II SA/Bk 226/22

II SA/Bk 226/22 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2022-11-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Barbara Romanczuk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 153, art. 145par. 1 pkt 1 lit a i c w zw. z art. 135, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2373
art. 74 ust. 3 a pkt 2 i 3
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1973
art. 6
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Dudar, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Natalia Paulina Janowicz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 października 2022 r. sprawy ze skarg M. K., A. Sz., B. Sz. oraz K. Ch. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...] grudnia 2021 roku numer [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącego M. K. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, solidarnie na rzecz skarżących A. Sz. i B. Sz. kwotę 714 (siedemset czternaście) złotych oraz na rzecz K. Ch. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 6 marca 2020 r. P. K. (zwana dalej również: "inwestorką") zwróciła się do Wójta Gminy M. (dalej: "Wójt") o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia (dalej: "decyzji środowiskowej"), polegającego na budowie chlewni do tuczu 1470 sztuk świń (206 DJP) w technologii rusztowej – bezściółkowej z kanałami podrusztowymi o pojemności m.in. 2200 m3, silosem paszowym o pojemności 29,55 m3, zbiornikiem na nieczystości płynne o pojemności m.in. V-9 m3, przyłącza elektroenergetycznego i wodociągowego, realizowanej na terenie obejmującym część działki nr [...], położonej w obrębie L. w gminie M., wskazując, że przedsięwzięcie powyższe należy do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, stosownie do § 3 ust. 1 pkt 104 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Do wniosku dołączono m.in. kserokopię mapy ewidencyjnej gruntów zawierającą oznaczenia: działki inwestycyjnej, terenu realizacji przedsięwzięcia oraz obszaru znajdującego się w odległości 100 m od granic terenu.
W wyniku przeprowadzonego postępowania Wójt w decyzji z dnia [...] września 2020 r. ustalił środowiskowe uwarunkowania realizacji planowanego przedsięwzięcia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., dalej "Kolegium" lub "SKO" po rozpatrzeniu odwołania K.Ch. i M. K. wydało decyzję z dnia [...] listopada 2020 r. utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Decyzja ta, oraz poprzedzającą jej wydanie decyzja Wójta, została uchylona wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku (WSA lub Sąd) z dnia 21 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Bk 861/20. W ocenie Sądu, wydane w sprawie decyzje nie zostały poprzedzone wyczerpującymi ustaleniami co do kręgu stron postępowania. Nie przesądzając finalnego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że ponownie rozpatrując sprawę, organy w sposób prawidłowy ustalą katalog stron postępowania. Następnie przeprowadzą ponowne postępowanie dowodowe, zawiadamiając w jego toku strony o decyzjach i innych czynnościach organów w sposób przewidziany przepisami prawa.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ pierwszej instancji, zawiadomieniem z dnia [...] maja 2021 r. poinformował wszystkie strony tego postępowania o możliwości zapoznania z aktami sprawy, wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i zgłaszania wniosków. W tym samym dniu na stronie internetowej BIP M. powiadomiono strony postępowania w sprawie - spadkobierców po zmarłym M. Ch., współwłaścicielu działki nr ewid. [...] obręb L., o możliwości czynnego udziału w sprawie. W związku z przekazaniem Wójtowi w dniu [...] czerwca 2021r. przez A. i B. Sz. oraz M. K. "Opinii dotyczącej oceny wpływu na środowisko i zdrowie ludzi planowanego przedsięwzięcia", dalej "Opinia" sporządzonej w marcu 2021 r. przez dr n. biol. A. B., w której sformułowane zostały także zastrzeżenia odnośnie sporządzonego w przedmiotowej sprawie w czerwcu 2020 r. "Raportu o oddziaływaniu na środowisko przedsięwzięcia polegającego na budowie chlewni do tuczu 1470 szt. świń..."(Raport) organ I instancji: - zwrócił się do inwestora z prośbą o ustosunkowanie się, co do treści wniosków zawartych w przedmiotowej "Opinii". - zlecił niezależnej firmie A. P. Firma Szkoleniowo-Usługowa J. J. w S. wykonanie audytu Raportu i Opinii. Po otrzymaniu analizy Raportu sporządzonej przez mgr A. T. w konsultacji z mgr J. G. oraz wyjaśnień Inwestora Wójt zwrócił się do: Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w B. Wydziału Spraw Terenowych II w Ł. (RDOŚ), Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ł. (PPIS) oraz Dyrektora Zarząd Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w O. (Wody Polskie) z prośbą o ponowne uzgodnienie warunków realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia, dołączając do pisma m.in.: Opinię i analizę Raportu.
Po zapoznaniu się z treścią przedłożonego raportu i jego uzupełnieniem oraz pozostałą dokumentacją, postanowieniem z dnia [...] września 2021 r. (pismo, znak [...]) RDOŚ uzgodnił i określił w 36 punktach wymagane działania jakie należy podjąć na etapie realizacji i eksploatacji planowanego przedsięwzięcia oraz w 6 punktach określił wymagania jakie należy uwzględnić w dokumentacji wymaganej do wydania stosownej decyzji. Podobnie PPIS, opiniując planowane przedsięwzięcie wyłącznie pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych, w piśmie, znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. - opinia Nr [...] - po rozpatrzeniu pisma Wójta oraz po analizie Raportu oraz opinii postanowił uzgodnić realizację przedsięwzięcia oraz w 21 punktach określił warunki jego realizacji. Jednocześnie wskazał, iż w związku ze skargami mieszkańców wsi Ł.-K. zasadne jest zlokalizowanie budynku chlewni przy granicy wschodniej działki (nr [...]), w kierunku zabudowań wsi L., w wyniku takiej lokalizacji zostanie przesunięte źródło zanieczyszczeń (chlewnia) o ok. 50-100,0 m w stosunku do zabudowań wsi Ł.-K.. Natomiast Wody Polskie w piśmie z dnia [...] sierpnia 2021 r. poinformowały, że w postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla ww. przedsięwzięcia wydały opinię z dnia [...]kwietnia 2020 r. znak: [...], w której nie stwierdziły potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w zakresie wpływu na stan wód oraz osiągnięcie celów środowiskowych określonych w Planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Wisły.
Po zakończeniu postępowania dowodowego i wyznaczeniu stronom terminu do zapoznania się z aktami sprawy, składania uwag i wniosków w okresie 30 dni, tj. od [...]09.2021 r. do [...]10.2021 r. oraz ich rozpatrzeniu, decyzją z dnia [...] grudnia 2021r., znak: [...] Wójt Gminy M., powołując się na przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2373 ), dalej: "ustawa środowiskowa" lub "u.o.o.ś"), oraz § 2 ust. 1, pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 roku w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2019 r. poz. 1839,) - winno być: § 3 ust. 1pkt 104 (uwaga Kolegium) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząca oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r. poz. 1839 - dalej "rozporządzenie"), ustalił środowiskowe uwarunkowania dla wnioskowanego przedsięwzięcia, określając m.in.: rodzaj i miejsce jego realizacji; warunki wykorzystywania terenu w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich; wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 ustawy środowiskowej, w szczególności w projekcie budowlanym oraz warunki zapobiegania, ograniczania oraz monitorowania oddziaływania przedsięwzięcia. W obszernym uzasadnieniu decyzji organ I instancji przedstawił stan faktyczny i prawny sprawy.
Z decyzją tą nie zgodzili się A. Sz. i B. Sz. oraz M. K. (dalej odwołujący), reprezentowani przez adwokata I. W. – Ś., składając odwołanie. Wskazali w nim m.in. na opinię dotyczącą oceny wpływu na środowisko i zdrowie ludzi planowanego przedsięwzięcia sporządzoną przez dr n. biol. A. B. - specjalistę z zakresu toksykologii środowiska, która podważała ustalenia organu I instancji w zakresie rzetelnego ustalenia wielkości planowanego przedsięwzięcia celem właściwego zakwalifikowania z uwagi na obsadę inwentarza w planowanej inwestycji w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe (DJP) oraz brak dokonania ustaleń w zakresie zasięgu i skali oddziaływania odorowego planowanego przedsięwzięcia, w szczególności na położoną w zasięgu znacznego oddziaływania inwestycji zabudowę mieszkalną (określony w Raporcie na 80-190 m w zależności od kierunku nie wchodząc jednak w strefę zabudowy zagrodowej wsi Ł.K. i L.", w sytuacji gdy z opinii wynikało, że uciążliwość odorowa inwestycji będzie występowała do odległości 830 m, a audyt Raportu potwierdził nieścisłości Raportu w tym zakresie i wyznaczył zasięg uciążliwości do odległości co najmniej, 360 m). Zarzucono także brak weryfikacji faktycznej możliwości pozbywania się gnojowicy na okolicznych polach w sytuacji, gdy w gminie M. zlokalizowanych jest kilka tuczarni trzody chlewnej
Wskutek rozpatrzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. odwołania wniesionego od ww. decyzji przez M. K. i Państwo Sz., decyzją z dnia [...] lutego 2022 r. nr SKO.412/5/2022, uchylono decyzję organu I instancji w części zawartej w pkt 1 (po czwartym akapicie) i wskazano, że inwestycja będzie realizowana na terenie obejmującym część działki nr [...] (przed podziałem nr [...]) położonej w obrębie L., gm., M., zaś budynek chlewni zostanie przesunięty (w stosunku do planowanego usytuowania) o 50 m w kierunku granicy wschodniej działki (nr 156) tj., w kierunku wsi L. W pozostałym zakresie podzielono ustalenia organu I instancji i utrzymano w mocy decyzję Wójta.
