II SA/Bk 282/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które nakazywały skarżącej M.G. odtworzenie zasypanej studzienki kanalizacyjnej i udrożnienie przyłącza odprowadzającego ścieki z budynku usługowego. Organy nadzoru budowlanego uznały, że zasypanie studzienki narusza przepisy Prawa budowlanego, gdyż uniemożliwia prawidłowe funkcjonowanie przyłącza i może zagrażać bezpieczeństwu. Skarżąca podnosiła jednak, że samo przyłącze zostało wykonane nielegalnie, bez wymaganych pozwoleń i zgód właściciela gruntu, co uniemożliwia nakładanie na nią obowiązku jego odtworzenia. Sąd podzielił stanowisko skarżącej, wskazując na istotne braki w postępowaniu dowodowym organów obu instancji. W szczególności organy nie ustaliły jednoznacznie legalności wykonania przyłącza w 1996 roku, opierając się na domysłach i niekompletnej dokumentacji. Sąd podkreślił, że tryb z art. 66 Prawa budowlanego może dotyczyć wyłącznie legalnie wybudowanych obiektów, a w przypadku samowoli budowlanej należy najpierw przeprowadzić procedury legalizacyjne. Ponadto, sąd zwrócił uwagę na wygaśnięcie służebności gruntowej ustanowionej na rzecz właściciela działki, co podważa zasadność powoływania się przez organy na ustalenia sądu powszechnego dotyczące legalności przyłącza. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżone decyzje i nakazał organom ponowne przeprowadzenie postępowania z uwzględnieniem wskazówek sądu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWażne orzeczenie dotyczące stosowania art. 66 Prawa budowlanego w kontekście legalności wykonania obiektu budowlanego oraz obowiązków organów w postępowaniu administracyjnym.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przyłączami kanalizacyjnymi i legalnością ich wykonania w kontekście przepisów Prawa budowlanego i Kodeksu cywilnego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ nadzoru budowlanego może nakazać usunięcie nieprawidłowości w obiekcie budowlanym (odtworzenie studzienki kanalizacyjnej) w trybie art. 66 Prawa budowlanego, jeśli istnieje wątpliwość co do legalności jego pierwotnego wykonania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ nadzoru budowlanego nie może nakazać usunięcia nieprawidłowości w trybie art. 66 Prawa budowlanego, jeśli nie została wcześniej jednoznacznie ustalona legalność wykonania obiektu budowlanego. W przypadku wątpliwości co do legalności, należy najpierw przeprowadzić procedury legalizacyjne lub naprawcze przewidziane w przepisach Prawa budowlanego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że tryb z art. 66 Prawa budowlanego dotyczy wyłącznie legalnie wybudowanych obiektów. Przed zastosowaniem tego przepisu organ musi ustalić, czy obiekt nie został wybudowany w warunkach samowoli budowlanej, a jeśli tak, należy najpierw przeprowadzić procedury legalizacyjne. W tej sprawie organy nie ustaliły jednoznacznie legalności wykonania przyłącza kanalizacyjnego, opierając się na niepełnej dokumentacji i domysłach, co stanowiło istotne naruszenie przepisów proceduralnych.
Czy organ nadzoru budowlanego prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, w szczególności legalność wykonania przyłącza kanalizacyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organy nadzoru budowlanego nieprawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, ponieważ nie zebrały wyczerpująco materiału dowodowego, nie uzupełniły istotnych braków w dokumentacji i nie rozpatrzyły wszystkich złożonych dowodów, opierając się na domysłach.
Uzasadnienie
Sąd wskazał na liczne naruszenia przepisów k.p.a. przez organy, w tym brak dążenia do ustalenia prawdy obiektywnej, niepełne zebranie materiału dowodowego, nieuwzględnienie wniosków dowodowych strony oraz ignorowanie dokumentów złożonych przez uczestnika postępowania. Organy nie wykazały, na jakiej podstawie prawnej i w jakim zakresie poszczególne podmioty władały obiektami, co było kluczowe dla oceny legalności przyłącza.
Czy służebność gruntowa ustanowiona wyrokiem sądu powszechnego wygasa po 10 latach niewykonywania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, służebność gruntowa wygasa z mocy prawa wskutek niewykonywania przez lat dziesięć, zgodnie z art. 293 § 1 k.c.
Uzasadnienie
Sąd zwrócił uwagę, że służebność ustanowiona na rzecz każdoczesnego właściciela działki nr [...] wygasła z dniem 19 czerwca 2022 r. z powodu niewykonywania przez ponad 10 lat. W związku z tym, powoływanie się przez organy administracji na ustalenia sądu powszechnego dotyczące legalności przyłącza, zawarte w uzasadnieniu wyroku ustanawiającego służebność, było niezasadne, zwłaszcza że sąd ten sam zaznaczył, iż nie badał tej kwestii.
