II SA/Bk 282/24

II SA/Bk 282/24 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2024-11-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Anna Bartłomiejczuk
Elżbieta Lemańska /przewodniczący/
Małgorzata Roleder /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OZ 506/24 - Postanowienie NSA z 2024-09-25
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 682
art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk, sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 listopada 2024 r. sprawy ze skargi M.G. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 4 kwietnia 2024 r., nr WOP.7721.24.2024.ASN w przedmiocie nakazania wykonania robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w Białymstoku z dnia 25 stycznia 2024 r., nr NB.I.5162.16.2023.BR; 2. zasądza od Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku na rzecz skarżącej M.G. kwotę 980 (dziewięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zawiadomieniem z dnia 4 sierpnia 2023 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w Białymstoku (dalej: "PINB") zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie odprowadzania ścieków bytowo-gospodarczych z istniejącego budynku usługowego położonego na działce nr [...] przy ul. [...] w B., za pomocą przyłącza przebiegającego przez działkę sąsiednią nr [...], do studzienki kanalizacyjnej usytuowanej na działce nr [...].
W toku sprawy zgromadzono dokumentację pochodzącą od stron oraz uczestnika postępowania G. sp. z o.o. w C., zaś dnia 12 września 2023 r. przeprowadzono oględziny z udziałem m.in.: Ł. R., M. G. oraz M. L. (pełnomocnika G. sp. z o.o. w C.). W ich trakcie stwierdzono brak studzienki kanalizacyjnej na działce nr [...], wykazanej na mapie sytuacyjnej z 2011 r., sporządzonej przez biegłego sądowego T. J. na potrzeby postępowania sądowego sygn. akt [...]. M. L. wyjaśnił, że studzienka została zlikwidowana w 2012 r. przez zasypanie, tj. likwidację klapy i ułożenie nawierzchni z kostki betonowej, zaś przyłącze od budynku położonego przy ul. [...] pozostało pod ziemią. Podał także, że przyłącze to wykonano w 1996 r. bez wiedzy i zgody ówczesnego właściciela nieruchomości (tj. T. G.), zaś wcześniejsze przyłącza, tj. widniejące na mapie stanowiącej załącznik do pozwolenia na rozbudowę budynku przy ul. [...], miało inny przebieg. Z tego względu właściciela nieruchomości przy ul. [...] wielokrotnie wzywano do usunięcia przyłącza.
Decyzją z dnia 25 stycznia 2024 r. nr NB.I.5162.16.2023.BR Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w Białymstoku (dalej: "PINB"), działając na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. 2023 r., poz. 682 ze zm.; dalej: "P.b."), nakazał M. G. wykonanie w terminie do dnia 31 maja 2024 r. robót budowlanych polegających na odtworzeniu zasypanej studzienki kanalizacyjnej usytuowanej na działce nr [...], do której podłączone jest przyłącze przebiegające przez działkę nr [...], w celu zapewnienia prawidłowego działania przyłącza odprowadzającego ścieki sanitarne z budynku przy ul. [...] w B. wraz z udrożnieniem wlotu przyłącza do sieci kanalizacji sanitarnej. PINB nakazał również w terminie do dnia 15 czerwca 2024 r. przedłożenie oświadczenia o doprowadzeniu do właściwego stanu technicznego ww. studzienki kanalizacyjnej, pochodzącego od osoby posiadającej właściwe uprawnienia budowlane.
W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył ustalenia wynikające z oględzin przeprowadzonych w dniu 12 września 2023 r., a także zbadał legalność przyłącza. W tym względzie ustalono, że na nieruchomości położonej przy ul. [...] w B. (działka nr [...]) znajduje się zabytkowy budynek murowany, wybudowany przed 1841 r., a następnie rozbudowany na podstawie decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 7 października 1993 r. znak GP.1.7351/326/93 udzielającej Ł. R. pozwolenia na rozbudowę budynku zabytkowego z przeznaczeniem na usługi związane z odnową biologiczną. Zgodnie z zatwierdzonym ww. decyzją planem zagospodarowania działki, przebieg przyłącza sanitarnego zaprojektowany został do istniejącej studzienki kanalizacyjnej, znajdującej się na sieci kanalizacyjnej przebiegającej w drodze wewnętrznej między posesją przy ul. [...], a budynkiem hotelu w budowie, stanowiącym własność O. S.A. w Warszawie (dalej: "O."). PINB ustalił, że taki przebieg przyłącza został uzgodniony z W. Sp. z o.o. w Białymstoku (dalej: "W.") w dniu 16 maja 1994 r. (uzgodnienie nr [...]), a dokumentacja projektowa przyłącza uzgodniona została z Zespołem Uzgadniania Dokumentacji (dalej: "ZUD") o czym świadczy protokół uzgodnień z dnia 11 maja 1994 r. nr [...]. Przyłącze wykonano w 1996 r. na etapie robót budowlanych związanych z rozbudową ww. budynku prowadzoną w latach 1994-2000. Organ ustalił ponadto, że z mapy poinwentaryzacyjnej aktualnej na dzień 20 maja 2000 r. (przedłożonej do Urzędu Miejskiego w Białymstoku, w związku z zawiadomieniem o zakończeniu rozbudowy budynku), wynika, że przyłącze kanalizacji sanitarnej zostało wykonane na działce nr [...] w przebiegu do studzienki kanalizacyjnej na działce nr [...]. Przedmiotowy budynek został przyjęty do użytkowania bez sprzeciwu, co wynika z pisma Urzędu Miejskiego w Białymstoku z dnia 11 lipca 2000 r. nr A.II.C-7356/50/2000.
PINB ustalił ponadto, że roboty budowlane związane z rozbudową ww. budynku, a także pierwsze uzgodnienia dotyczące wykonania przyłącza, zostały rozpoczęte kiedy użytkownikiem wieczystym sąsiedniej działki był O. W dniu 12 września 1995 r. jej współwłaścicielami stali się T. G. i G. G. Organ ustalił, że nabyli oni nieruchomości zabudowane budynkiem hotelu w budowie wraz budynkami zaplecza budowy oraz wyposażone w infrastrukturę techniczną tj. kanalizację sanitarną, kanalizację deszczową, przyłącza wodociągowe dwustronne, przyłącza c.o.