W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że decyzja środowiskowa została wydana w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania, w toku którego zgromadzono wymagane prawem uzgodnienia i opinie innych organów, prezentujące spójne stanowisko oraz raport, któremu przysługuje szczególna moc dowodowa, a z którego wynika, że realizacja inwestycji w planowanym wariancie nie pogorszy środowiska przyrodniczego i nie będzie oddziaływać negatywnie na zdrowie ludzkie. Kolegium podkreśliło również postępowanie dotyczące wydania wnioskowanej decyzji odnosi się do planowanego dopiero przedsięwzięcia, nie jest postępowaniem mającym na celu udzielenie zezwolenia na lokalizację lub realizację i prowadzenie inwestycji i sprowadza się do ustalenia, czy inwestycja w kształcie opisanym przez Inwestora we wniosku zagraża środowisku oraz czy spełnia wymagania i parametry w zakresie ochrony środowiska.
Powyższe ustalenia dały podstawy do uznania, że przy takiej obsadzie tj. 206 DJP należy je zakwalifikować jako przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu § 3 ust. 1 pkt 104 rozporządzenia dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (organ I instancji w podstawie prawnej błędnie przywołał § 2 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 2 ust. 1 pkt 51 przywołanego rozporządzenia, lecz uchybienie to, w ocenie Kolegium, pozostawało bez wpływu na dokonane rozstrzygnięcie).
Kolegium dokonało także weryfikacji danych zawartych w Raporcie i we wniosku odnośnie planowanej maksymalnej obsady trzody chlewnej związanej z realizacją przedsięwzięcia, w sposób szczegółowy przedstawiając swoje wyliczenia i podzielając tym samym stanowisko organu I instancji.
Powołując się w tym zakresie na § 24 ust.3 pkt 2 lit. g rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010 r. w sprawie wymagań i sposobu postępowania przy utrzymywaniu gatunków zwierząt gospodarskich, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej (Dz.U. z 2010 r., nr 56, poz. 344), organ wskazał, że wielkość obsady wskazana przez Inwestora i stanowiąca w Raporcie punkt wyjścia dla wszelkich ocen i analiz, ma charakter maksymalnej możliwej obsady. To oznacza, że maksymalna obsada w planowanej chlewni wynosi: 1470 szt. x obowiązujący współczynnik przeliczeniowy (0,14) = 205,8 - 206,0 DJP. W tych okolicznościach Kolegium podkreśliło, że dokonanie własnych ustaleń co do obsady inwentarza w przeliczeniu na DJP z uwzględnieniem cytowanych wyżej przepisów rozporządzenia, ma istotne znaczenie, gdyż bez tych ustaleń nie można przeprowadzić dalszej prawidłowej oceny oddziaływania planowanej inwestycji na środowisko, uzależnionej od prawidłowo ustalonej maksymalnej możliwej obsady inwentarza, a tym samym dokonania weryfikacji ustaleń Raportu w zakresie prognozowanych parametrów wyjściowych inwestycji, takich jak zużycie wody i paszy, źródeł, zakresu i wielkości oddziaływania planowanej inwestycji w obszarze emisji do powietrza substancji szkodliwych (amoniak, siarkowodór i innych), emisji hałasu, oddziaływania odorowego, wielkości produkowanej gnojownicy i wynikających z tego obowiązków w zakresie jej bezpiecznego dla zdrowia i życia ludzi zagospodarowania.
Kolegium wskazało, że przesłanki wydania decyzji o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia musiały wynikać z precyzyjnie określonego przez ustawodawcę katalogu okoliczności uzasadniających wydanie decyzji negatywnej. Zdaniem organu II instancji żadnych negatywnych warunków sporna inwestycja nie spełniła, bowiem: teren jej lokalizacji nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego; organy uzgadniające wydały wymagane prawem opinie; z oceny oddziaływania na środowisko nie wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w innym wariancie lokalizacyjnym; przesłanka znaczącego negatywnego oddziaływania na obszar Natura 2000 nie ma w niniejszej sprawie zastosowania; ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby przedsięwzięcie mogło spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych. Zatem w analizowanej sprawie, skoro nie zaistniały wyżej wskazane warunki do odmowy zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia, to w kontekście przywołanych regulacji prawnych Wójt orzekając w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia określonego we wniosku Inwestora słusznie uznał, że zaistniały warunki do ustalania środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia. Ustalenie zaistnienia bądź niezaistnienia powyżej wskazanych przesłanek odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań dokonano głównie na podstawie Raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.
W ocenie Kolegium, większość zarzutów zawartych w "Opinii dotyczącą oceny wpływu na środowisko i zdrowie ludzi planowanego przedsięwzięcia" (Opinia), sporządzonej przez dr n. biol. A. B. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż wysuwa ona swoje wątpliwości i nadaje im rangę pewności. Mając powyższe na uwadze Wójt Gminy zasadnie zlecił niezależnej firmie wykonanie audytu obu opracowań. Zleconą analizę przeprowadziła firma niezależna od Inwestora, odwołujących i Gminy M. - Zespół projektowy: mgr A. T. przy konsultacji mgr J. G. - kierownika laboratorium WIOS w S. Autorzy analizy: podzielili pogląd przedstawiony przez autorów Raportu o braku znaczącego wpływu przedsięwzięcia na środowisko w zakresie oddziaływania na jakość powietrza; klimat akustyczny; wody powierzchniowe i podziemne; powierzchnię ziemi i glebę; dobra materialne, dobra kultury i krajobraz; zdrowie ludzi; klimat; wskazali na nieścisłości dotyczące ustalenia granic uciążliwości odorowej oraz granic rozprzestrzeniania amoniaku z planowanego przedsięwzięcia. Przychylili się do stanowiska zaprezentowanego w Opinii, że zasięg uciążliwości odorowej powinien wynosić co najmniej 360 m (str. 38-40 Opinii). W związku z tym w granicach wskazanej uciążliwości znajdują się budynki mieszkalne zlokalizowane na działkach: nr [...] w miejscowości L. oraz [...] w miejscowości Ł.-K.. Na tej podstawie Kolegium stwierdziło, że właściciele tych nieruchomości zostali uznani za strony postępowania i widnieją w wykazie stron pod pozycjami odpowiednio: 14, 16, 15, 26 i 53.
W ocenie Kolegium, wbrew twierdzeniom odwołujących, przedłożony przez Inwestora Raport zawiera nie tylko informacje umożliwiające analizę kryteriów wymienionych w art. 62 ust. 1 u.o.o.ś. lecz także zawiera elementy wymienione w art. 66 u.o.o.ś., które pod względem merytorycznym są wystarczające do ustalenia wszystkich potencjalnych zagrożeń związanych z realizacją przedsięwzięcia oraz spełnia ustawowe wymagania ustalone w tym artykule. W tym na str. 29-32 Raportu wskazano jaka będzie produkcja gnojowicy w planowanym budynku wyliczona, zgodnie z załącznikiem nr 6 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 lipca 2018 roku w oparciu o stany średnioroczne i z uwzględnieniem max. obsady (wg własnych wyliczeń) oraz areał potrzebny do jej zagospodarowania. Następnie przedstawiono wykaz działek ewidencyjnych Inwestora (własnych i dzierżawionych) wraz z ich lokalizacją, powierzchnią oraz powierzchnią planowaną do nawożenia, a także wykaz działek ewidencyjnych innych podmiotów (rolników), na których Inwestor będzie zagospodarowywał gnojowicę na podstawie stosownych umów.
Niezasadny jest również, zdaniem Kolegium także zarzut braku oceny skumulowanego oddziaływania planowanego zamierzenia inwestycyjnego. Z przedłożonych akt sprawy nie wynika bowiem, aby planowane przedsięwzięcia było powiązane z innymi przedsięwzięciami, w szczególności realizowanymi i zrealizowanymi, dla których została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, znajdującymi się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem. W związku z powyższym zarzut w tej kwestii wynika zapewne z nieznajomości lub niewłaściwej interpretacji treści art. 63 ust. 1 pkt 1) lit. a) i b) ustawy środowiskowej.
