II SA/Bk 243/24

II SA/Bk 243/24 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2024-10-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-04-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Dariusz Marian Zalewski /sprawozdawca/
Małgorzata Anna Dziemianowicz /przewodniczący/
Paweł Janusz Lewkowicz
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 615
art. 143d ust. 2, art. 143e
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 189d
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 października 2024 r. sprawy ze skargi G. spółki z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 28 lutego 2024 r., nr 2001-IOC.4355.1.2024 w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
I. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:
1. W dniu 1 czerwca 2023 r. G. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej powoływana także jako "skarżąca", "Spółka"), działając przez przedstawiciela bezpośredniego A. z siedzibą w B. (dalej powoływany także jako: "przedstawiciel bezpośredni"), dokonał zgłoszenia towaru zbiorczego (58 pozycji towarowych) do procedury wywozu. W zgłoszeniu celnym zarejestrowanym pod pozycją MRN nr [...] zadeklarowano, że przedmiotem wywozu do Rosji są towary w postaci odzieży i akcesoriów, określone w fakturze proforma z dnia [...] maja 2023 r. nr [...], zgodnie z którą odbiorcą towaru była firma J. z Rosji.
2. W wyniku weryfikacji zgłoszenia celnego oraz załączonych do niego dokumentów Naczelnik Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku (dalej powoływany jako: "Naczelnik PUCS", "organ I instancji") stwierdził, że towar zadeklarowany w pozycji 31 ww. zgłoszenia celnego jako kurtki i płaszcze w ilości
5 sztuk (z zadeklarowanych 6 sztuk) zaklasyfikowany do kodu CN 62024090
i określony w pozycji 7, 24, 27, 57, 58 faktury z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] podlega zakazowi sprzedaży, dostawy, przekazywania lub wywozu na podstawie art. 3h
ust. 1 rozporządzenia Rady (UE) nr 833/2014 z dnia 31 lipca 2014 r. dotyczącego środków ograniczających w związku z działaniami Rosji destabilizującymi sytuację na Ukrainie (Dz.U. UE L nr 229 z dnia 31 lipca 2014 r., dalej jako: "rozporządzenie nr 833/2014"), bowiem stanowi towar wymieniony w załączniku XVIII, a jego wartość przekracza 300 euro za sztukę. Wskutek tej konkluzji organ ten odmówił zwolnienia towarów objętych zgłoszeniem celnym z 1 czerwca 2023 r. MRN nr [...] do wnioskowanej procedury wywozu.
3. W piśmie z 21 czerwca 2023 r. Naczelnik PUCS zawiadomił Spółkę
o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia zakazu określonego w art. 3h ust. 1 rozporządzenia nr 833/2014.
4. W odpowiedzi w piśmie z dnia 5 lipca 2024 r. pełnomocnik Spółki wniósł
o umorzenie wszczętego postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość lub ewentualne odstąpienie w drodze decyzji administracyjnej od nałożenia kary administracyjnej i poprzestanie na jej pouczeniu, z uwagi na to, że waga ewentualnego naruszenia prawa jest znikoma, a strona swoim działaniem nie dopuściła się naruszenia. Według pełnomocnika Spółki w rzeczywistości nie sprzedała ona ani nie dostarczyła towarów pierwotnie wymienionych w treści faktury proforma z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] w zakresie: "[...]" (x5) o kodzie Taryfy Celnej 6202 40 90 do końcowego odbiorcy na terytorium Federacji Rosyjskiej. Wyjaśnił, że towary objęte sankcjami zostały wycofanez transportu i nie zostały ostatecznie wywiezione do Rosji i tym samym nie doszło do naruszenia art. 3h ust. 1 oraz ust. 2a rozporządzenia nr 833/2014. Wskazał nadto, że w strukturach organizacyjnych Spółki, a także w wyniku wewnętrznej kontroli dokonanej jeszcze w granicach UE – na terytorium Litwy, Spółka usunęła z dostawy towary o kodzie HS 6202 40 90, których jednostkowa wartość mogłaby przekraczać 300 euro. Podkreślił, że na brak wywozu ww. towaru wskazują również załączone do pisma dokumenty w postaci litewskiego zgłoszenia do procedury wywozu z dnia6 czerwca 2023 r. MRN nr [...] oraz komunikat nr [...], potwierdzający wywóz towaru z obszaru celnego UE.
5. Po zakończeniu postępowania Naczelnik PUCS decyzją
z dnia 21 listopada 2023 r. nr 318000-COC1.4227.54.2023.JG nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości 4.451 zł za naruszenie zakazu wywozu do Rosji towarów luksusowych wymienionych w załączniku XVIII, o których mowa w art. 3h ust. 1 rozporządzenia nr 833/2014.
6. W następstwie wniesionego przez skarżącą odwołania, decyzją z dnia 28 lutego 2024 r. nr 2001-IOC.4355.1.2024 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
w Białymstoku (dalej powoływany jako: "DIAS" lub "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Naczelnika PUCS.
