II SA/Bk 252/21

II SA/Bk 252/21 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2021-05-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-04-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Barbara Romanczuk
Grażyna Gryglaszewska /przewodniczący sprawozdawca/
Marek Leszczyński
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 1836/21 - Postanowienie NSA z 2025-03-04
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2140
art. 4 pkt 1, pkt 11, art. 18 ust. 4a i 4b, art. 92a ust. 1, art. 92b
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński,, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 maja 2021 r. sprawy ze skargi W. D. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności.
Decyzją z [...] czerwca 2020 r. nr [...] P. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, nałożył na W. D. karę pieniężną w wysokości 12.000 zł. Podstawę faktyczną niniejszego rozstrzygnięcia stanowiło:
1. wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji;
2. wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a ustawy o transporcie drogowym, z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b tej ustawy.
Naruszenia te zostały stwierdzone podczas kontroli drogowej samochodu osobowego marki T. przeprowadzonej w dniu [...] czerwca 2019 r. w B. Kontrolowany samochód był przystosowany do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą. Kontrolowanym pojazdem kierowca W. D. wykonywał przewóz okazjonalny w imieniu własnym. Przebieg kontroli udokumentowano w protokole kontroli nr [...] z [...] czerwca 2019 r.
Odwołanie od tej decyzji złożył pełnomocnik strony i zarzucił naruszenie:
- art. 7 i 77 § 1 K.p.a., przez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy;
- art. 7 i 77 K.p.a., przez niepodjęcie wszelkich czynności do ustalenia stanu faktycznego w tym nie uwzględnienie dowodów przedłożonych przez stronę w trakcie postępowania, co spowodował błędne ustalenie osoby odpowiedzialnej ujawnionych naruszeń;
- art. 5b w zw. z lp. 1.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, przez wymierzenie kary za wykonywanie przewozu bez wymaganego zezwolenia w sytuacji gdy czynności podejmowane przez przedsiębiorcę nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego;
- art. 92a ust. 1 i 6 w zw. z lp. 1.1 oraz 2.11 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, przez nałożenie kary przewidzianej dla podmiotów świadczących przewóz drogowy w rozumieniu ww. ustawy pomimo nie spełnienia tego kryterium przez odwołującego.
Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] stycznia 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji odnośnie naruszenia z lp. 1.1. załącznika nr 3 do ustawy stwierdzono, że w sprawie zostało udowodnione, że kierowca W. D. w dniu [...] czerwca 2019 r. wykonywał transport drogowy bez wymaganej licencji. Kontrolowanym pojazdem wykonywał on przewóz okazjonalny dwóch pasażerów, którzy zeznali, że byli przewożeni z ul. [...] na ul. [...] w B. Pojazd został zamówiony za pomocą aplikacji Bolt. Za wykonany przewóz aplikacja Bolt pobrała z karty pasażera kwotę 8 zł. Jako, że kierowca po wykonanej usłudze nie wydał paragonu fiskalnego, ponieważ nie miał kasy fiskalnej, pasażerowie wezwali policję. Kierowca W. D. przyznał się policjantom do wykonania przewozu pasażerów za pomocą aplikacji Bolt. Kierowca nie posiadał przy sobie licencji, lub wypisu z licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób. Twierdził, że jest zatrudniony w firmie E. z siedzibą w W. W związku z tym organ pierwszej instancji wystąpił do strony oraz firmy E. sp. z o.o. sp.k. o przedstawienie dokumentów potwierdzających, że kierowca W. D. w dniu [...] czerwca 2019 r. wykonywał przewóz okazjonalny pojazdem marki T. w imieniu przedsiębiorcy E. sp. z o.o. sp.k. Do organu pierwszej instancji strona przesłała kopię umowy zlecenia z 1 maja 2019 r. zawartą pomiędzy zleceniodawcą E. sp. z o.o. sp.k. a zleceniobiorcą W. D. oraz umowę najmu pojazdu marki T. o nr rej. [...] sporządzoną w dniu [...] kwietnia 2019 r. Organ odwoławczy podzielił stanowisko, że kierowca W. D. nie wykonywał przewozów w imieniu przedsiębiorcy E. sp. z o.o. sp. k. Stwierdzono, że wykonywał on przewóz w imieniu własnym i tym samym winien posiadać licencję na wykonywanie przewozu osób samochodem osobowym. Podniesiono, że gdyby przewóz wykonywany był w imieniu przedsiębiorcy