Organ odwoławczy nie dostrzegł również naruszenia art. 10 k.p.a.
W ocenie Kolegium, Raport poprzedzający wydanie decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych miał charakter kompleksowy i odnosił się do wszystkich potencjalnych zagrożeń związanych z realizacją przedsięwzięcia oraz wskazywał, jakie w tym zakresie obowiązują standardy ochrony środowiska oraz czy zamierzona inwestycja mieści się w ich ramach. Ponadto właściwe rzeczowo i miejscowo organy w przedmiotowej sprawie, tj. RDOS, PPIS oraz Wody Polskie - nie wniosły żadnych zastrzeżeń do przedłożonego im Raportu, po uprzednim zapoznaniu się z przedłożoną Opinią i Analizą. Jedynie RDOS wniósł o jego uzupełnienia w określonym zakresie. Skoro organ sanitarny wskazał, iż zasadne jest zlokalizowanie budynku chlewni przy granicy wschodniej działki nr [...], zaś autor Opinii uznał, że najpoważniejszym błędem w ustaleniu lokalizacji przedsięwzięcia są znaczne rozbieżności we wskazanych w Raporcie odległościach od zabudowy mieszkaniowej, od 20 do 64 m w stosunku do ustalonych w Opinii, a Inwestor skłonny jest przesunąć lokalizację chlewni o ok. 50 m, to Kolegium powyższe uwzględniło poprzez dodanie do sentencji zaskarżonej decyzji zapisu, że "Budynek chlewni zostanie przesunięty (w stosunku do planowanego usytuowania) o 50 m w kierunku granicy wschodniej działki (nr 156) tj. w kierunku wsi L. Jednakże - dopiero pozwolenie na budowę przesądzi o precyzyjnym określeniu usytuowania obiektu na gruncie.
Reasumując, zdaniem Kolegium podniesione w odwołaniu zarzuty (zaczerpnięte z Opinii) okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organem I instancji zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i prawidłowy, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie.
Skargę do sądu administracyjnego na decyzję organu II instancji wywiedli do sądu: M. K. oraz A. i B. Sz. reprezentowani przez pełnomocnika, zaskarżając ją w całości i zarzucając jej:
1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
a. art. 153 p.p.s.a. poprzez brak realizacji wiążących wytycznych co do dalszego postępowania sformułowanych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 21 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Bk 861/20;
b. art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego wyjaśnienia i rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz uznanie, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy pozwala na pozytywne ustalenie środowiskowych warunków zgody na realizację przedsięwzięcia, podczas gdy organy nie zweryfikowały twierdzeń Raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (dalej: Raport) w zakresie zakwestionowanym przez skarżących, z powołaniem się na wnioski Opinii dotyczącej oceny wpływu na środowisko i zdrowie ludzi planowanego przedsięwzięcia sporządzonej na zlecenie skarżących przez dr n. biol. A. B., a w konsekwencji postępowanie wyjaśniające wymaga uzupełnienie z uwagi na:
- brak dokonania ustaleń w zakresie zasięgu i skali oddziaływania odorowego planowanego przedsięwzięcia, w szczególności na położoną w zasięgu oddziaływania inwestycji zabudowę mieszkalną, chociaż w Opinii dr A. B. zwrócono uwagę na przyjęcie w Raporcie ekstremalnie niskich emisji amoniaku (o 4,4 razy niższych niż wyliczone w Opinii) oraz nieuzasadnione ograniczenie zasięgu oddziaływania odorowego inwestycji do 80 - 190 m (w Opinii zasięg ten został określony na 830 m dla deklarowanej przez inwestora
obsady);
- brak wyegzekwowania treści pkt 4 wezwania Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w B. z [...] sierpnia 2021 r. dotyczącego ponownego przeanalizowania oddziaływania odorowego inwestycji;
- brak ustalenia czy oddziaływanie odorowe inwestycji będzie akceptowalne z punktu widzenia najbliższej dla inwestycji zabudowy mieszkalnej, chociaż w Opinii dr A.B. wskazano, że proponowana w projekcie ustawy odorowej dopuszczalna częstość przekroczeń wynosząca 3 % jest większa w punktach odpowiadających budynkom mieszkalnym na działkach o numerach [...] (odpowiednio 10,81%, 3,18% i 3,40%) dla obsady przyjętej w Raporcie;
- brak wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy deklarowaną obsadą inwentarza planowanej inwestycji w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe (206 DJP), a uwzględnionymi w Raporcie wielkościami: czas tuczu, ilość zużywanej paszy, ilość zużywanej wody, wielkość kanałów podrusztowych, objętość nawozu produkowanego przez warchlaki tuczniki, liczba pojazdów do obsługi fermy, które to wielkości w świetle opinii dr A. B. - wskazują na utrzymywanie tuczników do końcowej masy 110 kg (a nie 120 kg), co - przy tych samych wymiarach budynku inwentarskiego - pozwala na utrzymanie obsady 2310 szt. (323,4 DJP), skutkujące zmianą kwalifikacji przedsięwzięcia na instalację w rozumieniu rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2014 w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości (Dz.U. z 2014 r. poz. 1169);
- brak wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy deklarowaną obsadą inwentarza planowanej inwestycji w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe (206 DJP), a uwzględnioną w Raporcie łączną powierzchnią komór przeznaczonych dla tuczników 1507,50 m2, które pozwalają na utrzymanie obsady 1507 szt. (210 DJP) skutkujące zmianą kwalifikacji przedsięwzięcia na mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 51 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie
przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r. poz. 1839);
- brak weryfikacji faktycznej możliwości pozbywania się gnojowicy na okolicznych polach w sytuacji, gdy w gminie M. znajduje się kilka działających tuczami trzody chlewnej i przy limicie dostarczenia 170 kg azotu na 1 ha;
- wydanie decyzji w oparciu o treść Analizy Raportu sporządzonej na zlecenie organu pierwszej instancji przez zespół autorów: mgr A. T. przy konsultacji mgr J. G., która nie zawiera własnych obliczeń autorów, nie cechuje się poziomem kompleksowości wymaganym od raportu i - w zasadzie - bezkrytycznie przyjmuje założenia Raportu, a nadto nie prezentuje pogłębionej analizy żadnego z zagadnień, jakie zostały przedstawione w Opinii dr A. B. przedłożonej w sprawie przez skarżących, przy jednoczesnym całkowitym pominięciu wniosków Opinii, chociaż stanowi ona kompleksową analizę oddziaływania planowanej inwestycji na środowisko i zawiera własne obliczenia autorki;
c. art. 84 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji w zasadniczej części, w sytuacji gdy w sprawie nie zostało przeprowadzone postępowanie dowodowe w niezbędnym zakresie, w tym nie dopuszczono dowodu z opinii biegłego czy instytutu na okoliczność zasięgu i skali oddziaływania odorowego inwestycji oraz skutków tego oddziaływania na zdrowie ludzi;
d. art. 10 § 1 w zw. z art. 81 k.p.a. poprzez niezapewnienie skarżącym możliwości czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań;
e. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji w zasadniczej części, w sytuacji gdy została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania;
f. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez częściowe uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenie o przesunięciu chlewni o 50 m w stronę granicy wschodniej działki bez uprzedniego wyjaśnienia pierwotnej lokalizacji chlewni, zasięgu jej oddziaływania i wpływu przesunięcia na środowisko oraz bez poinformowania stron oraz organów uzgadniających o planowanym przesunięciu:
2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na treść decyzji, a mianowicie:
a. art. 74 ust. 3a pkt 3 ustawy środowiskowej poprzez ustalenie kręgu stron postępowania bez wyjaśnienia, czym w realiach niniejszej sprawy jest "znaczące oddziaływanie" inwestycji w rozumieniu powołanego przepisu oraz jakie mogą zaistnieć ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości znajdujących się w zasięgu tego oddziaływania zgodnie z ich aktualnym przeznaczeniem:
b. art. 80 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1, 5-7 oraz ust. 1 b ustawy środowiskowej poprzez pozytywne ustalenie środowiskowych warunków przedsięwzięcia w oparciu o informacje przedstawione w Raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, pomimo tego, że Raport nie zawiera wszystkich wymaganych prawem elementów oraz zawiera szereg błędów i nieścisłości.
Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania.
Ponadto skargę na w/w decyzję SKO z dnia [...] lutego 2022 r. do sądu administracyjnego wywiodła także K. Ch. zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy:
1) art. 7 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w sposób rażąco naruszający zasadę prawdy obiektywnej;
2) art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego wyjaśnienia i rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz uznanie, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy pozwala na pozytywne ustalenie środowiskowych warunków przedsięwzięcia;
3) art. 10 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, bowiem przez wydaniem skarżonego rozstrzygnięcia organ I i II instancji nie dał stronom możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów dowodowych oraz przedstawienia swojego stanowiska w sprawie;
4) art. 85 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2021 poz. 2373 ze zm) poprzez nieudostępnienie przez organ II instancji treści decyzji w Biuletynie Informacji Publicznej wraz z obwieszczeniem informującym o wydaniu decyzji w przewidzianym terminie.
