II SA/Bk 260/22

II SA/Bk 260/22 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2022-06-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Barbara Romanczuk /sprawozdawca/
Elżbieta Lemańska
Marek Leszczyński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 54/23 - Postanowienie NSA z 2025-06-12
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 48 ust. 1 i ust. 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lemańska, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 czerwca 2022 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowo-Usługowego "M." Sp. z o.o. w W. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z [...] lutego 2022 r. znak [...] P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (dalej: PWINB) utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w Ł. (dalej: PINB PG) z [...] stycznia 2022 r. znak [...], którym wstrzymano PPHU M. Sp. z o.o. w W. roboty budowlane, prowadzone bez wymaganego pozwolenia na budowę, podlegające na budowie hangaru na działkach nr geod. [...] przy ul. [...] w Ł..
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
W dniu [...].11.2021 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w Ł. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie samowolnie wybudowanego hangaru na działkach nr geod. [...] położonych w Ł. przy ul. [...]. Kontrola przeprowadzona w dniu [...].12.2021r. wykazała, że na ww. działkach wybudowany został hangar blaszany o wymiarach 15,00 m x 25,40 m i wysokości 5,50 m. Konstrukcję hangaru stanowi 11 dźwigarów łukowych, rurowych o średnicy 75 mm. Dźwigary przytwierdzono kotwami stalowymi do ułożonych wcześniej płyt drogowych. Do dźwigarów zamocowano łaty drewniane, do których przykręcono poszycie z blachy trapezowej na przemian z doświetlami z poliwęglanu trapezowego. W szczytach hangaru wykonano dwoje wrót przesuwnych o wymiarach: od frontu budynku — 6,97 m x 2,89 m, zaś po przeciwnej stronie — 2,30 m x 2,89 m. Hangar ten połączony jest z halą produkcyjną i został wybudowany samowolnie po [...] maja 2012 roku, co przyjęto na podstawie zdjęć Street View Google. Z informacji uzyskanych przez organ pierwszej instancji z Urzędu Miejskiego w Ł. wynikało, że w latach 2012 - 2021 Prezydent Miasta Ł. nie udzielił pozwolenia na budowę, ani też nie przyjął zgłoszenia na przedmiotowy obiekt.
W związku z powyższym, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w Ł. postanowieniem z dnia [...].01.2022r. nr [...], wydanym na podstawie art. 48 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2020 r. poz. 1333, dalej: P.b.), wstrzymał inwestorowi - PPHU "M." Sp. z o.o. z siedzibą w W. roboty budowlane, prowadzone bez wymaganego pozwolenia na budowę, polegające na budowie hangaru na działkach nr geod. [...] przy ul. [...] w Ł.. W postanowieniu tym organ poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację przedmiotowego hangaru oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej, a także o zasadach obliczania tej opłaty.
PPHU "M." Sp. z o.o. z siedzibą w W. złożyła na powyższe postanowienie zażalenie. Spółka zarzuciła organowi pierwszej instancji nieustalenie dokładnej daty budowy obiektu i niezastosowanie przepisów obowiązujących w tej dacie. W treści zażalenia wskazano również, że poprzedni właściciel dokonał skutecznego zgłoszenia zamiaru wybudowania przedmiotowego hangaru.
Zaskarżonym postanowieniem z [...] lutego 2022 r. znak [...] utrzymał orzeczenie pierwszoinstancyjne w mocy podzielając w całości pogląd, iż zgodnie z przepisem art. 28 ust. 1 P.b roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z wyjątkiem inwestycji enumeratywnie wymienionych w przepisach 29 - 31 tej ustawy. Budowa hangaru o wymiarach 15,00 m x 25,40 m i wysokości 5,50 m nie jest wymieniona w tych przepisach, zatem z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę nie została zwolniona. Jak wynika z informacji uzyskanych z Urzędu Miejskiego w Ł. w niniejszej sprawie inwestor wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę nie uzyskał, a zatem należało zastosować art. 48 ust. 1 i 3 P.b.
W ocenie organu odwoławczego, w niniejszej sprawie organ pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że przeprowadzona została budowa hangaru bez wymaganego pozwolenia na budowę. Zatem w świetle przytoczonego powyżej przepisu organ nie miał możliwości podjęcia innego działania niż wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych. W postanowieniu tym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w Ł. poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację przedmiotowego obiektu, a także o konieczności uiszczenia opłaty legalizacyjnej, zgodnie z przepisem art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego.
Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ II instancji podkreślił, że błędne jest przekonanie inwestora, iż w postępowaniu legalizacyjnym należy stosować przepisy obowiązujące w dacie budowy obiektu. Procedura stosowana w postępowaniu administracyjnym określana jest bowiem przez przepisy przejściowe. Zgodnie zaś z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2020 r., poz. 471), do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy (tj. przed 19.09.2020r.), przepisy Prawa budowlanego stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Organ pierwszej instancji wszczął postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie w dniu [...].11.2021 r., zatem prawidłowo zostały zastosowane przepisy Prawa budowlanego w aktualnym brzmieniu. Organ II instancji zaakcentował, że określenie przybliżonej daty budowy obiektu po 31 maja 2012r. było wystarczające do zastosowania właściwej procedury i prawidłowego wydania zaskarżonego postanowienia, bowiem przepisy obowiązujące poprzednio przewidywały dokładnie takie same konsekwencje wybudowania przedmiotowego obiektu bez wymaganego pozwolenia na budowę, jak obowiązujące obecnie.
W odpowiedzi na zawartą w zażaleniu informację, że na przedmiotowy hangar dokonane zostało skuteczne zgłoszenie, organ odwoławczy wskazał, że pismem z dnia [...].09.2021 r. nr [...] Urząd Miejski w Ł. poinformował Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w Ł., że w latach 2012 - 2021 Prezydent Miasta Ł. nie udzielił pozwolenia na budowę, ani też nie przyjął zgłoszenia na przedmiotowy hangar.
Odnosząc się do zarzutów uniemożliwienia zapoznania się z aktami sprawy przez organ I instancji i niepoinformowanie o możliwości legalizacji hangaru organ odwoławczy wyjaśnił, że przepis art. 10 K.p.a. obliguje organy administracji publicznej do umożliwienia stronom zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie. Zaskarżone postanowienie nie rozstrzyga sprawy, a jedynie zapobiega ewentualnej kontynuacji niezgodnych z prawem robót budowlanych. Zawiera też informacje dla inwestora o możliwości legalizacji obiektu i jej warunkach. Natomiast przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie strony będą miały możliwość zapoznania się z aktami sprawy. Końcowo organ odwoławczy pouczył Spółkę, że termin na złożenie wniosku o legalizację, zgodnie z treścią art. 48a ust. 3 P.b., biegnie od dnia, w którym postanowienie stało się ostateczne, tj. od dnia 17.02.2022r.
Skargę na postanowienie PWINB złożyła od sądu administracyjnego PPHU "M." Sp. z o.o. w W., reprezentowana przez pełnomocnika. Zarzuciła naruszenie następujących przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik postępowania:
1) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i niezebranie w sposób wyczerpujący oraz nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, w konsekwencji:
a. błędne uznanie, że przedmiotowy obiekt został postawiony bez dopełnienia formalności prawem przewidzianych;
b. nieustalenie kiedy przedmiotowy obiekt został postawiony:
c. oparcie twierdzeń o braku wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia na niekompletnym materiale dowodowym
2) art. 7, art. 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w treści uzasadnienia z jakich względów organ uznał, że:
a. zdjęcia Google Street View są wystarczające do ustalenia terminu postawienia przedmiotowego obiektu po maju 2012 r.;
b. informacja o braku pozwolenia na budowę lub zgłoszenia w okresie 2012 r. - 2021 r. jest wystarczająca do uznania, że obiekt postawiony po maju 2012 r. został postawiony bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia:
c. poprzedni właściciel nie dopełnił formalności prawem przewidzianych, związanych z postawieniem przedmiotowego obiektu;
3) art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i na podstawie niekompletnego materiału dowodowego, nieuzasadnione przyjęcie terminu postawienia przedmiotowego obiektu oraz nieuzasadnione uznanie, że przedmiotowy obiekt został postawiony bez dopełnienia formalności prawem przewidzianych.
