpowiednio dolegliwy, aby zapewnić jego skuteczność.
W ocenie składu orzekającego nałożenie grzywny w wysokości 18.946 zł jest wystarczające, aby zmusić skarżącego do wykonania nałożonego obowiązku. Jak wskazano wyżej wysokość grzywny winna zostać tak ustalona, aby zobowiązanemu bardziej opłacało się wykonać nałożony obowiązek niż płacić grzywnę. Na gruncie niniejszej sprawy nie ulega wątpliwości, iż nałożenie grzywny w niższej wysokości nie doprowadziłoby do wykonania obowiązku.
Końcowo zauważyć należy, że nałożona grzywna nie ma charakteru karnego, a jej jedynym celem jest przymuszenie zobowiązanego do wykonania orzeczonego nakazu. Skarżący nie musi uiszczać nałożonej grzywny, może zwolnić się z tego obowiązku poprzez wykonanie orzeczonego nakazu rozbiórki. Wówczas zastosowanie znalazłaby dyspozycja przepisu art. 125 § 1 ustawy, zgodnie z którą
w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone,
a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu na wniosek zobowiązanego. Nadto, zgodnie z art. 126 ustawy, uiszczona lub ściągnięta grzywna, na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, może być w uzasadnionych przypadkach zwrócona w 75 % lub w całości. Skarżący, jeżeli wykona nakaz rozbiórki, może zatem domagać się zwrotu znacznej części lub całości uiszczonej kwoty.
Podkreślić również należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest już pogląd wskazujący, że z treści art. 121 ustawy nie można wywodzić, że organ ma obowiązek uzasadniania wysokości zastosowanej grzywny możliwościami finansowymi zobowiązanego, bowiem zobowiązany może się uwolnić od zapłacenia grzywny, wykonując ciążący na nim obowiązek. (vide: wyrok NSA
z dnia 16 lutego 2005 r., OSK 1148/04, wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2005 r., OSK 1140/04, wyroki dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Reasumując powyższe rozważania wskazać należy, że postanowienie
o nałożeniu grzywny zawiera wszystkie elementy, o których mowa w art. 122 § 2 ustawy egzekucyjne. Zawiera ono wezwanie do uiszczenia grzywny w oznaczonym terminie z pouczeniem o konsekwencjach jej niezapłacenia. Zawiera także wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym z pouczeniem
o dalszych konsekwencjach jego niewykonania. Organy egzekucyjne wykazały, że spełnione zostały przesłanki wymierzenia grzywny w celu przymuszenia, a jej wysokość została w sposób wystarczający uzasadniona. Tym samym organy egzekucyjne wypełniły wymóg z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy egzekucyjnej.
Odnosząc się do zarzutu skargi błędnego ustalenia stron postępowania wskazać należy, iż jest on nieuzasadniony. W tym miejscu wskazać należy, iż adresatem obowiązku wynikającego z decyzji z dnia [...] grudnia 2013 r. był wyłącznie Skarżący. Skoro adresatem decyzji nakładającej obowiązek, a zatem i podmiotem obowiązanym do jej wykonania był wyłącznie Skarżący, to z uwagi na niewykonanie obowiązku, tylko osoba wskazana w tej decyzji może być adresatem aktów prawnych wydawanych w postępowaniu egzekucyjnym mających na celu wykonanie decyzji. Organ nie ma bowiem podstaw do nakładania grzywny na osoby, które nie były zobowiązane do czegokolwiek na mocy decyzji administracyjnej. Nadto pełnomocnik organu wyjaśnił podczas rozprawy sądowej w dniu 29 czerwca 2017 r., że zwrot "solidarnie" zamieszczony w sentencji decyzji organu II instancji stanowi oczywistą omyłkę pisarską. Wyjaśnienia te zdaniem Sądu w pełni zasługują na uwzględnienie, znajdują przy tym potwierdzenie w aktach sprawy.
Z wyżej wymienionych przyczyn zaskarżonemu postanowieniu nie można czynić zarzutu naruszenia prawa materialnego.
Wydanie kwestionowanego postanowienia, poprzedziło też dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i 77 k.p.a). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 k.p.a). Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, Sąd nie dopatrzył się również naruszenia art. 10 kpa. Skarżący nie wskazuje bowiem, w jaki sposób naruszenie zasady wyrażonej w art. 10 k.p.a., miałoby wpłynąć na wynik postępowania - nie wskazuje też jakie dowody chciałby dołączyć do akt sprawy.
Nie jako marginalnie zauważyć należy, że Wojewoda P. decyzją z dnia [...] maja 2017 r wstrzymał na wniosek Skarżącego do dnia [...] marca 2018 r. egzekucję administracyjna prowadzoną w przedmiotowej sprawie – decyzja ta została złożona do akt przez pełnomocnika Skarżącego podczas rozprawy sądowej. Decyzja ta nie wstrzymuje wprawdzie orzeczonego przez organ obowiązku rozbiórki, pozwala jednakże zobowiązanemu na przygotowanie się do jego wykonania.
W tym stanie rzeczy uznać należy, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.