W uzasadnieniu skarżąca podkreśliła, że jest właścicielką działki nr [...] (przed podziałem nr [...]) obręb L., na której posadowiony jest budynek letniskowy, stanowiący najbliższą zabudowę dla planowanej inwestycji. Nadto, skarżąca jest współwłaścicielem działki nr [...] (przed podziałem [...]) obręb L. Przedmiotowe działki stanowią główny składnik majątku rodzinnego skarżącej. Skarżący wyjaśniła, że przedmiotowe działki zarówno ona, jak i jej cała rodzina wykorzystują rekreacyjnie - intensywnie w czasie letnim, w pozostałej części roku w zależności od potrzeb rodzinnych. Planowana zaś inwestycja pozbawi ją korzystania z działek z ich aktualnym przeznaczeniem. Podkreśliła także, że nieprawdą są twierdzenia znajdujące się w raporcie środowiskowym, że budynek letniskowy, którego jest właścicielką, opisywany jest jako "pustostan od 2014 r." w sytuacji, gdy zarówno okoliczni mieszkańcy, jak i inwestor wraz z rodzicami (którzy są stroną w niniejszym postępowaniu) znają przeznaczenie działki nr [...] oraz częstotliwość przebywania na niej przez skarżącą oraz jej rodzinę.
Na tej podstawie również wnosiła o uchylenie zaskarżonych decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację oraz odnosząc się do wywiedzionych przez skarżących zarzutów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skargi zasługują na uwzględnienie, przy czym z uwagi na tożsamość podniesionych argumentów należało je ocenić łącznie.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w świetle powyższych kryteriów Sąd stwierdził, że decyzja ta naruszała prawo w stopniu powodującym konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego.
Należy bowiem stwierdzić, że rozstrzygnięcie to musiało również uwzględniać wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 21.01.2021r. sygn. akt II SA/Bk 861/20 i wytyczne tam zawarte co do dalszego postępowania.
Powyższe skutkuje koniecznością zastosowania art. 153 oraz art. 170 p.p.s.a. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Wskazać należy, że pomimo użycia w art. 153 p.p.s.a. określenia "orzeczenie" chodzi w nim nie o sentencję, lecz o uzasadnienie. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem w pierwszym rzędzie z wykładnią prawa, a ta może mieścić się jedynie w uzasadnieniu wyroku (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 1998 r. sygn. II SA 1560/97 niepubl.). Ocena prawna, o której stanowi analizowany przepis, może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. W orzecznictwie podkreśla się, iż działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego (por. wyroki NSA: z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97 i z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, LEX 745376). Związanie sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania."
Rolą obecnie kontrolującego zaskarżoną decyzją Sądu jest zatem ponowna ocena zaskarżonej decyzji SKO z dnia [...] lutego 2022 r. z uwzględnieniem wskazań i oceny prawnej zawartej w wyroku WSA z dnia 21.01.2021r. sygn. akt II SA/Bk 861/20.
Wyrokiem tym, WSA w Białymstoku uchylając zaskarżone decyzje, wskazał na konieczność przeprowadzenia ponownego postępowania z zastosowaniem nowelizacji ustawy środowiskowej, dokonanej na mocy art. 1 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2019, poz. 1712 – dalej: "nowelizacja"), która weszła w życie dnia 24 września 2019 r. Nowelizacja ta dokonała zmiany dotychczasowych przepisów ustawy środowiskowej (w tym art. 74 ust. 3a, na podstawie którego ustalany jest krąg postępowania środowiskowego) oraz wprowadziła nowe regulacje, mające na celu m.in. usprawnienie procedury wydawania decyzji środowiskowych w zakresie ustalania stron postępowania (vide: uzasadnienie projektu nowelizacji). Mając powyższe na uwadze, zalecono prawidłowe ustalenie kręgu stron postępowania, także co do nieruchomości o nieuregulowanym stanem prawnym (działka nr [...]), tak aby zapewnić udział wszystkim stronom postępowania.
Ponadto WSA w Białymstoku wskazał na treść art. 74 ust. 3a ustawy środowiskowej, który wskazuje, że stroną postępowania środowiskowego jest obok wnioskodawcy podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę, przez który to obszar rozumie się: po pierwsze przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie oraz obszar znajdujący się w odległości 100 m od granic tego terenu (pkt 1); po drugie działki, na których w wyniku realizacji, eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska (pkt 2); po trzecie działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem (pkt 3). Na tej podstawie WSA wskazał, że dopuszczenie do udziału w postępowaniu na prawach strony lub odmowa dopuszczenia osób, legitymujących się prawem rzeczowym do działek położonych w odległości większej niż 100 m od granic terenu inwestycji, powinno zostać poprzedzone szczegółową analizą dwóch ostatnich spośród ww. przesłanek. W odniesieniu zaś do tej zawartej w pkt 3 ww. przepisu, analizę powinny poprzedzić ustalenia (oparte na materiale dowodowym) pozwalające na stwierdzenie, czy działki te znajdują się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia (co wymaga uprzedniego wyjaśnienia na czym owe "znaczące oddziaływanie" polega), w szczególności w kontekście prognozowanych raportem rozkładów chwilowych i średniorocznych stężeń pyłów PM10 i PM2,5, amoniaku i siarkowodoru w otoczeniu inwestycji (k. 264-271 akt adm.), które obejmują również obszar położony w odległości ponad 100 m od terenu inwestycji (w tym działki skarżących A. i B. Sz.). W przypadku pozytywnych ustaleń poczynionych w ww. kwestii, konieczna będzie dowodowa weryfikacja aktualnego przeznaczenia tych działek oraz istnienia potencjalnych ograniczeń w ich zagospodarowaniu zgodnie z tym przeznaczeniem, spowodowanych położeniem w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia. W związku z tym, że powyższych ustaleń w sprawie zabrakło, WSA zalecił uzupełnienie tych ustaleń w ponownie prowadzonym postępowaniu.
W ocenie Sądu orzekającego ponownie w przedmiotowej sprawie należy wskazać, że w/w zalecenia WSA w Białymstoku tylko częściowo zostały zrealizowane tj. w zakresie ustalenia kręgu stron postępowania w kontekście nieuregulowanego stanu prawnego tj. nieruchomości nr [...]. W sposób zbyt lakoniczny natomiast odniesiono się do przesłanek określonych w art. 74 ust. 3 a pkt 2 i 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2373 ), dalej: "ustawa środowiskowa" lub "u.i.o.ś"). Podkreślić przy tym należy, że ponownie rozpoznając sprawę z wniosku P. K. o ustalenie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie chlewni do tuczu 1470 szt. świń, co dało w przeliczeniu 206 DJP, na działce nr [...], organ I instancji zakwalifikował je jako przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko wskazując na § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r. poz. 1839 - dalej "rozporządzenie"), co dostrzegł organ II instancji zmieniając podstawę prawną na § 3 ust. 1 pkt 104 rozporządzenia i uznając te uchybienie jako nieistotne. Zgodnie z powołanym przepisem za tego rodzaju przedsięwzięcie uważa się chów lub hodowlę zwierząt w liczbie nie mniejszej niż 40 i mniejszej niż 210 dużych jednostek przeliczeniowych inwentarza (DJP - przy czym za liczbę DJP przyjmuje się maksymalną możliwą obsadę inwentarza). Podkreślić przy tym należy, że okoliczności, czy przedsięwzięcie zalicza się do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko czy też zawsze znacząco oddziaływać na środowisko stanowi również kwestię sporną w przedmiotowej sprawie.
Wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach następuje przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego, decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych oraz decyzji o pozwoleniu na zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części - wydawanych na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (j.t. Dz.U. 2021, poz. 2351 ze zm.), co wynika z treści art. 72 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś. Decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach dołącza się do wniosku o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 72 ust. 3 u.i.o.ś.). Stosownie do art. 71 ust. 1 u.i.o ś. decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania dla realizacji konkretnego przedsięwzięcia. Nie jest to decyzja uznaniowa. Oznacza to, iż organ właściwy do wydania tej decyzji winien przeprowadzić postępowanie przewidziane przepisami powołanej ustawy i jest zobligowany wydać tę decyzję, jeżeli inwestor spełni wymagania określone przepisami ustawy.