E. sp. z o.o. sp. k., to wynagrodzenie za wykonaną usługę powinien otrzymywać kierowca W. D. od tego przedsiębiorcy, a nie od aplikacji Bolt. Faktura VAT przedstawiona w trakcie kontroli za wykonaną usługę przewozową została wystawiona przez Bolt B.V. Jeżeli podmiotem realizującym przewóz był przedsiębiorca E. sp. z o.o. sp. k., to fakturę za wykonaną usługę powinien wystawić ten podmiot, a nie firma Bolt B.V. w imieniu E. sp. z o.o. sp.k., z którą to W. D. nie miał zawartej umowy o świadczenie usług. W trakcie kontroli kierowca nie okazał licencji uprawniającej do wykonywania przewozów drogowych w zakresie przewozu osób zarówno w imieniu własnym lub w imieniu firmy E. sp. z o.o. sp. k. Nadto pojazd którym wykonywany był przewóz był własnością kierowcy – W. D. Odwołujący dostarczył kopię umowy z której wynika, że zawarł on umowę zlecenia ze zleceniodawcą E. sp. z o.o. sp. k., ale z umowy tej nie wynika w jaki sposób zleceniobiorca zobowiązywał się wykonywać przewozy. Z zapisów umowy nie wynika by zleceniobiorca wykonywał przewozy drogowe w imieniu zleceniodawcy. Sam sposób pozyskiwania osób i zapłata za wykonaną usługę przewozu wskazuje, że W. D. miał nawiązać współpracę z platformą Uber lub Bolt i za jej pośrednictwem otrzymywać informację o osobach zainteresowanych wykonaniem przewozu jak również otrzymywać wynagrodzenie za wykonaną usługę przewozu bezpośrednio od platformy z którą zawarł umowę. Gdyby kierowca wykonywał przewozy w imieniu przedsiębiorcy E. sp. z o.o. sp. k., winien posiadać wypis z licencji uprawniającej do wykonywania przewozów w imieniu ww. podmiotu. Tymczasem strona w trakcie prowadzonego postępowania nie dostarczyła, dowodów świadczących, że przewóz w dniu [...] czerwca 2019 r. wykonywany był w imieniu przedsiębiorcy E. sp. z o.o. sp. k. Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy stwierdził, że prawidłowo nałożono na stronę karę pieniężną w kwocie 12.000 zł, za naruszenie polegające na wykonywaniu transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji.
Odnośnie naruszenia z lp. 2.11 załącznika do ustawy wskazano, że przewóz okazjonalny powinien być wykonywany przez pojazd spełniający warunki określone w art. 18 ust. 4a lub 4b ustawy. Tymczasem kontrolowany pojazd przystosowany był do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą, nie spełniał warunku określonego w art. 18 ust. 4a ustawy. Nadto pojazd nie był pojazdem zabytkowym, a wykonywany przewóz pasażerów nie nastąpił na podstawie umowy zawartej bezpośrednio z klientem przed rozpoczęciem usługi w formie pisemnej lub w formie elektronicznej w lokalu przedsiębiorstwa będącym nieruchomością albo częścią nieruchomości, tym samym nie został spełniony warunek określony w art. 18 ust. 4b ustawy. Oznacza to że wykonywany przewóz okazjonalny przedsiębiorca powinien realizować odpowiednim środkiem transportowym lub na podstawie umowy zawartej w siedzibie przedsiębiorcy jeżeli przewóz wykonywany był samochodem osobowym nie będącym pojazdem zabytkowym. Taka sytuacja nie miała miejsca w sprawie niniejszej. Stąd też, zdaniem organu odwoławczego kara w tym zakresie także była zasadna.
Końcowo organ stwierdził, że w sprawie nie ma zastosowania art. 92b ustawy, gdyż dotyczy on naruszeń w przedmiocie czasu pracy kierowców. W niniejszej sprawie takie naruszenia nie miały miejsca. Zdaniem organu w sprawie brak jest także podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 ustawy. Podniesiono, że kierowca W. D. był jednocześnie podmiotem w imieniu którego były wykonywane przewozy, dlatego przed przystąpieniem do wykonywania przewozów winien był zapoznać się z przepisami regulującymi transport drogowy by móc spełnić warunki przewozu drogowego określone przez ustawodawcę. Brak spełnienia warunków przy przewozie drogowym obciąża podmiot, który się podejmuje działalności związanej z transportem drogowym.
W opinii organu odwoławczego organ pierwszej instancji działał na podstawie przepisów prawa, podejmując wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a także czyniąc zadość obowiązkowi zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Wskazano, że łączna kwota kar pieniężnych za wszystkie popełnione przez przedsiębiorcę naruszenia wynosi 20.000 zł. Karę pieniężną nałożono zaś w wysokości 12.000 zł, zgodnie z ograniczeniem określonym w art. 92a ust. 3 ustawy o transporcie drogowym.
Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego wniósł W. D. i zarzucił naruszenie:
1. art. 7 i 77 § 1 K.p.a., przez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie, czy wykonywane przez niego czynności, stwierdzone protokołem kontroli, nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej, braku zweryfikowania przez organ czy posiadał on status przedsiębiorcy w chwili przeprowadzania kontroli;
- art. 7 i 77 § 1 K.p.a., przez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie czy w ogóle doszło do wykonywania transportu drogowego; braku przeprowadzenia postępowania dowodowego oraz zbadania charakteru współpracy skarżącego z firmą E. Sp. z o.o. sp.k.;
- art. 4 pkt 11 ustawy o transporcie drogowym w zw. z art. 2 pkt 4 rozporządzenia (WE) nr 1073/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady z 21 października 2019 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006, polegające na uznaniu, że przewóz jedynie jednej osoby, nie zaś grupy pasażerów, wypełnia znamiona "przewozu okazjonalnego", podczas gdy definicja "przewozu okazjonalnego" określona w ustawie o transporcie drogowym, jak i definicja "usług okazjonalnych" określona w rozporządzeniu wymaga, aby przewoźnik wykonywał przewóz co najmniej dwóch osób (grupy osób);
- art. 5b w zw. z lp. 1.1. załącznika nr 3 do ustawy, polegające na wymierzeniu kary w wysokości 12.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia, w sytuacji w której czynności podejmowane przez skarżącego nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym;
- art. 92a ust 1 i 6 w zw. z lp. 1.1 oraz lp. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy w zw. z 4 pkt 6a ustawy, przez nałożenie kary pieniężnej przewidzianej dla podmiotów świadczących przewóz drogowy w rozumieniu ustawy, pomimo braku spełnienia tego kryterium przez skarżącego;
- art. 8 K.p.a. przez procedowanie w sposób przeczący zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.
Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i decyzji organu pierwszej instancji oraz wniósł o zwrot kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że aby uznać że skarżący wykonywał krajowy transport drogowy bez wymaganej licencji w pierwszej kolejności należało ustalić czy podejmowane przez niego czynności mieściły się w definicji krajowego transportu drogowego określonej w art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym. Wykonywanie krajowego transportu drogowego zakłada świadczenie odpłatnie usługi przewozu osób lub rzeczy w ramach wykonywania działalności gospodarczej. Zarzucono, że organ w sprawie niniejszej nie tylko nie ustalił czy formalnie skarżący posiada status przedsiębiorcy, ale również nie wykazał, aby wykonywane przez niego czynności posiadały cechy prowadzenia działalności gospodarczej. Zdaniem skarżącego nie tylko nie posiadał on statutu przedsiębiorcy, ale również wykonywane przez niego czynności stwierdzone protokołem kontroli nie mają cech wykonywania działalności gospodarczej. Podkreślono, że skarżący nie otrzymał wynagrodzenia za swoje czynności od pasażera w kwocie i w sposób podany przez niego. Przejazd samochodem skarżącego możliwy był dzięki skorzystaniu przez pasażera przez platformę internetową o nazwie Bolt. Dzięki tej aplikacji możliwe jest skojarzenie kierowcy, który jedzie na określonej trasie z osobą trzecią, która chciałaby na tej trasie zostać przewieziona. Zapłata za taki przejazd odbywa się na rzecz platformy internetowej Bolt (nie zaś na rzecz kierowcy) za możliwość skojarzenia kierowcy i pasażera. Na wysokość tej zapłaty w żaden sposób nie ma wpływu stanowisko samego kierowcy. Zgodnie z regulaminem świadczenia usług przez platformę internetową Bolt - karta płatnicza pasażera jest automatycznie obciążana po zakończonym przejeździe. Dzieje się to jednak nie na rzecz kierującego, ale na rzecz Bolt. Nadto podkreślono, że sam fakt jednorazowego wykonania czynności stwierdzonych protokołem kontroli, w żaden sposób nie świadczy o tym, że czynności te miały cechy zorganizowania czy ciągłości. Zdaniem skarżącego, nie sposób mówić o wykonywaniu działalności gospodarczej w sytuacji, w której dokonał on jednorazowego przewozu. Z samego faktu, że skarżący wykonał przejazd na określonej trasie, za którą pasażer miał uiścić opłatę (nie na rzecz skarżącego) w żaden sposób nie wynika, że czynności wykonywane przez skarżącego nosiły znamiona ciągłości czy zorganizowania - a więc elementów niezbędnych by uznać je za czynniki świadczące o wykonywaniu działalności gospodarczej. Konkludując tę część zarzutów stwierdzono, że na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie sposób stwierdzić, że skarżący wykonywał transport drogowy. Tym samym organ niesłusznie stwierdził naruszenie art. 5b ustawy o transporcie drogowym i w sposób nieuprawniony nałożył na skarżącego karę w tym zakresie.
