II SA/BK 226/21

II SA/Bk 226/21 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2021-04-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-03-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Elżbieta Lemańska
Elżbieta Trykoszko /przewodniczący/
Grażyna Gryglaszewska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 717/22 - Wyrok NSA z 2023-01-20
II GSK 1693/21 - Wyrok NSA z 2025-01-14
VI SA/Wa 1693/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-12-28
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 859
art. 10a ust. 1, art. 12a ust. 1 i 3, art. 22 ust. 1 pkt 3 i ust. 2a
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.),, asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi U. w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności.
Naczelnik P. Urzędu Celno-Skarbowego w B. decyzją z [...] października 2020 r. nr [...] nałożył na UAB "T." z siedzibą w W. karę pieniężną w wysokości 30.000,00 zł za:
- nieprzedstawienie na wezwanie organu środka transportu wraz z towarem objętym zgłoszeniem [...] w Oddziale Celnym w S. oraz
- nieprzekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem.
Odwołanie od tej decyzji złożyła UAB "T." z siedzibą w W. i zarzuciła:
- naruszenie art. 22 ust. 1 pkt 3 i art. 22 ust. 2a ustawy z 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j. Dz. u. z 2020 r., poz. 859 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa), przez nałożenie dwóch kar administracyjnych za ten sam czyn realizowany podczas jednego przewozu, tj. nie wykonanie obowiązku z art. 12a ust. 3 i art. 10a ust. 1 ustawy, w sytuacji gdy analogiczną karę nałożono w decyzji z [...] października 2020 r. nr [...] dotyczącą zgłoszenia - [...], za ten sam przewóz z naruszeniem ww. obowiązków mimo, że zgłoszenie to dotyczyło przewozu objętego tym samym przewozem tylko innych partii towaru;
- że nie doszło do zawiązania stosunku prawnego skutecznego nałożenia obowiązku, a to wobec wadliwego zaprojektowania systemu SENT i braku umocowania D. S. do odebrania takiego oświadczenia;
- wadliwe zastosowanie art. 22 ust. 3 ustawy, przez ograniczenie się do badania wyłącznie sytuacji finansowej strony.
Wskazując na powyższe naruszenia wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. Ponadto wniesiono o uzupełnienie materiału dowodowego przez przesłuchanie kierowcy dokonującego przewozu, na okoliczność dokonania kontroli przesyłki, zgodnie z oświadczeniem strony złożonym w drodze mailowej w dniu [...] maja 2020 r. W dniu [...] listopada 2020 r. złożono uzupełnienie odwołania w którym podtrzymano wniosek o przesłuchanie kierowcy oraz i zawnioskowano o przeprowadzenie dowodów z zapisów GPS przejazdu przedmiotowych pojazdów w dniu [...] lutego 2019 r. na okoliczność dokonania kontroli w Ś. przez służby celne.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. decyzją z [...] stycznia 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podano, że przedmiotowej sprawie, zgodnie ze zgłoszeniem do rejestru monitorowania przewozów [...] przewoźnikiem wykonującym przewóz była firma: UAB T. z siedzibą na Litwie, która zespołem pojazdów dokonywała przewozu towaru o nazwie Dinitrol ML, Dinitrol Penetrant LT, Dinitrol 77 B Spray, Dinitrol RC 800, klasyfikowanego do pozycji CN 3403 w łącznej ilości 1098,90 kg oraz Dinitrol Autocleaner 7225 klasyfikowanego do pozycji CN2710 w ilości 119,32 kg tranzytem przez terytorium Polski z Niemiec na Litwę. W dniu [...] lutego 2019 r. D. S. przesłał do rejestru monitorowania przewozów zgłoszenie, któremu system nadał numer referencyjny [...]. Wraz z przekazaniem numeru referencyjnego wezwano firmę do przedstawienia środka transportu wraz z towarem do siedziby Oddziału Celnego w S. w celu przeprowadzenia kontroli. Jednocześnie w wezwaniu pouczono stronę o obowiązku powiadomienia organu o planowanej dacie i godzinie dostarczenia towaru oraz grożących karach administracyjnych w przypadku niewykonania obowiązku stawiennictwa się do kontroli. Informacje te zostały podane w języku polskim, angielskim i rosyjskim. Przewoźnik mimo wezwania nie zgłosił się w wyznaczonym miejscu do kontroli, natomiast w dniu [...] lutego 2019 r. o godz. 11:58 opuścił terytorium Polski przez byłe przejście graniczne w B..
W celu wyjaśnienia okoliczności przewozu wystąpiono do przewoźnika z wezwaniem wyjaśnienia przyczyn niestawiennictwa do kontroli w wyznaczonym miejscu oraz wezwano do dostarczenia skanów dokumentów przewozowych tj. CMR, packing list, certyfikatów jakości towaru, danych dotyczących składu chemicznego towaru. W odpowiedzi na powyższe strona oświadczyła, że po raz pierwszy otrzymała dyrektywę do stawienia się w Urzędzie Celnym i z treści wywnioskowała, że może stawić się w Ś. do kontroli, po której wszystko było w porządku. Nikt nie poinformował, że konieczna jest kontrola w urzędzie celnym w S.. W dniu 24 sierpnia 2020 r. wystąpiono, po raz kolejny, do strony o dodatkowe wyjaśnienia dotyczące powodu nie przesyłania do systemu SENT danych geolokalizacyjnych środka transportu o numerach rejestracyjnych [...] na całej trasie przewozu (przerwy w przekazywanych danych), oraz do wykazania zindywidualizowanych okoliczności wskazujących na istnienie "ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego" mogącego stanowić podstawę do odstąpienia od nałożenia kary. Strona nie przedstawiła żadnych wyjaśnień w tym zakresie.
Organ odwoławczy podniósł, że w przedmiotowej sprawie przewoźnik towaru, wskazanego w zgłoszeniu, związanego ze zwiększonym ryzykiem, miał obowiązek, wynikający z art. 12a ust. 3 ustawy, stawienia się na wezwanie w oddziale celnym urzędu celno-skarbowego w S. w celu przeprowadzenia kontroli. Obowiązku tego firma UAB "T." nie dokonała przez co naruszyła art. 12a ust. 3 ustawy. Zgodnie natomiast z art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy w przypadku niewykonania obowiązku, o którym mowa w art. 12a ust. 3 i 4 oraz art. 15 ust. 3 na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 20.000 zł. W związku z tym organ odwoławczy stwierdził, że zasadnie została nałożona kara pieniężna w wysokości 20.000 zł.
