II SA/Bk 247/04

II SA/Bk 247/04 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2004-07-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-05-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Janusz Lewkowicz
Stanisław Prutis /przewodniczący/
Urszula Barbara Rymarska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
OSK 1343/04 - Wyrok NSA z 2005-04-21
Skarżony organ
Wojewoda
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
art. 124 ust. 1 i 4, art. 128
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Tezy
Skoro zajęcie nieruchomości nie nastąpiło w drodze przymusu administracyjnego sprawy o naprawienie szkody spowodowanej przeprowadzeniem magistrali wodnej podlegają rozpoznaniu wyłącznie na drodze przed sądem powszechnym.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA S. Prutis, Sędzia NSA J. Lewkowicz, Asesor WSA U. B. Rymarska (spr.), Protokolant A. Bazydło, po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2004 r. sprawy ze skargi E. S. i J. S. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] marca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie przesunięcia magistrali wodnej poza granice nieruchomości i nabycia zajętej pod magistralę nieruchomości oraz odmowy przyznania odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości oddala skargę.-
Uzasadnienie
W dniu 11 czerwca 2003 r. do Urzędu Miejskiego w B. wpłynął wniosek złożony przez adw. J. B. w imieniu J. S. o wydanie decyzji na podstawie art. 124 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami tj. nabycie przez Skarb Państwa nieruchomości w B. oznaczonej nr geod. [...].
Po zapoznaniu się z materiałem zebranym w sprawie pełnomocnik adwokat
J. B. wycofał wniosek o nabycie nieruchomości będącej przedmiotem sprawy przez Skarb Państwa i pismem z dnia 12 września 2003 r. wniósł o przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego poprzez przesunięcie magistrali wodnej poza granice nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami bądź o przyznanie odszkodowania na podstawie art. 128 ust. 4 tejże ustawy.
Po rozpoznaniu wniosku Prezydent Miasta B. działający, jako Starosta w ramach zadań z zakresu administracji rządowej wydał w dniu [...] października 2003 r. decyzję nr [...], którą umorzono postępowanie w sprawie przesunięcia magistrali wodnej i odmówiono przyznania odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości. Odwołanie od tej decyzji wniósł pełnomocnik J. S.
Wojewoda P. po rozpoznaniu odwołania decyzją z dnia [...] listopada
2003 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując, że w postępowaniu nie brała współwłaścicielka nieruchomości Pani E. S.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] Prezydent Miasta B. po ponownym rozpatrzeniu sprawy:
1. umorzył postępowanie w sprawie przesunięcia magistrali wodnej położonej na działce oznaczonej numerem geod. [...] poza granice tej nieruchomości,
2. odmówił przyznania odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości opisanej wyżej nieruchomości,
3. umorzył postępowanie w przedmiocie nabycia tej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa.
W toku przeprowadzonego postępowania organ pierwszej instancji ustalił, iż Państwo E. i J. S. nabyli nieruchomość przy ul. A. F. nr [...] aktem notarialnym rep. [...] z dnia 9 grudnia 1993 r. od Pani W. B. - K. W § 4 aktu notarialnego zawarty został zapis, iż nabywającym znany jest fakt, że przez działkę nr [...] przebiega magistrala wodna. W akcie notarialnym znajduje się też zapis, iż nabywane działki w planie zagospodarowania przestrzennego miasta B., przeznaczone są częściowo pod rozbudowę skrzyżowania ulic A. F. i ul. G. Z. B. a częściowo pod usługi handlu i kultury. Aktualnie na działce [...] posadowiony jest dwukondygnacyjny budynek, w którym prowadzona jest działalność handlowa.
Od powyższej decyzji, w części dotyczącej punktu l i 2, strony reprezentowane przez adw. J. B., złożyły odwołanie zarzucając nietrafność przyjęcia przez organ pierwszej instancji, iż zajęcie nieruchomości skarżących pod linię przesyłową wody nastąpiła bez przymusu administracyjnego.
W uzasadnieniu strona odwołująca się zarzuciła również nietrafność przyjęcia przez organ, że roszczenie o przesunięcie magistrali lub przyznanie odszkodowania jest niezasadne, w związku z upływem długiego czasu od zakończenia inwestycji i nie dotyczy kolejnego właściciela.
P. Urząd Wojewódzki w B. po rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. działającego, jako Starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej. Mając na uwadze stan faktyczny i prawny roszczenie o przyznanie odszkodowania w postępowaniu administracyjnym z tytułu zmniejszenia wartości przedmiotowej nieruchomości, wskutek inwestycji zrealizowanej w 1977r. w ocenie organu odwoławczego uznano za niezasadne.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, że w myśl art. 124 ust. 4 ustawy
z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) - stanowiącego w niniejszej sprawie podstawę wniosku
o przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego przez przesunięcie ciągu wodnego poza granice tej nieruchomości - na osobie lub jednostce organizacyjnej występującej o zezwolenie ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów, przewodów i urządzeń. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, stosuje się odpowiednio przepis art. 128 ust. 4 ustawy.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, stwierdzono, iż niezasadne jest stwierdzenie zawarte w odwołaniu o konieczności wydania decyzji zezwalającej na wejście na grunt w celu przeprowadzenia inwestycji w latach 70-tych w oparciu
o przepisy ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r. W ocenie organu drugiej instancji możliwe, bowiem było również zajęcie nieruchomości przez inwestora w drodze umowy stron oraz ustalenie odszkodowania na podstawie wzajemnego porozumienia pomiędzy właścicielem nieruchomości a inwestorem.