Zdaniem skarżącego nie zasadnie także przyjęto, że wykonywał on przewóz okazjonalny. Podniesiono, że immanentną cechą tego rodzaju przewozu, jest to, że przewóz grupy pasażerów następuję z inicjatywy kierującego lub pasażera. W okolicznościach niniejszej sprawy, organ nie ustalił z czyjej inicjatywy miałoby dojść do przejazdu, oraz nie ustalił w ogóle, że czynności skarżącego mieściły się w pojęciu wykonywania przewozu okazjonalnego. Zdaniem skarżącego, brak było możliwości nałożenia na niego kary za wykonywanie przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego, skoro nie wykonywał on przewozu okazjonalnego. Dodatkowo skarżący podniósł, że w przypadku stwierdzenia, że wykonywane przez niego czynności nosiły znamiona przewozu okazjonalnego, to ze względu na fakt, że zapłata za przejazd była określona z góry i została uregulowana w formie bezgotówkowej na rzecz przedsiębiorcy jakim jest Bolt.eu. ustawa o transporcie drogowym nie miała zastosowania, o czym stanowi art. 18 ust 4b pkt 1 lit c ustawy. Podniesiono, że sama konstrukcja aplikacji, z której korzystał pasażer, pozwala na określenie z góry zapłaty za przejazd na określonej trasie. Tym samym pasażer wie ile będzie musiał zapłacić za skorzystanie z aplikacji za przejazd na wyznaczonej przez siebie trasie.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem jej zarzuty i argumenty nie podważają legalności kwestionowanej decyzji.
Na wstępie należy wyjaśnić, że przedmiotowa sprawa została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie zarządzenia przewodniczącego wydziału z 6 maja 2021 r. z uwagi na art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem
i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.) w zw. z zarządzeniem Prezesa NSA z 16 października 2020 r. o odwołaniu rozpraw.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie była decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego utrzymująca w mocy decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w B. z [...] czerwca 2020 r. o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2140 ze zm.; dalej powoływana jako u.t.d.).
Regulacje u.t.d. określają zasady podejmowania i wykonywania krajowego transportu drogowego, międzynarodowego transportu drogowego, niezarobkowego krajowego przewozu drogowego, niezarobkowego międzynarodowego przewozu drogowego, jak również zasady działania Inspekcji Transportu Drogowego oraz odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, kierowców, osób zarządzających transportem i innych osób wykonujących czynności związane z przewozem drogowym, a także zasady i tryb wyznaczania dworców, w których jest udzielana pomoc osobom niepełnosprawnym i osobom o ograniczonej sprawności ruchowej oraz zasady ochrony praw pasażerów (art. 1 ust. 1 i ust. 2 u.t.d).
Zgodnie z art. 4 pkt 1 u.t.d., krajowy transport drogowy oznacza podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Warunki podjęcia i wykonywania krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób określono w art. 5b ust. 1 u.t.d. Stosownie do jego treści, podjęcie i wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób: 1) samochodem osobowym, 2) pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą, 3) taksówką - wymaga uzyskania odpowiedniej licencji. Licencji takiej udziela się na czas oznaczony, nie krótszy niż 2 lata i nie dłuższy niż 50 lat, uwzględniając wniosek strony i jest ona zezwoleniem w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (art. 5b ust. 3 i 4 u.t.d.).
W myśl art. 87 u.t.d, podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli m.in. kartę kierowcy, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku (...), a ponadto wykonując transport drogowy – wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji.
Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d., kierujący wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 do 12.000 zł za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć 12.000 zł (art. 92a ust. 3 u.t.d.). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403: 1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9; 2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 - załącznika nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 7 u.t.d).