W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy wskazał, że w zgłoszeniu celnym zarejestrowanym pod pozycją MRN nr [...] zadeklarowano, że w przypadku wszystkich towarów, których dotyczy zgłoszenie celne, wartość jednej sztuki towaru nie przekracza 300 euro. Według ustaleń organów z faktury proforma z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] w przypadku 5 sztuk towaru o kodzie CN 6202 40 90 w postaci płaszczy wartość jednostkowa wynosiła 34300,00 rubli rosyjskich, w przeliczeniu w oparciu o kursy średnie otrzymana wartość jednostkowa wyniosła 397,30 euro. Stwierdzono, że objęty procedurą wywozu towar o kodzie CN 6202 40 90 jest ujęty w pozycji 8 załącznika XVIII rozporządzenia nr 833/2014, a jego wartość jednostkowa przekracza 300 euro. Zdaniem DIAS nie zachodziły zarazem okoliczności, o których mowa w art. 3h ust. 3 rozporządzenia nr 833/2014.
Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że karę pieniężną za naruszenie
ww. przepisu rozporządzenia nr 833/2014 oraz jej wysokość określono w przepisach krajowych w art. 143d pkt 2 i art. 143e ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2023 r. poz. 615 ze zm., dalej jako: "ustawa
o KAS").
W zakresie zasad nakładania tej kary zdaniem organu odwoławczego należało odwołać się do reguł określonych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej jako: k.p.a.). W związku z tym DIAS wskazał na treść art. 189d k.p.a. Zdaniem organu odwoławczego waga i okoliczności naruszenia prawa są znaczne. Wskazano, że zgłoszony towar podlegał zakazowi wywozu na podstawie rozporządzenia nr 833/2014, a strona dopuściła się niestosowania środków ograniczających wprowadzonych tym aktem. DIAS stwierdził, że egzekwowanie przepisów dotyczących sankcji nałożonych na Rosję stanowi ważny interes publiczny, bowiem jest istotnym elementem wspólnotowej polityki gospodarczej.
W zakresie przesłanki częstotliwości naruszenia zakazu oraz uprzedniego ukarania stwierdzono, że nie wszystkie zgłoszenia celne są weryfikowane przez organy celne. W niniejszej sprawie dopiero w wyniku weryfikacji organ celny stwierdził naruszenie zakazu. DIAS zwrócił uwagę na wysoki stopień przyczynienia się strony. W ocenie organu odwoławczego działania strony wskazują na świadomość istnienia zakazu eksportu określonych towarów o wartości powyżej 300 euro, gdyż zadeklarowano w zgłoszeniu, że towary jednostkowo nie przekraczają tej kwoty.
W kwestii przesłanki dotyczącej sposobu zachowania się strony DIAS zauważył, że wskazane przez stronę działania polegające na wycofaniu towarów luksusowych z transportu i ostatecznie niewywiezienie ich do Rosji nie świadczą jednoznacznie, że sporne towary zostały usunięte z transportu. Twierdzenie, że dopiero w wyniku wewnętrznej kontroli jeszcze w granicach UE, tj. na terytorium Litwy, usunięto towary z dostawy, zostało uznane za niewiarygodne. Wskazano, że eksporter nie miał obowiązku dokonywania ponownego zgłoszenia celnego do procedury wywozu w innym państwie członkowskim i mógł ponownie zgłosić towar w tym samym Oddziale Celnym w Białymstoku i ponownie zgłosić go do procedury wywozu. Zdaniem DIAS przedłożone dokumenty nie wskazują, by litewski organ celny dokonał weryfikacji złożonego tam zgłoszenia celnego.
W przedmiocie przesłanki uwarunkowań osobistych organ odwoławczy podał, że Spółka jest firmą odzieżową posiadającą duże doświadczenie i od lat uczestniczącą w handlu międzynarodowym, a ponadto działała przez profesjonalnego przedstawiciela bezpośredniego, który świadomie w celu ominięcia zakazu wywozu zadeklarował, ze wartość jednostkowa wszystkich towarów jest poniżej 300 euro. Zwrócono przy tym uwagę na treść art. 18 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 roku ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz.U. UE L nr 269 z 10 października 2013 r., dalej jako: "UKC"), wskazując że przedstawiciel bezpośredni działał we własnym imieniu i na rzecz eksportera.
W zakresie sytuacji finansowej skarżącej, mając na uwadze dane Drugiego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego stwierdzono, że Spółka nie posiada zaległości podatkowych, nie jest prowadzone wobec niej postępowanie egzekucyjne i nie wnosiła o przyznanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych. Na podstawie danych POLTAX przeanalizowano sytuację materialną Spółki w ostatnich 5 latach.
Na podstawie powyższych danych karę pieniężną ustalono na równowartość 50% wartości statystycznej towaru w postaci 5 sztuk płaszczy podlegających zakazowi wywozu.
