II SA/Bk 218/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2023-05-30
NSAAdministracyjneŚredniawsa
akt własności ziemisprostowaniebłąd pisarskiKodeks postępowania administracyjnegonieruchomościstan cywilnydziedziczeniepostępowanie administracyjne

WSA uchylił postanowienie SKO i Wójta odmawiające sprostowania oczywistej omyłki w akcie własności ziemi dotyczącej imion ojca i daty urodzenia, uznając błędy za oczywiste i podlegające sprostowaniu.

Skarżący domagał się sprostowania oczywistej omyłki w akcie własności ziemi z 1972 r. w zakresie imion ojca (A.W.) i daty urodzenia (8 listopada 1925 r.) osoby, na rzecz której akt został wydany. Organy administracji odmówiły sprostowania, uznając brak możliwości stwierdzenia tożsamości osoby i oczywistości błędu. WSA uchylił postanowienia organów, uznając, że na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, w tym aktów stanu cywilnego i aktu notarialnego, błędy te są oczywiste i podlegają sprostowaniu w trybie art. 113 § 1 k.p.a.

Sprawa dotyczyła skargi M. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży, które utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy Grajewo. Wójt odmówił sprostowania oczywistej omyłki w akcie własności ziemi z 1972 r. w zakresie wpisania dwóch imion ojca S.P. ("A.W.") oraz prawidłowej daty urodzenia S.P. ("8 listopada 1925 r."). Wójt uznał, że dane w aktach stanu cywilnego (ojciec W.P.) są rozbieżne z żądaniem skarżącego, co uniemożliwia stwierdzenie tożsamości osoby i uznanie błędu za oczywisty. SKO podtrzymało to stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uznał jednak, że organy nie przypisały należytej wagi całokształtowi materiału dowodowego. Sąd stwierdził, że na podstawie aktów stanu cywilnego, aktu notarialnego z 1959 r. oraz postanowienia spadkowego, można jednoznacznie ustalić, że chodzi o tę samą osobę – dziadka skarżącego A.W.P. oraz jego ojca S.P. Sąd uznał, że pominięcie jednego z imion ojca (A.) oraz błędne wpisanie daty urodzenia ojca (7 zamiast 8 listopada) stanowi oczywiste omyłki pisarskie, które podlegają sprostowaniu w trybie art. 113 § 1 k.p.a. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Wójta w części dotyczącej aktu własności ziemi. W zakresie wniosku o sprostowanie aktu notarialnego, sąd podzielił stanowisko organów o braku właściwości organu administracji i słuszności zwrotu wniosku.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organ administracji publicznej jest właściwy do sprostowania oczywistej omyłki w akcie własności ziemi na podstawie art. 113 § 1 k.p.a.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że mimo uchylenia ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, dopuszczalne jest sprostowanie oczywistych omyłek pisarskich w aktach własności ziemi. Właściwość w tych sprawach przypisuje się samorządowi gminy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

k.p.a. art. 113 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy albo naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pomocnicze

k.p.a. art. 66 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu.

u.g.n.s.p. art. 63 § 2

Ustawa o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw

Zachowano dopuszczalność sprostowania oczywistych omyłek pisarskich w aktach własności ziemi.

u.g.n.s.p. art. 63 § 3

Ustawa o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw

Wyłączenie stosowania przepisów k.p.a. nie wyłącza stosowania przepisu art. 113 § 1 k.p.a. w stosunku do decyzji wydanych na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych.

