II SA/BK 233/24

II SA/Bk 233/24 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2024-09-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Barbara Romanczuk /przewodniczący/
Małgorzata Roleder
Marta Joanna Czubkowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 682
art. 49 ust. 2a i art. 49d ust. 1 pkt 1 i ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Barbara Romanczuk, Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska (spr.) sędzia WSA Małgorzata Roleder, po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 września 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J.T. na postanowienie Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 29 lutego 2024 r. nr WOP.7722.78.2023.MW w przedmiocie opłaty legalizacyjnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 29 lutego 2024 r. nr WOP.7722.78.2023.MW Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku, działając na podstawie art. 49 ust. 2a i 2b w zw. z art. 49d ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2023 r., poz. 682 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa), po rozpatrzeniu zażalenia J. T., na postanowienie z 6 października 2023 r. nr SIO-7358-5/2/20 Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Grajewie, ustalające inwestorowi – P. P. opłatę legalizacyjną za samowolę budowlaną związaną z budową budynku inwentarskiego - obory o obsadzie do 39 DJP w systemie rusztowym z wewnętrznymi kanałami podrusztowymi o poj. V= 440 m3 w zabudowie zagrodowej na działce nr [...] w obrębie D., gm. R., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Postanowienie zostało wydane na podstawie następujących okoliczności faktycznych i prawnych.
Postępowanie w sprawie niniejszej zostało wszczęte 26 listopada 2020 r., gdyż inwestor rozpoczął budowę przedmiotowego budynku inwentarskiego - obory na podstawie nieostatecznej decyzji Starosty Grajewskiego nr 125/2019 z 22 lipca 2019 r. Finalnie postępowanie z wniosku inwestora z 13 grudnia 2018 r. o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę tego budynku zostało umorzone decyzją Starosty Grajewskiego z 18 lutego 2021 r., nr WA.6740.380.2018, utrzymaną w mocy decyzją Wojewody Podlaskiego z 10 maja 2021 r., nr AB-III.7840.2.4.2019.RC. Przyczyną umorzenia postępowania było zrealizowanie w całości inwestycji objętej wnioskiem.
W międzyczasie inwestor na podstawie "nieostatecznej" decyzji zgłosił w PINB w Grajewie rozpoczęcie robót budowlanych, jak i ich zakończenie. Organ nie wniósł uwag do obydwu zgłoszeń.
Wobec umorzenia postępowania dotyczącego udzielenia pozwolenia na budowę przedmiotowego budynku inwentarskiego, organ pierwszej instancji uznał, że w sprawie zachodzą przesłanki z art. 51 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy i w dniu 8 czerwca 2021 r. wydał decyzję nr SIO-7358-5/2/20 nakładającą na inwestora obowiązek przedłożenia projektu budowlanego zamiennego. Odwołanie od decyzji złożył J. T. wskazując, że nie wyraża zgody, aby wybudowany budynek był użytkowany przez inwestora. Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z 12 sierpnia 2021 r. nr WOP.7721.85.2021.ASN uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na nieprawidłowość zarówno w zakresie kwalifikacji prawnej, jak i zastosowanej procedury administracyjnej. Stanowisko organu drugiej instancji podzielił WSA w Białymstoku oddalając wyrokiem z 7 października 2021 r. II SA/Bk 687/21 sprzeciw P. P. od decyzji Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz Naczelny Sąd Administracyjny oddalając wyrokiem z 20 stycznia 2022 r. II OSK 2900/21 skargę kasacyjną złożoną przez P. P.
Ponownie rozstrzygając sprawę inspektorzy PINB w Grajewie w dniu 18 maja 2022 r. przeprowadzili oględziny wybudowanego budynku inwentarskiego a następnie postanowieniem z 6 czerwca 2022 r. rozpoczęto procedurę legalizacyjną obiektu na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane w brzmieniu po nowelizacji z 19 września 2020 r.
J. T. złożył zażalenie na to postanowienie, które organ wojewódzki postanowieniem z 13 lipca 2022 r. nr WOP.7722.67.2022.ASN utrzymał w mocy. Stanowisko PWINB zaaprobował WSA w Białymstoku oddalając wyrokiem z 27 października 2022 r. II SA/Bk 632/22 skargę J. T. na postanowienie Podlaskiego WINB.