W ocenie PINB legalność przyłącza została potwierdzona wyrokiem Sądu Rejonowego w B. [...] Wydziału Cywilnego z dnia [...] maja 2012 r. wydanego w sprawie sygn. akt. [...], którym ustanowiona została służebność na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości nr [...] położonej przy ul. [...], a stanowiącej własność Ł. R., polegająca na prawie wejścia na sąsiadujące nieruchomości nr [...] i [...] znajdujące się w użytkowaniu wieczystym M. G., w celu przeprowadzenia napraw i konserwacji przyłącza kanalizacyjnego łączącego budynek położony na działce nr [...] ze studzienką kanalizacyjną na działce nr [...] w zakresie pasa gruntu o szerokości trzech metrów oznaczonego na szkicu sporządzonym przez biegłego T. J., stanowiącego element opinii z dnia 10 lutego 2012 r. PINB wskazał, że z uzasadnienia ww. wyroku wynika, że zgromadzone w sprawie dokumenty dotyczące wybudowania przyłącza każą uznać, że właściciel budynku przy ul. [...] w Białymstoku w tamtym czasie uzyskał wymagane pozwolenia i dokonał formalnych czynności w toku procesu wszczęcia i realizowania procesu inwestycyjnego, którego celem była budowa przyłącza i podłączenie budynku do sieci kanalizacyjnej tj. do studzienki i przewodu łączącego ją z dalszymi urządzeniami należącymi do odbiorcy ścieków - Wodociągów Białostockich.
Według PINB z materiału dowodowego wynika, że od wielu lat brak jest możliwości odprowadzania ścieków sanitarnych z budynku usługowego położonego przy ul. [...] w Białymstoku przez przyłącze przebiegające przez działkę sąsiednią nr [...], do studzienki znajdującej się na działce nr [...] będącej w użytkowaniu Hotelu G. Przede wszystkim brak jest dostępu do ww. studzienki kanalizacyjnej, zaś z uwagi na jej niedrożność, brak jest możliwości udrożnienia przyłącza - w związku z związku z czym nie spełnia ono swojej funkcji i nie ma możliwości prawidłowego odprowadzenia ścieków. Organ uznał zatem, że studzienka nie znajduje się w odpowiednim stanie technicznym, co uzasadnia zastosowanie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 P.w. z uwagi na możliwości wystąpienia zagrożenia bezpieczeństwa życia lub zdrowia ludzi, mienia bądź środowiska.
Odwołanie od ww. decyzji wniosła M. G., która zakwestionowała ustalenia faktyczne organu I instancji dotyczące legalności przedmiotowego przyłącza. Podniosła, że z prostego zestawienia dat wynika, że projekt przyłącza wykonany (a także zaopiniowany) w 1994 r. nie mógł być załącznikiem do pozwolenia na budowę udzielonego w 1993 r. Budowa przyłącza była zatem w jej ocenie odrębnym zamierzeniem budowlanym uzgodnionym z ZUD rok po wydaniu pozwalania na rozbudowę budynku. Ze zgromadzonej w aktach dokumentacji wynika zaś, że Ł. R. nie uzyskał zgody O. na wykonanie przyłącza, co oznacza, że nie posiadał wymaganego prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Odwołująca podniosła również, że przebieg przyłącza wedle dokumentacji projektowej zatwierdzonej pozwoleniem na budowę z 1993 r. był inny, aniżeli ten, który został wykonany (na dowód czego odwołująca powołała dokumentację projektową dotyczącą rozbudowy budynku, której brak jest w aktach sprawy). Wskazała, że skoro Ł. R. wykonał przyłącze nielegalnie, nie można nakładać na nią obowiązku odtworzenia zasypanej studzienki kanalizacyjnej. Dodała, że istnieje możliwość przyłączenia budynku przy ul. [...] do miejskiej sieci kanalizacyjnej w ul. [...].
Pismem z dnia 7 marca 2024 r. M. G. wniosła o dopuszczenie dowodu z oryginału dokumentacji budowlanej związanej z wydaniem pozwolenia na rozbudowę w 1993 r., nadmieniając, że dysponuje ona dokumentem planu zagospodarowania działki nr [...] sporządzonym do projektu rozbudowy budynku, na którym brak jest wzmianki o projektowanym przyłączu. Dokumentu tego brak jest w aktach sprawy.
W piśmie z dnia 6 marca 2024 r. M. L. zauważył, że PINB nie wykazał jakim tytułem prawnym do nieruchomości dysponował Ł. R. wykonując w 1996 r. przyłącze na działce stanowiącej własność najpierw O., a następnie T. G. i G. G. Podkreślił, że działanie to stanowiło bezprawną ingerencję w prawo własności. Dodał, że na skutek niewykonywania przez 10 lat, wygasła służebność ustanowiona na rzecz każdoczesnego właściciela działki nr [...] wyrokiem Sądu Rejonowego w B. [...] Wydziału Cywilnego z dnia [...] maja 2012 r. sygn. akt. [...]
Wraz z pismami z dnia 14 i 25 marca 2024 r. M. L. złożył do akt dokumentację, w tym: fragment protokołu oględzin z dnia 18 listopada 1997 r. dokonanych w sprawie kontroli rozbudowy budynku, fragment pisma B. R. z dnia [...] września 2010 r. skierowanego do Sądu Rejonowego w Białymstoku II Wydziału Cywilnego w sprawie sygn. akt [...], zawierającego oświadczenie, że nie uzyskał on zgody na wykonanie projektowanego przyłącza od T. G. i M. G., fragment dziennika budowy hotelu przez O. oraz umowę najmu lokalu położonego w B. przy ul. [...] z dnia [...] sierpnia 1993 r., zawartą między Ł. R. jako wynajmującym, a B. R. jako najemcą.