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ocena prawna i wytyczne zawarte w orzeczeniu sądu drugiej instancji wiążą sąd, który je wydał.

k.p.a. art. 65 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przekazanie sprawy do rozpatrzenia zgodnie z właściwością.

k.p.a. art. 113 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Sprostowanie następuje w drodze postanowienia.

p.o.n. art. 80 § 4

Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie

Czynność sprostowania aktu notarialnego należy do kompetencji notariusza.

p.o.a.s.c. art. 3

Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego

Akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych; ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym.

p.o.a.s.c. art. 44 § 1

Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego

Kierownik urzędu stanu cywilnego wydaje z rejestru stanu cywilnego odpisy zupełne i odpisy skrócone aktów stanu cywilnego.

p.o.a.s.c. art. 44 § 3

Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego

Odpis skrócony aktu stanu cywilnego zawiera treść aktu stanu cywilnego uwzględniającą treść dołączonych wzmianek dodatkowych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Błędy w akcie własności ziemi dotyczące imion ojca i daty urodzenia są oczywiste i podlegają sprostowaniu na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego. Organy administracji nieprawidłowo oceniły materiał dowodowy, nie przypisując należytej wagi aktom stanu cywilnego i innym dokumentom. Właściwość organu gminy do sprostowania aktu własności ziemi jest potwierdzona orzecznictwem.

Odrzucone argumenty

Rozbieżności w imionach ojca i dacie urodzenia w aktach stanu cywilnego uniemożliwiają stwierdzenie tożsamości osoby i uznanie błędu za oczywisty. Organ administracji nie jest właściwy do sprostowania aktu notarialnego.

Godne uwagi sformułowania

obraz, jaki wyłania się z całokształtu tych dokumentów błędy i omyłki nieistotne charakteryzuje oczywistość błędnego zapisu w decyzji, widoczna od razu bądź w następstwie prostego zestawienia (skonfrontowania) materiału dowodowego z brzmieniem decyzji, niedotycząca merytorycznej strony rozstrzygnięcia Trudno sobie wyobrazić, że chodzi o dwie różne osoby o tym samym imieniu i nazwisku, tych samych krewnych, urodzone z tej samej matki dzień po dniu.

Skład orzekający

Elżbieta Lemańska

przewodniczący sprawozdawca

Anna Bartłomiejczuk

sędzia

Elżbieta Trykoszko

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących sprostowania oczywistych omyłek w aktach własności ziemi oraz właściwości organów administracji w takich sprawach."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego rodzaju dokumentu (akt własności ziemi) i wymaga analizy konkretnych dowodów stanu cywilnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne analizowanie dokumentów i jak sądy mogą korygować błędy administracyjne, nawet po wielu latach. Dotyczy kwestii własnościowych i dziedziczenia.