Zdaniem skarżącej, w konsekwencji powyższych naruszeń organ błędnie poprzestał na ustaleniu okresu postawienia obiektu na podstawie wątpliwych dowodowo dokumentów, zaś prawidłowe i wnikliwe przeprowadzenie postępowania powinno pozwolić ustalić dokładny termin postawienia obiektu oraz, czy faktycznie nie dokonano formalności prawem przewidzianych przy stawianiu obiektu. Brak powyższych ustaleń błędnie skutkowało bowiem uznaniem przez organy obu instancji, że przedmiotowy obiekt został postawiony bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, mimo twierdzeń strony skarżącej, że zgłoszenie zostało dokonane przez poprzedniego właściciela.
Na tej podstawie skarżąca spółka wniosła o uchylenie postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania, a także rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i potrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Dodatkowo odnosząc się do kwestii legalności wybudowania hangaru wskazał, że zgodnie z przepisem art. 63 ust. 1 Prawa budowlanego, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany przechowywać przez okres istnienia obiektu dokumentację budowy i dokumentację powykonawczą. Podczas kontroli przeprowadzonych przez organ pierwszej instancji, żaden przedstawiciel skarżącej Spółki nie stawił się i nie okazał dokumentacji budowy hangaru, w szczególności skutecznego zgłoszenia jego budowy, na które powołuje się Spółka w skardze. Ponadto, pismem z dnia [...],09.2021 r. nr [...] Urząd Miejski w Ł. poinformował Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w Ł., że w latach 2012 - 2021 Prezydent Miasta Ł. nie udzielił pozwolenia na budowę, ani też nie przyjął zgłoszenia na przedmiotowy hangar. Zatem, nie ulega wątpliwości, iż inwestycja ta stanowi samowolę budowlaną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Przedmiotem sporu jest legalność wykonania hangaru na działkach nr geod. [...] przy ul. [...] w Ł. przez skarżącą Spółkę.
W toku postępowania organ I instancji ustalił bowiem, że na ww. działkach wybudowany został hangar blaszany o wymiarach 15,00 m x 25,40 m i wysokości 5,50 m. Konstrukcję hangaru stanowi 11 dźwigarów łukowych, rurowych o średnicy 75 mm. Dźwigary przytwierdzono kotwami stalowymi do ułożonych wcześniej płyt drogowych. Do dźwigarów zamocowano łaty drewniane, do których przykręcono poszycie z blachy trapezowej na przemian z doświetlami z poliwęglanu trapezowego. W szczytach hangaru wykonano dwoje wrót przesuwnych o wymiarach: od frontu budynku — 6,97 m x 2,89 m, zaś po przeciwnej stronie — 2,30 m x 2,89 m. Zdaniem organu I instancji hangar ten połączony jest z halą produkcyjną i został wybudowany samowolnie po 31 maja 2012 roku, co przyjęto na podstawie zdjęć Street View Google, które na datę maj 2012 r. nie zawierały jeszcze przedmiotowego hangaru. Z informacji uzyskanych przez organ pierwszej instancji z Urzędu Miejskiego w Ł. wynikało, że w latach 2012 - 2021 Prezydent Miasta Ł. nie udzielił pozwolenia na budowę, ani też nie przyjął zgłoszenia na przedmiotowy obiekt.
Mając powyższe na uwadze organ I instancji uznał, że zgodnie z przepisem art. 28 ust. 1 P.b roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z wyjątkiem inwestycji enumeratywnie wymienionych w przepisach 29 - 31 tej ustawy. Budowa hangaru o wymiarach 15,00 m x 25,40 m i wysokości 5,50 m nie jest wymieniona w tych przepisach, zatem z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę nie została zwolniona, zaś skarżąca spółka nie przedstawiła w tym zakresie żadnej dokumentacji, mimo wezwania organu.
W pierwszej kolejności należało zatem ocenić, czy organy prawidłowo zakwalifikowały przedmiotowy obiekt – hangar, jako wymagający uzyskania pozwolenia na budowę.