W przedmiocie zarzutu braku wiarygodności zgłoszenia celnego oraz błędów
i nieścisłości w fakturze proforma DIAS uznał, że to osoba składająca zgłoszenie celne odpowiada za prawidłowość i kompletność informacji w nim podanych, zauważając przy tym, że skarżąca działała przez profesjonalnego przedstawiciela celnego. Organ stwierdził, że brak wywozu towaru nie oznacza, że nie podlega on sankcjom za zgłoszenie go do procedury wywozu. Podkreślono, że dopiero weryfikacja przez organ celny udaremniła dokonanie eksportu wbrew zakazowi. Według DIAS stosowanie sankcji dopiero w przypadku faktycznego wywozu towaru nimi objętego nie odniosłoby zamierzonego skutku wprowadzonych środków ograniczających.
7. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku działający w jej imieniu pełnomocnik zaskarżył decyzję DIAS w całości i podniósł zarzuty naruszenia
I. przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, poprzez ich niewłaściwą wykładnię oraz nieprawidłowe zastosowanie, tj.:
1) art. 3h ust. 1 oraz ust. 2 i ust. 2a rozporządzenia nr 833/2014
w zw. z załącznikiem XVIII do wskazanego rozporządzenia w zw. z art. 143 pkt 2) ustawy o KAS oraz art. 189 § 1 i 2 k.p.a., art. 189b k.p.a., poprzez uznanie, że kara pieniężna nałożona na skarżącą jest zasadna a samo zgłoszenie towaru zbiorczego (58 pozycji towarowych) do procedury wywozu z terytorium Rzeczpospolitej Polskiej na innego kraju w Unii Europejskiej stanowi naruszenie art. 3h ust. 1 oraz ust. 2 i ust. 2a rozporządzenia nr 833/2014 w zw. z załącznikiem XVIII do wskazanego rozporządzenia stanowi sprzedaż, dostawę lub wywóz, będące podstawą do nałożenia kary pieniężnej za zaistnienie stanu niezgodnego z prawem;
2) art. 535 i nast. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U.
z 2022 r. poz. 1360 ze zm., dalej jako: k.c.) oraz art. 30 i nast. Konwencji Narodów Zjednoczonych o umowach międzynarodowej sprzedaży towarów, sporządzonej
w Wiedniu dnia 11 kwietnia 1980 r. (Dz.U. z 1997 r., nr 45 poz. 286, dalej jako: "Konwencja wiedeńska"), w zw. z art. 3h ust. 1 oraz ust. 2 i ust. 2a rozporządzenia nr 833/2014 w zw. z załącznikiem XVIII do wskazanego rozporządzenia, z poprzez przyjęcie, że zgłoszenie do wywozu na podstawie zgłoszenia celnego 23PL311010E0248667 stanowi sprzedaż lub dostawę lub skuteczny wywóz towarów na rzecz kupującego w innym kraju członkowskim Unii Europejskiej i skuteczne wydanie towarów ujętych we wskazanych zgłoszeniu celnym;
3) art. 10 rozporządzenia nr 833/2014, w sytuacji w której skarżąca nie wiedziała i nie miała uzasadnionego powodu do przypuszczenia, że jej działanie w postaci jedynie zgłoszenie do wywozu na podstawie zgłoszenia celnego towarów luksusowych w liczbie szt.5 "kurtki, płaszcze" klasyfikowany do kodu celnego CN 62024090 a ujęty w pozycji nr 31 zgłoszenia celnego nr MRN [...], bez ich faktycznego dostarczenia do końcowego odbiorcy na terytorium Federacji Rosyjskiej może zostać uznane przez Organ za naruszenie środków określonych w ww. rozporządzeniu.