Inwestor 5 sierpnia 2022 r. złożył do PINB w Grajewie wniosek o zalegalizowanie wybudowanego budynku inwentarskiego - obory.
W związku z powyższym na podstawie art. 48b ust. 1 ustawy organ pierwszej instancji postanowieniem z 20 stycznia 2023 r. SIO-7358-5/2/20 nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych, w tym zaświadczenia o zgodności inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego - bądź decyzji o warunkach zabudowy, 3 egz. projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno - budowlanego wraz z opiniami, pozwoleniami i innymi dokumentami, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością oraz 2 egzemplarze projektu technicznego, w terminie do 31 maja 2023 r.
Inwestor 30 maja 2023 r. przedłożył wymagane dokumenty. Powiatowy organ nadzoru budowlanego stwierdził ich kompletność oraz zgodność projektu budowlanego z obowiązującymi przepisami ustawy, w tym przepisami techniczno-budowlanymi.
W związku z powyższym, zgodnie z art. 49 ust. 2a ustawy, wyliczył za dokonaną samowolę budowlaną postanowieniem z 29 czerwca 2023 r. nr SIO-7358-5/2/20 opłatę legalizacyjną, według art. 59f ust. 1, stanowiącą iloczyn stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w). Dodatkowo iloczyn ten, zgodnie z art. 49d ust. 2, podlegał pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu (s x k x w x 50). Wartość współczynników ustalono na podstawie załącznika do ustawy - Prawo budowlane, tj. tabeli kategorii obiektów budowlanych. Przedmiotowy obiekt należy do kategorii II - budynki służące gospodarce rolnej, gdzie współczynnik k wynosi 1,0. Współczynnik w jest współczynnikiem wielkości obiektu i wynosi 1,0. Zatem, przy stawce s, z góry określonej jako 500 zł (art. 59f ust. 2), opłata legalizacyjna wyniosła 25.000 zł (500 zł x 1,0 x 1,0 x 50 = 25 000 zł). Jako, że uiszczenie tej opłaty jest jednym z warunków umożliwiających zalegalizowanie samowoli budowlanej, zgodnie z treścią art. 49e pkt 5 ustawy, poinformowano inwestora, że w przypadku nieuiszczenia opłaty legalizacyjnej w wyznaczonym terminie, zostanie wydana decyzja nakazująca rozbiórkę samowolnie budowanego obiektu. Opłata ta została uiszczona przez inwestora.
Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się J. T., wnosząc zażalenie, w którym zakwestionował zasadność postępowania legalizacyjnego pomimo braku aprobaty z jego strony oraz podniósł problem zmiany naturalnego spływu wód opadowych z uwagi na podniesienie terenu przez inwestora.
PWINB postanowieniem z 31 lipca 2023 r. nr WOP.7722.59.2023.MW uchylił w całości wydane postanowienie organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Zdaniem organu odwoławczego pomimo tego, że opłata legalizacyjna została naliczona prawidłowo i została uiszczona przez inwestora, to postanowienie należało uchylić z uwagi na nieprawidłowości w przedłożonej dokumentacji - m.in. projekt zagospodarowania terenu działki inwestora nie został sporządzony zgodnie z obowiązującym rozporządzeniem Ministra Rozwoju z 11 września 2020 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego. Wskazano, że w szczególności poprawić należy część rysunkową projektu zagospodarowania terenu - brak w nim bowiem jakichkolwiek rzędnych terenu, rzędnych analizowanego obiektu (parteru, narożników), a tym samym trudno ocenić, czy wskazywany kierunek spływu wód opadowych uwzględnia zmiany w zakresie rzędnych i ukształtowania terenu po wykonaniu robót budowlanych. Zgodnie z częścią opisową ukształtowanie "miało nie ulec znaczącej zmianie" - teren po rozbiórce budynków gospodarczych - zostanie wypoziomowany. Jednakże w części graficznej brak dokładnych naniesień dotyczących charakterystycznych rzędnych. W części opisowej przedłożonego projektu zagospodarowania wskazano, że na planie zagospodarowania obszar oddziaływania zaznaczono kolorem żółtym (str. 4 opisu pkt 8) - co nie zostało naniesione w przedłożonym projekcie zagospodarowania terenu, brak jest także analizy przesłaniania.