Decyzją z dnia 4 kwietnia 2024 r. nr WOP.7721.24.2024.ASN Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku (dalej: "PWINB") utrzymał w mocy decyzję PINB. W uzasadnieniu organ odwoławczy przyznał, że na podstawie planu realizacyjnego zagospodarowania działki, stanowiącego załącznik do pozwolenia na rozbudowę z 1993 r., nie można uznać, że przyłącze zatwierdzone tą decyzją jest tożsame z przyłączem ostatecznie wykonanym. W ocenie PWINB pierwotny przebieg projektowanego przyłącza wynika z projektu przyłącza sanitarnego – gdzie w pkt. 4 wskazano: "projektuje się wykonanie przyłącza na kanale miejskim do istniejącego osadnika z rur kamionkowych (...) istniejący osadnik należy adaptować na studnię rewizyjną przez zagruzowanie do wymaganej rzędnej i wykonanie kinety lub przez połączenie leżaka z rurą odpływową i wykonaniem rewizji (...)". PWINB zauważył, że pomimo tego, że ww. opracowanie projektowe nie jest opatrzone datą wykonania, to mimo zgodności przedmiotu projektu, jego zakres nie odpowiada sytuacji obecnej z uwagi na brak osadnika pełniącego rolę studzienki rewizyjnej. W ocenie organu odwoławczego, z materiału dowodowego wynika, że obecny przebieg przyłącza został uzgodniony przez ZUD i naniesiony w 1994 r. na ww. plan realizacyjny zagospodarowania działki. Świadczy o tym opinia i protokół nr [...] z dnia 11 maja 1994 r., a także pieczęć W. z dnia 16 maja 1994 r. o nr [...] oraz pieczęć ZUD, znajdująca się na odwrocie planu realizacyjnego.
W ocenie PWINB prawdopodobne jest, że wykonanie przyłącza wymagało uzyskania zgody ówczesnego właściciela nieruchomości, na której znajdowała się studzienka rewizyjna, tj. O.u, jednakże brak takiej zgody w aktach sprawy, nie oznacza, że takiej zgody inwestor nie uzyskał. Również brak decyzji zmieniającej pozwolenie na rozbudowę z 1993 r., bądź oddzielnej decyzji o pozwoleniu na budowę przyłącza kanalizacji sanitarnej nie oznacza, że takiej decyzji inwestor nie posiadał. Zebrany materiał dowodowy wskazuje, że budowę przyłączą poprzedzała formalna procedura administracyjna, o czym świadczy nie tylko uzgodnienie ZUD, ale także korespondencja prowadzona miedzy różnymi instytucjami. Fizyczne wykonanie przyłącza, które nastąpiło w 1996 r. jest jedynie konsekwencją wcześniejszych uzgodnień. Powołując się na art. 7 k.p.a. PWINB stwierdził, że nie można uznać, że wykonane przyłącze sanitarne stanowi samowolę budowlaną, tym bardziej, że podobne stanowisko zaprezentował Sąd Rejonowy w B. [...] Wydział Cywilny w wyroku z dnia 31 maja 2012 r. (sygn. akt [...]), który mimo wskazania, że nie badał legalności wybudowanego przyłącza stwierdził, że nie ma podstaw do uznania, że jest ono nielegalne. Powyższe stanowisko potwierdził Sąd Okręgowy w B. [...] Wydział Cywilny Odwoławczy w wyroku z dnia [...] marca 2013 r. wydanym w sprawie sygn. akt [...]. PWINB podzielił ustalenia organu i instancji, że w sprawie nastąpiła nieuzasadniona względami technicznymi i użytkowymi ingerencja powodująca naruszenie wymagań dotyczących prawidłowego funkcjonowania obiektu budowlanego. Zlikwidowanie studzienki narusza nie tylko przepisy P.b., ale także wyrok ustanawiający służebność. Niedrożność studzienki jest tożsama z uznaniem, że jej stan techniczny jest nieodpowiedni, co daje podstawę do zastosowania art. 66 P.b. PWINB podkreślił końcowo, że ustalenia dokonane przez organ odwoławczy pokrywają się z zarzutami odwołania, jednakże różna ich interpretacja nie daje podstaw do uchylenia rozstrzygnięcie organu I instancji. PWINB wskazał także, że pisma przedstawiciela G. sp. z o.o. zostały złożone po terminie odwołania, zatem nie ma podstaw do odniesienia się do ich treści.
Skargę na ww. decyzję wniosła do sądu administracyjnego M. G., zaskarżając ją w całości. Decyzji tej zarzuciła naruszenie przepisów, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 P.b. przez błędne zastosowanie i uznanie, że można nakazać przywrócenie funkcjonowania zlikwidowanej studzienki kanalizacyjnej;
b) art. 140 k.c. przez niezastosowanie i błędne uznanie, że można nakazać przywrócenie funkcjonowania zlikwidowanej studzienki kanalizacyjnej na gruncie prywatnym;
c) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. przez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności brak ustalenia okoliczności przemawiających za tym, że Ł. R. posiadał prawomocne pozwolenia oraz zgodę właściciela gruntu, na wybudowanie przyłącza kanalizacyjnego na gruncie należącym do T. i G. G.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji PINB. Uzasadniając zarzuty procesowe skargi skarżąca zwróciła uwagę na niewyjaśnienie przez organ prawdy materialnej. Podniosła także, że dokumentacja w sprawie została zgromadzona szczątkowo, brak jest przy tym pozwolenia na rozbudowę z 1993 r., a organ odwoławczy nie rozważył argumentacji podniesionej przez nią w odwołaniu.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie uznając wywiedzione w skardze zarzuty za niezasadne. Organ zauważył, że niewątpliwie właściciel nieruchomości przy ul. [...]nie posiada dokumentu udzielającego zgodę na wejście na teren obecnego Hotelu G., niemniej jednak skarżąca nie może wypowiadać się w imieniu O. (właściciela nieruchomości w dacie udzielania pozwolenia na rozbudowę w 1993 r.). Zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w ocenie PWINB odzwierciedlają zaś konflikt istniejący miedzy stronami.