P. Urząd Wojewódzki w B. stwierdził, że aktualni współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości Państwo E. i J. S. nabyli tę nieruchomość aktem notarialnym w 1993 r. (Rep. A nr [...] z 9.12.1993 r.), z przebiegającą przez działkę magistralą wodną. Nabyli, więc w ocenie organu drugiej instancji, tę nieruchomość za cenę uwzględniającą zmniejszoną wartość, w związku z istniejącą na działce siecią wodnico ( § 4 wymienionego aktu notarialnego).
Uznano również, że wniosek o przesunięcie magistrali wodnej, znajdującej się na działce oznaczonej nr geod. [...], poza granice tej nieruchomości nie ma oparcia w przepisach aktualnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Na powyższą decyzję P. Urzędu Wojewódzkiego w B. Skarżący E. i J. S. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z wnioskiem o jej uchylenie.
W skardze zarzucono organowi odwoławczemu:
• błędną ocenę stanu faktycznego i prawnego m.in. poprzez przyjęcie, że brak w dowodach decyzji na przeprowadzenie inwestycji jest równoznaczny z jej niewydaniem,
• naruszenie przepisów art. 124 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przez błędną ich wykładnię oraz
• nietrafne wskazanie wskazania właściwości sądu powszechnego do rozpoznawanej sprawy oraz podniesienie przedawnienia roszczenia.
Wskazano, że warunkiem żądania odszkodowania jest istnienie szkody, którą w przypadku Skarżących są ograniczenia dotyczące wyłączenia spod budowy obszaru o szerokości 10 m. związane z przebiegającą magistralą wodną.
Ustosunkowując się do zarzutów zawartych w skardze P. Urząd Wojewódzki w B. stwierdził, iż nie zawierają one nowych okoliczności, które nie byłyby uwzględnione w postępowaniu odwoławczym, a stanowią jedynie powtórzenie zarzutów, do których organ ustosunkował się w zaskarżonej decyzji
Mając na uwadze powyższe uznano, że skarga stanowi jedynie polemikę
z ustaleniami prawnymi i faktycznymi znajdującymi uzasadnienie w materiale dowodowym zebranym w sprawie i wniesiono o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjne został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, sąd bada jej zgodność z przepisami prawa
(art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
-Dz. U. Nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270).
Przeprowadzone przez organy administracji postępowanie wykazało, że inwestycję w postaci magistrali wodociągowej wykonano w latach 1976-1977 (przekazanie inwestycji do eksploatacji w postaci magistrali wodociągowej nastąpiło protokołem z dnia 31.12.1977 r.). Właścicielami przedmiotowej nieruchomości w tym okresie byli, obecnie nieżyjący, J. i A. B. Postępowanie to nie wykazało jednak, aby położenie magistrali wodnej odbyło się w drodze orzeczenia administracyjnego. Nie potwierdził tego również wnioskodawca, któremu fakt położenia magistrali wodnej by znany w dacie zakupu nieruchomości. W dniu 17.03.2003 r. wnioskodawca stwierdził, iż budowa magistrali wodnej na przedmiotowej działce nie była związana z przymusowym wejściem na teren (notatka służbowa w aktach sprawy).
Zgodnie z treścią art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( Dz. U. z 1974 r. Nr 10, póz. 64 ze zm.) obowiązującego w dacie realizacji inwestycji, jak i obowiązującego od 1 stycznia
1998 r., art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, istnieje możliwość obciążania nieruchomości w postaci ograniczenia sposobu korzystania z tej nieruchomości przez jej właściciela (za zezwoleniem właściwego organu administracji publicznej), w przypadku zakładania i przeprowadzania na nieruchomościach - zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową – ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń technicznych.
Zgodnie z przepisami obowiązującymi w latach 1976-1977 tj. w dacie realizacji inwestycji w postaci magistrali wodnej, odszkodowanie za straty wynikłe z tych działań strony ustalały na podstawie wzajemnego porozumienia. W razie zaś sporu wysokość odszkodowania ustalał właściwy organ na wniosek zainteresowanej strony, jednakże szczególny tryb ustalania odszkodowania przez organ administracyjny za straty poniesione przez właściciela nieruchomości był uzależniony od udzielenia przedsiębiorstwu zezwolenia administracyjnego. Potwierdza to orzecznictwo sądów powstałe na tle ustawy z dnia 12 marca 1958 r.
o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (orzeczenia Sądu Najwyższego
z dnia 22 kwietnia 1974 r. sygn. akt III CRN 68/74- LEX nr 7470, z dnia 15 marca 1983 r. sygn. akt IV CZ 15/83- OSNC 1983/9/146, z dnia 22 kwietnia 1974 r. sygn. akt
III CRN 68/74 -LEX nr 7470 oraz z dnia 21 marca 1975 r. sygn. akt I CR 85/75- LEX nr 7679, Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 05.11.1982 r. sygn. akt
SA/Ka 359/82 ONSA 1982/2/103).