Natomiast przesłanki wydania decyzji negatywnej, tzn. decyzji o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia, muszą wynikać z konkretnie wskazanych uregulowań prawnych i faktycznych. Odmowa wydania takiej decyzji może zatem nastąpić w przypadku wystąpienia sprzeczności planowanego przedsięwzięcia z postanowieniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego (art. 80 ust.2 u.i.o ś., co w niniejszej sprawie nie ma miejsca, ponieważ teren inwestycji nie jest objęty ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego), odmowy uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia przez organ współdziałający (art. 80 ust.1 u.i.o ś., co w sprawie nie nastąpiło), czy też sprzeczności z innymi przepisami prawa. Podstawę taką może również stanowić wynikająca z art. 81 ust. 1 u.i.o.ś. odmowa zgody na realizacje przedsięwzięcia w innym wariancie niż proponowany przez wnioskodawcę.
Zgodnie z art. 71 ust. 2 pkt 2 u.i.o.ś., przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko jest wymagane w przypadku przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeśli został stwierdzony obowiązek przeprowadzenia takiej oceny.
Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa wyłącznie wpływ planowanego przedsięwzięcia na środowisko i wymagania, jakie powinny być spełnione, by zminimalizować skutki negatywnego wpływu na środowisko czynników dla niego szkodliwych. Ocena oddziaływania na środowisko jest więc szczególną procedurą mającą na celu ocenę skutków realizacji danego przedsięwzięcia na środowisko i jego elementy, decydującą o możliwości realizacji przedsięwzięcia. W sprawie takich inwestycji jak niniejsza do przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko był upoważniony organ niewyspecjalizowany w ochronie środowiska – w tym przypadku Wójt Gminy M. (art. 75 ust. 1 pkt 4 u.i.o ś.).
Przed wydaniem decyzji, właściwy organ uzgadnia warunki realizacji przedsięwzięcia z organami wyspecjalizowanymi (art. 77 i 78 u.i.o ś.). Należy jednak zaznaczyć, że w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z regułami wynikającymi z art. 7 k.p.a., obowiązuje zasada prawdy obiektywnej obligująca do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności stanu faktycznego. W związku z tym, nawet gdy nikt nie kwestionuje prawidłowości sporządzenia raportu oraz danych w nim zawartych, organ wydający decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach musi samodzielnie ocenić, czy został on sporządzony zgodnie z przepisami.
Jak już wspomniano zgodnie z art. 77 ust. 1 u.i.o.ś. jeżeli jest przeprowadzana ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ właściwy do wydania tej decyzji uzgadnia warunki realizacji przedsięwzięcia m.in. z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska oraz zasięga opinii państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, czy też Wód Polskich. Organ występujący o uzgodnienie lub opinię przedkłada wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wraz z raportem o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (art. 77 ust. 2 u.i.o.ś.).
Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach ma dostarczyć wiążących informacji dla organów orzekających na kolejnym etapie realizacji inwestycji celem skonkretyzowania wymagań ochrony środowiska (art. 86 u.i.o.ś.). Organ orzekający o środowiskowych uwarunkowaniach danego przedsięwzięcia ma więc obowiązek kierować się wynikającą z art. 6 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j.: Dz.U. 2021, poz. 1973 ze zm. dalej: p.o.ś.) zasadą przezorności, obligującą do przewidzenia wszystkich skutków ingerencji w środowisko na etapie realizacji i eksploatacji planowanej inwestycji. Dlatego tak ważną rzeczą jest to, aby organ administracji dokonał rzetelnej, wnikliwej i wszechstronnej oceny raportu przy zachowaniu wszystkich obowiązujących reguł dowodowych. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko stanowi kluczowy dowód w sprawach dotyczących ustalenia środowiskowych uwarunkowań danej inwestycji. W konsekwencji organ I instancji, jak i organ odwoławczy, mają obowiązek sprawdzenia zawartości raportu w kontekście spełnienia wymogów formalnych i merytorycznych, co oznacza zwłaszcza ustalenie, czy opracowany raport zawiera komplet niezbędnych informacji pozwalających na ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w tym tereny sąsiednie, a zwłaszcza danych identyfikujących rodzaj i skalę skutków środowiskowych oraz społecznych. Obowiązkiem organów jest również sprawdzenie materiałów stanowiących podstawę sporządzonego raportu. Ustalenia zawarte w raporcie mogą służyć wydaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach tylko wówczas, gdy raport jest rzetelny, spójny oraz wolny od niejasności i nieścisłości. Natomiast skuteczność zarzutów wobec raportu może być zróżnicowana w zależności od poparcia ich odpowiednimi dowodami i konkretną argumentacją, jednak w każdym przypadku rzeczą organu administracji jest wyjaśnienie i ocena rozbieżnych stanowisk dotyczących oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (wyroki NSA z dnia: 26.03.2015 r., II OSK 2032/13; 28.08.2014 r., II OSK 464/13; 5.03.2015 r., II OSK 1858/13; 20.01.2012 r., II OSK 2094/10; 18.05.2016r., II OSK 2151/14).
Zdaniem Sądu organy obu instancji nie sprostały tym wymogom, zarówno w kontekście wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku w sprawie sygn. akt II SA/Bk 861/20, jak również "Opinii dotyczącej oceny wpływu na środowisko i zdrowie ludzi planowanego przedsięwzięcia" sporządzonej przez dr n. biol. A. B., a także analizy (audytu) raportu oddziaływania na środowisko przedłożonego w przedmiotowej sprawie przez A. P. Firma Szkoleniowo-Usługowa J. J. w S. - zespół projektowy: mgr A. T. przy konsultacji mgr J. G. - kierownika laboratorium WIOS w S., w której zalecono wykonanie audytu obu opracowań (raportu i opinii przedłożonych przez skarżących).
W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jest dokumentem prywatnym inwestora będącym dowodem w postępowaniu administracyjnym i podlegającym ocenie właściwego organu (wyrok NSA z dnia 18 marca 2009 r., sygn. II OSK 383/08, Lex nr 526577, K. Gruszeckiego "Ustawa o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko. Komentarz" Pressom sp. z o.o. Wrocław 2009 s. 179 uwaga 2). Tym samym raport nie jest w istocie opinią biegłego w rozumieniu art. 84 k.p.a., a jedynie ma status dokumentu prywatnego będącego ekspertyzą rzeczoznawcy, czyli w istocie przedstawieniem własnego poglądu przez daną stronę przy zaakcentowaniu, że pogląd ów odpowiada stanowisku rzeczoznawcy (K. Knoppek "Dokument w procesie cywilnym" Poznań 1993 s. 107- 108; T. Ereciński w: "Kpc. Komentarz" LexisNexis 2009 t. 1 s. 712 uw. 15, s. 758 uw. 18). Tym niemniej raport sporządzany przez inwestora wchodzi w skład materiału dowodowego sprawy, jest dowodem z dokumentu i jak każdy inny dowód podlega regułom postępowania dowodowego, w tym swobodnej ocenie dowodów zgodnie z art. 80 k.p.a.
Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, ma ułatwić ustalenie wszystkich potencjalnych zagrożeń związanych z realizacją planowanego przedsięwzięcia (K. Gruszecki, Komentarz do ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko Wrocław 2009, s. 179). Raport opracowywany jest na zlecenie podmiotu zainteresowanego realizacją przedsięwzięcia, ale oceniany przez organ administracji przeprowadzający ocenę oddziaływania na środowisko i wydający decyzję określającą uwarunkowania środowiskowe dla planowanego przedsięwzięcia. Uczestnicy postępowania mają możliwość zgłoszenia zastrzeżeń dotyczących tego dowodu. Zastrzeżenia te jednak nie mogą być gołosłowne, lecz powinny być poparte np. ekspertyzą, która w sposób udokumentowany wskazuje na wady raportu. Zastrzeżenia mogą też być oparte na konkluzjach opinii biegłego sporządzonej na zlecenie organu.
Zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 pkt 8 u.i.o.ś. ocena oddziaływania rozumiana jest jako postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, obejmujące w szczególności: weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień, oraz zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu. Przepis art. 62 ust. 1 u.i.o.ś. określa zakres przedmiotowy postępowania oceniającego, wskazując na konieczność dokonania konkretnych ustaleń.
Jak już wspomniano raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jest najistotniejszym dowodem w postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, mającym ułatwić ustalenie wszystkich potencjalnych zagrożeń związanych z realizacją planowanego przedsięwzięcia. Ze względu na obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), obligującą organy administracji do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności stanu faktycznego, obowiązkiem organu jest ocena, czy raport ten uwzględnia wszystkie ewentualne zagrożenia związane z realizacją konkretnego zamierzenia. W razie stwierdzenia, że raport zawiera braki, organ będzie miał obowiązek wezwać podmiot przedkładający raport do jego uzupełnienia lub sięgał do innych środków dowodowych, umożliwiających wyjaśnienie pojawiających się wątpliwości (wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 lipca 2007 r., IV SA/Wa 15/07, LEX nr 362515, z 9 marca 2016 r., IV SA/Wa 2845/15).