Odnośnie nieprawidłowości dotyczącej nieprzekazywania danych geolokalizacyjnych za pośrednictwem geolokalizatora o nr [...] wskazano, że zgodnie z art. 10a ust. 1 ustawy przewoźnik, w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalicacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem. Z treści ust. 2 i ust. 3 wynika, że przewoźnik jest obowiązany wyposażyć środek transportu, o którym mowa w ust. 1, w lokalizator, przepisu ust. 2 nie stosuje się, jeżeli dane geolokalizacyjne środka transportu są przekazywane do rejestru z zewnętrznego systemu lokalizacji. Przepis ten określa obowiązki przewoźnika dotyczące zgłoszenia w rejestrze zgłoszeń do systemu SENT jak i związane z samym przewozem towarów przez terytorium kraju. Treść przepisu nakazuje obligatoryjnie zapewnienie przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych. W trakcie prowadzonego postępowania sprawdzono dane geolokalizacyjne z ww. lokalizatora dotyczące przewozu i stwierdzono, że od miejscowości F. od 16:33 [...].02.2019 r. do momentu wyjazdu z terytorium Polski w miejscowości B. tj. 11:58 [...].02.2019 r. nie były częściowo przekazywane dane geolokalizacyjne do rejestru SENT o aktualnym położeniu środka transportu. Pomimo zgłoszenia do rejestru monitorowania przewozów drogowych numeru urządzenia GPS, nie były przekazywane przez cały czas dane geolokalizacyjne do rejestru SENT o aktualnym położeniu środka transportu. Organ odwoławczy podniósł, że do wypełnienia wymogów stawianych ustawą nie jest wystarczające wyposażenie pojazdu w lokalizator, a następnie nie podjęcie dalszych działań zmierzających do zapewnienia bieżącego, ciągłego przekazywania do rejestru monitorowania przewozów danych geolokalizacyjnych środka transportu. Zgodnie z art. 22 ust. 24 ustawy, w przypadku niewywiązywania się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10.000 zł. Stąd też, zdaniem organu odwoławczego, zasadnie również nałożono i tę karę.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy stwierdził, że nie zasługują one na uwzględnienie. I tak niezasadny jest zarzut dotyczący nałożenia dwóch kar administracyjnych za ten sam czyn realizowany podczas jednego przewozu. Organ podniósł, że zgodnie z art. 2 pkt 16 ustawy "zgłoszeniem" jest zgłoszenie przewozu towaru do rejestru zgłoszeń określonej ilości tego samego rodzaju towaru albo określonej ilości różnych rodzajów towaru przewożonych od jednego nadawcy towaru do jednego odbiorcy towaru, do jednego miejsca dostarczenia towaru, jednym środkiem transportu. W związku z powyższym, w przypadku gdy towar przewożony jest tym samym środkiem transportu, a jest kierowany, jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie, do dwóch różnych odbiorców należy dokonać dwóch różnych zgłoszeń do rejestru monitorowania przewozów. W niniejszej sprawie UAB "T." jako przewoźnik miał obowiązek dokonania dwóch oddzielnych zgłoszeń w systemie SENT (z którego się wywiązał) z uwagi na fakt, że towar jednego przejazdu był dostarczany/odbierany przez dwa różne podmioty. Przepis ustawy wyraźnie wskazuje, że zgłoszeniem objęty jest towar przewożony od jednego nadawcy do jednego odbiorcy, do jednego miejsca dostarczenia towaru. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. W przedmiotowym zgłoszeniu [...] podmiotem odbierającym był podmiot M. Ltd (postępowanie o nr [...]), natomiast w zgłoszeniu [...]odbierającym był podmiot UAB M. (postępowanie o nr [...]). W przedmiotowej sprawie dwa zgłoszenia zostały prawidłowo wystawione nie ze względu, jak to wskazuje pełnomocnik strony, na przekroczenie ilości pozycji w jednym zgłoszeniu, a ze względu na dwa podmioty odbierające, oraz ze względu na inne partie towarów i wystawienie dwóch listów przewozowych mimo, że dotyczyły przewozu jednym pojazdem. W sprawie zostały dokonane przewozy do dwóch odbiorców, różnych towarów, za pomocą dwóch różnych zgłoszeń mimo, że dokonano ich za pomocą jednego przewozu.
Odnosząc się do zarzutu braku umocowania D. S. do odebrania zawiadomienia o kontroli oraz wadliwego zaprojektowania systemu PUESCO wyjaśniono, że zgodnie z instrukcją rejestracji PUESC, dostępną na stronie internetowej pod adresem [...], przewoźnicy którzy przesyłają, uzupełniają lub aktualizują zgłoszenia powinni posiadać podstawowy poziom dostępu do PUESC. Uwierzytelnienie takiej osoby na PUESC polega na podaniu loginu i hasła. Konto może założyć osoba fizyczna np. właściciel firmy, organ spółki lub pracownik przewoźnika, która wykonuje czynności tylko w tzw. "kontekście własnym". A zatem dokonujący zgłoszenia działał w imieniu spółki T., będącej przewoźnikiem wrażliwych towarów. Zgodnie z art. 12a ust. 1 ustawy, wezwanie do przedstawienia środka transportu jest przesyłane wraz z numerem referencyjnym zgłoszenia do systemu SENT, zatem osoba dokonująca zgłoszenia (użytkownik rejestrujący zgłoszenie), która jednocześnie jest odbiorcą tego numeru referencyjnego, z mocy prawa, jest uprawniona do odbioru wezwania, które jest wysyłane jednocześnie z nadanym numerem referencyjnym. Oznacza to, że w tym zakresie nie jest konieczne dodatkowe upoważnienie czy też oświadczenie. Podniesiono przy tym, że podmiot prowadzący działalność gospodarczą, a więc działalność w celach zarobkowych, musi dołożyć maksimum staranności, aby była ona prowadzona zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, powierzać zadania do wykonania odpowiednim osobom, kontrolować ich działania, a w razie ewentualnych uchybień musi mieć świadomość ponoszenia odpowiedzialności. W związku z tym, argumentem w niniejszej sprawie nie może być stwierdzenie, że D. S. nie miał umocowania do odbierania wezwania do kontroli. Za działania przedstawiciela przewoźnika, jakim niewątpliwie jest osoba zgłaszająca w imieniu przedsiębiorcy przewozy do rejestru, odpowiada bezpośrednio przewoźnik i to na nim spoczywa ciężar administracyjnej odpowiedzialności za ewentualne skutki podejmowanych przez nich działań podczas realizacji przewozu. Firma jako profesjonalny przewoźnik jest zobowiązana do rzetelnego wywiązywania się z zadań wynikających z ustawy, ponieważ za uchybienie przypisanym normom grożą kary administracyjne i to firma ponosi odpowiedzialność za poczynione błędy.
Odnośnie zgłoszenia się przedmiotowym pojazdem o numerach rejestracyjnych [...] do kontroli w Ś. podano, że organ pierwszej instancji sprawdził rejestr zgłoszeń SENT pod kątem odnotowania kontroli przewozu, który zawiera wszystkie kontrole dokonane przez funkcjonariuszy celno-skarbowych i stwierdził, że nie zawierał on informacji o przeprowadzeniu takiej kontroli. Ponadto w toku postępowania strona nie przedstawiła dowodów w postaci protokołu dokonanej w Ś. kontroli. Zdaniem organu odwoławczego z powyższego wynika, że kontrola w Ś. nie miała miejsca, a zatem przerwy w przekazywaniu do systemu SENT danych geolokalizacyjnych środka transportu nie były spowodowane czynnościami kontrolnymi. Wbrew twierdzeniu pełnomocnika w aktach sprawy brak jest jakiejkolwiek informacji potwierdzającej przeprowadzenie w Ś. kontroli.