II. naruszenie przepisów postępowania, mający istotny wpływ na rozstrzygnięcie, tj.:
1) art. 138 §1 pkt. 1) k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji Naczelnika PUCS z dnia 21 listopada 2023 roku, nakładającej na skarżącą karę pieniężną
w kwocie 4.451,00 zł, która nie odpowiada prawu i narusza słuszny interes skarżącej;
2) art. 7 w zw. z art. 75 § 1, art. 77 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 i 2, art. 80 oraz art. 81a § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz niewyczerpujące zebranie i błędne rozpatrzenie całości materiału dowodowego, przez co wydana decyzja utrzymująca w mocy decyzję nakładającą karę pieniężną na skarżącą, narusza słuszny interes skarżącej;
3) art. 8 k.p.a., poprzez nieprzyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz pogłębiania zaufania do organów państwa, poprzez przyjęcie, że skarżąca faktycznie dokonała dostawy (sprzedaży) lub skutecznego wywozu towarów luksusowych w liczbie szt. 5 "kurtki, płaszcze", klasyfikowanego do kodu celnego CN 62024090 a ujętego w pozycji nr 31 zgłoszenia celnego nr MRN [...], zaś towar ten, został dostarczony do odbiorcy na terytorium Federacji Rosyjskiej;
4) art. 10 § 1 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie, czy skarżąca dokonała faktycznie dostawy (sprzedaży) lub skutecznego wywozu towarów luksusowych w liczbie szt.5 "kurtki, płaszcze" klasyfikowany do kodu celnego CN 62024090, a ujęty w pozycji nr 31 zgłoszenia celnego nr MRN [...] do końcowego odbiorcy na terytorium Federacji Rosyjskiej i nieprzeprowadzenie jakiegokolwiek dowodu na tą okoliczność, a mimo to przyjęcie niekorzystnych dla skarżącej domniemań faktycznych, iż skarżąca dopuściła się naruszenia art. 3h ust. 1 oraz ust. 2 i ust. 2a rozporządzenia nr 833/2014 w zw. z załącznikiem XVIII do wskazanego rozporządzenia;
5) art. 189f § 1 pkt. 1) k.p.a., poprzez nieodstąpienie od nałożenia kary administracyjnej i niezastosowanie pouczenia, z uwagi na znikomą wagę ewentualnego, przyszłego naruszenia prawa, a polegającego wyłącznie na błędnym sporządzeniu i zgłoszeniu dokumentu celnego MRN [...], który nie potwierdzał w żaden sposób faktycznej dostawy (sprzedaży) lub skutecznego wywozu towarów luksusowych w liczbie szt.5 "kurtki, płaszcze" klasyfikowany do kodu celnego CN 62024090.
W uzasadnieniu skargi jej autor wskazał, że przedmiotem dostawy towarów skarżącej na terytorium Federacji Rosyjskiej, przez terytorium Litwy, nie były ostatecznie towary określone w załączniku nr XVIII do rozporządzenia nr 833/2014, których jednostkowa wartość przekraczałaby kwotę 300.00 euro, a tym samym Skarżąca nie dopuściła się też naruszenia art. 3h ust. 1 oraz ust. 2a tego rozporządzenia.
Zdaniem skarżącej, jeśli z art. 3h ust. 1 oraz ust. 2a rozporządzenia
nr 833/2014 w zw. z załącznikiem XVIII do rozporządzenia w zw. z art. 143e ust. 1
w zw. z art. 143d pkt 2 ustawy o KAS, nie wynika prawo właściwego naczelnika urzędu celno-skarbowego do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za zachowanie, polegające wyłącznie na zgłoszeniu do wywozu sankcjonowanych towarów, to kompetencja ta nie może być interpretowana rozszerzająco na inne sytuacje nieprzewidziane w ww. aktach prawnych. Skoro zatem nie doszło do skutecznej sprzedaży, dostawy lub wywozu sankcjonowanych towarów na rzecz jakichkolwiek osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów w Rosji lub do wykorzystania w Rosji, zatem nie ziściły się przesłanki do nałożenia administracyjnej na skarżącą. Zdaniem Spółki zachowanie polegające na usiłowaniu (niezależnie od woli oraz intencji eksportera) dokonania naruszenia przepisów rozporządzenia
nr 833/2014, tj. art. 3h ust. 1 lub ust 2a, nie podlega karze pieniężnej. Skarżąca twierdzi, że w żaden sposób nie mogła przypuszczać, że samo dokonanie zgłoszenia celnego może zostać uznane przez organy za naruszenie rozporządzenia.
Skarżąca zwróciła uwagę na wagę przesyłki między fakturą proforma
a dokumentami eksportowymi zgłoszenia celnego na terytorium Litwy, która wyniosła 10,29 kg i według Spółki odpowiada 5 elementom konfekcji damskiej, będącymi elementami, których dotyczy niniejsza sprawa.
Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji Naczelnika PUCS, a także o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.
8. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko
w sprawie i wniósł o jej oddalenie.
II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie.
2. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.
3. Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów należy uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
4. Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest decyzja DIAS
z 28 lutego 2024 r. nr 2001-IOC.4355.1.2024, utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika PUCS z dnia 21 listopada 2023 r. nr 318000-COC1.4227.54.2023.JG,
w której organ nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości 4.451 zł za naruszenie zakazu wywozu do Rosji towarów luksusowych wymienionych w załączniku XVIII,
o których mowa w art. 3h ust. 1 rozporządzenia nr 833/2014.
5. Materialnoprawną podstawę dla ww. decyzji stanowił art. 3h ust. 1 rozporządzenia nr 833/2014 w zw. z art. 143d pkt 2 i art. 143e ustawy o KAS.