W myśl lp. 1.1 załącznika nr 3, karą pieniężną w wysokości 12.000 zł sankcjonowane jest wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji. Ustalony przez organy w rozpoznawanej sprawie stan faktyczny, stanowiący podstawę nałożenia kary pieniężnej na ww. podstawie, nie budzi wątpliwości i w ocenie sądu uzasadniał wydanie zaskarżonej decyzji.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że w chwili przeprowadzenia kontroli drogowej skarżący wykonywał odpłatny przewóz pasażerów pojazdem osobowym przeznaczonym do przewozu pięciu osób łącznie z kierowcą, w tym kurs został zamówiony za pomocą aplikacji Bolt (przyznał to sam skarżący), za przewóz pobrano opłatę w kwocie 8 zł, użyty do wykonania przewozu pojazd nie był wyposażony w taksometr i kasę fiskalną, nie był oznakowany jako "Taxi" i nie posiadał innych oznaczeń sugerujących przewóz osób. Skarżący nie posiadał zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, licencji na wykonywanie przewozu drogowego osób lub na przewóz drogowy osób taksówką. Spór w sprawie dotyczy tego, czy skarżący w chwili kontroli wykonywał krajowy transport drogowy noszący znamiona działalności gospodarczej, czy – jeżeli miał miejsce krajowy transport drogowy – podmiotem, w imieniu którego transport ten był wykonywany był sam skarżący czy też Spółka E., z którą - jak twierdzi skarżący – był zatrudniony, jak również czy był to przewóz okazjonalny pojazdem nieprzystosowanym konstrukcyjnie do takiego przewozu. W ocenie sądu, zarzuty skargi dotyczące podjętych przez organ ustaleń w zakresie powyższych okoliczności nie prowadzą do uwzględnienia skargi.
Przede wszystkim nie ma podstaw aby zakwestionować kwalifikację wykonanego [...] czerwca 2019 r. przewozu jako krajowego transportu drogowego, stanowiącego w istocie okazjonalny przewóz osób podjęty przez skarżącego we własnym imieniu i na swoją rzecz. Kwalifikacja dokonana przez organ jest prawidłowa. Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów oraz nie sformułował żadnych argumentów na podważenie tego stanowiska i nie uczynił tego mimo wystosowania wezwania w trakcie postępowania, co wynika z akt administracyjnych. Nie przedstawił zatem żadnych okoliczności wykluczających jego odpowiedzialność. W szczególności nie podważają ustaleń organu przedłożone w takcie kontroli dokumenty, tj. umowa najmu auta z [...] kwietnia 2019 r. zawarta przez skarżącego jako wynajmującego ze Spółką E. jako najemcą oraz umowa zlecenia z [...] maja 2019 r. zawarta pomiędzy Spółką E. a skarżącym. Nie wynika z nich, aby podmiotem wykonującym przewóz był kto inny niż kierowca czyli skarżący. Z dokumentów tych wynika jedynie, że skarżący zobowiązał się udostępnić (wynająć) należący do niego pojazd ww. Spółce na okres obowiązywania umowy. Spółka E. pełni niewątpliwie i wyłącznie rolę pośrednika w rozliczeniach pomiędzy skarżącym a platformą Bolt (pobiera opłatę za udostępnienie platformy kierowcom). Faktycznie zaś wykonującym przewóz osób (świadczącym usługę w tym zakresie) jest skarżący. Z uwagi na powyższe, w szczególności wobec braku dokumentów potwierdzających, że współpraca ze Spółką E. polega na wykonywaniu przez nią a nie przez skarżącego zarobkowych przewozów osób - przyjąć należało, że wykonawcą przewozu w dniu kontroli i jednocześnie odpowiedzialnym za naruszenia prawa związane z tym przewozem jest skarżący.
Odnośnie zarzutu niewykonywania przez skarżącego działalności gospodarczej oraz nieposiadania statusu przedsiębiorcy należy wskazać, że zaniechanie zarejestrowania prowadzonej działalności gospodarczej, w tym uzyskania stosownych licencji i zezwoleń, nie wyłącza odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz za popełnione naruszenia (vide np. wyrok w sprawie II GSK 670/08, orzeczenia.nsa.gov.pl). NSA stwierdził, że z przepisów u.t.d. "nie można wyprowadzić wniosku, że przewóz osób lub rzeczy bez licencji podlega sankcji tylko wtedy, gdy dokonujący przewozu podmiot prowadzi działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego o wszelkich cechach wynikających z przepisów o swobodzie działalności gospodarczej i jej ewidencjonowaniu. Gdyby taka była wola ustawodawcy, nałożenie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji byłoby w praktyce niemożliwe, gdyż jedną z podstawowych cech działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego jest właśnie jej prowadzenie na podstawie licencji. Wykonywanie transportu drogowego podlegające sankcji traktowane musi być jako działanie faktyczne, polegające na przewozie osób lub rzeczy, odpowiadające definiowanemu transportowi drogowemu, z tym jednak, że nie musi stanowić przedmiotu trwale prowadzonej działalności gospodarczej, a tym bardziej ewidencjonowanej". Jak wskazał z kolei NSA w sprawie II GSK 701/17, wykonywanie transportu drogowego podlegające sankcji może być również działaniem faktycznym polegającym na przewozie osób lub rzeczy w taki sposób, że odpowiada on wykonywaniu transportu drogowego. Innymi słowy, wykonywanie transportu drogowego będzie zachodziło nawet wówczas, gdy podmiot nie jest przedsiębiorcą i nie prowadzi trwale działalności gospodarczej (obecnie w rozumieniu art. 3 ustawy z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców), czyli działalności zarobkowej w sposób zorganizowany i ciągły na własny rachunek, nie figuruje w ewidencji działalności gospodarczej lub rejestrze przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym, lecz faktycznie świadczy odpłatnie usługę przewozu osób lub rzeczy (nawet jednorazowo) odpowiadającą definicji transportu drogowego z art. 4 pkt 1 u.t.d. Bez znaczenia zatem pozostaje okoliczność, czy skarżący formalnie posiadał status przedsiębiorcy i czy jego działalność została zgłoszona do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Zdaniem sądu, pomimo tego, że skarżący nie prowadził formalnie działalności gospodarczej, to jego działanie było faktycznie prowadzoną działalnością odpowiadającą definicji działalności gospodarczej z art. 3 Prawa przedsiębiorców (Dz. U. z 2018 r., poz. 646 ze zm.), zgodnie z którym działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły.