Obiektami budowlanymi, o których mowa w art. 3 pkt 1 P.b., są budynki, budowle, a także obiekty małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektów zgodnie z ich przeznaczeniem, wzniesione z użyciem wyrobów budowlanych. Ponadto kategoria tymczasowych obiektów budowlanych, którą wprowadził ustawodawca w art. 3 pkt 5 P.b., nie stanowi odrębnej grupy obiektów względem wymienionych w art. 3 pkt 1 P.b., ponieważ ich wyróżnienie wynika wyłącznie z wprowadzonego kryterium odwołującego się do przeznaczenia części obiektów budowlanych do czasowego użytkowania lub ich niepołączenia trwale z gruntem, co w przedmiotowej sprawie nie będzie miało zastosowania z uwagi na okres funkcjonowania tego obiektu. O tym, czy hangar pozostaje obiektem budowlanym, w szczególności jest budowlą (art. 3 pkt 3 p.b.), czy też nie powinno się jej kwalifikować jako obiektu budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt 1 P.b., w tym również jako tymczasowego obiektu budowlanego, decyduje przede wszystkim jej wielkość, rodzaj konstrukcji, przeznaczenie oraz sposób, w jaki jest wykorzystywany. Ma rację organ I instancji w zakresie, w jakim wskazał, że hangar połączony z halą produkcyjną, wykonany z 11 dźwigarów łukowych, rurowych o średnicy 75 mm, przytwierdzonych kotwami stalowymi do ułożonych wcześniej płyt drogowych, do których zamocowano łaty drewniane i przykręcono poszycie z blachy trapezowej na przemian z doświetlami z poliwęglanu trapezowego, o wymiarach 15,00 m x 25,40 m i wysokości 5,50 m, stanowi obiekt budowlany. Trwałe połączenie z gruntem hangaru oraz rozmiar hangaru uniemożliwiało przypisanie mu cech właściwych obiektom wymienionym w art. 29 -31 P.b., co tym samym nie pozwalało wyłączyć go z zakresu przedmiotowego obiektów, których realizacja, jest zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę (art. 29 ust. 1 p.b.). Marginalnie należy wskazać, że obiekt ten nie kwalifikował się pod żadna kategorię wskazaną w art. 29 P.b. w tym gospodarczy obiekt budowlany o powierzchni zabudowy do 35 m2 (art. 29 ust. 1 pkt 18 P.b.).
Należy podkreślić bowiem, że w świetle utrwalonego orzecznictwa sądowoadministracyjnego, cecha "trwałego połączenia z gruntem" sprowadza się do posadowienia obiektu budowlanego na tyle trwale, by zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym mogącym go zniszczyć lub spowodować przemieszczenie lub przesunięcie w inne miejsce (por. wyrok NSA z 21 grudnia 2021 r., II OSK 125/19; wyrok NSA z 19 grudnia 2018 r., II OSK 697/18, CBOSA). O tym, czy dany obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem decyduje nie tylko metoda i sposób związania go z gruntem, lecz także sama wielkość takiego obiektu, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagające zapewnienia jego stabilizacji (por. wyrok NSA z 27 października 2021 r., II OSK 3707/18; wyrok NSA z 27 maja 2021 r., II OSK 2549/18; wyrok NSA z 20 sierpnia 2020 r., II OSK 1630/18, CBOSA). Sąd podziela wniosek, że ocenę trwałości związania z gruntem należy rozważać nie tyle poprzez możność łatwego przeniesienia obiektu, będącą pochodną jego szybkiego montażu/demontażu, ale poprzez powyższe cechy, co powoduje, że jeżeli przyjęte przy projektowaniu i wykonywaniu obiektu jego techniczne właściwości zapewniają jego trwałą stabilizację w miejscu zlokalizowania, to obiekt ten pozostaje obiektem budowlanym charakteryzującym się trwałym związaniem z gruntem.
Powyżej sformułowane wnioski, co wymaga podkreślenia, są aprobowane w piśmiennictwie dotyczącym zasad realizacji tymczasowych obiektów budowlanych, w szczególności hal namiotowych (por. A. Rawska-Skotniczny, A. Marynowicz, M. Nalepka, Błędy przy projektowaniu stałych i tymczasowych hal namiotowych, XXVIII Międzynarodowa Konferencja Naukowo-Techniczna Awarie budowlane, Międzyzdroje 2017, s. 458-459), gdzie trafnie wskazuje się, że sens fizyczny trwałego związania obiektu budowlanego z gruntem należy rozumieć w kontekście mechaniki budowli i sprowadza się on do oceny, czy możliwe jest odłączenie obiektu budowlanego od podłoża w sposób nie powodujący zmiany jego schematu statycznego, a co za tym idzie – nośności. Analizując zagadnienie przez pryzmat zapewnienia stateczności obiektu, nie sposób przyjąć, aby hangar mógł być nietrwale związany z gruntem. Brak trwałego związania z gruntem prowadziłby bowiem do ryzyka przewrócenia, poderwania lub przesunięcia hangaru pod wpływem działania wiatru, co przy uwzględnieniu jego rozmiarów i masy stanowiłoby niewątpliwie poważne zagrożenie.