W art. 3h ust. 1 wskazanego rozporządzenia zakazuje się sprzedaży, dostawy, przekazywania lub wywozu, bezpośrednio lub pośrednio, towarów luksusowych, niezależnie od tego, czy pochodzą z Unii, wymienionych w załączniku XVIII, na rzecz jakichkolwiek osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów w Rosji lub do wykorzystania w Rosji. W pkt 8 załącznika XVIII "Płaszcze lub pozostała odzież, dodatki odzieżowe i obuwie (niezależnie od materiału, z którego są wykonane)" wymienia się m.in. kod CN 6202 – Palta, kurtki 3/4, pelerynki, peleryny, anoraki (włącznie z kurtkami narciarskimi), wiatrówki, kurtki od wiatru i podobne artykuły, damskie lub dziewczęce, inne niż te objęte pozycją 6204. Istotne jest przy tym zastrzeżenie z ust. 2a powołanego art. 3h rozporządzenia nr 833/2014, wskazujące, iż powyższy zakaz ma zastosowanie do towarów luksusowych wymienionych
w załączniku XVIII, o ile ich wartość przekracza 300 euro za sztukę, chyba że w tym załączniku określono inaczej.
Powyższy zakaz obejmuje więc wywóz do Rosji m.in. towarów o kodzie CN 6202, jeśli ich wartość jednostkowa przekracza 300 euro. Według ustaleń organów właśnie takie zdarzenie miało miejsce w zakresie 5 sztuk odzieży o kodzie CN 6202 40 90 i stanowi naruszenie art. 3h rozporządzenia nr 833/2014, a odpowiedzialność za nie ponosi Spółka jako eksporter. Z mocy art. 143d ust. 2 ustawy o KAS naruszenie to podlega karze pieniężnej, a jej wysokość stosownie do treści art. 143e ust. 1 ustawy o KAS może wynieść do 20.000.000 zł.
6. Zdaniem skarżącej nie naruszyła ona zakazu, gdyż ostatecznie objęty zakazem towar nie opuścił Unii Europejskiej. Strona uważa, że samo zgłoszenie towaru objętego zakazem nie stanowi naruszenia. Organy są jednak odmiennego zdania i podnoszą, że nie jest istotna okoliczność czy ostatecznie sporne 5 sztuk odzieży klasyfikowanej do kodu CN 6202 40 90 opuściło UE i trafiło do Rosji. Zagadnienie to stanowi główną oś sporu w rozpoznawanej sprawie. Nie budzi natomiast wątpliwości, że przedmiotowe 5 sztuk odzieży było objęte zakazem wywozu, w szczególności wartość jednostkowa towaru wynosiła ponad 300 euro.
7. W ocenie sądu rację w zaistniałym sporze należało przyznać organom. Odnosząc się do wskazań strony, że nie dokonała wywozu, DIAS zasadniczo trafnie w swojej wykładni art. 3h ust. 1 rozporządzenia nr 833/2014 powołuje się na argumenty celowościowe, a więc trudność w egzekwowaniu przepisu
w proponowanym przez stronę rozumieniu. Sąd podziela te twierdzenia, gdyż rzeczywiście kontrola organów celnych poza obszarem celnym UE byłaby
z pewnością trudna, o ile nie niemożliwa. Taki argument nie byłby jednak wystarczający, gdyby cel przepisu nie był możliwy do odczytania zgodnie z jego brzmieniem, a inaczej mówiąc – gdyby wykładnia celowościowa była nie do pogodzenia z wykładnią językową. Mamy bowiem do czynienia z przepisem zakazującym, obwarowanym sankcją w formie kary pieniężnej, nie ma więc podstaw do wykładni rozszerzającej, wykraczającej poza literalne brzmienie przepisu.
Ze wskazań organu wydaje się też wynikać, że w jego ocenie już zgłoszenie celne towaru objętego zakazem stanowi naruszenie tego zakazu. Także i to twierdzenie należy zaaprobować, przy czym zdaniem sądu nie zostało wyjaśnione, dlaczego już na etapie zgłoszenia celnego mamy do czynienia z wywozem. Organy nie podjęły się więc dokonania wykładni językowej oraz systemowej pojęcia wywozu. Stwierdzenie, że dokonanie zgłoszenia celnego mieści się w pojęciu wywozu, można byłoby uznać za skutek wykładni językowej art. 3h ust. 1 rozporządzenia nr 833/2014 i systemowej – z odwołaniem się do przepisów UKC. Ostatecznie pewne braki
w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pozostały bez wpływu na wynik sprawy, gdyż rację miały organy, że naruszenie zakazu miało miejsce już na etapie dokonywania zgłoszenia celnego towarów objętych zakazem.
8. W interpretacji zaproponowanej przez skarżącą wywóz stanowi czynność faktyczną, której skutkiem jest to, że dany towar znajduje się poza obszarem celnym Unii Europejskiej. W ocenie sądu strona skarżąca zawęża językowe rozumienie powołanego przepisu do czynności dokonanej, ku czemu nie ma podstaw w samym przepisie, jak i przepisach UKC, nadto pomija treść przepisów UKC, nie zauważając, że wywozu dokonuje się z zasady w ramach określonej procedury wywozu, której elementem jest dokonanie zgłoszenia celnego.