Z powyższych uwag należy wyciągnąć wniosek, że - wbrew poglądowi organu II instancji - podstawą odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach może być również istotna i nie usunięta w toku postępowania wadliwość przedłożonego w sprawie raportu, którą należy kwalifikować analogicznie do braku raportu o treści wymaganej przez przepisy prawa. Jeżeli jednak wadliwość taka może zostać skorygowane, organ ma obowiązek podjąć stosowne działania w celu dokonania takiej weryfikacji, inaczej dojdzie do naruszenia art. 80 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1, 5-7 oraz ust. 1 b ustawy środowiskowej, co też miało miejsce w przedmiotowej sprawie.
W toku postępowania administracyjnego organ I instancji, mając na uwadze przede wszystkim opinię przedłożoną przez skarżących reprezentowanych przez pełnomocnika, sporządzoną przez dr n. biol. A. B. dopuścił analizę raportu oddziaływania na środowisko przedłożonego w przedmiotowej sprawie przez A. P.
W ocenie autorki Opinii autorzy Raportu dopuścili się bowiem szeregu błędów merytorycznych odnośnie strony metodycznej. Opiniująca za główny zarzut uznała zaniżoną w Raporcie obsadę trzody chlewnej, w którym maksymalną liczbę tuczników ustalono (wg niej) wyłącznie w oparciu o wielkość pomieszczeń na 1470 (206 DJP). Wg autorki Opinii obsada będzie znacznie większą (2310 sztuk - 323,4 DJP), co niewątpliwie wpłynie na wszelkie dalsze ustalenia Raportu, w tym: niedoszacowanie ilości gnojowicy i wytwarzanego azotu, niedostateczną ilość gruntów rolnych niezbędnych do jej zagospodarowania, zaniżenie wielkości emisji zanieczyszczeń i hałasu, a w konsekwencji na analizę i ocenę znaczących oddziaływań na środowisko, w tym na zdrowie ludzi. Podkreślić przy tym należy, że opiniująca poddała w wątpliwość wskazane w Raporcie odległości od zabudowy mieszkaniowej
Autorzy analizy (audytu) w zasadzie podzielili pogląd przedstawiony przez autorów Raportu o braku znaczącego wpływu przedsięwzięcia na środowisko w zakresie oddziaływania na jakość powietrza; klimat akustyczny; wody powierzchniowe i podziemne; powierzchnię ziemi i glebę; dobra materialne, dobra kultury i krajobraz; zdrowie ludzi; klimat. Podzielili także ustalenia co do obsady ilościowej i wyliczeń zawartych w tym zakresie w raporcie. Niemniej jednak wskazali na nieścisłości dotyczące ustalenia granic uciążliwości odorowej oraz granic rozprzestrzeniania amoniaku z planowanego przedsięwzięcia (podkreślić należy, że te ustalenia miały być przeanalizowane w ponownym postępowania – wytyczne WSA w kontekście art. 74 ust. 3 a pkt 2 i 3 ustawy środowiskowej). Przychylili się do stanowiska zaprezentowanego w Opinii, że zasięg uciążliwości odorowej powinien wynosić co najmniej 360 m (str. 38-40 Opinii). W związku z tym w granicach wskazanej uciążliwości znajdują się budynki mieszkalne zlokalizowane na działkach: nr [...] w miejscowości L. oraz [...] w miejscowości Ł.-K., przy czym nieruchomość skarżącej K. Ch. położona jest najbliżej (około 100 m). Kolegium na tej podstawie ustaliło, że właściciele tych nieruchomości zostali uznani za strony postępowania i widnieją w wykazie stron pod pozycjami odpowiednio: 14, 16, 15, 26 i 53, jednakże zdaniem organów obu instancji pozostałe ustalenia zawarte w raporcie są prawidłowe.
W ocenie Sądu. znacząco odmienne ustalenia zawarte w raporcie w zakresie zasięgu i skali oddziaływania odorowego planowanej inwestycji tj. zasięg określony w raporcie na 80 -190 m, w opinii na co najmniej 360 (str. 38-40 opinii), podobnie jak w analizie (audycie) sporządzonym na wniosek organu I instancji, wskazują że pozostałe ustalenia organów w zakresie zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, w szczególności w kontekście prognozowanych raportem rozkładów chwilowych i środniorocznych stężeń pyłów PM10 i PM2,5, amoniaku i siarkowodoru w otoczeniu inwestycji są niewiarygodne. Jeśli bowiem zasięg i skala oddziaływania planowanej inwestycji jest dwukrotnie większa niż wskazana w raporcie, to nie posiadając nawet wiedzy specjalnej w tym zakresie można postawić tezę, że to stężenie będzie znacznie wyższe niż wskazane w raporcie. Organy przy tym nie zidentyfikowały potencjalnych ograniczeń w zagospodarowania nieruchomości, w tym nie ustaliły, czy stężenie odorowe generowane przez inwestycję pozwoli na wykorzystywanie nieruchomości na potrzeby mieszkaniowe. W konsekwencji SKO, jak i organ I instancji nie wypełnili wskazań zawartych w wyroku WSA w Białymstoku dotyczących ustalenia potencjalnych ograniczeń w zagospodarowania działek położonych w zasięgu znaczącego oddziaływania inwestycji. W tym zakresie doszło zatem do naruszenia nie tylko art. 153 p.p.s.a., jak również naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co słusznie podniesiono w obu skargach. Doszło również do naruszenia art. 74 ust. 3 a pkt 3 ustawy środowiskowej poprzez faktycznie ustalenie kręgu stron postępowania bez wyjaśnienia pojęcia "znaczące oddziaływanie inwestycji" w rozumieniu tego przepisu, w tym ewentualnych ograniczeń w zagospodarowania nieruchomości znajdujących się w zasięgu oddziaływania, ale określonym już na poziomie co najmniej 360 m. Dodatkowo również zmiana lokalizacji chlewni o około 50 m (dokonana w decyzji organu II Instancji) ma także wpływ na ustalenie odległości od zabudowy mieszkaniowej oraz prognozowane oddziaływanie inwestycji na zabudowę. Wprawdzie ta rozbieżność z raportu a przedstawionej opinii i audytu będzie wówczas trochę mniejsza, jednak nadal daleko odbiegająca od ustaleń zawartych w raporcie (80-190 m).
Okoliczność ta może mieć wpływ nie tylko na ustalenie innego kręgu stron postępowania, ale również na ewentualną kumulację oddziaływań związanych z innymi tego typu obiektami, które jak wskazuje pełnomocnik skarżących znajdują się na tym obszarze, ale także kwestię prawidłowego zagospodarowania gnojowicy. Jeśli bowiem zmienia się obszar oddziaływania inwestycji na 360 m, to w obszarze analizowanym mogą znaleźć się inne obiekty, w tym obiekty podobne co będzie miało wypływ na kumulację oddziaływań.
Odnosząc się do faktu ustalenia odmiennego obszaru oddziaływania niż w raporcie i jego skutków dla dalszego postępowania, a także w nawiązaniu do zarzutu skargi złożonej przez pełnomocnika dotyczącego nieprzeprowadzenia przez organy administracji dowodów z innych jeszcze opinii biegłych czy instytutu (art. 84 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a.), należy zauważyć, że możliwość przeprowadzania w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, dowodu z opinii biegłego, budzi w orzecznictwie sądów administracyjnych kontrowersje, których źródłem jest to, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jest dokumentem, któremu przysługuje szczególna wartość dowodowa wynikająca z kompleksowego charakteru analizy planowanego do realizacji przedsięwzięcia. W orzecznictwie wyrażony został pogląd, że jeżeli w danej sprawie złożony został raport, który w ocenie organu odpowiada przepisom prawa oraz jest spójny, logiczny i przekonujący, to nie jest konieczna szczegółowa ocena wartości dowodowej tego raportu, w tym w drodze opinii biegłego. Z drugiej strony prezentowane są poglądy, że z uwagi na to, że w sprawie oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia polegającego na hodowli trzody chlewnej powodującego emisje substancji odorowych, rozstrzygnięcie sprawy wymaga wiadomości specjalnych z zakresu hodowli trzody chlewnej, celem oceny przedłożonego raportu oddziaływania takiego przedsięwzięcia na środowisko zasadne może się okazać powołanie biegłego rzeczoznawcy z zakresu rolnictwa, posiadającego odpowiednią wiedzę z zakresu hodowli trzody chlewnej, celem oceny przedłożonego w sprawie raportu (por. wyrok WSA w Warszawie z 12 lutego 2019 r., IV SA/Wa 2791/18). Jeżeli bowiem w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii (art. 84 § 1 kpa).