Odnosząc się ponadto do zarzutów skargi w zakresie nie ustalenia dokładnego terminu postawienia obiektu – określając ten termin jedynie na wykonany po maju 2021 r. należy podkreślić, że o tym, czy obiekt powstał zgodnie z prawem, w szczególności czy uzyskał wymagane prawem formalne zgody bądź dopuszczenia (pozwolenie na budowę, zgłoszenie, brak sprzeciwu do zgłoszenia robót budowlanych) decyduje stan prawny obowiązujący w momencie powstania obiektu. Skoro hangar zrealizowano po maju 2012 r. co bezsprzecznie wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, w tym zdjęć Street View Google, to zgodnie z ustawą P.b. w brzmieniu z tej daty (Dz. U. z 2010 r., nr 243, poz. 1623 ze zm.), roboty budowlane można było rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31 (art. 28 ust. 1), a obiekt ten nadal nie wchodził w żadną kategorię wykluczającą uzyskanie tego pozwolenia. Obiekt ten również nie mieścił się w regulacji art. 30 P.b., który wymagał jedynie zgłoszenia, co przeczy argumentacji podniesionej w skardze, o dokonaniu zgłoszenia przez poprzedniego właściciela. Potwierdza to informacja z Urzędu Miejskiego w Ł. z której wynikało, że w latach 2012 - 2021 Prezydent Miasta Ł. nie udzielił pozwolenia na budowę, ani też nie przyjął zgłoszenia na przedmiotowy obiekt Podkreślić również należy w tym miejscu, iż jak podniesiono w skardze skarżąca spółka weszła w posiadanie przedmiotowej nieruchomości w czerwcu 2012 r., a przed tą datą obiekt nie istniał. Nawet jeśli zatem takie zgłoszenie dokonane byłoby wcześniej – przez poprzedniego właściciela – to zgodnie z przepisem art. 63 ust. 1 P.b, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego był obowiązany przechowywać przez okres istnienia obiektu dokumentację budowy i dokumentację powykonawczą. Podczas kontroli przeprowadzonych przez organ pierwszej instancji, żaden przedstawiciel skarżącej Spółki nie stawił się i nie okazał dokumentacji budowy hangaru, w szczególności skutecznego zgłoszenia jego budowy, na które powołuje się spółka w skardze, co wyklucza uznanie, że doszło do skutecznego zgłoszenia przedmiotowego hangaru.
Dlatego orzekające w sprawie organy prawidłowo stwierdziły, że zachodzą przesłanki do zastosowania wobec skarżącej spółki procedury określonej w art. 48 ust. 1 P.b, wedle którego organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę.
W tym miejscu podkreślić również należy, odnosząc się do podnoszonej przez skarżących kwestii dokonania zgłoszenia zamiaru wykonania hangaru przez poprzedniego właściciela, że skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd, iż w przypadku, gdy obiekt budowlany po dokonaniu przez inwestora zgłoszenia w trybie art. 30 ust. 1-5 P.b ma w istocie cechy obiektu, na wzniesienie którego wymagane jest pozwolenie na budowę, dochodzi do opisanej w art. 48 ust. 1 P.b. sytuacji, gdy obiekt wybudowano bez wymaganego pozwolenia na budowę. Niedopuszczalnym obchodzeniem prawa byłoby uznanie za skuteczne zgłoszenia zamiaru budowy obiektu budowlanego, w stosunku do inwestycji, którą wbrew zgłoszeniu wzniesiono w taki sposób, że według obowiązujących przepisów prawa wymagałaby pozwolenia na budowę. Przeciwne stanowisko doprowadziłoby bowiem do niedopuszczalnego usankcjonowania praktyki obchodzenia przepisów nakładających na inwestorów obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę dla określonych robót budowlanych, przez dopuszczenie dokonywania zgłoszeń w trybie art. 30 P.b. i faktyczną realizację inwestycji wykraczającą poza zakres objęty przepisem art. 30 ust. 1 Prawa budowlanego (por. wyrok NSA z dnia 25 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 2088/17, CBOSA i powołane tam orzecznictwo). W związku z powyższym argumentacja skargi w tym zakresie nie mogła odnieść zamierzonego skutku, w postaci uwzględnienia skargi, nawet gdyby wcześniej dokonano skutecznego zgłoszenia.