9. Należy zauważyć, że w art. 3h ust. 1 rozporządzenia nr 833/2014 prawodawca posługuje się rzeczownikiem wywóz. Słowo to może być użyte zarówno w przypadku opisywania czynności, która już miała miejsce (rozumiana jako "wywiezienie"), jak i takiej, która trwa (rozumiana jako "wywożenie") (zob. Słownik języka polskiego dostępny na stronie: sjp.pwn.pl). Nie ma podstaw do przyjęcia wykładni skarżącej, ograniczającej słowo wywóz wyłącznie do czynności dokonanej, tj. wywiezienia towarów objętych zakazem. Do stwierdzenia naruszenia zakazu wystarczające jest już ustalenie, że ma miejsce wywożenie towarów objętych zakazem. Faktyczna czynność wywozu bez wątpienia znajduje swój początek jeszcze na obszarze celnym UE, zaś eksporter, dokonując zgłoszenia celnego
w ramach procedury wywozu, jest już w trakcie tego wywozu (wywożenia).
10. Powyższy wniosek wspiera wykładnia systemowa. Wywóz towarów poza obszar celny Unii Europejskiej z zasady jest objęty procedurą wywozu (art. 269 UKC), z wyjątkami określonymi w ust. 2 powołanego przepisu, które w niniejszej sprawie nie zachodziły. Skoro dokonanie zgodnego z prawem wywozu wymaga dopełnienia formalności z nią związanych, takich jak złożenie zgłoszenia celnego (art. 263 UKC), to dokonując tego zgłoszenia, eksporter jest zarazem w trakcie dokonywania wywozu. Wywóz stanowi więc zespół czynności faktycznych
i prawnych, wśród których wymienić należy dokonanie zgłoszenia celnego, najczęściej jako jego obligatoryjny element.
11. Należy również zauważyć, że sama treść art. 3h ust. 1 rozporządzenia nr 833/2014 wskazuje na zamiar prawodawcy unijnego, aby objąć zakazem możliwie jak najszerszy katalog zachowań, a więc nie tylko wywóz, ale też sprzedaż, dostawę, przekazywanie, nie tylko bezpośrednio, ale też pośrednio, nadto niezależnie od tego czy towary te pochodzą z UE czy też nie, jak i niezależnie od tego, kto w Rosji jest ich odbiorcą. W tym miejscu należy zauważyć, że skoro istniały podstawy do zakwalifikowania działania skarżącej jako wywozu to nie ma potrzeby badania czy miała miejsce sprzedaż lub dostawa, tym samym zarzut naruszenia art. 535 k.c. oraz art. 30 Konwencji wiedeńskiej jest chybiony.
12. Powinno się też uwzględnić, że zgłoszenie celne w procedurze wywozu stanowi deklarację eksportera, za którego prawidłowość ponosi on odpowiedzialność, w szczególności za to, że dane podane w zgłoszeniu odpowiadają rzeczywistości. W wykładni skarżącej zgłoszenie celne upodabnia się do pewnego rodzaju "wniosku o interpretację", co nie ma jednak oparcia w przepisach prawa. Zgłoszenie celne wskazuje na zamiar eksportera, który wcale nie jest warunkowany zgodą organu celnego. Kontrole organów celnych są bowiem wyrywkowe, nie każde zgłoszenie jest sprawdzane (art. 267 UKC). Tylko z uwagi na kontrolę organu celnego towary objęte zakazem nie opuściły obszaru celnego UE.
13. Na poparcie swojego stanowiska skarżąca wskazuje ponadto, że "celem przepisów sankcjonujących szeroko rozumianą współpracę gospodarczą z Rosją jest uniemożliwienie dostarczania do Rosji wszelkich aktywów i wartości gospodarczych, które bezpośrednio lub pośrednio mogą zostać wykorzystane do wspierania agresji Rosji przeciwko Ukrainie." Sąd podziela to wskazanie, jednak w żaden sposób nie stoi ono w sprzeczności z powyższą oceną prawną sądu. Jak słusznie wskazał organ odwoławczy, tylko z uwagi na kontrolę organu celnego cel ten został spełniony,
a całkowicie logicznym wnioskiem jest, że gdyby tej kontroli nie było, objęte zakazem towary zostałyby wywiezione z obszaru celnego UE. To nie strona dobrowolnie odstąpiła od wywozu, lecz to polski organ celny udaremnił wywiezienie towarów. Późniejsze działania podejmowane na terytorium Litwy nie mają żadnego znaczenia z punktu widzenia niniejszej sprawy. Mogą one co najwyżej wskazywać, że działania organu celnego odniosły oczekiwany skutek w postaci późniejszego respektowania przepisów rozporządzenia nr 833/2014 przez Spółkę, co nie zmienia faktu, że wcześniej miało już miejsce naruszenie.