Odnosząc się do zgłaszanych wniosków dowodowych w zakresie przesłuchania kierowcy dokonującego przewozu oraz przeprowadzenia dowodu z zapisów GPS przejazdu pojazdów [...] w dniu [...] lutego 2019 r. na okoliczność dokonania kontroli w Ś. przez służby celne, organ odwoławczy podniósł, że zapisy GPS obrazują jedynie trasę przejazdu i nie stanowią dowodu na przeprowadzenie kontroli przez służbę celno-skarbową. Zdaniem organu odwoławczego fakt nieprzeprowadzenia w Ś. kontroli wynika wprost z systemu i nie ma konieczności ustalania tego faktu w drodze przesłuchania kierowcy lub analizy zapisów GPS. Powyższe fakty zostały udowodnione innymi dowodami dlatego tez organ stwierdził, że nie ma podstaw do uzupełnienia materiału dowodowego we wnioskowanym zakresie.
Zdaniem organu odwoławczego w sprawie nie naruszono zasady proporcjonalności. Odnosząc się do tego zarzutu wskazano, że przepisy ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia zasad systemu monitorowania przewozu tzw. wrażliwych towarów. Nałożenie kary jest obligatoryjne. Organy nie mogą uznaniowo oceniać okoliczności każdego przypadku naruszenia przepisów, wśród których mogą się zdarzać przypadki niezamierzonych naruszeń ustawy, będące skutkiem błędu, omyłki czy działań zewnętrznych. Wskazano, że ustawodawca w ustawie o SENT uwzględnia zasadę proporcjonalności, stosując różne stawki kar za różne przewinienia. Ponadto zasada ta jest realizowana poprzez wprowadzenie progów ilościowych determinujących objęcie określonych towarów systemem monitorowania.
Odnosząc się do kwestii odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej stwierdzono, że przepisy ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów, uregulowały w sposób bardzo wąski możliwość stosowania tej instytucji. Odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej jest uzasadnione jedynie w przypadkach, które zostały spowodowane działaniem czynników, na które przewoźnik nie miał wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania. Przypadki takie muszą być nadzwyczajne, gdyż z instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie można czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia od tej zapłaty. Podano, że zawarte w art. 22 ust. 3 ustawy, pojęcia "interesu publicznego" i "ważnego interesu przewoźnika" są pojęciami nieokreślonymi i muszą być oceniane na podstawie wszechstronnego i wnikliwego rozważenia całego materiału dowodowego przy uwzględnieniu okoliczności, że zadaniem organów podatkowych jest również dbanie o wpływy do budżetu państwa. W sprawie niniejszej badając istnienie przesłanki ważnego interesu przewoźnika, w związku z nieprzedstawieniem przez stronę informacji o jej sytuacji finansowej, organ pierwszej instancji, oparł się na informacji pozyskanych ze strony internetowej firmy https://www.rekvizitai.lt, z której wynika, że firma jest w dobrej kondycji finansowej. Firma działa od 2006 r. i zatrudnia 114 pracowników. Główną działalnością firmy jest logistyka, transport drogowy i sprzedaż samochodów. Roczny przychód w 2018 r. kształtował się na poziomie od 5000001 do 10000000 Euro. Od początku obowiązywania ustawy, tj. od 18 kwietnia 2017 r. do 13 lutego 2019 r. strona łącznie zarejestrowała w systemie SENT kilkadziesiąt zgłoszeń towarów z tytułu tranzytu towarów "wrażliwych" przez terytorium Polski. Powyższe, zdaniem organu odwoławczego, świadczy, że strona znała przepisy i miała wiedzę na temat funkcjonowania ustawy o systemie monitorowania przewozów drogowych i kolejowych. Organ ocenił, że w przedmiotowej sprawie nie istnieje groźba utraty przez spółkę płynności finansowej, czy brak możliwości regulowania zobowiązań. Nie można odstąpić od nałożenia kar pieniężnych, gdy sytuacja strony nie jest wyjątkowa, uzasadniająca przyznanie ulgi. Organ odwoławczy uznał, że stwierdzone w sprawie niniejszej naruszenia nie powstały w związku ze szczególnymi zdarzeniami, niezależnymi od sposobu postępowania strony, (np. zdarzenie losowe, wypadek, sytuacja nadzwyczajna), a wręcz przeciwnie były bezpośrednią konsekwencją działania spółki jako przewoźnika. Wskazano, że znana jest z urzędu informacja, że jest to pierwszy transport towarów wrażliwych przez tego przewoźnika, w którym stwierdzono nieprawidłowości. Jednak fakt, że naruszenie ustawy dotyczy nie stawienia się na wezwanie do kontroli, co uniemożliwiło kontrolę przewożonego przez terytorium Polski towaru, oraz nie przekazywania danych geolokalizacyjnych z nieuzasadnionymi przerwami, czyli tych, tak naprawdę od których zależy poprawność systemu monitorowania, nie jest w interesie publicznym, aby ulgowo traktować podmiot, który uniemożliwia prawidłowe działanie systemu kontroli. Wskazane przez stronę argumenty takie jak: brak umocowania odbierania oświadczeń ze strony polskich organów administracji, odbycie rzekomej kontroli w Ś., brak wiedzy o kontroli, ograniczenie się do kontroli tylko sytuacji ekonomicznej, wymierzenie kar nieproporcjonalnie do przewinienia nie są sytuacjami nadzwyczajnymi, które wskazywałyby na istnienie ważnego interesu przewoźnika i interesu publicznego uzasadniającego odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Reasumując, stwierdzono, że w przedmiotowej sprawie, wbrew temu co podnosi w odwołaniu pełnomocnik, nie zaistniały nadzwyczajne okoliczności, które wskazywałyby na istnienie ważnego interesu przewoźnika lub interesu publicznego uzasadniających możliwość skorzystania z instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Wydanie rozstrzygnięcia odstępującego od wymierzenia kary stanowiłoby nienależną stronie subwencję z budżetu państwa i prowadziłoby do nierównomiernego traktowania pozostałych przewoźników drogowych, którzy spełniają wymogi wymagane przedmiotową ustawą. W świetle powyższego, za niezasadny uznano także zarzut naruszenia art. 22 ust. 3 i art. 26 ust. 3 ustawy.
Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego wniosła UAB T. z siedzibą w W. i zarzuciła naruszenie:
- art. 121 § 1 i 2, art. 122, art. 187 § 1 i 2, art. 191, art. 210 § 4 O.p., przez pominięcie przeprowadzenia dowodu z zeznań kierowcy, o co wnoszono w piśmie z [...] listopada 2020 r., na okoliczność dokonania kontroli przewozu w Ś. w dniu [...] lutego 2019 r. i w kontekście udzielania organowi takich informacji za e-mailem z [...] maja 2020 r. i na tę samą okoliczność z zapisów GPS przedstawionych za tym pismem, przez co naruszono reguły postępowania wskazane w przywołanych przepisach, w konsekwencji nie dokonano należytego wyjaśnienia sprawy, eliminując dowody które potencjalnie mogłoby być dla strony korzystne;
- art. 22 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 12a ust.3 oraz 22 ust. 2a w zw. z art. 10a ust. 1 ustawy, przez nałożenie nieznanych ustawie podwójnych kar za naruszenia wskazane w tym przepisie, podczas jednego przewozu wykonywanego przez pojazdy [...] w dniach [...]/02/2019, podczas gdy z przepisów tych nie wynika uprawnienie do multiplikowania kar w zależności od liczby zgłoszeń SENT związanych z danym pojedynczym przewozem.
Wskazując na powyższe naruszenia spółka wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia celem ustalenia czy doszło do kontroli przesyłki w UC w Ś. i przeprowadzenie dowodów wnioskowanych w pismach z 6 listopada 2020 r., ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania z tego względu, że nałożono dwie kary za ten sam delikt.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że strona zgodnie z instrukcją otrzymaną od organów kontrolnych poddała się kontroli w granicznym w Ś. w dniu [...]/02/2019. Na tę okoliczność przedstawiono zapis GPS i zawnioskowano o przesłuchanie kierowcy. Organ nie przeprowadziły tych dowodów. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wnioskowane przez stronę środki dowodowe nie mogą konkurować z dowodem w postaci braku adnotacji o kontroli w urzędowym rejestrze. Stanowisko takie narusza przepisy postępowania i podważa zaufanie do organów kontroli. Nie było bowiem żadnych przeszkód żeby przesłuchać świadka, pod rygorem odpowiedzialności karnej i skonfrontować zeznania z innymi dowodami oraz zarządzić przeprowadzenie dowodu z zapisów monitoringu w UC Ś. z [...]/02/2019. Przepisy postępowania naruszono także w zakresie braku danych geolokalizacyjnych. Organy przyjęły, że strona nie wskazała co było przyczyną przerwy. Tymczasem strona wiedzy w tym zakresie nie ma. Jak wynika z ustaleń faktycznych stosowne oprogramowanie zainstalowano i urządzenie po przekroczeniu granicy włączono. Organ nie sprawdził czy doszło w tym czasie do awarii globalnej lub regionalnej. Nawet hipotetycznie nie ustalono przyczyny braku sygnału. Podczas gdy okoliczności te można było wyjaśnić w toku przesłuchania kierowcy. Organ stanął na stanowisku, że samo stwierdzenie braku sygnału GPS niezależnie od przyczyny tego stanu rzeczy rodzi odpowiedzialność strony. W toku postępowania nie ustalono jakiego rodzaju zachowanie strony spowodowało brak zapisu sygnału GPS i nie wskazano nawet prawdopodobnych przyczyn. Przy czym nie jest sporne, że urządzeniem lokalizacyjnym się posługiwano, po uprzednim wgraniu nowej wersji aplikacji i zarejestrowania go w systemie PUESC, także podczas przewozu było ono włączone.
Nadto zdaniem strony skarżącej nie jest dopuszczalne podwójne karanie za jeden transport, nawet jeśli objęty był on więcej niż jednym zgłoszeniem. Organ na podstawie dwóch decyzji nałożył 60 000 zł kar, tylko z tej przyczyny, że dokonano więcej niż jednego zgłoszenia. Podczas gdy sankcje za naruszenia art. 12a ust. 3 i art. 10a ust. 1 ustawy, wynoszą 20 000 i 10 000 zł. Przepisy te wiążą odpowiedzialność przewoźnika z deliktem, który ma związek z jego konkretnym zachowaniem, a nie z liczbą dokonanych przez niego zgłoszeń, związanych z pojedynczym przewozem. Przeciwna wykładnia, zaprezentowana przez organ, ma charakter rozszerzający i prowadzi do obejścia przepisów o wysokości sankcji administracyjnych i sprzeczna jest z regułami wykładni językowej i celowościowej, które dotyczą w pierwszej kolejności monitoringu przewozu objętego zgłoszeniami, a dopiero w dalszej kolejności kontroli samych zgłoszeń. Z art. 12a ust. 3 wynika bowiem, że obowiązkiem kontroli objęty jest przewóz w rozumieniu art. 2 pkt 9 ustawy, a nie zgłoszenie/a, o którym mowa w art. 2 pkt 16 ustawy, jak twierdzi organ. To samo dotyczy obowiązku ustanowionego w art 10a ust. 1 ustawy, gdzie także mowa jest o zapewnieniu monitoringu przewozu, a nie zgłoszenia. W przepisie sankcyjnych nie ma mowy o karze za każde zgłoszenie, dlatego nawet w razie wątpliwości, wykładnia rozszerzająca przepisów sankcyjnych jest niedopuszczalna. Względy celowościowe także potwierdzają zaprezentowane poglądy. Argumentując bowiem ad absurdum, gdyby przewoźnik dokonał zgłoszenia np. 100 przesyłek, co jest możliwe w przypadku przewozów drobnicowych, kara wyniosłaby 3 000 000 zł. Akceptacja tego poglądu nie jest możliwa. Ponadto nałożona de facto kara łączna 60000 jest wyższa, niż gdyby w ogóle zgłoszenia nie dokonano. W takim bowiem wypadku kara wynosiłaby 20 000 zł (art. 22 ust.1 pkt 1 ustawy). Powyższe także potwierdza konieczność literalnej wykładani art. 22 ust.1 pkt 3 i ust. 2a w powiązaniu tych sankcji z przewozem, a nie ze zgłoszeniem.