Na rozprawie w dniu 14 listopada 2024 r. pełnomocnik skarżącej poparł skargę, wskazując, że budowa spornego przyłącza nie była objęta pozwoleniem na rozbudowę z 1993 r., bowiem uzgodnienia datowane są na 1994 r. Wszystkie działania Ł. R. do momentu wykonania przyłącza, były zatem samowolą budowlaną. Nawet zaś jeśli przyjąć, że przyłącze było objęte decyzją z 1993 r. to inwestor nie miał zgody ówczesnego właściciela tj. O. Od 1995 r. i w momencie jego realizacji w 1996 r. przeciwny budowie przyłącza był także nowy właściciel tj. państwo G. Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi. Wyjaśnił, że nie wie gdzie Ł. R. odprowadza obecnie ścieki oraz, że w jego ocenie przyłącze prawdopodobnie było objęte decyzją z 1993 r., bo nie mógłby funkcjonować budynek bez przyłącza, zaś inwestor wykonał przyłącze w innym przebiegu na podstawie późniejszych uzgodnień.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 P.b., stanowiącego, że w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska (pkt 1) albo jest w nieodpowiednim stanie technicznym (pkt 3) - organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Regulacja ta jest pokłosiem przepisów nakładających na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego, obowiązek utrzymywania i użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywania go w należytym stanie technicznym i estetycznym, przy nie dopuszczeniu do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej (art. 61 pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 2 P.b.). W szczególności chodzi w tym względzie o należyte użytkowanie obiektu budowlanego w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1-7 P.b., a więc m.in. z warunkami użytkowymi odpowiadającymi przeznaczeniu obiektu, w tym w zakresie usuwania ścieków. Zauważyć należy, że wedle definicji z art. 3 pkt 1 P.b. przez obiekt budowlany rozumie się budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych; natomiast wedle art. 3 pkt 3 P.b. budowlą są m.in. sieci uzbrojenia terenu. Oznacza to, że dyspozycją art. 66 ust. 1 pkt 1-4 P.b. niewątpliwie może być objęta zarówno sieć kanalizacyjna – w tym stanowiąca jej element studzienka kanalizacyjna, jak i przyłącze kanalizacyjne – składające się na instalację sanitarną budynku.
Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest studzienka kanalizacyjna usytuowana na działce nr [...], do której podłączone jest przyłącze kanalizacyjne przebiegające przez działkę nr [...], przynależne do budynku usytuowanego przy ul. [...]w Białymstoku, położonego na działce nr [...], pozostającej we władaniu Ł. R. (w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dokumentu wskazującego na tytuł prawny tego władania, co wymaga uzupełnienia w ponownie prowadzonym postępowaniu, celem należytego ustalenia jego stron). Działki nr [...] i [...] pozostają od 2000 r. w użytkowaniu wieczystym M. G.; wcześniej zaś znajdowały się w użytkowaniu wieczystym T. i G. G., którzy nabyli to prawo od O. Działki te sąsiadują bezpośrednio z działką nr [...]oraz wraz m.in. z sąsiednią działką nr 855/9 (pozostającą w użytkowaniu wieczystym G. sp. z o.o. w C.), są użytkowane na potrzeby Hotelu G. (dalej: "Hotel") w Białymstoku. Przez działki nr [...] i [...] przebiega droga wewnętrzna przynależna do Hotelu. Usytuowana jest ona między budynkiem Hotelu, a budynkiem położonym przy ul. [...]. W drodze tej usytuowana jest sieć kanalizacyjna, która została wybudowana przez O. na potrzeby budowy hotelu (vide: pismo przedstawiciela O. z dnia 18 marca 1991 r. skierowane do Urzędu Rejonowego w Białymstoku, k. 142 akt adm.; fragment dziennika budowy budynku O.u, k. 52-53 akt odwoławczych).
Na mocy aktu notarialnego z dnia [...] września 1995 r. rep. [...], T. G. oraz G. G. nabyli od O. prawo użytkowania wieczystego nieruchomości składającej się m.in. z działek o obecnych nr [...] i [...], a także prawo własności budynku hotelowego w budowie oraz infrastrukturę techniczną obejmującą m.in. kanalizację sanitarną o długości 356,8 m (k. 90-92 i 95-102 akt adm.). Ze zgromadzonej w aktach sprawy korespondencji kierowanej przez W.do: Ł. R. (pismo z dnia 18 czerwca 2012 r., k. 2 akt adm.), Urzędu Miejskiego w Białymstoku (pisma z dnia 6 stycznia 2009 r. i z dnia 17 lipca 2009 r., k. 60 i 79 akt adm.) oraz Hotelu (pismo z dnia 17 kwietnia 2018 r., k. 61 akt adm.), wynika, że W. stoją na stanowisku, że nie są właścicielem, ani eksploatatorem kanalizacji na terenie nieruchomości użytkowanych przez Hotel. Elementem tej wewnętrznej sieci kanalizacyjnej Hotelu jest studzienka kanalizacyjna objęta zaskarżoną decyzją.
Z ustaleń organów wynika, że w 1996 r. wybudowano przyłącze kanalizacyjne łączące budynek położony przy ul. [...] w B. z ww. studzienką kanalizacyjną. Okoliczność ta znajduje potwierdzenie w protokole odbioru przyłącza kanalizacyjnego z dnia 21 sierpnia 1996 r. podpisanego przez Ł. R. (jako przedstawiciela zarówno inwestora, jak i wykonawcy) oraz przedstawiciela W.(k. 147 akt adm.), a także z rachunku nr [...] wystawionego przez W. na rzecz Ł. R. za odbiór techniczny przyłącza kanalizacyjnego do pawilonu przy ul. [...], opatrzonego tą samą datą (k. 146 akt adm.). Okoliczność ta została potwierdzona przez M. L. w trakcie oględzin przeprowadzonych przez reprezentantów PINB w dniu 12 września 2023 r. (k. 64 akt adm.), a także przez skarżącą w treści odwołania. W konsekwencji sąd uznał, że okoliczność wykonania przyłącza w 1996 r. nie stanowi kwestii spornej. Na marginesie sąd zauważa, że we fragmentarycznej dokumentacji poświadczającej przeprowadzenie w dniu 18 listopada 1997 r. oględzin w sprawie kontroli rozbudowy budynku położonego przy ul. [...], przedłożonej przez M. L. na etapie odwoławczym, znajduje się zapis, że przyłącze kanalizacyjne wykonano dnia 17 czerwca 1996 r., co jest zbieżne z ww. ustaleniami.