Stwierdzenie niedotrzymania obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę powoduje konieczność przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego, według brzmienia przepisów P.b. z daty prowadzenia tego postępowania. Z uwagi na wszczęcie postępowania w sprawie niniejszej po 19 września 2020 r., zastosowanie mają przepisy P.b. w brzmieniu po zmianie z tą datą następującej.
Podstawą prawną zaskarżonego postanowienia był zatem art. 48 ust. 1 pkt 1, ust. 3, 4 i 5 P.b.). Zgodnie z art. 48 ust. 1 P.b., organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę (pkt 1); w postanowieniu tym informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, zwanego dalej "wnioskiem o legalizację", oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, zwanej dalej "decyzją o legalizacji", oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (ust. 3); na postanowienie o wstrzymaniu budowy przysługuje zażalenie (ust. 4); postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy (ust. 5).
Prawidłowo stosując powyższe przepisy organy nadzoru budowlanego wstrzymały prowadzenie robót budowlanych mimo zakończenia budowy oraz poinformowały skarżącą spółkę o możliwości złożenia wniosku o legalizację, co w przypadku wniesienia zażalenia na postanowienie organu pierwszej instancji jest możliwe w terminie 30 dni od dnia orzeczenia wydanego w drugiej instancji, czyli orzeczenia ostatecznego (art. 48a ust. 3 P.b.). Skarżąca spółka, zgodnie z art. 48 ust. 3 P.b., została również bez naruszenia prawa pouczona o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej oraz sposobie jej obliczenia (sposób ten przedstawiono w uzasadnieniu postanowienia PINB PG, które zostało utrzymane w mocy i zaakceptowane zaskarżonym postanowieniem). Zgodnie z art. 59f P.b., w przypadku stwierdzenia w trakcie obowiązkowej kontroli nieprawidłowości w zakresie, o którym mowa w art. 59a ust. 2, wymierza się karę stanowiącą iloczyn stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w) (ust. 1); stawka opłaty (s) wynosi 500 zł (ust. 2); kategorie obiektów, współczynnik kategorii obiektu oraz współczynnik wielkości obiektu określa załącznik do ustawy (ust. 3). Należy wskazać, że do kategorii XVIII zostały zaliczone budynki przemysłowe, jak (budynki produkcyjne, służące energetyce, montowane, wytwórnie, rzeźnie oraz obiekty magazynowe, jak: budynki składowe, chłodnie, hangary, wiaty, a także budynki kolejowe, jak: nastawnie, podstacje trakcyjne, lokomotywownie, wagonownie, strażnice przejazdowe, myjnie taboru kolejowego), dla których współczynnik kategorii wynosi 10,0 a współczynnik wielkości wskazywany jest w m3, w zależności od kubatury (vide załącznik do P.b.). Organ I instancji wskazał również na możliwość pięćdziesięciokrotnego podwyższenia opłaty zgodnie z art. 49d P.b. Wyjaśnił więc sposób obliczenia opłaty. Poinformował również skarżącą spółkę o skutkach niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie tj. nakazie rozbiórki.
