II SA/BK 276/25

II SA/Bk 276/25 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2025-03-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-01-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Anna Bartłomiejczuk
Elżbieta Trykoszko /przewodniczący/
Małgorzata Roleder /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk, sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 marca 2025 r. sprawy ze skargi U. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Suwałkach z dnia 27 listopada 2024 r. nr KO.801/162/24 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 27 listopada 2024 r. nr KO.801/162/24 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Suwałkach (dalej: "SKO" lub "Kolegium") utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Suwałk (dalej: "organ I instancji") z dnia 10 października 2024 r. nr MOPR-DŚR/8213/3326/24/21320 odmawiającą przyznania U. J. (dalej: "Skarżąca") świadczenia pielęgnacyjnego.
Decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z 12 marca 2024 r. nr KO.801/55/24 Kolegium uchyliło decyzję organu I instancji z 25 stycznia 2024 r. nr MOPR-DŚR/8213/000434/21320 i przyznało Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem M. J. na okres od 27 do 31 grudnia 2023 r. w wysokości 396,50 zł oraz w wysokości 2.988 zł miesięcznie od dnia 1 stycznia 2024 r. na czas nieokreślony.
W dniu 13 września 2024 r. Skarżąca wniosła do organu I instancji o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących od 1 stycznia 2024 r. We wniosku wskazała, że osobą wymagającą opieki jest O. J. urodzony w dniu [...] stycznia 2017 r.
Skarżąca przedłożyła kopię postanowienia Sądu Rejonowego w S. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z [...] sierpnia 2024 r. (sygn. [...]), z którego wynika, że z urzędu zostało wszczęte postępowanie o ograniczenie władzy rodzicielskiej rodziców nad ww. małoletniem. Ponadto sąd udzielił zabezpieczenia do czasu prawomocnego zakończenia postępowania poprzez umieszczenie małoletniego w rodzinnej pieczy zastępczej u spokrewnionej rodziny zastępczej U. i M. J. Sąd przyznał rodzinie zastępczej uprawnienie do podejmowania decyzji w zakresie edukacji, diagnostyki i leczenia małoletniego.
Opisaną na wstępie decyzją z 10 października 2024 r. organ I instancji odmówił Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: "u.ś.r.").
Organ I instancji uzasadniając swoją decyzję przytoczył treść przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r., stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, a następnie przedstawił stan faktyczny sprawy i wskazał, że wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne nie mogło zostać przyznane, gdyż Skarżąca posiada ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem M. J. od dnia 1 stycznia 2024 r. na czas nieokreślony, przyznane na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., na podstawie decyzji Kolegium z dnia 12 marca 2024 r., co tym samym stanowi o negatywnej przesłance przyznania ww. świadczenia, o której mowa w art. 17 ust 5 pkt 1 u.ś.r. Zdaniem organu nie można bowiem przyznać kolejnego świadczenia pielęgnacyjnego osobie uprawnionej na starych zasadach nad mężem i nowych na dziecko w rodzinie zastępczej.
Od powyższej decyzji odwołała się U. J., zarzucając błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r., naruszenie art. 1121 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad małoletnim O. J.