Ponownie rozstrzygając sprawę PINB w Grajewie postanowieniem z 22 sierpnia 2023 r. nr SIO - 7358-5/2/20 nałożył na inwestora obowiązek usunięcia wskazanych przez organ odwoławczy nieprawidłowości. Po przedłożeniu przez inwestora 3 uzupełnionych egzemplarzy projektu zagospodarowania terenu wraz z projektem architektoniczno - budowlanym budowy budynku inwentarskiego - obory w dniu 25 września 2023 r., PINB w Grajewie kolejnym postanowieniem z 6 października 2023 r. ustalił wysokość opłaty legalizacyjnej za samowolę budowlaną związaną z budową przedmiotowego budynku inwentarskiego w kwocie 25.000 zł.
Z wydanym rozstrzygnięciem dotyczącym ustalenia opłaty legalizacyjnej nie zgodził się ponownie J. T., wnosząc zażalenie i zarzucając że budynek nie spełnia przepisów przeciwpożarowych, a także, że inwestor wykonał dodatkowe drzwi w ścianie, celem połączenia z budynkiem istniejącym na działce nr [...]. Ponadto według skarżącego budynek nie spełnia przepisów techniczno - budowlanych i przeciwpożarowych.
Celem zweryfikowania ewentualnych rozbieżności między stanem faktycznym a wynikającym z dokumentacji organ wojewódzki w dniu 10 stycznia 2024 r. dokonał oględzin na działce inwestycyjnej, stwierdzając, że w ścianie zewnętrznej nowo zrealizowanej obory faktycznie wykonano otwór - tzw. przejście technologiczne - nie uwzględnione w dokumentacji projektowej, do części istniejącego wcześniej budynku inwentarskiego, w której docelowo ma odbywać się udój krów.
Wobec powyższego w piśmie z 11 stycznia 2024 r. zlecono organowi pierwszej instancji uzupełnienie materiału dowodowego, poprzez wezwanie projektanta do naniesienia poprawek w treści wszystkich egzemplarzy przedłożonego projektu budowlanego, uwzględniających istniejący stan faktyczny, tj. wykonany w ścianie otwór pomiędzy zrealizowanym wcześniej budynkiem inwentarskim (oznaczonym na projekcie zagospodarowania nr 4) a nowopowstałym, wraz z odniesieniem do spełnienia warunków ochrony przeciwpożarowej (klasy odporności ogniowej E).
Postanowieniem z 12 stycznia 2024 r. nr SIO-7358-5/2/20 PINB w Grajewie nałożył na inwestora obowiązek usunięcia wskazanych nieprawidłowości projektu budowlanego, tj. naniesienia poprawek w treści wszystkich egzemplarzy przedłożonego projektu budowlanego uwzględniając istniejący stan faktyczny, tj. wykonany w ścianie otwór pomiędzy zrealizowanym wcześniej budynkiem inwentarskim (oznaczonym na projekcie zagospodarowania nr 4), a nowopowstałym, wraz z odniesieniem do spełnienia warunków ochrony przeciwpożarowej (klasy odporności ogniowej E). Inwestor przedłożył poprawiony projekt w 3 egzemplarzach 29 stycznia 2024 r. W dniu 23 stycznia 2024 r. zażalenie na to postanowienie wniósł J. T. i zakwestionował zgodność stanu faktycznego i przebiegu granicy z ustaleniami i dokumentacją oraz podniósł, że inwestor kontynuował roboty po ich wstrzymaniu i w związku z tym skarżący domaga się ponownych oględzin w asyście policji. Postanowieniem z 29 lutego 2024 r. nr WOP.7722.10.2024.MW utrzymano w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Wyrokiem z 8 sierpnia 2024 r. wydanym w sprawie II SA/Bk 234/24 oddalono skargę J. T. na to postanowienie. Wyrok jest prawomocny, nie było sporządzane do niego uzasadnienie.
W tym samym dniu, tj. 29 lutego 2024 r. PWINB w Białymstoku utrzymał w mocy postanowienie z 6 października 2024 r. ustalające inwestorowi opłatę legalizacyjną (postanowienie to stanowi przedmiot zaskarżenia w sprawie niniejszej).