12. W przedmiocie zarzutu naruszenia art. 10 rozporządzenia nr 833/2014 należy zwrócić uwagę, że o ile w tym przepisie prawodawca unijny nakazuje uwzględniać ewentualny uzasadniony brak wiedzy podmiotu o naruszeniu ("jeżeli nie wiedziały one i nie miały uzasadnionego powodu do przypuszczenia, że ich działania mogą naruszyć środki określone w niniejszym rozporządzeniu") to już w art. 12 rozporządzenia "zakazuje się świadomego i celowego udziału w działaniach, których celem lub skutkiem jest obejście zakazów ustanowionych w niniejszym rozporządzeniu, w tym poprzez uczestniczenie w takich działaniach bez rozmyślnego dążenia do tego celu lub skutku, ale ze świadomością, że uczestniczenie w takim działaniu może mieć ten cel lub skutek, i akceptowanie takiej możliwości".
W ocenie sądu na świadomość strony skarżącej w zakresie naruszenia zakazu określonego w art. 3h ust. 1 tego rozporządzenia wskazuje fakt oświadczenia w zgłoszeniu celnym, że wartość poszczególnych towarów wymienionych w fakturze nie przekracza 300 euro. Uzasadnione jest przekonanie, że w ten sposób Spółka celowo ukrywała fakt, że część towarów w nim ujętych ma wartość jednostkową przewyższającą tę kwotę. Należy przy tym ponownie podkreślić, że to skarżąca ponosi odpowiedzialność za prawidłowość zgłoszenia celnego, zatem z punktu widzenia zaistnienia naruszenia nie jest istotne z jakich przyczyn przybrało ono taką a nie inną treść. Nałożenie kary pieniężnej nie zostało uzależnione od winy podmiotu, który dopuścił się naruszenia.
13. W ocenie sądu doszło do naruszenia zakazu, o który mowa w art. 3h ust. 1 rozporządzenia nr 833/2014. W niniejszej sprawie miał miejsce wywóz w rozumieniu powołanego przepisu, z tym że w trakcie jego dokonywania organ celny uniemożliwił jego kontynuację, dzięki czemu towary objęte zakazem nie opuściły obszaru celnego UE. Odnosząc się do wskazania strony, należy dodać, że nie ma podstaw do przenoszenia pojęcia prawa karnego, tj. usiłowania, na grunt niniejszej sprawy, dotyczącej nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Przepisy rozporządzenia
nr 833/2014 w zw. z art. 143d ustawy o KAS nie odnoszą się do pojęcia usiłowania, jak twierdzi skarżąca.
14. Przechodząc do oceny w zakresie wysokości nałożonej kary pieniężnej należy zaaprobować stanowisko organów, że były one obowiązane do zastosowania przepisów Działu IVA k.p.a. pt. Administracyjne kary pieniężne, w szczególności
art. 189d k.p.a. W ustawie o KAS nie uregulowano bowiem dyrektyw wymiaru kary
w sposób szczególny. Ponadto należy zwrócić uwagę, że w art. 8 rozporządzenia
nr 833/2014 wskazuje się na potrzebę zapewnienia proporcjonalności sankcji, co wyklucza nakładanie kar w sztywnej wysokości. Zarazem zgodnie z powołanym przepisem sankcje powinny być skuteczne i odstraszające.
15. Organy w swojej ocenie nie pominęły żadnego z aspektów wskazanych
w art. 189d k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, wymierzając administracyjną karę pieniężną, organ administracji publicznej bierze pod uwagę:
1) wagę i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia;
2) częstotliwość niedopełniania w przeszłości obowiązku albo naruszania zakazu tego samego rodzaju co niedopełnienie obowiązku albo naruszenie zakazu, w następstwie którego ma być nałożona kara;
3) uprzednie ukaranie za to samo zachowanie za przestępstwo, przestępstwo skarbowe, wykroczenie lub wykroczenie skarbowe;
4) stopień przyczynienia się strony, na którą jest nakładana administracyjna kara pieniężna, do powstania naruszenia prawa;
5) działania podjęte przez stronę dobrowolnie w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa;
6) wysokość korzyści, którą strona osiągnęła, lub straty, której uniknęła;
7) w przypadku osoby fizycznej - warunki osobiste strony, na którą administracyjna kara pieniężna jest nakładana.
16. W przedmiocie wagi i okoliczności naruszenia prawa zasadnie organ wskazał na potrzebę ochrony interesu publicznego, gdyż rozporządzenie
nr 833/2014 stanowi jeden z elementów systemu sankcji Unii Europejskiej skierowanych przeciwko Rosji w związku z agresją na Ukrainę. Rzeczpospolita Polska jest państwem członkowskim UE o istotnym znaczeniu w zakresie egzekwowania tych sankcji, bowiem sprawuje dozór celny nad przepływem towarów na granicach zewnętrznych UE, w tym przede wszystkim na granicach z Rosją (obwód królewiecki) oraz Białorusią.
W zakresie przesłanki częstotliwości naruszenia zakazu oraz uprzedniego karania uzasadnione było podkreślenie, że organy nie mają możliwości sprawdzenia każdego zgłoszenia celnego. Można więc jedynie przypuszczać, że takie naruszenia mogły mieć miejsce wcześniej, skoro dopiero kontrola organu celnego udaremniła wywóz towarów objętych zakazem. W braku stwierdzenia wcześniejszych naruszeń słusznie jednak organy wzięły tę okoliczność pod uwagę przy wymierzaniu administracyjnej kary pieniężnej.