Podtrzymano stanowisko odnośnie nienawiązania stosunku administracyjnego - obowiązku stawienia się do kontroli, a to wobec nie posiadania stosownego umocowania u dokonującego zgłoszenia D. S.. Podniesiono, że osoba ta była upoważniona wyłącznie do dokonywania zgłoszeń. Potwierdzono to, poprzez zaznaczenie kwadratu w poz. 12 zgłoszenia SENT. Czynność ta stanowiła oświadczenie tej osoby, że jest upoważniony do złożenia zgłoszenia. Organy nie zawarły w tym dokumencie oświadczenia potwierdzającego istnienie umocowania do odbioru oświadczenia organu o obowiązku dokonania kontroli, zapewne z powodu braku umocowania ustawowego lub przez przeoczenie. Nie zmienia to faktu, że dowodu na istnienie takiego umocowania brak. Podniesiono, że w art. 12a ust. 1 ustawy, mowa jest o otrzymaniu wezwania do poddania się kontroli przez przewoźnika, a nie przez osoby dokonujące zgłoszenia za niego. Natomiast w art. 2 pkt 8 ustawy, przez przewoźnika rozumie się osobę fizyczną, prawą lub jednostkę nieposiadającą osobowości prawnej, prowadzącą działalność gospodarczą, wykonującą przewóz towarów. Żadną z tych osób D. S. nie był. System PUESC powinien być tak zaprojektowany, ażeby strona w sposób pewny wiedziała czego się od niej wymaga. Dlatego uzależnienie otrzymania numeru referencyjnego od potwierdzenia odbioru komunikatu o kontroli, przez uprawnionego zgłaszającego, jest w jak najlepszym interesie przewoźnika i samego organu. Formalnie nie zawiązał się więc stosunek prawny, którego treścią było stawienie się do kontroli. A przyczyną tego stanu rzeczy były wady projektowe systemu PUESC. Nie mogło dojść do zawiązania się stosunku prawnego między organem a spółką za pośrednictwem D. S., który nie działał w imieniu i na rzecz spółki.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i generalnie podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.
Skarga podlega oddaleniu.
Na wstępie należy wyjaśnić, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II WSA w Białymstoku z 19 kwietnia 2021 r. wydanego w oparciu o art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 z późn. zm.), w związku z zarządzeniem Prezesa NSA z 16 października 2020 r.
Przedmiotowe kary pieniężne zostały nałożone na podstawie przepisów ustawy z 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2020 r., poz. 859 ze zm., dalej: ustawa o SENT). Sąd, kontrolując zaskarżoną decyzję, miał na uwadze, że w dacie spornego przewozu i niewykonania związanych z nim obowiązków brzmienie przepisów ustawy wynikało z Dz. U. z 2018 r., poz. 2332, a dopiero później zostało zmienione, z tym że zakres zmiany nie dotyczył okoliczności istotnych w sprawie niniejszej z punktu widzenia odpowiedzialności spółki.
W ocenie sądu, organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy przypisując skarżącej (jako przewoźnikowi) niewykonanie obowiązków wynikających z przewozu objętego zgłoszeniem. Zdaniem sądu prawidłowo, ocenił organ odwoławczy, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, nie zachodzi potrzeba jego uzupełnienia w zakresie przesłuchania kierowcy i zapisów GPS na okoliczność kontroli w UC w Ś.
Zgodnie z art. 191 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (dalej: O.p.) – stosowanym odpowiednio, podobnie jak i pozostałe przepisy O.p., z mocy art. 26 ust. 5 ustawy o SENT - organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W tym celu podejmuje wszelkie niezbędne działania celem wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 122 O.p.) oraz jest zobowiązany zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 187 § 1 i 2 O.p.). W sprawie niniejszej analiza wszystkich znajdujących się w aktach sprawy dowodów, przy zastosowaniu zasad logiki i doświadczenia życiowego, doprowadziła organ do trafnej konkluzji o tym, że strona nie wykonała obowiązków wynikających z przewozu objętego zgłoszeniem. Dowody zostały ocenione w całokształcie, bez przekroczenia zasady swobodnej ich oceny, zaś uzasadnienia decyzji są w tym zakresie wyczerpujące. Przepisy art. 191 i art. 210 § 4 O.p. nie zostały również naruszone, bowiem uzasadnienia decyzji zawierają wyczerpujące przedstawienie stanu faktycznego, stanowiska organu odnośnie oceny dostępnych dowodów oraz zawierają wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Wyłącznie zaprzeczenie faktom z akt wynikającym nie jest wystarczające, w okolicznościach niniejszej sprawy, do powzięcia ustalenia innego niż poczyniły organy i do odmowy zastosowania przepisów stanowiących podstawę ukarania.
Niewątpliwie w stanie faktycznym sprawy miała zastosowanie ustawa o SENT. Według treści zgłoszenia przewozem miały być objęte towary podlegające monitorowaniu ze względu na klasyfikację i wagę (towar klasyfikowany do pozycji CN 3403 w łącznej ilości 1098,90 kg oraz do pozycji CN2710 w ilości 119,32 kg).
Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o SENT, w przypadku przewozu towaru z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego albo państwa trzeciego przewoźnik jest obowiązany przesłać do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, zgłoszenie i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia. Zgodnie z art. 2 pkt 8 ustawy o SENT, przewoźnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, prowadząca działalność gospodarczą, wykonującą przewóz towarów.
Zdaniem sądu, prawidłowo wygenerowano zgłoszenie zawierające wystosowane do przewoźnika, na podstawie art. 12a ust. 3 ustawy o SENT, wezwanie do przedstawienia środka transportu w oddziale celnym urzędu celno-skarbowego zlokalizowanego najbliżej miejsca zakończenia przewozu na terytorium kraju w celu przeprowadzenia kontroli.
Jak wynika ze zgłoszenia, dokonała go osoba o nazwisku D. S.. Wraz z wygenerowanym automatycznie numerem referencyjnym zgłoszenia przewoźnik otrzymał – zgodnie z art. 12a ust. 3 "przesłane wraz z numerem referencyjnym" – wezwanie do przedstawienia środka transportu wraz z towarem we wskazanym w wezwaniu miejscu. Jak wynika z formularza zgłoszenia, wezwanie stanowiło element tego formularza, jest sporządzone w trzech językach (polskim, angielskim i rosyjskim), wskazuje numer referencyjny zgłoszenia, którego dotyczy, zawiera pouczenie o możliwości przyspieszenia czynności kontrolnych przez zgłoszenie się pod wskazany adres, jak również zawiera pouczenie o karze pieniężnej w przypadku niewykonania obowiązku stawienia się do kontroli.
Jak wyżej wskazano, expressis verbis z art. 12a ust. 1 ustawy o SENT wynika, że wezwanie jest "przesłane wraz z numerem referencyjnym". Zatem osoba dokonująca zgłoszenia w imieniu przewoźnika musi być uprawniona do odebrania numeru referencyjnego, a jeśli wraz z tym numerem przesyłane jest wezwanie, to również i do odebrania tego wezwania. W ocenie sądu – wobec treści art. 12a ust. 1 i konstrukcji formularza zgłoszenia - nie ma potrzeby poszukiwania odrębnych podstaw prawnych do legitymizowania osoby dokonującej zgłoszenia także do odebrania wezwania do kontroli. Automatyczność procesu rejestracji zgłoszenia, nadawania numeru referencyjnego i informowania o tym numerze wraz z wezwaniem, verba legis przesądza o tym, że pracownik uprawniony do zgłoszenia jest uprawniony do odebrania numeru referencyjnego i wezwania. Wąskie pojmowanie upoważnienia do zgłoszenia (literalnie jako wyłącznie "upoważnienie do złożenia niniejszego zgłoszenia w imieniu i na rzecz podmiotu zobowiązanego" – vide treść pozycji 12 zgłoszenia) oznaczałoby nie tylko wykluczenie otrzymania wezwania ale i wykluczenie uprawnienia do odebrania numeru referencyjnego. Ten zaś, jak wyżej wskazano, jest przesyłany razem z wezwaniem. Dodać przy tym należy, że zgodnie z art. 9 ust. 3 ustawy o SENT, przesłanie, uzupełnienie i aktualizacja zgłoszenia przez przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego albo przewoźnika pociągają za sobą skutki dla reprezentowanego.
