II SA/Bk 244/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku rozpoznał skargę obywatela Etiopii N.W. na czynność materialno-techniczną Komendanta Placówki Straży Granicznej w Białowieży z dnia 4 lutego 2023 r., polegającą na zawróceniu go do linii granicy państwowej. Skarżący zarzucił naruszenie szeregu przepisów krajowych, unijnych i międzynarodowych, w tym Konstytucji RP, ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, ustawy o cudzoziemcach, dyrektyw UE oraz Konwencji Genewskiej i Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Kluczowym zarzutem było naruszenie zasady non-refoulement, która zakazuje wydalania cudzoziemców do państw, gdzie grozi im niebezpieczeństwo. Sąd podzielił argumentację skarżącego, stwierdzając, że zaskarżona czynność, oparta na § 3 ust. 2b rozporządzenia MSWiA, została dokonana z naruszeniem przepisów wyższego rzędu. Podkreślono, że rozporządzenie to nie może być stosowane autonomicznie i musi uwzględniać przepisy ustawowe, prawo unijne oraz umowy międzynarodowe, w tym zasadę non-refoulement. Sąd wskazał, że organ Straży Granicznej miał obowiązek albo umożliwić złożenie wniosku o ochronę międzynarodową, albo wszcząć postępowanie w sprawie zobowiązania do powrotu, albo zastosować procedurę przewidzianą w art. 303b u.o.c. Zaniechanie tych procedur i arbitralne zawrócenie cudzoziemca do linii granicy państwowej pozbawiło go gwarancji procesowych i naraziło na potencjalne niebezpieczeństwo, co stanowiło naruszenie zasady non-refoulement oraz prawa do skutecznego środka odwoławczego. Sąd stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności i zasądził zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zasady non-refoulement w kontekście zawracania cudzoziemców do linii granicy państwowej, stosowanie rozporządzeń wykonawczych w świetle przepisów wyższego rzędu, prawo do skutecznego środka odwoławczego w sprawach dotyczących cudzoziemców.
Dotyczy specyficznej sytuacji zawrócenia do linii granicy państwowej na podstawie konkretnego rozporządzenia. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych form wydalenia lub odmowy wjazdu.
Zagadnienia prawne (3)
Czy czynność materialno-techniczna Straży Granicznej polegająca na zawróceniu cudzoziemca do linii granicy państwowej, dokonana na podstawie rozporządzenia MSWiA, może być uznana za legalną w świetle przepisów krajowych, unijnych i międzynarodowych, w szczególności zasady non-refoulement?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, czynność ta została uznana za bezskuteczną, ponieważ została dokonana z naruszeniem przepisów wyższego rzędu, w tym zasady non-refoulement, bez należytego zbadania indywidualnej sytuacji cudzoziemca i możliwości narażenia go na niebezpieczeństwo.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że rozporządzenie MSWiA nie może być stosowane autonomicznie i musi uwzględniać przepisy ustawowe, prawo unijne i międzynarodowe. Arbitralne zawrócenie cudzoziemca narusza zasadę non-refoulement i prawo do skutecznego środka odwoławczego.
Czy rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie czasowego zawieszenia lub ograniczenia ruchu granicznego może stanowić samodzielną podstawę prawną do zawrócenia cudzoziemca do linii granicy państwowej, z pominięciem procedur określonych w ustawach o cudzoziemcach?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, rozporządzenie to nie może być stosowane autonomicznie i musi być zgodne z przepisami ustawowymi, prawem unijnym i międzynarodowym, które nakazują przeprowadzenie odpowiednich postępowań i uwzględnienie zasady non-refoulement.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że rozporządzenie zostało wydane poza granicami upoważnienia ustawowego i jest sprzeczne z przepisami wyższego rzędu, w tym z Konstytucją RP, co czyni je niewłaściwą podstawą do dokonania zaskarżonej czynności.
Czy brak formalnego rejestrowania przez Straż Graniczną czynności zawracania cudzoziemców do granicy państwowej może stanowić podstawę do oddalenia skargi cudzoziemca?
Odpowiedź sądu
Nie, brak dowodów po stronie organu dokumentujących czynność zawrócenia nie może wykluczać wiarygodności twierdzeń skarżącego, zwłaszcza gdy organ sam przyznaje, że takie czynności nie są formalnie rejestrowane.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że brak rejestrów po stronie organu nie może być interpretowany na niekorzyść skarżącego i nie wyklucza możliwości potwierdzenia jego wersji wydarzeń, szczególnie w kontekście innych dowodów.