W uzasadnieniu tego postanowienia organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie poza sporem pozostaje fakt, że budowa przedmiotowego budynku inwentarskiego - obory została wykonana z naruszeniem przepisów, albowiem roboty budowlane prowadzono w warunkach samowoli budowlanej. Dlatego też ostatecznie prawidłowo wdrożono i zastosowano procedurę legalizacyjną, określoną w art. 48 - 49 ustawy - Prawo budowlane, w brzmieniu po nowelizacji z 19 września 2020 r., która dopuszcza możliwość legalizacji obiektu wybudowanego bez wymaganego przepisami pozwolenia lub zgłoszenia, po spełnieniu szeregu warunków, w tym po wniesieniu opłaty legalizacyjnej. Opłata legalizacyjna nie podlega egzekucji administracyjnej, a skutkiem jej niewniesienia w terminie jest wydanie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego (art. 49e pkt 5 ustawy).
Organ odwoławczy ocenił, że opłata legalizacyjna została wyliczona prawidłowo w oparciu o art. 49d ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 59f ustawy. Wskazano przy tym, że wcześniejszej postanowienie o ustaleniu opłaty legalizacyjnej zostało uchylone z uwagi na błędy w przedłożonej dokumentacji projektowej, samo zaś ustalenie opłaty legalizacyjnej było prawidłowe. Skoro w niniejszej sprawie uznano, że przedmiotowy obiekt jest zgodny z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno - budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, a inwestor przedłożył dokumentację wymaganą do ewentualnej legalizacji (dwukrotnie poprawiany projekt w aktach sprawy), to kolejnym krokiem ze strony organów nadzoru budowlanego było ustalenie w drodze postanowienia wysokości opłaty legalizacyjnej, która zgodnie z art. 49 ust. 2 w zw. z art. 59g dla budynku inwentarskiego będzie wynosiła 25.000 zł i w takiej wysokości została ustalona. Wskazano, że według art. 49 ust. 2 ustawy, do opłaty legalizacyjnej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z tym, że stawka opłaty podlega 50- krotnemu podwyższeniu. Stosownie do art. 49 ust. 1 i 2 w zw. z art. 59g ustawy, w przypadku budynku inwentarskiego (kategoria II), co do którego wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę opłata legalizacyjna wynosi 25.000 zł (zgodnie ze wzorem "s x k x w x 50 = 500 zł x 1,0 x 1,0 x 50 = 25.000 zł, gdzie "s" oznacza iloczyn stawki opłaty, "k"- kategorię obiektu budowanego, zaś "w"- współczynnik wielkości obiektu budowlanego).
Organ podniósł przy tym, że przepisy dotyczące ustalania wysokości opłaty legalizacyjnej nie pozostawiają organom nadzoru budowlanego miejsca na uznaniowość. Nie jest możliwe odstąpienie z jakichkolwiek względów od ustalenia tej opłaty, bądź też ustalenie jej w innej wysokości niż wskazuje przepis ustawy. Właściwy organ może jedynie zastosować przepisy w obowiązującym kształcie, przeprowadzając proste działanie matematyczne, na wynik którego nie ma żadnego wpływu. Informacyjnie wskazano, że opłata legalizacyjna nie stanowi kary i jej uiszczenie jest dobrowolne, albowiem jest ona jedynie alternatywą dla rozbiórki obiektu lub jego części. Inwestor nie ma obowiązku korzystania z dobrodziejstwa legalizacji, gdyż może wybrać możliwość innego sposobu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, poprzez rozbiórkę wykonanego samowolnie obiektu lub jego części. W rozpatrywanej sprawie opłata legalizacyjna została ustalona w sposób prawidłowy, co więcej została uiszczona przez inwestora, który nie kwestionuje jej zasadności a obiekt kwalifikuje się do legalizacji - nie narusza ustaleń prawa miejscowego, ani warunków technicznych.
Skargę na to postanowienie do sądu administracyjnego wnieśli J. T., L. T. i J. P.
Postanowieniem z 31 maja 2024 r. odrzucono skargę L. T. i J. P. z uwagi na brak interesu prawnego.