W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd wskazuje, że z uwagi na zgromadzony już materiał dowodowy i istotne rozbieżności z raportem, powołanie biegłego może okazać się konieczne. Trafność tego stanowiska potwierdza lektura sporządzonej w sprawie opinii przedłożonej przez pełnomocnika skarżących, analizy (audytu) przeprowadzonego na wniosek organu (który co słusznie podnoszą skarżący jest bardzo ogólny w swej formie i wnioskach) oraz konfrontacji wniosków zawartych w raporcie. W związku z tym odnosząc się do tej opinii, należy zauważyć, że znalazło się w niej szereg krytycznych uwag pod adresem złożonego w sprawie raportu, które zostały omówione wcześniej. Dotyczyły one głównie oddziaływania odorowego, brak weryfikacji faktycznej możliwości pozbywania się gnojowicy w sytuacji, gdy w gminie M. zlokalizowanych jest kilka tuczarni trzody chlewnej, a co za tym idzie kumulacji uciążliwości z kilku obiektów łącznie.
Samo odwołanie się przez organ II instancji do str. 29-32 Raportu, gdzie wskazano jaka będzie produkcja gnojowicy w planowanym budynku wyliczona, zgodnie z załącznikiem nr 6 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 lipca 2018 roku w oparciu o stany średnioroczne i z uwzględnieniem max. obsady (wg własnych wyliczeń) oraz areał potrzebny do jej zagospodarowania jest niewystarczające. Podobnie jak przedstawienie wykazu działek ewidencyjnych Inwestora (własnych i dzierżawionych) wraz z ich lokalizacją, powierzchnią oraz powierzchnią planowaną do nawożenia, a także wykazem działek ewidencyjnych innych podmiotów (rolników), na których Inwestor będzie zagospodarowywał gnojowicę na podstawie stosownych umów. Organ bowiem nie ustosunkował się do zarzutów skargi dotyczących tego, że część gruntów, które planuje wykorzystać Inwestor na potrzeby wylewania gnojowicy pochodzącej z inwestycji została przeznaczona uprzednio pod nawożenie gnojowicą z chlewni, co do której Ł. S. P. T. A. uzyskała decyzję środowiskową nr [...]. Nadto część gruntów zgłoszonych przez Inwestora pod wywóz gnojowicy jest aktualnie wykorzystywana na potrzeby wywozu gnojowicy z chlewni prowadzonej przez matkę Inwestora E. K. (zlokalizowanej na działkach nr [...], obręb L.). W tym zakresie zakwestionowano, że wątpliwości w zakresie możliwości zagospodarowania gnojowicy dotyczą trzech chlewni (dwóch istniejących i jednej planowanej) zlokalizowanych na obszarze tej samej gminy. W związku z powyższym zweryfikowania wymaga, że inwestor ma faktycznie możliwość zagospodarowania gnojowicy, która powstanie w ramach przedmiotowej inwestycji, tym bardziej, że organ I instancji posiada dokumentację ze wszystkich prowadzonych dotychczas postępowań związanych z realizacją tego typu inwestycji, czego w postępowaniu wyjaśniającym zabrakło.
Z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 kpa organy obu instancji nie zweryfikowały też wykazu działek przedstawionych przez inwestorkę jako zabezpieczające możliwość wywożenia gnojowicy, pod kątem dopuszczalności ich wykorzystania na ten cel. Dlatego zasygnalizowane wątpliwości powinny były zostać wnikliwie wyjaśnione, co nie nastąpiło.
Kolejne istotne zastrzeżenie dotyczące sposobu odniesienia się przez autora raportu, dotyczyło przedstawienia rzetelnej analizy oddziaływań skumulowanych z istniejącymi chlewniami miejscowości Ł. K. pod kątem emisji substancji zanieczyszczających do powietrza, emisji związków odorowych do powietrza, wpływu na wody powierzchniowe podziemne, gleby oraz grunty. W tym zakresie w raporcie nie ma żadnych informacji o inwestycjach istniejących na tym terenie. Organ I instancji nie odniósł się również do podnoszonej przez skarżących kwestii wydania innych decyzji środowiskowych na tego typu inwestycje. Być może okoliczność taka wynika z przyjęcia innego obszaru oddziaływania w raporcie 80-190 m, co skutkowało uznaniem, że nie ma innych obiektów o podobnym charakterze, a zatem nie zachodzi kumulacja oddziaływań. Ustalenia zatem wymaga, czy w otoczeniu planowanej inwestycji, które zasięg został określony na poziomie co najmniej 360 m istnieją inne chlewnie, których oddziaływanie powinno być uwzględnione w toku niniejszego postępowania. Zasadne jest w tych okolicznościach przeprowadzenie w sprawie oceny uciążliwości odorowej, przy uwzględnieniu również kumulacji oddziaływań i wskazując na metodologię takiej oceny. Oddziaływania substancji odorowych mogą się bowiem na siebie nakładać, co będzie widać na izoliniach stężeń siarkowodoru i amoniaku.
Także trzeba wskazać, że autor raportu oraz organy obu instancji ograniczyły się jedynie do analizy emisji zanieczyszczeń opartej na określonych w przepisach dopuszczalnych poziomach dla niektórych substancji w powietrzu. Regulacje te dotyczą zapewnienia najlepszej jakości powietrza, w szczególności przez utrzymanie bądź zmniejszenie poziomów substancji w powietrzu poniżej dopuszczalnych dla nich poziomów lub co najmniej na tych poziomach (art. 85 i 86 Prawa ochrony środowiska). Należy zauważyć, że w rozporządzeniu ws. poziomów substancji w powietrzu, odnośnie rozważanych tu substancji, tj. siarkowodoru i amoniaku, nie został określony poziom ich wyczuwalności węchowej, a jedynie określone zostały poziomy alarmowe dla niektórych substancji w powietrzu (tj. dwutlenku azotu, dwutlenku siarki), oznaczenie numeryczne tych substancji oraz okresy, dla których uśrednia się wyniki pomiarów. Poziomy alarmowe zostały przy tym określone jako wartość występująca przez trzy kolejne godziny w punktach pomiarowych reprezentujących jakość powietrza na obszarze o powierzchni co najmniej 100 km2 albo na obszarze strefy zależnie od tego, który z tych obszarów jest mniejszy (§ 2 rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 11 grudnia 2020 r. w sprawie dokonywania oceny poziomów substancji w powietrzu, Dz.U. z 2020 poz. 2279). Oznacza to, że wskazane poziomu w ogóle nie dotyczą uciążliwości odorowych wywoływanych przez siarkowodór i amoniak, ale stanów alarmowych związanych z ochroną zdrowia ludzi. Tymczasem nie chodzi o przekroczenie poziomów alarmowych określonych substancji w powietrzu, ale o uciążliwość odorową przez nie wywoływaną. Należy przy tym zwrócić uwagę, że wbrew poglądowi wyrażonemu w raporcie i zaakceptowanemu przez organy obu instancji, mimo braku uregulowanego stanu prawnego w zakresie metod oceny i norm emisji zapachów złowonnych (odorów), istnieje możliwość oceny oddziaływania chlewni w tym zakresie. Polegać ona powinna na odniesieniu się do wartości progu wyczuwalności węchowej tych substancji oraz ich oddziaływania, a to w celu ochrony społeczności lokalnej, w tym zwłaszcza mieszkańców zabudowań leżących najbliżej przedmiotowej inwestycji, przed uciążliwością odorową. Ponadto kwestia braku podstaw normatywnych określających parametry stężeń substancji zapachowych w powietrzu, nie zwalnia organów z obowiązku analizy uciążliwości w tym zakresie, gdyż przedmiotem oceny oddziaływania na środowisko jest identyfikacja, analiza i ocena oddziaływań w kontekście ich "negatywnego oddziaływania na środowisko", a w szczególności bezpośredni i pośredni wpływ na zdrowie i warunki życia ludzi. Zagadnienie uciążliwości odorowej należy przy tym ściśle odróżniać od zagadnienia emisji gazów do powietrza (amoniaku, czy też siarkowodoru). Aczkolwiek ww. gazy mają właściwości odorotwórcze, to dotrzymywanie przez inwestora wymogów co do dopuszczalnego pułapu takiej emisji (wymogi te ściśle określają stosowne przepisy wykonawcze) nie można automatycznie utożsamiać z brakiem uciążliwości odorowych (por. wyrok WSA w Warszawie z 27 marca 2019 r., IV SA/Wa 3406/18, wyrok WSA w Kielcach z 14 grudnia 2016 r., II SA/Ke 730/16). Sąd podkreśla, że brak sparametryzowanych kryteriów dotyczących stopnia ogólnej uciążliwości zapachowej instalacji, nie może uzasadniać odstąpienia w raporcie od jednoznacznej oceny tej uciążliwości.