Znajdująca się w aktach sprawy opinia biegłego sądowego z zakresu geodezji datowana na 3 marca 2012 r. i 10 lutego 2012 r. oraz protokół poprzedzających jej wydanie oględzin przeprowadzonych dnia 17 sierpnia 2011 r. (k. 15-17 akt adm.), poświadczają, że w dacie tej przedmiotowe przyłącze przebiegało w linii prostej przez działkę nr [...], łącząc południowo-zachodnią ścianę budynku (usytuowaną niemalże na granicy działki nr [...]) z wyżej opisaną studzienką kanalizacyjną położoną na działce nr [...]. W trakcie ww. oględzin dostęp do studzienki był możliwy, bowiem otworzono ją i dokonano oględzin jej wnętrza, co wynika z protokołu oględzin. Opinia powyższa została sporządzona na potrzeby postępowania sądowego o ustanowienie, na rzecz każdoczesnego właściciela działki nr [...], służebności polegającej na prawie wejścia na sąsiadujące nieruchomości znajdujące się w użytkowaniu wieczystym skarżącej, oznaczone nr [...] i [...], w celu przeprowadzenia napraw i konserwacji przyłącza kanalizacyjnego łączącego budynek powoda (tj. Ł. R.) położony na działce nr [...] ze studzienką kanalizacyjną na działce nr [...], którą to służebność ustanowiono na mocy wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] maja 2012 r. sygn. akt [...], od którego oddalono apelację skarżącej wyrokiem Sądu Okręgowego w B. z dnia [...] marca 2013 r. sygn. akt [...] (k. 21-32 akt adm.).
W dniu 18 czerwca 2012 r. zlikwidowano dostęp do ww. studzienki kanalizacyjnej przez zasypanie jej klapy i ułożenie nawierzchni z kostki brukowej. Przyłącze kanalizacyjne pozostawiono pod powierzchnią. Okoliczność ta wynika z pisma Ł. R. skierowanego tego samego dnia do W.(k. 140 akt adm.), a także została potwierdzona przez M. L. podczas oględzin w dniu 12 września 2023 r. (k. 64 akt adm.). Okoliczności tej nie zaprzecza również skarżąca.
Zdaniem organów obu instancji, zasypanie studzienki kanalizacyjnej skutkuje brakiem możliwości udrożnienia przyłącza odprowadzającego ścieki z budynku przy ul. [...] w B., które w konsekwencji nie pełni swojej funkcji (odprowadzanie ścieków jest niemożliwe). Okoliczność ta świadczy w ocenie organów obu instancji, o tym, że studzienka kanalizacyjna nie znajduje się w odpowiednim stanie technicznym oraz, że zaistniała możliwość wystąpienia zagrożenia bezpieczeństwa życia lub zdrowia ludzi, mienia bądź środowiska. To zaś wskazuje na łączne zaistnienie przesłanek opisanych w art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 P.b. i obliguje organ do nakazania usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości – w tym przypadku do nakazania skarżącej odtworzenia zasypanej studzienki kanalizacyjnej wraz z udrożnieniem wlotu przyłącza do sieci kanalizacyjnej.
Nie budzi wątpliwości, że drożność przedmiotowego przyłącza stanowi warunek konieczny dla prawidłowego funkcjonowania instalacji kanalizacyjnej budynku położonego przy ul. [...] w B., której elementem jest owe przyłącze. Możliwość otwarcia klapy studzienki kanalizacyjnej, do której to przyłącze ma wlot, warunkuje natomiast możliwość jego udrożniena. Zarówno przyłącze sanitarne, przynależne do ww. budynku, jak i studzienka kanalizacyjna będąca elementem wyżej opisanej sieci kanalizacyjnej, stanowią zatem powiązaną ze sobą infrastrukturę kanalizacyjną, co oznacza, że słusznie przedmiotem postępowania objęto zarówno studzienkę kanalizacyjną, jak i ww. przyłącze. Jak bowiem wcześniej wskazano, mogą być one objęte dyspozycją art. 66 ust. 1 P.b., który służy usunięciu nieprawidłowości powstałych w trakcie użytkowania obiektu budowlanego.
Organy nie powinny jednak tracić z pola widzenia, że usunięcie nieprawidłowości w trybie art. 66 ust. 1 P.b., można nakazać wyłącznie właścicielowi lub zarządcy obiektu budowlanego, co w niniejszej sprawie ma o tyle istotne znaczenie, że studzienka kanalizacyjna oraz przyłącze pozostają we władaniu odrębnych podmiotów. Nakazując zatem wykonanie względem nich określonych prac budowlanych, należy mieć na względzie, kto do ich wykonania pozostaje uprawniony/obowiązany. Tymczasem uzasadnienia obu wydanych w sprawie decyzji nie zawierają ustaleń odnoszących się do zakresu tych uprawnień i obowiązków, ani też nie wskazują na podstawy prawne władania każdym z tych obiektów przez określone podmioty. Zgromadzony materiał dowodowy zawiera w tym względzie istotne braki, które powinny zostać usunięte w ponownie prowadzonym postępowaniu w taki sposób, aby na jego podstawie możliwe było jednoznaczne ustalenie kto, na jakiej podstawie prawnej i w jakim zakresie, włada obecnie każdym z ww. obiektów oraz władał nimi w chwili budowy przyłącza. Jednoznaczne wyjaśnienie tej kwestii stanowi bowiem punkt wyjścia dla poczynienia ustaleń dotyczących legalności przyłącza wybudowanego na działce nie stanowiącej własności inwestora. Legalność przyłącza stanowi natomiast warunek wstępny zastosowania w niniejszej sprawie trybu z art. 66 ust. 1 P.b.