W wyniku rozpoznania powyższego odwołania, SKO decyzją z 27 listopada 2024 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, SKO wskazało na zmianę stanu prawnego od 1 stycznia 2024 r. w zakresie przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych. W ocenie Kolegium analiza art. 17 ust. 1 u.ś.r., w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2024 r. nadanym przez art. 43 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429) o świadczeniu wspierającym prowadzi do jednoznacznego wniosku, że ustawodawca w obecnym stanie prawnym przewidział, że o świadczenie pielęgnacyjne mogą ubiegać się osoby w nim wymienione z tytułu opieki jedynie nad osobą niepełnosprawną, która nie ukończyła 18. roku życia i legitymuje się ściśle określonym orzeczeniem o niepełnosprawności. Tym samym wyraźnie zawężono krąg uprawnionych w stosunku do uprzedniego stanu prawnego obowiązującego przed 1 stycznia 2024 r., w którym to kryterium wieku nie warunkowało uprawnienia do świadczenia. Kolegium wskazało jednocześnie na treść art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Odnosząc powyższe uwagi do sprawy niniejszej, organ odwoławczy uznał, że w zaistniałej sytuacji zasadnie omówiono przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Faktem jest, że Skarżąca spełnia wymóg określony w art. 17 ust. 1, ale jak wynika z akt sprawy, mocą decyzji Kolegium z 12 marca 2024 r. przyznano jej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem M. J. na okres od 1 stycznia 2024 r. na czas nieokreślony.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
I. prawa procesowego:
- w zakresie nieustalenia, względnie błędnego ustalenia stanu faktycznego, wynikiem czego podstawą odmowy w skarżonej decyzji Kolegium utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzje organu I instancji była negatywna przesłanka wyrażona w art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. (Dz.U. 2024.323), zaś podstawą odmowy organu I instancji była negatywna przesłanka zawarta w art. 17 ust. 1 pkt 3 u.ś.r., co stanowiło naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 7 k.p.a., w wyniku czego doszło do wydania skarżonej decyzji posiadającej wadę prawną nieważności;
- nierozpoznanie wniosku w odwołaniu z 30 października 2024 r. od decyzji organu I instancji o stwierdzenie nieważności tejże decyzji w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez Kolegium, co skutkuje nieważnością skarżonej decyzji;
- nieważność postępowania w związku z nierozpoznaniem merytorycznych zarzutów, wniosków i argumentów uzasadnienia wskazanych w odwołaniu skarżącej z 30 października 2024 r.
II. prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 3e u.ś.r., poprzez rozpoznawanie wniosku Skarżącej z 13 września 2024 r. w związku ze sprawowana opieką nad małoletnim O. J. w ramach spokrewnionej rodziny zastępczej, ustanowionej przez Sąd Rejonowy w S. na "starych zasadach", tj. ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2020.111), obowiązujących do 31 grudnia 2023 r., zamiast jak być powinno, ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2024.323) w zw. z ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. (Dz.U.2023.1429) o świadczeniu wspierającym w art. 43 wprowadzającym zmiany w u.ś.r., poprzez braku odniesienia do art. 17 ust. 3e oraz uchylonego art. 27 ust. 5 u.ś.r., co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Skarżącej Kolegium nie dopełniło należytej staranności wydając skarżoną decyzję. Pomimo wskazania przez nią stanu faktycznego Kolegium nie poczyniło własnych ustaleń w tym zakresie, ani też nie uznało wskazań Skarżącej za swoje. Skarżąca zarzuciła organowi niespójność logiczną, wynikającą z braku ustalenia stanu faktycznego sprawy. Zdaniem Skarżącej SKO niezasadnie wskazuje, że przesłanką negatywną przyznania świadczenia w związku z opieką nad niepełnosprawnym wnukiem jest fakt przyznania świadczenia dla U. J. w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem M. J., kiedy w rzeczywistości świadczenie to zostało przyznane na starych zasadach od 27 grudnia 2023 r. Wskazała, że w ustawie z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U.2023.1429) w art. 43 zostały wprowadzone zmiany w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.2023.390). W jej ocenie nowe brzmienie u.ś.r. nie wyklucza osób sprawujących opiekę nad osobami niepełnosprawnymi z grona osób, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, które to osoby są aktywne zawodowo, pobierają rentę, emeryturę, rentę rodzinną lub inne świadczenia, ogranicza wiek poniżej 18 roku życia dla osoby nad którą sprawowana jest opieka i jednocześnie wychodzi naprzeciw oczekiwaniom osobom, które sprawują opiekę nad więcej niż jedną osobą niepełnosprawną, przyznając tym osobom świadczenie pielęgnacyjne na każdą opiekowaną osobę niepełnosprawną (art. 17 ust 3e u.ś.r.) w pełnej wysokości. Dodała, że nowela u.ś.r. uchyla zapis art. 27 ust. 5. W u.