Wskazać należy, że ustawa o SENT zawiera autonomiczne przepisy regulujące kontrolę przewozu towarów. Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 2, kontrola przewozu polega na sprawdzeniu przestrzegania obowiązków w zakresie odpowiednio zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym, czemu służy m.in. wezwanie do przedstawienia środka transportu wraz z towarem wystosowane na podstawie art. 12 ust. 1 i 3 ustawy. Stosownie do treści art. 13 ust. 2 ustawy o SENT, kontrola obejmuje weryfikację danych zawartych w dokumentach okazanych przez kierującego, dokonanie oględzin towaru, w tym pobranie próbki towaru, oraz weryfikację wskazań lokalizatora albo zewnętrznego systemu lokalizacji. Zgodnie zaś z ust. 7 pkt 1 ustawy, w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w toku kontroli lub na żądanie kontrolowanego, kontrolujący sporządza protokół.
W sytuacji faktycznej takiej jak w sprawie niniejszej, gdy wobec niestawienia się do kontroli nie było możliwości jej przeprowadzenia i zweryfikowania na miejscu stanu faktycznego ze zgłoszeniem, występując do strony organ podjął próbę wyjaśnienia sytuacji strony tak samo, jakby podjął tę próbę w trakcie kontroli bezpośredniej, a następnie sporządził protokół odzwierciedlający wynik wyjaśnienia. Zdaniem sądu, uchylanie się przewoźnika od udzielenia odpowiedzi na wezwania organu, nieprzedłożenie żądanych dokumentów nie może zwalniać przewoźnika od określonej odpowiedzialności.
W trakcie postępowania wszczętego postanowieniem z [...] września 2020 r. strona nie przedstawiła żadnych wyczerpujących i przekonujących dowodów podważających ustalenia protokołu kontroli, treść zgłoszenia, treść listu CMR i pozostałych dokumentów. Z kolei analiza aktywności organu w trakcie postępowania (postanowienie o wszczęciu, kierowane wezwania i pouczenia), poinformowanie o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów wskazują, że nie doszło do naruszenia przepisów procesowych o zapewnieniu stronie udziału w postępowaniu oraz zasady budzenia zaufania do organów podatkowych i udzielania niezbędnych wyjaśnień (art. 121 § 1 O.p.). W szczególności jeszcze raz podkreślić należy, że zasadnie organ odwoławczy pominął wnioski dowodowe zgłoszone przez stronę w postaci przesłuchania kierowcy dokonującego przewozu oraz przeprowadzenia dowodu z zapisów GPS na okoliczność dokonania kontroli w Ś. przez służby celne. Jak słusznie podniósł organ odwoławczy po pierwsze zapisy GPS obrazują jedynie trasę przejazdu i nie stanowią dowodu na przeprowadzenie kontroli przez służbę celno-skarbową. Nadto fakt nieprzeprowadzenia w Ś. kontroli wynika wprost z systemu, który nie zarejestrował takiej kontroli. Strona zaś nie dołączyła do akt protokołu z tej kontroli.
W ocenie sądu, organy prawidłowo zastosowały także podstawę prawną ukarania w zakresie nieprzedstawienia środka transportu do kontroli i określiły wysokość kary (art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy o SENT). Sąd zauważa przy tym, że wezwanie otrzymane przez przewoźnika wraz z numerem referencyjnym zgłoszenia zawierało wyraźne pouczenie o karach administracyjnych, zaś w pouczeniu zawartym w postanowieniu o wszczęciu postępowania wskazano, że prosi się "o przekazanie informacji, dokumentów uzasadniających ważny interes przewoźnika lub interes publiczny, które mogą wpłynąć na treść wydanego na zakończenie postępowania rozstrzygnięcia".
Odnośnie drugiego z przypisanych naruszeń ustawy o SENT wskazać trzeba, że zgodnie z art. 10a tej ustawy, przewoźnik, w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem (ust. 1); przewoźnik jest obowiązany wyposażyć środek transportu, o którym mowa w ust. 1, w lokalizator (ust 2); przepisu ust. 2 nie stosuje się, jeżeli dane geolokalizacyjne środka transportu są przekazywane do rejestru z zewnętrznego systemu lokalizacji (ust. 3).
Powyższy przepis nakłada na przewoźnika obowiązek zapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem w trakcie całego przejazdu za pomocą lokalizatora lub z zewnętrznego systemu lokalizacji. Trafnie wskazały organy, że nie jest wypełnieniem tego obowiązku wyłącznie wskazanie numeru urządzenia GPS w zgłoszeniu do systemu SENT, w sytuacji gdy podczas całego przejazdu urządzenie to nie przesyła danych. Należy podzielić argumentację organu, zgodnie z którą skarżąca spółka jako przewoźnik, a więc podmiot profesjonalny, jest obowiązana zaznajomić osoby działające w jej imieniu i świadczące na jej rzecz pracę wiążącą się z wypełnianiem konkretnych wymagań ustawowych – z tymi wymaganiami oraz umożliwić im wypełnienie tych wymagań. Organ nadto zwrócił się o wyjaśnienie powodów niewypełnienia wymagania z art. 10a ust. 1 ustawy o SENT, tzn. wyjaśnienia co było powodem nieprzesyłania danych geolokalizacyjnych przedmiotowego środka transportu. Spółka nie ustosunkowała się do tego wezwania. Przypomnieć należy, że organ ustalił fakt przekroczenia granicy przez samochód ciężarowy o numerach rejestracyjnych [...] w dniu [...] lutego 2019 r. w miejscowości B., co świadczy o tym, że przejazd tym pojazdem był realizowany. To zaś, w powiązaniu z faktem dokonania zgłoszenia i jego niezdezaktualizowaniem na podstawie art. 8 ust. 3 ustawy o SENT uprawnia do wniosku o prawidłowym przypisaniu spółce niezrealizowania obowiązków z art. 10a ust. 1 ustawy o SENT. W konsekwencji prawidłowo nałożono karę pieniężną w wysokości 10.000 zł na podstawie art. 22 ust. 2a ustawy o SENT.
Bez naruszenia prawa wykluczono przesłanki uzasadniające odstąpienie od ukarania wynikające z art. 22 ust. 3 ustawy o SENT. Zgodnie z tym przepisem, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-2a, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Stosownie do treści art. 26 ust. 3 ustawy o SENT, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie: 1) nie stanowi pomocy publicznej albo 2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo 3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.