Sąd naprawił błąd urzędniczy sprzed 50 lat: Jak sprostować oczywistą omyłkę w akcie własności ziemi?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bk 218/23 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2023-05-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Anna Bartłomiejczuk
Elżbieta Lemańska /przewodniczący sprawozdawca/
Elżbieta Trykoszko
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 66 par 3, 113 par 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 par 1 ust. 1 lit c, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 maja 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia 3 marca 2023 r. nr SKO. 451/2/2023 w przedmiocie odmowy sprostowania oczywistej omyłki w akcie własności ziemi 1. uchyla zaskarżone postanowienie w części, tj. w zakresie utrzymującym w mocy punkt 1 postanowienia Wójta Gminy Grajewo z 20 lutego 2023 r. nr R.6870.3.2023 oraz uchyla punkt 1 postanowienia Wójta Gminy Grajewo z 20 lutego 2023 r. nr R.6870.3.2023 ; 2. oddala skargę w pozostałym zakresie; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży na rzecz skarżącego M. P. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 3 marca 2023 r. nr SKO.451/2/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy Grajewo z 20 lutego 2023 r. nr R.6870.3.2023, którym:
- w punkcie 1 odmówiono sprostowania oczywistej omyłki w akcie własności ziemi nr [...] z 15 czerwca 1972 r., poprzez wpisanie dwóch imion ojca S.P. "A.W." i wpisanie prawidłowej daty urodzenia S.P. "8 listopada 1925 r.";
- w punkcie 2 zwrócono wniosek w części dotyczącej żądania sprostowania błędów pisarskich w akcie notarialnym nr [...]/1959.
Postanowienia wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W piśmie z 3 stycznia 2023 r. M.P. (dalej: skarżący) wystąpił do Burmistrza Miasta Grajewo o sprostowanie błędów pisarskich w akcie własności ziemi nr [...] oraz w akcie notarialnym nr [...]/1959, przez wpisanie dwóch imion ojca S. (A., W.) - zgodnie z aktem urodzenia i wyciągiem z aktu zgonu oraz wpisanie prawidłowej daty urodzenia S. (8 listopada 1925 r.) - zgodnie z aktem urodzenia, aktem małżeństwa i aktem zgonu (ewentualne inne akty zaginęły podczas II wojny światowej). Wyjaśnił, że błędy w tych dokumentach wynikające z braku przenikliwości urzędników powodują blokadę dalszych działań w sprawach własnościowych i spadkowych. Skarżący do wniosku dołączył ww. akt notarialny oraz akt własności ziemi, wyciąg z aktu zgonu A.P., odpis skrócony aktu urodzenia S.P., odpis skrócony aktu urodzenia A.P., odpis skrócony aktu małżeństwa S.P. i E.M., odpis skrócony aktu zgonu S.P., odpis skrócony aktu zgonu E.P. (z domu M.). W dokumentach dotyczących S.P. jako jego rodzice wymienieni są W.P. i K.B..
W piśmie nr WNP.033.1.2023 z 9 stycznia 2023 r. Burmistrz Miasta Grajewo, działając na podstawie art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.), przekazał wniosek skarżącego do rozpatrzenia zgodnie z właściwością Wójtowi Gminy Grajewo (dalej: Wójt).
Wójt podjął z urzędu czynności wyjaśniające i informacyjne, w tym:
- zwrócił się do Starostwa Powiatowego Wydziału Geodezji i Kartografii w Grajewie o przesłanie dokumentów dotyczących postępowania poprzedzonego wydaniem przedmiotowego aktu własności ziemi. W odpowiedzi Starosta Grajewski przesłał potwierdzone za zgodność z oryginałem akta postępowania uwłaszczeniowego nr [...] dotyczące uregulowania własności gospodarstwa rolnego położonego w obrębie O. gm. G. na rzecz S.P. i K.P.;
- wezwał skarżącego do dostarczenia, w terminie 14 dni, dokumentu, na podstawie którego zostało potwierdzone jego następstwo prawne do nieruchomości opisanej w ww. akcie własności ziemi. Poinformował, że akt notarialny nie jest aktem administracyjnym, stąd Wójt nie jest kompetentny do jego sprostowania. Skarżący nadesłał odpis postanowienia Sądu Rejonowego w Grajewie z 18 września 2020 r. w sprawie o sygn. I Ns [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po E.P. i S.P., gdzie przy ojcu S. długopisem dopisano imię A. nad imieniem W.