W ocenie sądu, w okolicznościach sprawy istniały podstawy do uznania, że wykonywany przez skarżącego przewóz miał charakter odpłatny (nie był przewozem niezarobkowym). To, że płatności nie dokonano bezpośrednio na jego rzecz, lecz odbyła się ona w trybie automatycznym przez obciążenie rachunku bankowego pasażera na skutek akceptacji warunków określonych w aplikacji Bolt, nie ma dla sprawy istotnego znaczenia. Sam przewóz nosił bowiem znamiona odpłatnego, a to do jakiego podmiotu trafiła opłata, w tym czy jej beneficjentem był bezpośrednio skarżący, nie miało znaczenia dla zgodności kontrolowanych decyzji z prawem. W decyzjach nie uznano, aby płatności za przewóz dokonano na rzecz skarżącego, tylko że przewóz miał charakter odpłatny. Sam przewóz został wykonany na zlecenie pasażera. Do realizacji usługi doszło na skutek skorzystania przez pasażera i skarżącego (kierującego) z aplikacji telefonicznej Bolt, służącej do organizowania usług przewozu. Jest ona sposobem porozumiewania się pomiędzy wykonującym usługę a pasażerem i za jej pośrednictwem doszło do zawarcia umowy o wykonanie tej usługi. Wprawdzie w aktach sprawy nie ma dowodów, które określałyby zasady działania aplikacji Bolt, ale w przekonaniu sądu zasady te są możliwe do poznania dla każdego potencjalnego korzystającego z niej, w szczególności osób korzystających z dostępnych obecnie usług telekomunikacyjnych przy użyciu nowoczesnych "inteligentnych" telefonów (smartfonów). Nie ma więc przeszkód, aby zasady działania aplikacji uznać za fakt powszechnie znany i niewymagający szczególnego dowodzenia. Okoliczność ta (sposób funkcjonowania aplikacji) nie była między stronami sporna. Korzystał z niej tak skarżący jak i pasażer i to dzięki niej doszło do skojarzenia kierującego z pasażerem.
Utrwalone jest w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, odwołujące się do wykładni charakteru usługi pośrednictwa za pomocą internetowej aplikacji Bolt, że odpłatne umożliwianie nawiązywania kontaktów, przez aplikację na inteligentny telefon, między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami a osobami chcącymi przebyć trasę miejską, należy uznać za usługę nierozerwalnie związaną z usługą przewozową, a tym samym za usługę wchodzącą w zakres "usług w dziedzinie transportu" w rozumieniu art. 58 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Usługa pośrednictwa w przekazywaniu zleceń przewozowych złożonych za pomocą aplikacji mobilnych, na wzór wykorzystanej przez skarżącego w sprawie niniejszej, polega także na selekcjonowaniu właścicieli pojazdów niebędących zawodowymi kierowcami, którym określone przedsiębiorstwo dostarcza aplikację, bez której, po pierwsze, kierowcy ci nie świadczyliby usług przewozowych, a po drugie, osoby chcące przebyć trasę miejską nie miałyby dostępu do usług owych kierowców. Co więcej, TSUE zauważył, że platforma mobilna wywiera decydujący wpływ na warunki, na jakich kierowcy ci świadczą usługi. Okazuje się w szczególności, że administrator określa - za pomocą aplikacji - przynajmniej maksymalną cenę danego przewozu, przedsiębiorstwo to pobiera opłatę w wysokości tej ceny od klienta, a następnie przekazuje jej część właścicielowi pojazdu niebędącemu zawodowym kierowcą (vide: TSUE w wyroku z 20 grudnia 2017 r. w sprawie C-434/15, eur-lex.europa.eu).