Przepisy ustawy o SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów. Zostały przy tym ukształtowane tak, że przewidują sankcje pieniężne za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów, a więc są niezależne od winy odpowiedzialnego podmiotu. Nałożenie kary jest obligatoryjne. Organy decyzyjne nie mogą uznaniowo oceniać okoliczności każdego przypadku naruszenia przepisów, wśród których zdarzać się mogą przypadki naruszeń ustawy niezamierzone, będące skutkiem błędu, omyłki czy działania przyczyn zewnętrznych. Jak wskazano w uzasadnieniu projektu ustawy o monitorowaniu drogowego przewozu towarów (druk 1244), sankcjami zostali objęci wszyscy uczestnicy przewozu, tzw. uczestnicy "łańcucha dostaw" podlegającego systemowi monitorowania, a wysokość kar została uzależniona od ich roli i obowiązków na nich nałożonych. System kar z uwagi na sposób ich wymierzania jest czytelny, łatwy do stosowania i przejrzysty (nieprawidłowość = kara administracyjna albo grzywna w określonej wysokości). Istotnie, przyznać trzeba, że kara za nieprzedstawienie środka transportu wraz z towarem objętym zgłoszeniem oraz za nieprzesyłanie danych geolokalizacyjnych jest wysoka, ale ma ona spowodować, by naruszenia przepisów były nieopłacalne. Sankcja ma odstraszać i działać prewencyjnie. Konstrukcja oraz sposób zredagowania przepisów regulujących obowiązek przestrzegania norm związanych z systemem monitorowania drogowego przewozu towarów jest na tyle precyzyjny i jednoznaczny, że wyklucza możliwość swobodnej interpretacji tych uregulowań zarówno przez osoby dokonujące kontroli drogowej, jak też przez organy prowadzące postępowania. Odnosząc powyższe do sprawy niniejszej wskazać należy, że konstrukcja przepisu art. 22 ust. 1 pkt 3 i ust. 2a ustawy o SENT, wskazuje jednoznacznie na odpowiedzialność obiektywną, niedopuszczającą różnicowania odpowiedzialności podmiotów w zależności od przyczyn niedopełnienia obowiązków wynikających z ustawy.
Zdaniem sądu organy obydwu instancji prawidłowo zinterpretowały przesłanki "ważnego interesu przewoźnika" oraz "interesu publicznego". Podkreślić przy tym należy, że mimo pouczenia w postanowieniu o wszczęciu postępowania, strona skarżąca nie przedstawiła jakichkolwiek przesłanek oraz jakiejkolwiek dokumentacji czy okoliczności wskazujących na wystąpienie sytuacji nadzwyczajnej uniemożliwiającej uiszczenie kary czy choć ogólnie charakteryzujących jej sytuację finansową. Mimo braku współdziałania skarżącej w tym zakresie, organ z urzędu uzyskał informacje o sytuacji ekonomicznej spółki na podstawie dostępnych danych z systemu. Dokonał uproszczonej analizy sytuacji ekonomicznej spółki. Dowiódł wielkości prowadzonej działalności, niewystępowanie złej sytuacji ekonomicznej czy braku płynności. Organ pierwszej instancji zatem, przy prawidłowo zaprezentowanym w uzasadnieniu decyzji rozumieniu pojęcia "ważny interes przewoźnika", nie miał możliwości sformułowania oceny o wystąpieniu tej przesłanki odstąpienia od ukarania, w tym nie miał możliwości dokonania innej niż wyżej przedstawiona, uproszczona analiza ekonomiczna sytuacji przewoźnika. Natomiast wyłącznie fakt surowości kary nie świadczy jeszcze o możliwości pogorszenia kondycji finansowej skarżącej czy wręcz doprowadzeniu do zagrożenia egzystencji firmy. Z kolei odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej zawsze leży w interesie strony zmniejszając obciążenia finansowe, ale nie jest wystarczające do przyjęcia wystąpienia "ważnego interesu przewoźnika".
W kwestii "interesu publicznego" wskazać należy, że prawidłowo organ pierwszej instancji zinterpretował ten interes jako uwzględniający wartości wspólne dla całego społeczeństwa, takie jak równość, sprawiedliwość, bezpieczeństwo, przestrzeganie prawa, czy zaufanie do organów państwa. Prawidłowo również wskazał, że zasadą jest płacenie należności publicznych, gdyż odstąpienie od tego obowiązku stawiałoby stronę w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do innych podmiotów znajdujących się w podobnej sytuacji, a to nie może być uznane za działanie w interesie publicznym i z korzyścią dla ogółu. W interesie publicznym nie jest również rezygnowanie przez Skarb Państwa z przysługujących mu należności i przerzucanie ich ciężaru na społeczeństwo. Niewątpliwie brak środków finansowych i majątku powodujący konieczność sięgnięcia przez stronę po środki z budżetu państwa mógłby być rozważany jako wypełnienie przesłanki interesu publicznego, jednak takich okoliczności w sprawie nie dowiedziono.
O ile może podlegać w orzecznictwie dyskusji to, czy wystąpienie interesu publicznego powinno być łączone z ustalaniem sytuacji uszczuplenia należności budżetu państwa wskutek zachowania legalnie działającego podmiotu dopuszczającego się naruszenia przepisów ustawy o SENT, to jednak w sprawie niniejszej argument ten nie ma większego znaczenia. Nawet gdyby przyjąć za trafne powiązanie możliwości odstąpienia od ukarania z istnieniem realnego zagrożenia uszczuplenia należności budżetowych, to w sprawie niniejszej takie realne zagrożenie wystąpiło, bowiem przewozu nie skontrolowano.
Odnosząc się do ostatniego z zarzutów podniesionych w skardze, a mianowicie naruszenia art. 22 ust. 1 pkt 3 i art. 22 ust. 2 a ustawy SENT, przez nałożenie na skarżącego dwóch kar administracyjnych za ten sam czyn realizowany podczas jednego przewozu (sprawa sygn. akt II SA/Bk 225/21) podkreślić należy, że kary pieniężne nakładane na przewoźnika, a wskazane w tych artykułach nie są powiązane z przewozem, a dotyczą zgłoszenia (takim pojęciami przepis ten się posługuje). Strona skarżąca dokonała dwóch zgłoszeń, a zatem kary mimo że dotyczyły jednego przejazdu, związane były z dwoma zgłoszeniami. W zgłoszeniu [...]odbiorcą był UAB M. a w zgłoszeniu [...] był M. Zatem trafnie wskazał organ, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z dwoma dostawami wykonanymi jednym środkiem transportu, co jest zgodne z definicją zgłoszenia wskazaną w art. 2 pkt 16 ustawy SENT. Przewoźnik w takiej sytuacji zobowiązany był i co uczyniła spółka do dokonania dwóch zgłoszeń. Również w art. 3 ust. 3 ustawy SENT - przez przesyłkę, o której mowa w ust. 2, rozumie się określoną ilość towarów tego samego rodzaju przewożonych od jednego nadawcy towaru do jednego odbiorcy towaru, do jednego miejsca dostarczenia towaru, jednym środkiem transportu. Z kolei, przez zgłoszenie - zgodnie z art. 2 pkt 16 ustawy SENT rozumie się - zgłoszenie przewozu towaru do rejestru zgłoszeń określonej ilości tego samego rodzaju towaru przewożonego od jednego nadawcy towaru do jednego odbiorcy towaru, do jednego miejsca dostarczenia towaru, jednym środkiem transportu. Każda z kar wymierzonych dwiema decyzjami dotyczy zatem odrębnej przesyłki i odrębnego zgłoszenia SENT. Okoliczność, że przewoźnik realizował przewóz dwóch odrębnych przesyłek, umieszczając je na jednym środku transportu nie ma wpływu na obowiązki jakie nakłada na przewoźnika ustawa.