W skardze zarzucono, że organy nie oceniły stanu faktycznego działki i obory na niej wybudowanej. Zdaniem skarżącego obora jest postawiona nie na obsadę 39DJP ale na obsadę 80DJP (a docelowa obsada ma wynosić 119 DJP) wraz z wewnętrznym zbiornikiem na gnojowicę o pojemności minimum 1000 m3. Nadto samowola budowlana jest połączona z budynkiem na działce nr [...]. Także zostały zrobione otwory drzwiowe, sztuk kilka. Zarzucono, że inwestor nie posiada decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach odnośnie działki nr [...] i [...], a taka, zdaniem skarżącego, jest wymagana, gdyż budynek znajduje się na dwóch działkach i zmienia się obszar oddziaływania. Także, zdaniem skarżącego, nie ma ustalonej granicy pomiędzy nim a inwestorem. Do skargi dołączono mapę scaleniową wsi D. z 1932 r. wraz z odpowiednimi "pieczątkami i licencją". Skarżący wskazał, że na mapie znajduje się wymiar jego działki nr [...]. Granice działki są z dziadka, pradziadka i na nowe granice nie ma zgody skarżącego. Skarżący wskazał, że najpierw mierzy się działkę, tj. czy ma ona wymiar, a potem stawia się oborę a nie odwrotnie. Załączono także mapę topograficzną z 1982 r., na której widnieje budynek, co potwierdza słowa skarżącego o budynku, a nie jak stwierdził uprawniony geodeta wynajęty przez inwestora – kamienne ogrodzenie. Również i nadzór uporczywie twierdzi, że nie ma budynku. Także załączona mapa topograficzna z 1980 r. przedstawia budynek. Skarżący wniósł o ponowne oględziny w asyście policji, ponieważ uniemożliwiono mu pokazanie otworów drzwiowych, gdyż nie został wpuszczony na działkę. Organ nie zanotował zaś w protokole z oględzin, że skarżący nie został wpuszczony na działkę. A inwestor po wstrzymaniu robót budowlanych kontynuował roboty budowlane – wykonał otwory drzwiowe. Zarzucono, że organy nadzoru budowlanego w procedurze legalizacyjnej nie sprawdziły stanu faktycznego działki i czy aby na pewno inwestor posiada stosowne dokumenty potrzebne do legalizacji i zgodne z przepisami w tym techniczno – budowlanymi. Zdaniem skarżącego powinien być automatyczny nakaz rozbiórki. Tymczasem organ nie chce zrozumieć, że inwestor miał wstrzymane roboty budowlane a pomimo tego prowadził je nadal. Skarżący podniósł także, że inwestor postawił na działce przy oborze silos na zboże czego nigdzie nie zgłosił, a organ nie zrobił zdjęcia. Zdjęcie zostało zrobione tak, że zbiornika nie było widać. Na to również trzeba mieć pozwolenie. Zarzucono, że organ raz stwierdza, że inwestor nie prowadzi żadnych robót budowlanych i nie ma żadnych otworów drzwiowych, a następnie po licznych interwencjach twierdzi, że są otwory i zostały już wcześniej zrealizowane. Organ sam nie wiec co ma napisać, bo raz pisze, że są a raz, że nie ma. Powtórzono, że samowola jest połączona z budynkiem na działce nr 6/4, a działka ta nie ma warunków zabudowy ani decyzji środowiskowej. Inwestor nie uzyskał takich dokumentów. Na zdjęciu z oględzin widoczne jest połączenie działki z budynkiem. Zdaniem skarżącego potrzebna jest także ściana przeciwpożarowa pomiędzy działkami nr [...] a [...]. Widoczne jest także zawyżenie na gruncie, widać jak fundament budynku obory jest zawyżony. Do skargi oprócz map topograficznych (wysłanych w kartonowej tubie) dołączono postanowienie SKO w Łomży z 4 listopada 2021 r., decyzję uchylającą z 26 stycznia 2022 r., decyzję PWINB, gdzie w piśmie jest oświadczenie inwestorów, że nie prowadzą żadnych robót i organy stwierdzają, że inwestor nic nie robi, a w rzeczywistości jest inaczej. Skarżący stwierdził, że kategorycznie nie zgadza się na wybudowany budynek. Brak jest odległości od jego domu mieszkalnego, dom to nie obora i nie może być tak, że skarżący wychodząc z domu ma przed oczami oborę.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w myśl § 2 tego artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej powoływana jako P.p.s.a.) uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Dodać również należy, że sprawy ze skarg, których przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, zgodnie z art. 119 pkt 3 P.p.s.a., mogą być rozpoznawane przez sąd administracyjny w trybie uproszczonym - co miało miejsce w niniejszej sprawie.