ś.r. nie można dopatrzeć się przepisu wskazującego, że nie można przyznać świadczenia pielęgnacyjnego osobie uprawnionej na starych zasadach nad mężem i na nowych zasadach na dziecko w rodzinie zastępczej, co uzasadniał organ I instancji. Końcowo Skarżąca podkreśliła, że przesłanka negatywna wskazana przez Kolegium, wyrażona w art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. w nowym brzmieniu ustawy, nie ma zastosowania w związku z art. 17 ust. 3e u.ś.r., mając na względzie art. 32 Konstytucji RP.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ podkreślił, że pomimo spełnienia przez Skarżącą warunku wynikającego z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie mogło zostać jej przyznane. W ocenie organu odwoławczego nie można przyznać wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż w sprawie zaszła negatywna przesłanka, o której stanowi art. 17 ust. 1 pkt 5 u.ś.r. Skarżąca posiada ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem M. J. od dnia 1 stycznia 2024 r. na czas nieokreślony, przyznane na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. na podstawie decyzji Kolegium z 12 marca 2024 r. Kolegium podzieliło argumentację, że opieka nad dwiema niepełnosprawnymi osobami jest bardziej absorbująca i czasochłonna, jednakże wskazało, że przedmiotowe świadczenie nie jest wynagrodzeniem za sprawowanie opieki, o czym świadczy m. in. to, że ma ono stałą wysokość, która nie jest uzależniona od stanu podopiecznego i nakładu pracy związanej z opieką, a kryteria, których spełnienie jest wymagane są jednakowe dla wszystkich ubiegających się o przyznanie tego świadczenia. Zdaniem organu oceny tej nie zmienia okoliczność, że art. 43 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym wprowadzono art. 17 ust. 3e u.ś.r. Zmiana ta dotyczy opieki nad niepełnosprawnymi osobami, które nie ukończyły 18. roku życia, a więc nie ma przełożenia na realia niniejszej sprawy. SKO zaznaczyło, że Skarżąca sprawuje opiekę nad jednym dzieckiem poniżej 18. roku życia oraz nad swoim małżonkiem i z tego tytułu pobiera świadczenie pielęgnacyjne. A zatem w obecnym stanie prawnym, mogłaby otrzymywać tylko jedno świadczenie w podstawowej wysokości.
Odnosząc się do zarzutu niestwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji Kolegium podniosło, że w postępowaniu odwoławczym organ nie może stwierdzić nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 k.p.a z uwagi na inny zakres i charakter tego postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.
Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że nie narusza ona przepisów prawa. Przede wszystkim Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa materialnego, w szczególności stanowiących o nieważności kontrolowanego postępowania.
Przedstawiając okoliczności, jakie doprowadziły Sąd do takiego przekonania przypomnieć należy, że przedmiotem oceny Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Suwałkach z dnia 27 listopada 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawny wnukiem w ramach rodziny zastępczej.
W niniejszej sprawie bezspornym jest, że wniosek o przyznanie omawianego świadczenia został złożony w dniu 13 września 2024 r., a objęte skargą decyzje organów obu instancji zostały wydane po dniu 31 grudnia 2023 r. tj. w okresie, gdy obowiązywało już zmienione brzmienie przepisu art. 17 u.ś.r., a więc wykluczające możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu konieczności opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym osobą pełnoletnią. A zatem, aby ustalić, czy wszystkie warunki nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zostały w tej sprawie spełnione należało dokonać oceny stanu faktycznego na podstawie przepisów u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r.
W tym miejscu wyjaśnić należy, że zmiana zasad przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego obowiązująca od 1 stycznia 2024 r. została wprowadzona ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023r., poz. 1429). Przepisem art. 43 pkt 4 ww. ustawy zmieniono brzmienie art. 17 ust. 1 u.ś.r., który obecnie stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359 oraz z 2022 r. poz. 2140) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka, 4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego, - jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18 roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Spełnienie przesłanek, o których mowa wyżej nie warunkuje przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem ustawodawca obok pozytywnych przesłanek jego nabycia wskazał także na przesłanki negatywne.
Przeszkody prawne w nabyciu ww. świadczenia pielęgnacyjnego wymienione zostały enumeratywnie w art. 17 ust. 5 pkt 1-5 u.ś.r. Przy czym co istotne negatywne przesłanki świadczenia pielęgnacyjnego mają charakter rozłączny. Już zaistnienie jednej z nich przesądza o prawnej przeszkodzie do korzystania z tego prawa. Zgodnie zaś z art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.