W orzecznictwie przyjmuje się bowiem jednolicie, że tryb ten może dotyczyć wyłącznie obiektu budowlanego wybudowanego zgodnie z obowiązującymi przepisami, co oznacza, że jedynie legalnie istniejący obiekt może być kontrolowany pod względem prawidłowego realizowania obowiązków z zakresu utrzymania obiektu budowlanego w odpowiednim stanie technicznym. Przepis ten nie może być wykorzystywany do usunięcia dokonanych przez inwestora odstępstw od udzielonego pozwolenia na budowę, jak i do likwidacji samowoli budowlanej popełnionej w istniejącym obiekcie budowlanym. Jeżeli zatem obiekt budowlany lub jego część jest użytkowany w sposób określony w hipotezach art. 66 ust. 1 pkt 1 lub 3 P.b., ale został wybudowany w warunkach samowoli budowlanej, to w stosunku do tego obiektu budowlanego lub jego części w pierwszej kolejności powinny mieć zastosowanie procedury legalizacyjne lub naprawcze przewidziane w przepisach P.b. Tylko w tych trybach jest bowiem możliwe doprowadzenie obiektu do stanu w pełni zgodnego z prawem, a więc zarówno w zakresie zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, niewłaściwego sposobu użytkowania, jak i usunięcia naruszeń prawa związanych z wykonaniem obiektu budowlanego (por. m.in. wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 2596/15; wyrok NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II OSK 1424/08; wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 427/08; wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 7/20 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach NSA pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Sąd pogląd powyższy podziela w pełnej rozciągłości.
Kwestia legalności obiektu budowlanego, co do którego zachodzi prawdopodobieństwo, że może on zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo jest w nieodpowiednim stanie technicznym, jest zatem kwestią wstępną, konieczną do ustalenia przed wydaniem decyzji nakazującej usunięcie określonych nieprawidłowości w obiekcie budowlanym. W konsekwencji przedmiotem ustaleń organu nadzoru budowlanego prowadzącego postępowanie na podstawie art. 66 ust. 1 P.b., powinny być nie tylko okoliczności wyczerpujące przesłanki opisane w ww. przepisie, ale w pierwszej kolejności kwalifikacja wykonanych robót z punktu widzenia przesłanek z norm art. 48 i nast. lub art. 50-51 P.b. Jeśli bowiem wyniki tej weryfikacji wskażą, że sprawa powinna być załatwiona w którymkolwiek z ww. trybów usuwania naruszeń prawa budowlanego lub skutków samowoli budowlanej, organ powinien wszcząć i prowadzić odpowiednie postępowanie, które ma na celu doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem (czyli w efekcie do usunięcia nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu lub zagrożeń, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 3 P.b.). W takiej sytuacji procesowej istotne było więc zajęcie przez kontrolowane organy nadzoru budowlanego, nie tylko prawidłowego (z punktu widzenia norm prawa materialnego i procesowego), ale także jednoznacznego stanowiska co do kwalifikacji wykonanych robót. Z obowiązku tego organy się jednak nie wywiązały.
Dysponując bowiem datą wykonania przedmiotowego przyłącza, organy powinny były przede wszystkim ustalić, jakie obowiązywały wówczas wymagania formalnoprawne warunkujące legalną realizację robót budowlanych obejmujących jego budowę, a następnie zweryfikować na podstawie dostępnej dokumentacji, czy warunki te zostały w sprawie spełnione. Tymczasem żaden z organów nie ustalił jaki stan prawny obowiązywał w chwili budowy przyłącza. Ponadto, mimo istotnych braków dowodowych, stwierdzono (niejako z góry), że przyłącze to wykonane zostało legalnie. W ocenie sądu jest to ustalenie przedwczesne, a ponadto nie znajdujące oparcia w materiale dowodowym sprawy, który w tym względzie zawiera jedynie fragmentaryczną i niejednoznaczną dokumentację projektową, tj.: rysunek techniczny studzienki rewizyjno-kontrolnej, nieopatrzony żadnymi pieczęciami ani podpisem (k. 7 akt adm.); zwymiarowany rysunek techniczny profilu podłużnego przykanalika sanitarnego, również nieopatrzony żadnymi pieczęciami ani podpisem (k. 8 akt adm.); kopię strony tytułowej projektu przyłącza sanitarnego z oznaczeniem jako inwestora Ł. R., także nieopatrzonej żadnymi pieczęciami ani podpisem (k. 14 i 29 akt adm.); opis techniczny do projektu odprowadzania ścieków bytowo-gospodarczych z budynku położonego w B. przy ul. [...] podpisany przez uprawnionego projektanta A. K. (k. 13 akt adm.); dwie kopie opinii ZUD z dnia 11 maja 1994 r. nr [...] wraz z protokołem, uzgadniającej lokalizację kanału sanitarnego położonego przy ul. [...] w B., w wyniku rozpatrzenia dokumentacji przedłożonej przez Ł. R., zawierające datowaną na 14 sierpnia 1996 r. adnotację W. o uzgodnieniu wykonania przyłącza oraz polecenie zgłoszenia do odbioru po wykonaniu inwentaryzacji (k. 11-12, 125-127 akt adm.); trzy kopie podpisów członków ZUD, nad którymi figuruje datowany na 5 października 1994 r. zapis, że na wykonanie projektowanego przyłącza kanalizacyjnego do kanału sanitarnego stanowiącego własność O. będzie wymagana dodatkowa zgoda i warunki właściciela kanału, tj. O. (k. 59, 89 i 141 akt adm.); a także dwie kopie projektu technicznego przykanalika sanitarnego do budynku nr [...] (dalej: "projekt przykanalika") naniesionego na plan realizacyjny zagospodarowania działki nr [...] sporządzony do projektu rozbudowy budynku usługowego w B. przy ul. [...] nr [...] (dalej: "plan realizacyjny"), który wedle widniejącej na nim pieczęci urzędowej, stanowi załącznik do pozwolenia na budowę z dnia 7 października 1993 r. nr GP.I.7351/326/93 (k. 9-10 i 124 akt adm.). Ów projekt przykanalika opatrzony jest ponadto podpisaną pieczęcią datowaną na 16 maja 1994 r. informującą, że projekt uzgodniono z W. (nr [...]); zaś na jego rewersie widnieje adnotacja o warunkach koniecznych do spełnienia przed przystąpieniem do budowy uzgodnionej przez ZUD dokumentacji projektowej, w zakresie usytuowania projektowanych sieci uzbrojenia terenu - podpisana i opatrzona pieczęcią o treści: "Załącznik do protokołu ZUD nr 374 z dnia 94-05-11" (k. 9 akt adm.).