Przeprowadzona przez sąd, według wskazanych zasad, kontrola legalności zaskarżonego postanowienia, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a. - poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji wykazała, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.
W niniejszej sprawie kontroli sądu poddane zostało postanowienie ustalające na rzecz inwestora opłatę legalizacyjną w wysokości 25.000 zł, tytułem samowolnej budowy budynku inwentarskiego – obory na działce nr [...] w obrębie D., gm. R.
Podstawę prawną wydanych w sprawie postanowień stanowiły przepisy ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, w brzmieniu nadanym ustawą z 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471), zwaną dalej ustawą nowelizującą, które obowiązują od 19 września 2020 r. Postępowanie administracyjne zostało bowiem wszczęte po tym dniu, tj. 26 listopada 2020 r., a więc nie było w toku w chwili wejścia w życie przepisu art. 25 ustawy zmieniającej, który stanowił, że do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Powyższe ma istotne znaczenie w kontekście przepisów mających zastosowanie w sprawie oraz zakresu badania przez organ nadzoru budowlanego dokumentów przedłożonych przez inwestora przed określeniem wysokości opłaty legalizacyjnej.
Na wstępie należy wskazać, że wprowadzone powyższą nowelizacją zmiany w przepisach dotyczących legalizacji samowoli budowlanych stworzyły jednolity, spójny system postępowań legalizacyjnych opierający się o wspólną procedurę, który umożliwia usunięcie skutków samowolnych działań inwestycyjnych oraz przywrócenie stanu zgodności z wymogami Prawa budowlanego. Na skutek wprowadzonych zmian, zgodnie z art. 48 ust. 1 ustawy, postępowanie w sprawie samowoli budowlanej rozpoczyna się od wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego:
1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo
2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.
W postanowieniu tym organ informuje inwestora, właściciela lub zarządcę o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (ust. 3). Następnie inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może w ciągu 30 dni od otrzymania postanowienia złożyć wniosek o legalizację (art. 48a ust. 1). Jeżeli wniosek ten nie zostanie złożony, wówczas organ nadzoru budowlanego wydaje nakaz rozbiórki (art. 49e pkt 1). Jeżeli jednak inwestor (właściciel lub zarządca) złoży wniosek o legalizację, organ nadzoru budowlanego w ramach prowadzonego postępowania wdraża procedurę legalizacyjną.
Stosownie zatem do art. 48b ust. 1 ustawy, w przypadku złożenia wniosku o legalizację organ nadzoru budowlanego nakłada, w drodze postanowienia, obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w terminie nie krótszym niż 60 dni od dnia doręczenia tego postanowienia. Wedle zaś art. 48b ust. 2 ustawy, w przypadku budowy wymagającej decyzji o pozwoleniu na budowę lub w przypadku budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1-3, do dokumentów legalizacyjnych należą: 1) zaświadczenie wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami: obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego lub uchwał w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji mieszkaniowej lub towarzyszącej; 2) dokumenty, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4, oraz dwa egzemplarze projektu technicznego.
W myśl natomiast art. 49 ust. 1 ustawy, w przypadku przedłożenia dokumentów legalizacyjnych organ nadzoru budowlanego sprawdza: 1) kompletność dokumentów legalizacyjnych, w tym kompletność projektu budowlanego; 2) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami ustawy, w tym zgodność z przepisami techniczno-budowlanymi a jeżeli budowa została zakończona, sprawdza się zgodność z przepisami obowiązującymi w chwili zakończenia budowy.