Istota odpowiedzialności za naruszenia przepisów ustawy o SENT polega na karaniu nawet za uchybienia formalne związane ze zgłoszeniem, natomiast dla odstąpienia od ukarania z uwagi na interes publiczny muszą wystąpić inne, poza formalnym charakterem naruszenia, okoliczności uzasadniające przyjęcie, że mimo naruszenia, w sytuacji tego konkretnego podmiotu, nie pozostawałoby w interesie publicznym jego ukaranie. Przykładowo w sprawach II GSK 220/20 czy II GSK 1696/18 NSA uwzględniał szczególne okoliczności stanu faktycznego (np. w sprawie II GSK 220/20 doszło do poczwórnego ukarania za to samo automatycznie powtórzone uchybienie polegające na błędnym wskazaniu miejsca załadunku towaru oraz w sytuacji tego samego przewoźnika, tego samego transportu, tej samej trasy i tego samego środka transportu, co sąd kasacyjny ocenił jako kilkukrotne ukaranie za to samo przewinienie, a co było niezgodne z zasadą proporcjonalności; z kolei w sprawie II GSK 1696/18 uchybienie polegało na zaniechaniu uzupełnienia pola dotyczącego numeru licencji a organom zarzucono nierozważenie przesłanki interesu publicznego w odniesieniu do okoliczności konkretnej sprawy).
W niniejszej sprawie nie mamy jednak do czynienia z drobnym uchybieniem, niewpisaniem czegoś do zgłoszenia, a z sytuacją kiedy przewoźnik nie dość, że nie poddał się kontroli towaru wrażliwego, nie prowadził danych geolokalizacyjnych umożliwiających śledzenie, a w toku postępowania nie wykazał żadnej dobrej woli, żeby wyjaśnić swoje postępowanie czy przedłożyć żądane dokumenty. Zachowanie strony skarżącej tym bardziej jest niezrozumiałe i lekceważące w sytuacji kiedy z akt administracyjnych w sposób jednoznaczny wynika prawidłowy sposób doręczania korespondencji wysyłanej do strony skarżącej w toku prowadzonego postępowania oraz brak zarzutów w tym zakresie. Okoliczności te zatem nie mogą być traktowane na równi z drobnymi uchybieniami, których poczwórne ukaranie było niezgodne z zasadą proporcjonalności.
Z akt sprawy lub z okoliczności wskazanych przez stronę powinno również wynikać, zdaniem sądu, że istnieją podstawy do uwzględnienia takich szczególnych okoliczności uzasadniających rozważenie odstąpienia od ukarania z uwagi na interes publiczny, natomiast strona skarżąca także w tym zakresie nie udzieliła żadnych wyjaśnień i żadnych okoliczności nie wskazała. Natomiast organy wyczerpująco - na podstawie okoliczności sprawy, którymi dysponowały – rozważyły przesłankę interesu publicznego, wskazały jak należy ją rozumieć i interpretować, ustaliły brak wystąpienia okoliczności nadzwyczajnych, niezależnych od sposobu postępowania Spółki, które uniemożliwiałyby przeprowadzenie kontroli. Nieprzedstawienie do kontroli towaru wrażliwego i obarczonego ryzykiem nadużyć oraz uniemożliwienie śledzenia trasy przejazdu środkiem transportu przewożącym taki materiał (jeśli nie wynika z okoliczności wyjątkowych) nie jest uchybieniem mogącym być stawianym na równi np. z nieuzupełnieniem pola numeru licencji przy niekwestionowanym fakcie jej posiadania stwierdzonym podczas kontroli drogowej (por. II GSK 1696/18).
Dla porządku wskazać również należy, że sytuacjami wypełniającymi przesłankę "interesu publicznego" byłyby z pewnością te, które zupełnie uniemożliwiłyby prawidłowe wypełnienie obowiązków z ustawy o SENT (np. brak technicznych możliwości dokonania lub aktualizacji zgłoszenia na skutek wydarzeń nadzwyczajnych niedających się przewidzieć, niemożliwość stawienia się do kontroli wskutek utraty środka transportu z towarem w wyniku działalności przestępczej itp.). Takich w sprawie nie ustalono. Organy prawidłowo dokonały analizy interesu publicznego nie tylko w oparciu o płaszczyznę ekonomiczną (odnoszącą się do ekonomicznej sytuacji zobowiązanego) lecz również na płaszczyźnie pozaekonomicznej, a więc także związanej z takimi wartościami jak sprawiedliwość, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej czy też sprawność działania aparatu państwowego. Zwrócono uwagę na przestrzeganie przez wszystkich uczestników rynku przepisów ustawy czy też ratio legis ustawy o SENT i uznano, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła przesłanka interesu publicznego przemawiająca za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej. Argumentacja organów zasługuje na akceptację jako nienaruszająca prawa.
Wobec braku wystąpienia przesłanek interesu publicznego i ważnego interesu przewoźnika (podstawowych i kluczowych dla uzyskania przywileju odstąpienia od ukarania) brak jest podstaw do sięgania po treść art. 26 ust. 3 ustawy o SENT i rozważanie, czy odstąpienie odpowiada tym przepisom.
Niezależnie od powyższego wskazać należy, że zasada proporcjonalności sformułowana w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP - na poziomie normatywnym (w ustawie o SENT) - została uwzględniona przez zróżnicowanie wysokości kar w zależności od rodzaju naruszenia (2000 zł, 10 000 zł, 20 000 zł, 100 000 zł – art. 24 ust. 1a, art. 21 i 22 ust. 1 i 2, art. 22a ust. 1 i ust. 2a ustawy o SENT).
W konsekwencji bezpodstawne są zarzuty sformułowane w skardze, a tym samym brak było podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonych decyzji. Organy obu instancji nie naruszyły prawa materialnego ani prawa procesowego w stopniu uzasadniającym również uchylenie wydanych decyzji.
Mając powyższe na uwadze sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.).