Materiał dowodowy nie zawiera przede wszystkim pozwolenia na rozbudowę budynku z 1993 r., na który to dokument powołują się organy obu instancji w uzasadnieniach wydanych decyzji. Stanowiący zaś załącznik do tej decyzji plan realizacyjny, na który naniesiono projekt przykanalika, zważywszy na liczne adnotacje, pieczęcie oraz monochromatyczną kopię, nie jest w pełni czytelny, co przemawia za koniecznością pozyskania tego dokumentu w oryginale. Jednakże samo już zestawienie daty wydania decyzji o pozwoleniu na rozbudowę (1993 r.) oraz dat adnotacji uzgodnieniowych (1994 r.) prowadzi do wniosku, że uzgodnienia te nie dotyczą prac budowlanych objętych ww. pozwoleniem. Ponadto daje się zauważyć, że widniejący na tym dokumencie projekt przyłącza kanalizacyjnego, w przebiegu od południowo-wschodniej ściany budynku do studzienki kanalizacyjnej zlokalizowanej na działce nr [...], został skreślony, natomiast literami ABCD odręcznie oznaczono zakres odrębnej inwestycji obejmującej kanalizację sanitarną, z przyłączem w odmiennym przebiegu - do studzienki kanalizacyjnej na działce nr [...] (projekt przykanalika). Zbieżność naniesionych nań parametrów przyłącza, z parametrami widniejącymi na rysunku technicznym profilu podłużnego przykanalika sanitarnego (k. 8 akt adm.), może prowadzić do wniosku, że ów rysunek techniczny jest elementem dokumentacji projektowej przykanalika sanitarnego. Prawdopodobne jest zatem, że uzgodnienia datowane na 1994 r. dotyczyły odrębnego (od projektu rozbudowy budynku) zamierzenia inwestycyjnego, polegającego na budowie kanalizacji sanitarnej z przyłączem w przebiegu oznaczonym odręcznie. Okoliczności te wymagają jednak weryfikacji w oparciu o oryginalną i kompletną dokumentację urzędową oraz projektową (dotyczącą obu ww. zamierzeń budowlanych), którą organ winien pozyskać w ponownie prowadzonym postępowaniu. Przede wszystkim jednak organ powinien ustalić jaki jest faktyczny przebieg przyłącza (pomocna w tym względzie może okazać się opinia biegłego sądowego sporządzona w 2012 r. na potrzeby postępowania o ustanowienie służebności) oraz, czy odpowiada on któremukolwiek z tych oznaczonych na planie realizacyjnym. Dopiero wyjaśnienie ww. kwestii pozwoli na wyjaśnienie, która dokumentacja projektowa obejmuje wykonane przyłacze, a tym samym na jednoznaczne stwierdzenie, czy przyłącze wykonano na podstawie pozwolenia na rozbudowę z 1993 r.
Tym samym ustalenie przez organ I instancji, że przyłącze wykonano na etapie robót budowlanych związanych z rozbudową budynku prowadzoną w latach 1994-2000 (k. 181 akt adm.), a więc (w domyśle) na podstawie pozwolenia na rozbudowę budynku z 1993 r., sąd ocenia jako wysoce przedwczesne oraz nie znajdujące oparcia w materiale dowodowym sprawy. Jakkolwiek zasadnie z ustaleniem tym nie zgodził się organ odwoławczy, który dostrzegł rozbieżność w przebiegu przyłącza wykonanego, względem przebiegu przyłącza projektowanego, to jednak przedwcześnie oraz bezpodstawnie zdecydował o jego legalności w oparciu o fakt wdrożenia przez inwestora formalnej procedury administracyjnej obejmującej uzgodnienie projektu przyłącza oraz wymianę korespondencji między "różnymi instytucjami" (str. 5 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że brak decyzji zmieniającej pozwolenie na budowę z 1993 r., bądź odrębnego pozwolenia na budowę przyłącza, nie oznacza, że decyzji takiej inwestor nie posiadał. Również okoliczność braku w aktach sprawy zgody ówczesnego właściciela działek nr [...] i [...] na wykonanie na nich przyłącza, (która to zgoda według PWINB "prawdopodobnie" była wymagana), w ocenie organu odwoławczego nie oznacza, że inwestor takiej zgody nie uzyskał (str. 4-5 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Powyższe ustalenia podtrzymał pełnomocnik organu odwoławczego w trakcie rozprawy w dniu 14 listopada 2024 r., stwierdzając przy tym, że przyłącze prawdopodobnie było objęte pozwoleniem na rozbudowę z 1993 r., jednak zostało wykonane w innym przebiegu na podstawie późniejszych uzgodnień. Wnioski powyższe można zreasumować stwierdzeniem, że w ocenie organu odwoławczego, skoro inwestor wszczął procedurę administracyjną związaną z uzgodnieniem projektu przyłącza z ZUD i W., a przy tym starał się o uzyskanie zgody na wykonanie przyłącza na działkach sąsiednich, to zapewne uzyskał zarówno zgodę, jak i pozwolenie na budowę przyłącza.
W ocenie sądu sposób wnioskowania zaprezentowany przez organ odwoławczy jest niedopuszczalny, bowiem w zasadniczej swej mierze bazuje on na domysłach. Przede wszystkim sformułowano go w oderwaniu od ówcześnie obowiązującego stan prawnego oraz na podstawie niekompletnej oraz fragmentarycznej dokumentacji - co więcej złożonej w toku kontrolowanego postępowania wyłącznie przez jego strony i uczestnika. Organ w tym względzie nie tylko nie czynił samodzielnych starań o jej uzupełnienie (mimo widocznie dostrzegalnych braków i fragmentaryczności), ale również zignorował wniosek dowodowy odwołującej o dopuszczenie dowodu z oryginału dokumentacji budowlanej zatwierdzonej pozwoleniem na rozbudowę z 1993 r., zaniechał wezwania odwołującej oraz uczestnika postępowania do przedłożenia dokumentacji, na którą się powołali, a której nie złożono do akt, a także intencjonalnie pominął szereg dokumentów złożonych przez uczestnika na etapie postępowania odwoławczego, z tego tylko względu, że dokumenty te wpłynęły po terminie odwołania.