Zasada przezorności uregulowana w art. 6 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska, zgodnie z którą kto podejmuje działalność, której negatywne oddziaływanie na środowisko nie jest jeszcze w pełni rozpoznane, jest obowiązany, kierując się przezornością, podjąć wszelkie możliwe środki zapobiegawcze, obliguje w pierwszej kolejności autora raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w przypadku, gdy dany rodzaj zagrożenia związanego z realizacją przedsięwzięcia jest trudny do określenia i przewidzenia, do sporządzenia takiej oceny. Jeżeli bowiem z ustaleń faktycznych zinterpretowanych przy wykorzystaniu treści zasady przezorności wynika, że zakres oddziaływania odorowego planowanego przedsięwzięcia jest trudny do przewidzenia, to nie można odstąpić od przeprowadzenia takiej oceny przedsięwzięcia z powołaniem się na brak regulacji prawnych dotyczących jakości zapachowej powietrza. Z treści zasady przezorności, wynika, że dopuszczalne jest ograniczenie bądź zakaz realizacji przedsięwzięcia mogącego negatywnie oddziaływać na środowisko oraz życie i zdrowie ludzi, także w sytuacji, gdy ta możliwość nie została jeszcze w pełni, naukowymi metodami, dowiedziona i wykazana oraz z uwagi na brak regulacji prawnych w tym zakresie. Zasada przezorności oznacza, że należy zapobiegać wszelkim potencjalnym zagrożeniom dla środowiska poniżej poziomu, od którego należy już liczyć się z prawdopodobieństwem ich wystąpienia w przyszłości, wykorzystując w tym celu osiągnięcia nauki. W postępowaniu w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia opartym na zasadzie przezorności istotne znaczenie ma odsunięcie wszelkich potencjalnych zagrożeń związanych z realizacją planowanego przedsięwzięcia. Ingerencje w środowisko powinny być ograniczone niezależnie od rozpoznanego stopnia istniejących obciążeń, tzn. niezależnie od norm immisji. Zakres dozwolonej ingerencji wyznacza dokonanie redukcji emisji w stopniu określonym za pomocą progresywnych reguł techniki (zob. J. Rotko, Normy techniczne w prawie ochrony środowiska, Wrocław 2000, s. 39.).
Brak norm prawnych określających standardy zapachowe instalacji nie może stanowić uzasadnienia dla odstąpienia od stosowania zasady przezorności. Obowiązywanie tej zasady jest konsekwencją potencjalnego ryzyka związanego z wystąpieniem bezpośredniego i pośredniego wpływu przedsięwzięcia na środowisko oraz życie i zdrowie ludzi. Oznacza to, że nawet w sytuacji, kiedy to ryzyko nie może być w pełni udowodnione, udokumentowane lub jego skutki nie mogą być w pełni ustalone z uwagi na niewystarczający stan danych naukowych i wiedzy technicznej oraz brak regulacji prawnych istnieje obowiązek stosowania zasady przezorności (wyrok WSA w Warszawie z 27 marca 2019 r., IV SA/Wa 3406/18).
Z powyższych uwag wynika, że organy administracji nie odniosły się w należyty sposób do wskazanej w wyroku WSA konieczności rzetelnej analizy "znaczącego odziaływania inwestycji", zarówno w kontekście stron postępowania oraz ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z ich przeznaczeniem (art. 74 ust. 3 a pkt 2 i 3 ustawy środowiskowej). Wyjaśnienie tych kwestii, będzie obowiązkiem organu I instancji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, ale przy uwzględnieniu zasięgu i skali przedmiotowej inwestycji na poziomie co najmniej 360 m, przy uwzględnieniu ewentualnego przesunięcia tej inwestycji o 50 metrów (o ile inwestor podtrzyma swój wniosek w tej kwestii). Zobowiązany także będzie do ustalenia czy dochodzi do kumulacji oddziaływań z innymi tego typu obiektami, a także zweryfikuje kwestię możliwości zagospodarowania gnojowicy.
Odnośnie pozostałych zgłoszonych zarzutów dotyczących deklarowanej obsady inwentarza czy też nieprawidłowe wariantowana inwestycji, Sąd nie podziela tych zarzutów, z przyczyn wskazanych w zaskarżonej decyzji. Kolegium w tym zakresie dokonało weryfikacji danych zawartych w Raporcie i we wniosku inwestora odnośnie planowanej maksymalnej obsady trzody chlewnej związanej z realizacją przedsięwzięcia. Po dokonaniu weryfikacji powyższych danych Kolegium uznało, że wielkość obsady wskazana przez Inwestora i stanowiąca w Raporcie punkt wyjścia dla wszelkich ocen i analiz, ma charakter maksymalnej możliwej obsady. To oznacza, że maksymalna obsada w planowanej chlewni wynosi: 1470 szt. x obowiązujący wsp. przeliczeniowy (0,14) = 205,8 - 206,0 DJP. Słusznie Kolegium uznało, że dokonanie własnych ustaleń co do obsady inwentarza w przeliczeniu na DJP miało istotne znaczenie, gdyż bez tych ustaleń nie można było przeprowadzić dalszej oceny oddziaływania planowanej inwestycji na środowisko, uzależnionej od prawidłowo ustalonej maksymalnej możliwej obsady inwentarza, a tym samym dokonania weryfikacji ustaleń Raportu w zakresie prognozowanych parametrów wyjściowych inwestycji, takich jak zużycie wody i paszy, źródeł, zakresu i wielkości oddziaływania planowanej inwestycji w obszarze emisji do powietrza substancji szkodliwych (amoniak, siarkowodór i innych), emisji hałasu, oddziaływania odorowego, wielkości produkowanej gnojownicy i wynikających z tego obowiązków w zakresie jej bezpiecznego dla zdrowia i życia ludzi zagospodarowania. Sąd nie dopatrzył się w tym zakresie żadnych uchybień, tym bardziej, co należy podkreślić, że inwestor na dalszych etapach postępowania i tak związany byłby tą wielkością obsady. Nie uzyskałby zatem decyzji, które nie odpowiadałby ustaleniom zawartych w decyzji środowiskowej.
Podobnie Sąd nie podziela naruszenia przepisów art. 10 k.p.a w zakresie niezapewnienia stronom czynnego udziału w sprawie, czy też naruszenia art. 85 ust. 3 ustawy środowiskowej w zakresie nieudostępnienia treści decyzji (zarzut podniesiony w skardze K. Ch.). W tym zakresie późniejsze tj. kilkudniowe umieszczenie treści decyzji w Biuletynie Informacji Publicznej nie naruszało w/w przepisu, który wskazuje na niezwłoczne podanie do publicznej wiadomości i udostępnienie na okres 14 dni treści decyzji. Strony miały możliwość brania czynnego udziału w postępowaniu niniejszym, co czym świadczą liczne pisma, zaś pewne drobne uchybienia organów w tym zakresie, w ocenie Sądu nie miały zasadniczego wpływu na wynik sprawy.
Uwzględniając powyższe rozważania Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
W związku ze stwierdzonymi wyżej brakami przeprowadzonej oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, w tym zwłaszcza złożonego w sprawie raportu, rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji wezwie inwestora do jego uzupełnienia przy uwzględnieniu zasięgu oddziaływania inwestycji na poziomie co najmniej 360 m i ewentualnie rozważy czy zachodzi konieczność powołania biegłego, do oceny tego raportu w kontekście wcześniej złożonej opinii przez skarżących i przeprowadzonej analizy (audytu obu opracowań), a następnie oceni ponownie ten wniosek po przeprowadzeniu stosownej procedury wynikającej z przepisów u.i.o.ś.. Organ będzie też pamiętał, aby zapewnić czynny udział w każdym stadium postępowania (w tym zakresie Sąd dostrzega drobne uchybienia w zakresie stosowania art. 10 § 1 k.p.a.). Następnie organ I instancji wyda stosowne rozstrzygnięcie eliminując dotychczasowe naruszenia prawa.
O zwrocie skarżącym od organu odwoławczego kosztów postępowania sądowego orzeczono zaś w pkt 2 wyroku na zasadzie art. 200 p.p.s.a., ustalając wysokość tych kosztów w odniesieniu do skarżącego M. K. na kwotę 697 zł (na którą składa się wpis od skargi w kwocie 200 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł oraz kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika, wynikająca z § 14 ust. 1 pkt c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie; Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) oraz na kwotę 714 zł w odniesieniu do skarżących A. i B. Sz. (w tym uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 zł, opłata od pełnomocnictw 2 x 17 zł oraz kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika, wynikająca z § 14 ust. 1 pkt c. ww. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie), na rzecz których orzeczono o zwrocie tych kosztów solidarnie. Ponadto w stosunku do K. Ch. orzeczono o zwrocie kosztów postępowania w kwocie 200 zł (wpis od skargi).