- zwrócił się do Urzędu Stanu Cywilnego w Kolnie o nadesłanie aktualnych odpisów aktu urodzenia i zgonu S.P., w celu zweryfikowania imion jego ojca. W odpowiedzi Kierownik USC nadesłał odpis skrócony aktu urodzenia oraz odpis skrócony aktu zgonu S.P., z których wynika, że S.P. był synem W.P. i K. z domu B.
Postanowieniem z 20 lutego 2023 r., wydanym na podstawie art. 126 i art. 113 § 1 i 3 oraz art. 66 § 3 k.p.a., Wójt: 1) odmówił sprostowania oczywistej omyłki w akcie własności ziemi oraz 2) zwrócił wnioskodawcy wniosek w części dotyczącej żądania sprostowania błędów pisarskich w akcie notarialnym – tak jak opisano na wstępie niniejszego uzasadnienia.
Organ pierwszej instancji wskazał na treść art. 113 § 1 k.p.a. i podkreślił, że skarżący żąda wpisania dwóch imion ojca S.P. - "A W", co nie znajduje potwierdzenia w aktach Urzędu Stanu Cywilnego. Ze zgromadzonego materiału dowodowego oraz zapisów aktu własności ziemi wynikają rozbieżności w imieniu lub imionach ojca S.P., dlatego też nie jest możliwe stwierdzenie czy to jest ta sama osoba (rozstrzygnięcie tej kwestii wykracza poza zakres postępowania). Dlatego nie można uznać, że w akcie własności ziemi popełniono błąd pisarski bądź oczywistą omyłkę. Organ wskazał, że skoro nie sposób ustalić tożsamości osoby, której potwierdzono własność nieruchomości, nie jest zasadne prostowanie daty jej urodzenia.
Odnosząc się do żądania sprostowania oczywistej omyłki w akcie notarialnym organ pierwszej wskazał, że nie jest właściwy do rozpoznawania wniosku w tej części, co uzasadnia zwrot wniosku w tej części na podstawie art. 66 § 3 k.p.a. Natomiast sporządzenie przez notariusza protokołu niedokładności lub aneksu do aktu notarialnego i sprostowanie omyłki może okazać się niemożliwe w przypadku, gdy strony umowy ujętej w akcie notarialnym nie żyją. W takiej sytuacji właściwe jest zwrócenie się do sądu ze stosownym powództwem. Niezasadne jest przy tym żądanie sprostowania błędu pisarskiego w akcie notarialnym, gdzie przywołano oba imiona ojca S.P. – A.W., a wnioskodawca w pozostałej części wniosku wnosi o dopisanie drugiego imienia ojca S.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł M.P. Wyjaśnił, że wykorzystał wcześniej sądowe możliwości sprostowania tych błędów i sąd stwierdził, że takie błędy powinien naprawić urząd, który akt wystawił. Jednak Wójt bezzasadnie jego prośbę odrzucił. Tymczasem on okazał wszystkie istniejące dokumenty (inne akty, dokumenty, zaświadczenia zaginęły podczas II wojny światowej). Błędy z wpisywaniem lub niewpisywaniem w dokumentach imion dziadka A.W. wynikają z braku dokładności, przenikliwości i niechlujstwa urzędników. Ponadto data urodzenia S.P. zgodnie z metryką urodzenia to 8 listopada 1925 r. a w akcie jest 7 listopada 1925 r.
Zaskarżonym postanowieniem z 3 marca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łomży utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Zdaniem SKO, Wójt nie jest uprawniony do prostowania błędów pisarskich w aktach notarialnych, gdyż czynność ta należy do kompetencji notariusza, co wynika z art. 80 § 4 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz. U. z 2022 r. poz. 1799). Przedmiotowy akt notarialny został sporządzony w 1959 r., dlatego organ pierwszej instancji zasadnie zastosował przepis art. 66 § 3 k.p.a., gdyż sprostowania tego aktu notarialnego może dokonać obecnie tylko sąd powszechny. Zatem wniosek w części dotyczącej sprostowania aktu notarialnego został słusznie zwrócony.