W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych w zakresie, o którym mowa w ust. 1, organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o obowiązku usunięcia wskazanych nieprawidłowości w wyznaczonym terminie (art. 49 ust. 1a ustawy). Natomiast w przypadku stwierdzenia braku nieprawidłowości lub wykonania postanowienia, o którym mowa w ust. 1a, organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o ustaleniu opłaty legalizacyjnej (art. 49 ust. 2a ww. ustawy).
Z treści przytoczonych przepisów wynika zatem, że postępowanie legalizacyjne przebiega w kilku etapach. Pierwszym z nich jest ustalenie, że doszło do samowoli budowlanej i wstrzymanie robót budowlanych. Kolejnym etapem jest ustalenie, czy budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przepisami techniczno-budowlanymi, co otwiera możliwość przeprowadzenia procesu legalizacji budowy i nałożenia na inwestora obowiązków, o których mowa w art. 48b ust. 2 ustawy. Przedłożenie wymaganych dokumentów i pozytywna ich weryfikacja przez organ umożliwia dopiero ustalenie opłaty legalizacyjnej, a następnie wydanie decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i zakończenie procesu legalizacji samowoli budowlanej.
W niniejszej sprawie, jak wynika z akt sprawy realizując obowiązek wynikający z art. 48b ust. 1 ustawy, postanowieniem z 6 czerwca 2022 r. PINB w powiecie grajewskim wstrzymał roboty budowlane wybudowanego budynku inwentarskiego – obory i pouczył inwestora o możliwości złożenia wniosku o legalizacji (postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez PWINB postanowieniem z 13 lipca 2022 r.). Wyrokiem z 27 października 2022 r. wydanym w sprawie II SA/Bk 632/22 oddalono skargę na to postanowienie.
W dniu 5 sierpnia 2022 r. inwestor złożył wniosek o legalizację przedmiotowego budynku inwentarskiego. Postanowieniem z 20 stycznia 2023 r. nałożono na inwestora obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych. Po przedłożeniu dokumentów legalizacyjnych, postanowieniem z 29 czerwca 2023 r. ustalono po raz pierwszy opłatę legalizacyjną w wysokości 25.000 zł. WINB postanowieniem z 31 lipca 2023 r. uchylił to postanowienie. Organ odwoławczy stwierdził, że co prawda opłata legalizacyjna została ustalona prawidłowo i została uiszczona przez inwestora, ale postanowienie to należy uchylić, gdyż przedłożona dokumentacja legalizacyjna zawiera nieprawidłowości.
W związku z powyższym postanowieniem z 22 sierpnia 2023 r. PINB w Grajewie i kolejnym postanowieniem z 12 stycznia 2024 r. nałożono na inwestora obowiązek usunięcia nieprawidłowości w projekcie budowlanym. Na postanowienie z 12 stycznia 2024 r. J. T. wniósł zażalenie, po rozpatrzeniu którego PWINB utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji (postanowienie z 29 lutego 2024 r.). Skarga J. T. na to postanowienie została oddalona przez WSA w Białymstoku prawomocnym wyrokiem z 8 sierpnia 2024 r. wydanym w sprawie II SA/Bk 234/24.
Z powyższego wynika, że w sprawie zostały przedłożone wymagane dokumenty legalizacyjne, które zostały pozytywnie zweryfikowane – co zostało przesądzone ww. wyrokiem. Nie było zatem żadnych przeszkód prawnych do ustalenia opłaty legalizacyjnej. Sąd stwierdza, że opłata legalizacyjna została ustalona w sposób prawidłowy i została uiszczona przez inwestora. Skarga wniesiono przez sąsiada inwestora J. T. w żaden sposób nie podważa legalności postanowienia o ustaleniu opłaty legalizacyjnej. Treść skargi w sprawie niniejszej jest identyczna w swej treści ze skargą wniesioną od postanowienia PWINB z 29 lutego 2024 r. wydanego w przedmiocie obowiązku usunięcia nieprawidłowości projektu budowlanego. Zarzuty dotyczące nieprawidłowości dokumentacji legalizacyjnej zostały poddane kontroli przez WSA w Białymstoku w prawomocnym wyroku II SA/Bk 234/24 i nie mogły odnieść zamierzonego skutku na obecnym etapie postępowania.
Mając powyższe na uwadze skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.