Zdaniem Sądu, nie doszło więc do naruszenia art. 29 -31 P.b. w wersji z daty wykonania obiektu budowlanego, który został ustalony - po 31 maja 2012 r., a także art. 48 ust. 1 pkt 1 P.b. oraz przepisów procesowych o postępowaniu wyjaśniającym wskazanych w skardze. Organy nie dokonały dowolnej, zbyt swobodnej bądź zawężającej interpretacji przepisów P.b. w okolicznościach sprawy, a zastosowanie art. 28 ust. 1 P.b. nie narusza prawa. Nie zostało również postępowanie administracyjne poprowadzone w sposób, który obiektywnie wskazuje na podważenie zaufania do organów władzy publicznej. Skarżąca spółka miała możliwość aktywnie uczestniczyć w całym postępowaniu, współpracować z organem, czy też stawiać się na kontrole i udostępnić dokumenty, a w jakim zakresie z tego prawa skorzystała pozostało to jedynie wolą strony. Postępowanie, zdaniem Sądu, było transparentne i wolne od sytuacji, w których strona skarżąca mogła nie wiedzieć, na jakim etapie to postępowanie się znajduje. Natomiast fakt wydania orzeczeń odmiennych od woli strony skarżącej i zaprezentowanie oceny prawnej, z którą skarżąca się nie zgadza, nie stanowi o naruszeniu art. 7 czy też 77 § 1 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia, w ocenie prawnej wyważono zarówno interes społeczny jak i słuszny interes inwestora (mając na uwadze reglamentację procesu budowlanego), a stanowiska organów wynikają z uzasadnień wydanych postanowień Nie doszło więc również do naruszenia art. 80 czy art. 107 § 3 K.p.a. Skarżąca jest też zarówno inwestorem jak i wyłącznym użytkownikiem wieczystym nieruchomości nr [...] i współużytkownikiem działki nr [...], a zatem osobą, do której zaskarżone postanowienie mogło być kierowane na zasadzie art. 52 P.b.
Podkreślić przy tym należy końcowo, odnosząc się do zarzutu zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym oparcie się przez organ I instancji na zdjęciach Google Street View, w zakresie ustalenia daty postawienia obiektu po maju 2012 r., że zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. - jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Wyliczenie to jest przykładowe, co oznacza, że w zależności od rodzaju okoliczności koniecznych do wyjaśnienia w danej sprawie, organ może posłużyć się każdym dowodem, który nie jest sprzeczny z prawem. K.p.a. nie określa zamkniętego katalogu środków dowodowych, jakie mogą być stosowane, co oznacza, że jakkolwiek przyjęta w art. 75 § 1 k.p.a. koncepcja wskazuje, że wymienione tam przykładowo dowody powinny zostać uznane za podstawowe, to organ może poszukiwać również innych, które mogłyby przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Jest to wyrazem zawartej w art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej, nakazującej organowi podejmowanie wszelkich czynności (z urzędu lub na wniosek stron) niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Z obowiązku tego organy się wywiązały, uzyskując dodatkowo informacje od organu architektoniczno – budowlanego - Prezydenta Miasta Ł. w zakresie składanych w latach 2012 - 2021 wniosków o udzielenie pozwolenia na budowę, czy też przyjętych zgłoszeń na przedmiotowy obiekt. Ostatecznie w celach poglądowych można by się również posłużyć dostępem do internetowych zasobów mapy zasadniczej przez geoportal krajowy (geoportal.gov.pl), które każdy może zweryfikować w sposób ogólnodostępny, a które potwierdzają ustalenia organów obu instancji.
Reasumując, Sąd stwierdził, że organy obu instancji dokonały wystarczających dla podjęcia rozstrzygnięcia ustaleń co do stanu faktycznego oraz właściwie oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy, nie znajdując przy tym podstaw do wskazanego przez skarżącą spółkę przyjęcia skutecznego dokonania zgłoszenia czy też uzyskania pozwolenia na budowę przez poprzedniego właściciela, stosując się przy tym do zasad wynikających z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. Ponadto organy dokonały prawidłowej subsumcji stanu faktycznego pod powołane przepisy, a ustalenia oraz ocena organów znalazły wyraz w uzasadnieniach kontrolowanych postanowień, spełniających wymogi z art. 124 § 2 K.p.a. Z tych wszystkich względów zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów prawa procesowego uznać należało za bezzasadne. Poza tym Sąd nie dostrzegł z urzędu wad postępowania, które mogłyby mieć istotny wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.
Rozpoznanie sprawy nastąpiło w postępowaniu uproszczonym, gdyż zaskarżone zostało postanowienie, na które służy zażalenie (art. 119 pkt 3 P.p.s.a.), a ponadto strona skarżąca złożyła wniosek w tym zakresie.