Sąd podkreśla w tym miejscu, że organ administracji publicznej zobowiązany jest do ustalenia prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz działania na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.), co oznacza, że wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, organ podejmuje zarówno z urzędu, jak i na wniosek stron – niezależnie od etapu, na jakim sprawa się znajduje (art. 15 k.p.a.). Zważywszy zaś na fakt, że przepisy procedury administracyjnej nie przewidują tzw. prekluzji dowodowej, a wręcz przeciwnie umożliwiają organowi odwoławczemu przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego (art. 136 § 1 k.p.a.), organ odwoławczy nie tylko nie jest zwolniony od oceny jakiejkolwiek części dowodów, ale ma ustawowy obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz ocenienia go w sposób swobodny (art. 80 k.p.a.). Tym podstawowym wymogom procesowym organ odwoławczy nie podołał w kontrolowanym postępowaniu. Naruszenia te niewątpliwie mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co obligowało sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji. Zważywszy zaś na fakt, że materiał dowodowy wymaga szerokiego uzupełnienia, co oznacza, że sprawa niniejsza wymagać będzie ponownej gruntownej i całościowej analizy, sąd uznał za konieczne uchylenie również decyzji organu I instancji.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ zatem uzupełni materiał dowodowy o kompletną i oryginalną dokumentację związaną z budową przedmiotowego przyłącza. Jeżeli natomiast okaże się, że przyłącze wykonano na podstawie projektu budowlanego (odrębnego od tego zatwierdzonego w 1993 r.) organ powinien zweryfikować, czy inwestor dopełnił formalnoprawnych obowiązków związanych z jego budową. W tym względzie organ ustali wyczerpująco zakres robót, a następnie dokona ich kwalifikacji oraz oceni wymogi w zakresie obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, według ówczesnego stanu prawnego. W szczególności zaś organ oceni jaką rolę prawną pełniły uzgodnienia ZUD i W.w ówczesnym procesie budowlanym obejmującym budowę przyłącza sanitarnego, a także ustali w jakiej formie przebiegała weryfikacja dysponowania przez inwestora nieruchomością na cele budowlane (zwłaszcza jeżeli nieruchomość ta nie stanowiła jego własności) oraz w jaki sposób wynik tej weryfikacji przekładał się na możliwość uzyskania stosownych pozwoleń budowlanych. Organ nie powinien przy tym tracić z pola widzenia, że wszelkie uzyskane przez inwestora zgody lub uzgodnienia powinny być oceniane w kontekście wymogów formalnoprawnych, koniecznych do spełnienia przez uzyskaniem stosownych pozwoleń budowlanych, zaś o możliwości realizacji robót budowlanych na konkretnej nieruchomości przesądza posiadanie przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (legalnie zdefiniowane), a nie subiektywna opinia inwestora, jakiegokolwiek organu, czy też właściciela nieruchomości, który nie jest inwestorem.
W konsekwencji zasadny okazał się ostatni zarzut skargi sprowadzający się do niewyjaśnienia przez organy stanu faktycznego sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę organy przeprowadzą zatem kompleksowe postępowanie wyjaśniające, uwzględniając ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w niniejszym uzasadnieniu - stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a."). Organy winny również mieć na względzie, aby uzasadnienia wydawanych decyzji odpowiadały brzmieniu art. 107 § 3 k.p.a., w szczególności zaś wskazywały materiał dowodowy, na którym organ się oparł oraz jakie fakty za danym rozstrzygnięciem przemawiają i z jakich względów zostały one przez organ uznane za istotne w kontekście, stanowiących podstawę orzekania, przepisów prawa. Bez dopełnienia ww. wymogów, nie jest bowiem możliwe wydanie rozstrzygnięcia nieobarczonego wadami oraz poddającego się weryfikacji.
Końcowo sąd również zwraca uwagę na art. 293 § 1 k.c. który stanowi, że służebność gruntowa wygasa wskutek niewykonywania przez lat dziesięć, co oznacza, że służebność ustanowiona na rzecz każdoczesnego właściciela działki nr [...] na mocy ww. wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] maja 2012 r. sygn. akt [...], wygasła z mocy prawa wraz z upływem ww. 10-letniego terminu zawitego, tj. z dniem 19 czerwca 2022 r. Z racji tej nie jest zasadne powoływanie się przez organy administracji na ustalenia sądu powszechnego dotyczące legalności wykonania przyłącza, zawarte w uzasadnieniu ww. wyroku, tym bardziej, że po pierwsze sąd ten nie badał przedmiotowej kwestii, (co podkreślił w tymże uzasadnieniu), a po drugie, kwestia ta powinna stanowić przedmiot samodzielnej oceny organu nadzoru budowlanego, do którego obowiązków ustawowych należy nadzór i kontrola nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego (art. 81 ust. 1 pkt 1 P.b.). Dopiero jej wyjaśnienie pozwoli organom na zastosowanie odpowiedniego środka prawnego wynikającego z P.b., a służącego wyeliminowaniu nieprawidłowości w zakresie stanu technicznego spornego przyłącza.
Mając na uwadze powyższe, w pkt 1 wyroku sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą, orzekając w tym przedmiocie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. w zw. z art. 135 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania sądowego od organu odwoławczego na skarżącej, w wysokości 980 zł, orzeczono na mocy art. 200 p.p.s.a. w pkt 2 wyroku. Na koszty te składa się: kwota 500 zł stanowiąca uiszczony przez skarżącą wpis sądowy oraz kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika, wynikająca z § § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1953).