Przepisy (30)
Główne
u.u.c.o. art. 24 § ust. 1
Ustawa o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
u.u.c.o. art. 26 § ust. 1 i 3
Ustawa o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
u.u.c.o. art. 28 § ust. 1, 3 i 6
Ustawa o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
u.o.c. art. 289 § ust. 1
Ustawa o cudzoziemcach
u.o.c. art. 296 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o cudzoziemcach
u.o.c. art. 302 § ust. 1 pkt 1 i 10
Ustawa o cudzoziemcach
u.o.c. art. 303 § ust. 1 pkt 9a
Ustawa o cudzoziemcach
u.o.c. art. 303b § ust. 1 i 2
Ustawa o cudzoziemcach
u.o.c. art. 310 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o cudzoziemcach
u.o.c. art. 348 § pkt 1 i 2
Ustawa o cudzoziemcach
u.o.c. art. 351 § pkt 1
Ustawa o cudzoziemcach
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie czasowego zawieszenia lub ograniczenia ruchu granicznego art. 3 § ust. 2b
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 56 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 87 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 91 § ust. 1-3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8 § § 1 i 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 14 § § 1a
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 15
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 106 § § 3
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 146 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa o ochronie granicy państwowej art. 16 § ust. 3 pkt 2
Ustawa o ochronie granicy państwowej art. 92 § ust. 1 zd. 1
Argumenty
Skuteczne argumenty
Czynność Straży Granicznej narusza zasadę non-refoulement. • Rozporządzenie MSWiA zostało wydane poza granicami upoważnienia ustawowego i jest sprzeczne z przepisami wyższego rzędu. • Cudzoziemcowi nie zapewniono prawa do skutecznego środka odwoławczego. • Organ nie przeprowadził należytego postępowania wyjaśniającego indywidualną sytuację skarżącego.
Odrzucone argumenty
Organ argumentował, że brak jest dowodów potwierdzających fakt zawrócenia cudzoziemca, a skarga opiera się na jednostronnej relacji. • Organ twierdził, że nie ma podstaw do uwzględnienia skargi, ponieważ nie ma dowodów na nielegalny pobyt i zawrócenie.
Godne uwagi sformułowania
czynność materialno-techniczna podjęta 4 lutego 2023 r. przez organ Straży Granicznej - komendanta Placówki SG w Białowieży i działających z jego upoważnienia funkcjonariuszy Straży Granicznej - polegająca na zawróceniu do linii granicy państwowej • zbiorowego wydalenia skarżącego w rozumieniu art. 4 Protokołu nr 4 do EKPC oraz narazili go na nieludzkie lub poniżające traktowanie w rozumieniu art. 3 EKPC • nie są formalnie rejestrowane czynności zawracania cudzoziemców do granicy państwowej • brak dowodów po stronie organu dokumentujących przedmiotową czynność zawrócenia nie może wykluczać i podważać wiarygodności twierdzeń skarżącego • jakakolwiek procedura, na podstawie której państwo członkowskie dopuszcza możliwość przymusowego wydalenia cudzoziemca (...) musi uwzględniać nie tylko interesy państwa, ale również jego międzynarodowe zobowiązania z zakresu ochrony cudzoziemców • § 3 ust. 2b rozporządzenia granicznego (...) nie może być stosowany automatycznie i autonomicznie (...) z pominięciem (...) przepisów prawa międzynarodowego i unijnego, a także z ujednoliconymi z tymi przepisami, normami prawa krajowego, rangi ustawowej
Skład orzekający
Elżbieta Trykoszko
przewodniczący
Anna Bartłomiejczuk
sprawozdawca
Małgorzata Roleder
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady non-refoulement w kontekście zawracania cudzoziemców do linii granicy państwowej, stosowanie rozporządzeń wykonawczych w świetle przepisów wyższego rzędu, prawo do skutecznego środka odwoławczego w sprawach dotyczących cudzoziemców."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zawrócenia do linii granicy państwowej na podstawie konkretnego rozporządzenia. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych form wydalenia lub odmowy wjazdu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych praw człowieka, zasady non-refoulement i kryzysu migracyjnego na granicy UE, co czyni ją niezwykle istotną i budzącą zainteresowanie szerszej publiczności.
“Sąd Administracyjny: Straż Graniczna nie może arbitralnie zawracać cudzoziemców do granicy, naruszając ich prawa i zasadę non-refoulement.”
Dane finansowe
WPS: 200 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.