Reasumując tę część rozważań uznać należy, że przedsięwzięcie polegające na organizowaniu usług przewozu przez aplikację Bolt ma charakter zorganizowany i ciągły, rzeczona usługa była przez skarżącego świadczona – w tożsamych warunkach zorganizowania i ciągłości - w jego własnym imieniu jako wykonawcy przewozu i był za nią odpowiedzialny. Działanie skarżącego mieściło się w ramach pojęcia wykonywania krajowego transportu drogowego osób, czyli podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób pojazdem samochodowym zarejestrowanym w kraju, niezależnie od tego ile razy skarżący świadczył w ten sposób usługi przewozu. W tej sytuacji na skarżącym ciążył obowiązek posiadania licencji uprawniającej do wykonywania transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, który to obowiązek spoczywa na podmiotach wykonujących faktyczną działalność odpowiadającą definicji transportu drogowego, nawet gdy nie została ona zgłoszona jako przedmiot prowadzenia działalności gospodarczej. Organy prawidłowo przyjęły zatem, że skarżący wykonywał zarobkowy przewóz osób, o którym mowa w art. 5b ust. 1 u.t.d. i prawidłowo zakwalifikowały przewóz z dnia kontroli jako wykonywany bez licencji, skutkujący nałożeniem kary pieniężnej w kwocie 12.000 zł. Zachowanie skarżącego (realizowany przewóz drogowy) wyczerpywało znamiona lp. 1.1 złącznika nr 3 do ustawy. Ważne i wymagające podkreślenia jest to, że kara pieniężna została nałożona na kierującego nie za prowadzenie niezarejestrowanej działalności gospodarczej, ponieważ przepisy ustawy takiego naruszenia nie przewidują, lecz za wykonywanie transportu drogowego osób bez wymaganej licencji/zezwolenia.
Z uwagi na przypisanie skarżącemu ww. naruszenia organy w istocie musiały również ocenić, czy stwierdzony przewóz drogowy był wykonywany pojazdem spełniającym wymagania określone we właściwych przepisach. Ustaliły, że wykonywany przewóz miał charakter okazjonalny. Zgodnie z art. 4 pkt 11 u.t.d., przewozem okazjonalnym jest przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego. Okazjonalność przewozu polega zaś na tym, że przewóz odnosi się do określonej okazji, okoliczności, sytuacji, wywołany przez nią, dostosowany do niej. W odróżnieniu od przewozów regularnych, przewóz okazjonalny osób wiąże się ze świadczeniem usług przewozowych osób w nadarzających się okazjach zainicjowanych przez zleceniodawcę lub przewoźnika (vide np. wyrok NSA z 20 września 2007 r., I OSK 1361/06, pub. CBOSA). Argumentacja ta, powoływana w orzecznictwie sądów administracyjnych, nawiązuje do kryteriów charakteryzujących przewóz okazjonalny wynikających z przepisów prawa wspólnotowego, tj. rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1073/2009 z 21 października 2009 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniającym rozporządzenie (WE) nr 561/2006 (Dz. Urz. UE L 300 z 2009 r., s. 8). Zgodnie z art. 2 pkt 4 tego rozporządzenia, za usługi okazjonalne uznaje się usługi, które nie są objęte definicją usług regularnych, w tym szczególnych usług regularnych oraz których główną cechą jest to, że obejmują przewóz grup pasażerów utworzonych z inicjatywy zleceniodawcy lub samego przewoźnika.
Nie ulega wątpliwości w świetle powyższego, że przewozu spornego w sprawie niniejszej nie można było zakwalifikować ani jako regularnego, ani jako regularnego specjalnego, ani jako wahadłowego. Zasadnie zatem, w ocenie sądu, powołując się na art. 4 pkt 11 u.t.d. organy uznały, że był to przewóz okazjonalny. Skarżący swoją działalność wykonywał bowiem w sposób oparty na nadarzających się okazjach zainicjowanych i zaplanowanych dzięki internetowej aplikacji. Skarżący i jego pasażer posiadali zainstalowane w telefonach komórkowych odpowiednie dla kierowcy (Bolt Driver) i pasażera (Bolt) wersje aplikacji kojarzącej kierowcę z pasażerem, co wypełnia przesłankę okazjonalności w wyżej wskazanym rozumieniu.