W ocenie Sądu, redakcja art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. jest wyraźna i nie pozostawia wątpliwości interpretacyjnych. Z treści tego przepisu wynika wprost zakaz przyznawania kolejnego świadczenia pielęgnacyjnego osobie uprawnionej. Celem tej regulacji jest co do zasady uniemożliwienie osobom uprawnionym do równoczesnego pobierania świadczeń w nich wymienionych, także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. W konsekwencji, zgodnie z jedyną dopuszczalną interpretacją cytowanego przepisu, świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane, jeżeli jest już ustalone osobie uprawnionej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.
Na gruncie rozpoznawanej sprawy, bezspornym pozostaje ustalenie na rzecz Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem na okres od 27 do 31 grudnia 2023 r. oraz od dnia 1 stycznia 2024 r. na czas nieokreślony (decyzja SKO w Suwałkach z dnia 12 marca 2024 r). Powyższa okoliczność zdaniem Sadu wyklucza przyznanie jej kolejnego świadczenia pielęgnacyjnego w związku z rezygnacją z pracy w celu sprawowania opieki, w tym samym czasie, nad kolejną osobą w rodzinie, tj. niepełnosprawnym wnukiem pozostającym w pieczy rodziny zastępczej.
Powyższego poglądu nie zmienia fakt, że świadczenie pielęgnacyjne na męża Skarżąca uzyskała na podstawie przepisów u.ś.r. obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. Sąd w składzie obecnym stoi na bowiem stanowisku, że na gruncie obowiązującego porządku prawnego nie ma możliwości jednoczesnego uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego na starych zasadach (na męża) i nowych zasadach (na dziecko w rodzinie zastępczej). Takiego uprawnienia w szczególności nie daje powoływany w skardze przepis art. 17 ust. 3e u.ś.r. Zgodnie z tym przepisem, "osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 1-3, rodzinie zastępczej i osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka sprawującym opiekę nad więcej niż jedną osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w ust. 3, podwyższa się o 100% na drugą i każdą kolejną osobę, nad którą sprawowana jest opieka". Przede wszystkim zauważyć należy, że przepis ten wbrew wywodom Skarżącej nie przewiduje przyznania odrębnego świadczenia pielęgnacyjnego na kolejną osobę, lecz jedynie podwyższenie wysokości przyznanego świadczenia osobie sprawującej opiekę nad więcej niż jedną osobą do ukończenia 18. roku życia (dzieckiem). A zatem stwierdzić należy, że skoro ustawa nie przewiduje dwóch odrębnych świadczeń pielęgnacyjnych, a jedynie jego podwyższenie w sytuacji sprawowania opieki nad drugim i kolejnym dzieckiem, to tym bardziej na podstawie tego przepisu nie ma możliwości, aby osoba sprawująca opiekę posiadała jednocześnie uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego na starych zasadach na męża i nowych zasadach na dziecko w rodzinie zastępczej.
Literalną wykładnię wskazanych przepisów uzupełnić należy o wykładnię celowościową, która – zdaniem Sądu, również sprzeciwia się przyznaniu skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w niniejszej sprawie. Wskazać bowiem należy, że świadczenie pielęgnacyjne, w świetle przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, stanowi przynajmniej częściową rekompensatę dla osób, które rezygnują, bądź nie podejmują zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym członkiem najbliższej rodziny. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem w jakimś stopniu zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba opiekująca się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Taką rekompensatę stanowi jedno świadczenie pielęgnacyjne. Pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego jest przy tym pochodną ustalania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest więc świadczeniem, które jest swego rodzaju wynagrodzeniem za sprawowanie opieki, przeciwnie - stanowi ono formę materialnego wsparcia dla osób, które z powodu sprawowania opieki nie mogą uzyskiwać własnych dochodów. Jest bowiem ściśle powiązane z rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia, co oznacza, że opiekun osoby niepełnosprawnej, podejmując się opieki traci źródło utrzymania, a świadczenie, o którym mowa ma tę utratę źródła utrzymania przynajmniej częściowo zrekompensować. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że rezygnacja z zatrudnienia bądź jego niepodejmowanie jest aktem jednokrotnym, podobnie jak utrata dochodu z tym związana. Zatem jeżeli osoba uprawniona już raz zrezygnowała z pracy lub podjęcia zatrudnienia, nie może tego uczynić ponownie, w związku z opieką nad kolejnym członkiem rodziny.