Przepisy (21)
Główne
P.b. art. 66 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Organ nadzoru budowlanego nakazuje usunięcie nieprawidłowości obiektu budowlanego, gdy zagraża on życiu lub zdrowiu, bezpieczeństwu mienia lub środowiska (pkt 1) lub jest w nieodpowiednim stanie technicznym (pkt 3). Przepis ten może być stosowany tylko do legalnie wybudowanych obiektów.
k.c. art. 293 § 1
Kodeks cywilny
Służebność gruntowa wygasa wskutek niewykonywania przez lat dziesięć.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji administracyjnej w przypadku naruszenia przepisów prawa.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Pomocnicze
P.b. art. 61 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Obowiązek utrzymywania i użytkowania obiektu zgodnie z przeznaczeniem, wymaganiami ochrony środowiska oraz w należytym stanie technicznym i estetycznym.
P.b. art. 5 § 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Obowiązek utrzymywania obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym i estetycznym, przy nie dopuszczeniu do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej.
P.b. art. 5 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Wymagania dotyczące warunków użytkowych odpowiadających przeznaczeniu obiektu, w tym w zakresie usuwania ścieków.
P.b. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Definicja obiektu budowlanego jako budynku, budowli lub obiektu małej architektury wraz z instalacjami.
P.b. art. 3 § 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Definicja budowli jako m.in. sieci uzbrojenia terenu.
P.b. art. 48
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Przepisy dotyczące samowoli budowlanej.
P.b. art. 50
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Przepisy dotyczące samowoli budowlanej.
P.b. art. 51
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Przepisy dotyczące samowoli budowlanej.
P.b. art. 81 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Obowiązki organu nadzoru budowlanego w zakresie nadzoru i kontroli przestrzegania przepisów prawa budowlanego.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do ustalenia prawdy obiektywnej.
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do działania na podstawie przepisów prawa.
k.p.a. art. 15
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do oceny materiału dowodowego w sposób swobodny.
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji, w tym wskazanie materiału dowodowego i podstaw rozstrzygnięcia.
k.p.a. art. 136 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Możliwość przeprowadzenia przez organ odwoławczy uzupełniającego postępowania dowodowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy nadzoru budowlanego nie ustaliły jednoznacznie legalności wykonania przyłącza kanalizacyjnego, co jest warunkiem wstępnym zastosowania art. 66 Prawa budowlanego. • Postępowanie dowodowe było niepełne, z naruszeniem przepisów k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. • Służebność gruntowa wygasła, co podważa zasadność powoływania się na ustalenia sądu powszechnego dotyczące legalności przyłącza.
Odrzucone argumenty
Organy nadzoru budowlanego prawidłowo zastosowały art. 66 Prawa budowlanego, nakazując odtworzenie studzienki z uwagi na jej nieodpowiedni stan techniczny i potencjalne zagrożenie. • Legalność przyłącza została potwierdzona przez sądy powszechne oraz formalne procedury administracyjne (uzgodnienia ZUD, W.).
Godne uwagi sformułowania
tryb ten może dotyczyć wyłącznie obiektu budowlanego wybudowanego zgodnie z obowiązującymi przepisami • nie można uznać, że wykonane przyłącze sanitarne stanowi samowolę budowlaną • zasypanie studzienki kanalizacyjnej skutkuje brakiem możliwości udrożnienia przyłącza • organy nie powinny jednak tracić z pola widzenia, że usunięcie nieprawidłowości w trybie art. 66 ust. 1 P.b., można nakazać wyłącznie właścicielowi lub zarządcy obiektu budowlanego • sposób wnioskowania zaprezentowany przez organ odwoławczy jest niedopuszczalny, bowiem w zasadniczej swej mierze bazuje on na domysłach • służebność gruntowa wygasa wskutek niewykonywania przez lat dziesięć
Skład orzekający
Elżbieta Lemańska
przewodniczący
Anna Bartłomiejczuk
członek
Małgorzata Roleder
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ważne orzeczenie dotyczące stosowania art. 66 Prawa budowlanego w kontekście legalności wykonania obiektu budowlanego oraz obowiązków organów w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przyłączami kanalizacyjnymi i legalnością ich wykonania w kontekście przepisów Prawa budowlanego i Kodeksu cywilnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie legalności wykonania obiektów budowlanych przez organy administracji, nawet jeśli dotyczy to infrastruktury technicznej. Podkreśla również znaczenie prawidłowego prowadzenia postępowania dowodowego.
“Czy można nakazać naprawę czegoś, co nigdy nie zostało legalnie zbudowane? Sąd wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.