Zgodnie z art. 18 ust. 4a u.t.d., przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Stosownie do treści art. 18 ust. 4b pkt 1 – 5 u.t.d., dopuszcza się przewóz okazjonalny pojazdami niespełniającymi kryterium konstrukcyjnego określonego w ust. 4a i będącymi wyłączną własnością przedsiębiorcy lub stanowiącymi przedmiot leasingu tego przedsiębiorcy, jeśli jest on wykonywany: 1) pojazdami zabytkowymi, 2) samochodami osobowymi: a) prowadzonymi przez przedsiębiorcę świadczącego usługi przewozowe albo zatrudnionego przez niego kierowcę, b) na podstawie umowy zawartej bezpośrednio z klientem, każdorazowo przed rozpoczęciem usługi danego przewozu w formie pisemnej lub w formie elektronicznej, o której mowa w art. 781 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145), w lokalu przedsiębiorstwa będącym nieruchomością albo częścią nieruchomości, c) po ustaleniu opłaty ryczałtowej za przewóz przed rozpoczęciem tego przewozu; zapłata za przewóz regulowana jest na rzecz przedsiębiorcy w formie bezgotówkowej; dopuszcza się wniesienie opłat gotówką w lokalu przedsiębiorstwa. Warunki z art. 18 ust. 4b pkt 2 u.t.d. muszą być spełnione łącznie.
Samochód skarżącego nie spełniał ww. wymagań. Mimo wykonywania nim przewozu okazjonalnego konstrukcyjnie przystosowany był do przewozu tylko 5 osób łącznie z kierowcą (sprzeczność z art. 18 ust. 4a u.t.d.). Nie zostały też spełnione przesłanki przewozu okazjonalnego określone w art. 18 ust. 4b pkt 2 u.t.d., gdyż umowy z pasażerem nie zawarto w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa, lecz za pośrednictwem aplikacji telefonicznej, a opłata za przewóz nie miała charakteru ryczałtowego (została skalkulowana przez algorytm aplikacji) i nie została uregulowana bezgotówkowo na rzecz przedsiębiorcy, lecz – co podkreśla sam skarżący, na rzecz Bolt.eu. Prawidłowo zatem, na mocy art. 92a ust. 1 i 7 u.t.d. oraz załącznika nr 3 lp. 2.11. nałożono karę pieniężną wobec skarżącego za powyższe naruszenie.
Zgodnie z art. 92a ust. 3 u.t.d., suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12.000 zł. Wymierzenie kary w tej wysokości, w warunkach sprawy niniejszej, było zatem uzasadnione i zgodne z prawem.
W sprawie nie wystąpiły również okoliczności wyłączające odpowiedzialność skarżącego, o których mowa w art. 92c ust. 1 u.t.d. Zgodnie z tą regulacją, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. Zdaniem sądu, ciężar dowodu wykazania przesłanek wymienionych w tym przepisie spoczywa na stronie postępowania, gdyż to ona wywodzi z niego skutki prawne. Skarżący nie przedstawił dowodów wskazujących, że naruszenia spowodowane było okolicznościami, na które nie miał wpływu.
W związku z powyższym sąd uznał za niezasadne podniesione w skardze zarzutu natury procesowej i materialnoprawnej. Organy zgromadziły i poddały wyczerpującej ocenie zgromadzony materiał dowodowy, co znalazło swój wyraz w motywach wydanych w sprawie decyzji. Raz jeszcze należy podkreślić, że skarżący na potwierdzenie swojego stanowiska nie przedstawił żadnego dowodu. Pozbawione podstaw są zatem zarzuty naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1 K.p.a.
Nie doszło również do naruszenia art. 5b u.t.d. oraz art. 92a ust. 1 i 6 u.t.d. W sprawie wykazane zostało, że skarżący był podmiotem wykonującym przewóz drogowy. Z kolei art. 92a ust. 6 u.t.d. dotyczy kierowców, ale w innej sytuacji niż będąca przedmiotem sporu (kierowców jako osoby niezatrudnione przez przedsiębiorcę, a faktycznie wykonujące na jego rzecz przewozy drogowe).
Z powodów wskazanych wyżej sąd za niezasadne uznał zarzuty naruszenia art. 4 pkt 11 oraz art. 18 ust. 4a i 4b u.t.d. oraz nie doszukał się innych naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji. Organ odwoławczy prawidłowo w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Podkreślenia wymaga, że tożsamy pogląd dotyczący kwalifikowania jako transportu drogowego usług przewozu organizowanych poprzez aplikację Bolt wyrażony już został w orzecznictwie tutejszego sądu (zob. np. wyroki w sprawach II SA/Bk 845/20, II SA/BK 660/19, II SA/Bk 695/19, II SA/Bk 716/19, II SA/Bk 326/20; II SA/Bk 314/20, pub. CBOSA) i skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni go podziela i przyjmuje jako własny.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.