Jakkolwiek zgodzić się należy z argumentacją, że opieka nad dwiema niepełnosprawnymi osobami jest bardziej absorbująca i czasochłonna, to jednak nie można tracić z pola widzenia tego, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest wynagrodzeniem za sprawowanie opieki, o czym świadczy (poza argumentacją przytoczoną wyżej) również i to, że ma ono stałą wysokość, która nie jest uzależniona od stanu podopiecznego i nakładu pracy związanej z opieką, a kryteria, których spełnienie jest wymagane są jednakowe dla wszystkich ubiegających się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Nie ma przy tym znaczenia, jaki jest stan podopiecznego i związany z tym zakres sprawowanej opieki. Ustawodawca, określając zasady przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie wprowadził żadnego kryterium różnicującego jego wysokość w zależności od nakładu pracy związanej ze sprawowaniem opieki właśnie dlatego, że nie jest to wynagrodzenie osoby sprawującej opiekę, ale ekwiwalent za utracone zarobki. Oceny tej nie zmienia wskazywana wyżej okoliczność, że po zmianie przepisów dopuszczono w art. 17 ust. 3e u.ś.r. możliwość zwiększenia o 100% świadczenia pielęgnacyjnego w wypadku, gdy opiekun sprawuje opiekę nad więcej niż jedną osobą niepełnosprawną. Jeszcze raz bowiem podkreślić należy, że zmiana ta dotyczy opieki nad niepełnosprawnymi osobami, które nie ukończyły 18. roku życia, a więc nie ma przełożenia na realia niniejszej sprawy.
Z wyżej wymienionych przyczyn zaskarżonej decyzji nie można zarzucić naruszenia prawa materialnego, w szczególności dokonania wadliwej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. Dodatkowo podkreślić należy, że wbrew twierdzeniom skargi regulacja art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 1 u.ś.r. nie przewidując możliwości przyznania opiekunowi kolejnego świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką na kolejną osobą, nie ma cech dyskryminujących. Jak już wyżej wskazano, na gruncie art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 1 u.ś.r., z uwagi na treść i cel tej regulacji prawnej, kwestia zakresu faktycznie świadczonej opieki nad osobą niepełnosprawną, a także wielkości wydatków ponoszonych z tego tytułu, nie stanowią bowiem przesłanek prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok NSA z 19 kwietnia 2021 r., sygn. I OSK 2738/20).
Organy nie uchybiły też przepisom postępowania, dokonując wszechstronnej analizy wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w zakresie niezbędnym do jej prawidłowego rozstrzygnięcia. Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wynikającej z art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej podjęły wszystkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Zakwestionowane w skardze decyzje wydane zostały w oparciu o właściwie i wyczerpująco ustalony stan faktyczny i przy prawidłowym zastosowaniu obowiązujących przepisów prawa w tym zakresie. W sprawie zebrano wystarczający materiał dowodowy i dokonano jego właściwej oceny, biorąc również pod uwagę wyjaśnienia Skarżącej. Bez wpływy na tę ocenę pozostaje podnoszony przez Skarżącą zarzut, że organ I instancji w sentencji rozstrzygnięcia błędnie jako podstawę odmowy przyznania świadczenia wskazał art. 17 ust. 1 pkt 3 u.ś.r., albowiem uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Organ II instancji rozpoznając sprawę ponownie w jej całokształcie, prawidłowo wskazał przyczynę odmowy przyznania omawianego świadczenia, odnosząc ustalony w tej sprawie stan faktyczny do art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. W tym miejscu zauważyć należy, że organy obu instancji nie negowały spełnienia przez Skarżącą warunku wynikającego z art. 17 ust. 1 u.ś.r., powodem odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego było jednakże w obu przypadkach ustalenie, że w sprawie zaszła negatywna przesłanka, o której stanowi art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r.
Już nie jako końcowo podkreślić należy, że zarówno organy administracji publicznej jak i Sąd w żadnej mierze nie kwestionują zaangażowania Skarżącej w opiekę nad niepełnosprawnym wnukiem. Niemniej jednak podkreślić należy, że decyzja o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego ma charakter związany, co oznacza wyłączenie jakiejkolwiek dowolności w podejmowaniu rozstrzygnięcia. Również względy słuszności czy zasady współżycia społecznego nie mogą modyfikować treści norm prawnych, odczytywanych na podstawie bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa.
W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.