Strona niewątpliwie istotnie przyczyniła się do powstania naruszenia prawa,
w tym przede wszystkim w zawartym w zgłoszeniu celnym oświadczeniu wskazała niezgodnie z prawdą, że wszystkie towary mają wartość jednostkową nieprzewyższającą 300 euro. Fakt, że Spółka działała za pośrednictwem przedstawiciela celnego nie stanowi tu żadnej okoliczności łagodzącej.
Odnośnie do działań strony w celu uniknięcia skutków sąd także aprobuje wnioski DIAS, w szczególności co do tego, że przedłożone dokumenty nie wskazują na fakt weryfikacji zgłoszenia celnego. Nie dają też pewności, że towary objęte zakazem nie opuściły obszaru celnego UE, a trudno mówić nawet
o uprawdopodobnieniu. W praktyce dowodem wskazującym na to, że te konkretne towary ostatecznie nie trafiły do Rosji, mogłyby by być dokumenty wskazujące na sprzedaż do podmiotu z innego kraju niż Rosja, choć i w takim przypadku
w uzasadnionych okolicznościach można byłoby wysuwać wątpliwości. Spółka tymczasem nie wyjaśnia jednak, co stało się z rzekomo wycofanym z wywozu towarem.
Rzecz jasna w przypadku Spółki nie miała zastosowania dyrektywa z pkt 7 omawianego przepisu, jednak badanie sytuacji finansowej należy ocenić jako właściwe, mając na uwadze konieczność respektowania zasady proporcjonalności stosownie do art. 8 rozporządzenia nr 833/2014. Dokumenty finansowe nie dawały jednak uzasadnienia dla łagodniejszego traktowania skarżącej.
17. Zgodnie z art. 143e ustawy o KAS kara pieniężna z art. 143d tej ustawy może wynieść nawet do 20 mln zł. Organy miały jednak na uwadze dyrektywy wymiaru kary z art. 189d k.p.a., a kara nie narusza zasady proporcjonalności, będąc jednocześnie na tyle wysoką, by zapewnić skutek odstraszający, jak tego wymaga art. 8 rozporządzenia nr 833/2014. Określenie kary pieniężnej jako 50% wartości statystycznej towaru objętego zakazem wprost wyraża to, że powyższe zasady zostały zastosowane, gdyż wysokość kary została powiązana z wielkością naruszenia.
18. Sąd podziela przekonanie organów, że naruszenie nie było znikome,
a więc nie było podstaw do zastosowania art. 189f ust. 1 pkt 1 k.p.a. W ocenie sądu znikomość naruszenia należy oceniać w kontekście wagi naruszenia, o której mowa w art. 189d pkt 1 k.p.a. Mając to na uwadze, należy wskazać, że zachowanie skarżącej godziło w cel systemu sankcji Unii Europejskiej skierowanych przeciwko Rosji w związku z agresją na Ukrainę, zostało popełnione świadomie
i z wolą ukrycia przed organem celnym faktu zawarcia w zgłoszeniu celnym towarów objętych zakazem wywozu, a tylko działanie organu celnego udaremniło zamiar strony.
W kontekście przesłanki zaprzestania naruszania prawa należy zgodzić się
z DIAS, że nie jest możliwe stwierdzenie, że Spółka postępuje już zgodnie
z przepisami. Nawet w odniesieniu do towarów, których wywiezienie udaremnił organ celny, nie można mieć co do tego pewności, co zauważono już powyżej.
19. Odnosząc się do zarzutu naruszenia zasady budzenia zaufania do organów należy uznać, że organy nie twierdziły, by towary objęte zakazem trafiły ostatecznie do Rosji, gdyż nie miały ku temu podstaw. Wbrew przekonaniu Spółki nie było to jednak konieczne do stwierdzenia naruszenia przepisów. Podniesione
w skardze inne zarzuty procesowe również nie dawały podstaw do jej uwzględnienia. W istocie argumentacja skargi zmierza do podważenia wykładni przepisów prawa materialnego, zaś twierdzenia dotyczące ustaleń faktycznych stanowią jedynie pochodną stanowiska Spółki w tym zakresie. Tym samym, skoro do stwierdzenia naruszenia zakazu nie było konieczne ustalenie, że towary opuściły obszar celny UE i trafiły do Rosji, to twierdzenia Spółki w tym przedmiocie nie miały istotnego znaczenia w sprawie.
20. W opinii składu orzekającego organy zebrały materiał dowodowy wystarczający do ustalenia niebudzącego wątpliwości stanu faktycznego,
a zgromadzone dowody oceniły wnikliwie, czemu dały wyraz w uzasadnieniach decyzji.
21. Mając na uwadze powyższe, jak również nie znajdując innych naruszeń przepisów prawa niż te wskazane w skardze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargą oddalił.