Zgodnie treścią, obowiązującego od 1 stycznia 1998 r., art. 124 ust. 4 ustawy
z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami "na osobie lub jednostce organizacyjnej występującej o zezwolenie ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, stosuje się odpowiednio przepis art. 128 ust. 4". Natomiast art. 128 ust. 4 wspomnianej ustawy stanowi, iż odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o którym mowa
w art. 120 i 124 -126, a odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód oraz że powiększa się je o kwotę stanowiącą równowartość zmniejszenia wartości nieruchomości powstałej wskutek tych zdarzeń. Odszkodowanie jest powiązane z wydaniem zezwolenia administracyjnego na przeprowadzanie ciągów, przewodów lub urządzeń technicznych.
W świetle powołanego przepisu należy zgodzić się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że powyższe uregulowania w zakresie odszkodowania odnoszą się do sytuacji ograniczenia, w drodze decyzji administracyjnej, sposobu korzystania
z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie urządzeń wymienionych w tym przepisie ( potwierdza to również orzecznictwo sądów -wyrok NSA z dnia 6 maja 1999 r. sygn. akt I SAB 33/99 LEX nr 47330, postanowienie SN z dnia 6 lutego 2002 r. sygn. akt III KKO 1/02 – OSNP 2002/20/507).
Ze zgromadzonych przez organ pierwszej instancji dowodów w sprawie nie wynika, aby w drodze decyzji zostało wydane zezwolenie na ograniczenia sposobu korzystania z tej nieruchomości przez jej właściciela (wnioskodawca przyznał nawet, że nie był wydawany nakaz dotyczący przymusowego zajęcia nieruchomości).
Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, organy administracyjne prawidłowo uznały, że skoro zajęcie nieruchomości nie nastąpiło w drodze przymusu administracyjnego sprawy o naprawienie szkody spowodowanej przeprowadzeniem magistrali wodnej podlegają rozpoznaniu wyłącznie na drodze przed sądem powszechnym.
Uznano również podniesiony w skardze zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 124 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami za niezasadny. Podkreślić należy, że "przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego" powinno sprowadzać się przywrócenia nieruchomości do stanu z przed przeprowadzenia przewodów i urządzeń, a nie do sposobu korzystania przez aktualnego bądź kolejnego właściciela. Poprzez przywrócenie do stanu poprzedniego, w ocenie Sądu, należy rozumieć przywrócenie do stanu umożliwiającego właścicielowi dalsze korzystanie z nieruchomości
w sposób dotychczasowy. Niedopuszczalna jest interpretacja tego przepisu zaprezentowana przez Skarżących, zgodnie z którą przywrócenie do stanu poprzedniego wiązałoby się, po zakończeniu inwestycji, z przeniesieniem wybudowanej, zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową, magistrali wodnej poza obręb nieruchomości. Nie po to wprowadzono w art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (w przypadku braku zgody właściciela) możliwość ograniczenia przez organy administracji publicznej w formie decyzji administracyjnej sposobu korzystania z nieruchomości przez jej właściciela, w przypadku zakładania i przeprowadzania na nieruchomościach - ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń technicznych by po przeprowadzeniu prac zobowiązać wykonawcę do przesunięcia położonych przewodów (urządzeń).
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że zmniejszona wartość nieruchomości musi być wynikiem zrealizowanej inwestycji, a nie ograniczeń wynikających z planu zagospodarowania przestrzennego, który niezależnie od tego kiedy zostanie zrealizowany może ograniczać możliwości korzystania z danej nieruchomości, a co za tym idzie zmniejszać jej wartość (wyrok NSA z dnia 8 lutego 2000 r. sygn. akt I SA 356/99 LEX nr 57174).
Skarżący nabyli nieruchomość aktem notarialnym w grudniu 1993 r.
(Rep. A nr [...] z 9.12.1993 r.), z przebiegającą przez działkę magistralą wodną
( § 4 wymienionego aktu notarialnego). W akcie notarialnym znajduje się też zapis,
iż nabywane działki w planie zagospodarowania przestrzennego miasta B., przeznaczone są częściowo pod rozbudowę skrzyżowania ulic A. F. i ul. G. Z. B. a częściowo pod usługi handlu i kultury. Należy uznać więc, że nabyto nieruchomość za cenę uwzględniającą jej aktualną wartość, w związku z istniejącą na działce siecią wodną powodującą ograniczenia związane z jej wykorzystaniem zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego.
Na marginesie Sąd zauważa, że do przedawnienia odszkodowań o charakterze cywilnym stosuje się przepisy art. 117- 125 k.c. i zgodnie z ich treścią roszczenie
o odszkodowanie za szkody powstałe w wyniku inwestycji zakończonej w 1997 r. uległo przedawnieniu.
Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153,
poz. 1270) oddalił skargę.