Kolegium uznało, że nie zasługuje na uwzględnienie żądanie sprostowania aktu własności ziemi. Z przedmiotowego aktu wynika, że dotyczy on S.P. syna A. i K. urodzonego 7 listopada 1925 r. Natomiast z przedłożonych odpisów skróconych aktu urodzenia i aktu zgonu S.P. wynika, że urodził się on 8 listopada 1925 r. oraz że jego ojcem był W.P.. Ze skróconego aktu urodzenia A.W.P. nie wynika, że jest on ojcem S.P. urodzonego 8 listopada 1925 r. Dlatego błędowi pisarskiemu, którego sprostowania żąda skarżący, nie sposób przypisać charakteru oczywistego. Poza tym skoro z odpisów: skróconego aktu urodzenia, skróconego aktu małżeństwa oraz skróconego aktu zgonu S.P. wynika, że jego ojcem był W.P. (a nie A.W.P.), to istnieje uzasadniona wątpliwość czy w dokumentach nie popełniono również omyłki co do daty urodzenia S.P.
Skargę na powyższe postanowienie wniósł M.P. Wskazał, że jego dziadek A.W. zmarł w 1971 r. i od tego czasu nie może przeprowadzić procedury o nabycie po nim spadku. Jego ojciec S. zawsze miał datę urodzenia 8 listopada 1925 r., a z uwagi na błąd urzędnika wpisana została data 7 listopada 1925 r. W niniejszej sprawie, mimo różnych imion ewidentnie chodzi o te same osoby – jego dziadka A.W. i syna dziadka a jego ojca S. Poza tym kluczowa może być tu postać K. z domu B., która była żoną A. i matką S. Na potwierdzenie tego dowodami są akty stanu cywilnego.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Odnosząc się do twierdzenia skarżącego, że przedłożone przez niego "prawidłowe akty stanu cywilnego" pozwalają na dokonanie żądanego sprostowania aktu własności ziemi SKO zauważyło, że ze wszystkich tych aktów dotyczących S.P. wynika, że jego ojcem był W.P. a nie A.W.P..
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
W toku sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia przeprowadzonej na podstawie kryterium zgodności z prawem kluczową kwestią jest ocena, czy Wójt właściwie zastosował art. 113 § 1 i 3 k.p.a. i w konsekwencji zasadnie odmówił sprostowania oczywistej omyłki w akcie własności ziemi nr PBG.ON.451/Rd-3/2/72 z 15 czerwca 1972 r. przez wpisanie dwóch imion ojca S.P. "A.W." i wpisanie prawidłowej daty urodzenia S.P. jako "8 listopada 1925 r."
Zgodnie z art. 113 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach.
Sprostowanie orzeczenia w trybie powyższego przepisu dokonywane jest przez ten organ, który wydał decyzję. W niniejszej sprawie akt własności ziemi został wydany przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Grajewie. Mimo uchylenia w 1982 r. ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (co nastąpiło ustawą z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, Dz. U. nr 11, poz. 81 z późn. zm.) i późniejszego wyłączenia możliwości wzruszania w trybach nadzwyczajnych aktów własności ziemi wydanych przed 6 kwietnia 1982 r. (co nastąpiło w art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw, Dz. U. nr 107, poz. 464 z późn. zm.), została zachowana dopuszczalność sprostowania oczywistych omyłek pisarskich w aktach własności ziemi. Przepisy art. 63 ust. 2 i ust. 3 ustawy o gospodarowaniu ... wyraźnie i wyczerpująco określiły zakres wyłączenia stosowania przepisów k.p.a., nie wyłączając stosowania przepisu art. 113 § 1 tego kodeksu w stosunku do decyzji wydanych na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, tj. do aktów własności ziemi (por.: wyroki z 21 marca 1996 r., II SA 432/95; z 29 marca 2006 r., IV SA/Wa 2403/05, orzeczenia.nsa.gov.pl). Skład orzekający podziela stanowisko sformułowane w uzasadnieniu postanowienia NSA z 12 sierpnia 2005 r., II OW 34/05, zgodnie z którym sprawy przyznania indywidualnym podmiotom w drodze decyzji administracyjnej tytułu własności gospodarstw rolnych należy zaliczyć do spraw o znaczeniu lokalnym na poziomie samorządu gminnego, co oznacza że właściwość w tych sprawach na podstawie art. 6 ustawy o samorządzie gminnym trzeba przypisać samorządowi gminy. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 1 u.s.g., gmina ma ogólną kompetencję do załatwiania spraw publicznych o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżonych ustawami na rzecz innych podmiotów. Kompetencja gminy do rozpoznania niniejszej sprawy wynika także z Konstytucji RP, która w art. 164 stanowi, że podstawową jednostką samorządu terytorialnego jest gmina (ust. 1), wykonująca wszystkie zadania samorządu terytorialnego nie zastrzeżone dla innych jednostek samorządu terytorialnego (ust. 3). Właściwość wójta gminy do sprostowania aktów własności ziemi potwierdzona została w późniejszych wyrokach NSA (m.in. z 28 maja 2008r., II OSK 568/07, a także vide szczegółowe rozważania w wyroku z 18 czerwca 2020 r., II SA/Po 268/20). Sąd zatem stwierdza w sprawie niniejszej, że organem właściwym do orzekania w sprawie sprostowania aktu własności ziemi był Wójt Gminy Grajewo.
W literaturze przedmiotu podkreśla się, że sprostowanie decyzji dotyczyć może wyłącznie omyłek czy błędów nieistotnych, albowiem eliminowanie istotnych uchybień dopuszczalne jest wyłącznie w drodze odwołania od decyzji, czy poprzez nadzwyczajne tryby postępowania w odniesieniu do decyzji ostatecznych. Błędy i omyłki istotne to takie, które dotyczą procesu stosowania prawa tj. ustalenia treści obowiązującego prawa, stanu faktycznego sprawy, kwalifikacji prawnej stanu faktycznego oraz konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej. Błędy i omyłki nieistotne charakteryzuje oczywistość błędnego zapisu w decyzji, widoczna od razu bądź w następstwie prostego zestawienia (skonfrontowania) materiału dowodowego z brzmieniem decyzji, niedotycząca merytorycznej strony rozstrzygnięcia. Sprostowanie nie jest ograniczone terminem i jest możliwe w każdym czasie.
W takiej sytuacji znaczenia nabiera przesłanka "oczywistości" omyłek, które mogą być przedmiotem sprostowania. Przez błąd pisarski rozumie się widoczne, wbrew oczywistemu zamiarowi władzy - błędną pisownię lub widoczne niezamierzone opuszczenie wyrazu. Pod pojęcie "innych oczywistych omyłek" kwalifikują się omyłki, które stoją na równi z błędami pisarskimi czy rachunkowymi, a zatem takie omyłki, które w sposób niebudzący żadnych wątpliwości i jednoznacznie wskazują na ich oczywistość, tzn. możliwość stwierdzenia błędu bez głębszej analizy przyczyn takiej a nie innej treści rozstrzygnięcia. Przy czym oczywistość wad aktu administracyjnego, w jego warstwie rachunkowej lub pisarskiej, jest zarazem granicą dopuszczalności sprostowania. Oczywistość błędu pisarskiego, rachunkowego, czy innej omyłki powinna wynikać albo z natury błędu albo z samego porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z wnioskiem czy innymi niespornymi okolicznościami czy dokumentami (zob. wyrok z 10 grudnia 2012 r., II SA/Kr 1414/12).
W sprawie niniejszej teoretyczne rozumienie przez organy instytucji sprostowania, jako drogi usuwania wyłącznie oczywistych niedokładności czy omyłek, było prawidłowe, ale praktyczne zastosowanie instytucji okazało się wadliwe.
Zdaniem sądu, skarżący trafnie wskazał, że mimo różnych imion widniejących w przedstawionych przez niego dokumentach, ewidentnie chodzi o te same osoby – jego dziadka A.W.P. i jego ojca S.P. urodzonego 8 listopada 1925 r. Okoliczności te wynikają z licznych dokumentów, spośród których wymienić trzeba w szczególności: akt notarialny nr 355/1959 z 9 lutego 1959 r., wyciąg z aktu zgonu A.W.P., odpis skrócony aktu urodzenia S.P., odpis skrócony aktu urodzenia A.W.P., odpis skrócony aktu małżeństwa S.P. i E.M., odpis skrócony aktu zgonu S.P. W późniejszym czasie skarżący przedłożył także odpis postanowienia Sądu Rejonowego w Grajewie z 18 września 2020 r., I Ns [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po E.P. i S.P. Także Urząd Stanu Cywilnego w Kolnie nadesłał odpis skrócony aktu urodzenia oraz odpis skrócony aktu zgonu S.P.
Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia stwierdził, że: "w świetle zgromadzonego materiału dowodowego tj. aktu urodzenia i śmierci S.P. syna W. oraz mając na uwadze zapisy aktu własności ziemi należy stwierdzić, że istnieją rozbieżności w imieniu lub imionach ojca S.P., dlatego też nie jest możliwe stwierdzenie czy to jest ta sama osoba (rozstrzygnięcie tej kwestii wykracza bowiem poza zakres niniejszego postępowania) wobec powyższego nie można uznać, że w akcie własności ziemi popełniono błąd pisarski, bądź oczywistą omyłkę. Skoro nie sposób ustalić tożsamości osoby której potwierdzono własność nieruchomości, nie jest zasadne prostowanie daty jej urodzenia.". W bardzo podobny sposób problem potraktowało SKO, które w argumentacji zaskarżonego postanowienia stwierdziło, że: "błędowi pisarskiemu, którego sprostowania żąda skarżący nie sposób przypisać oczywistego charakteru. Poza tym skoro z odpisów: skróconego aktu urodzenia, skróconego aktu małżeństwa oraz skróconego aktu zgonu S.P. wynika, że jego ojcem był W.P. (a nie A.W.P.), to istnieje uzasadniona wątpliwość czy w ww. dokumentach nie popełniono również omyłki, co do daty urodzenia S.P.".
Zdaniem sądu, uzasadnienia obu wydanych w tej sprawie postanowień wskazują, że organy nie przypisały należytej wagi rodzajowi (charakterowi) dokumentów, z których dane wynikają a w następstwie tego, co istotniejsze, obrazowi, jaki wyłania się z całokształtu tych dokumentów. Nadto, przy interpretacji ww. dokumentów i wynikających z nich okoliczności należy połączyć wszystkie fakty i je ocenić we wzajemnym powiązaniu mając na uwadze, że w chwili obecnej możliwość wzruszenia bądź ingerencji w treść aktu własności ziemi jest znacznie ograniczona i sprostowanie jest właśnie procedurą umożliwiającą naprawienie uchybień. A że liczne nieprawidłowości i nieścisłości w takich aktach są faktem jest okolicznością powszechnie wiadomą.
Sąd zwraca uwagę, że przedłożone dokumenty to w większości akty stanu cywilnego (odpisy skrócone tych aktów). Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1681 z późn. zm.) akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych; ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym. Z kolei stosownie do treści art. 44 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, kierownik urzędu stanu cywilnego wydaje z rejestru stanu cywilnego odpisy zupełne i odpisy skrócone aktów stanu cywilnego; a stosownie do treści art. 44 ust. 3, odpis skrócony aktu stanu cywilnego zawiera treść aktu stanu cywilnego uwzględniającą treść dołączonych wzmianek dodatkowych.
Treść znajdujących się w aktach sprawy aktów stanu cywilnego (odpisów skróconych) – przeanalizowana we wzajemnym powiązaniu – uprawnia do oceny, że odmowa sprostowania jest nieprawidłowa.
Zgodnie z art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Należy w związku z tym wskazać, że w aktach stanu cywilnego dotyczących bezpośrednio S.P. (akt urodzenia, małżeństwa, zgonu) faktycznie widnieje zapis, że jego ojcem był W.P. (jednego imienia) a matką K. z domu B. W szczególności dane matki S.P. mają tutaj istotne (o ile nie rozstrzygające) znaczenie. Z objętego wnioskiem o sprostowanie aktu własności ziemi wynika bowiem, że S. był synem K.P. z domu B., a jego ojcem był A. Oceniając zaś prawidłowość oznaczenia dziadka skarżącego (raz nazywanego W., innym razem A.) sięgnąć należy do odpisu skróconego jego aktu urodzenia (k. 29 akt adm.) oraz wyciągu z aktu zgonu (k. 32 akt adm.), z których wprost wynika, że osoba ta w istocie miała dwa imiona. Znajduje to potwierdzenie w przedłożonym przez skarżącego akcie notarialnym nr [...]/1959 (k. 34 akt adm.), w którym notariusz posłużył się dwoma imionami dziadka skarżącego – A.W. Ww. akt notarialny został sporządzony w 1959 r., podczas gdy przedmiotowy akt własności ziemi jest dokumentem zdecydowanie późniejszym i pochodzi z 1972 r. Z całokształtu powyższych okoliczności wyłania się natomiast obraz wyraźnej niekonsekwencji organów w posługiwaniu się imionami dziadka skarżącego, polegającej na pomijaniu jednego z nich. Jednak na podstawie wszystkich zebranych dokumentów wyprowadzić można wniosek, że w istocie chodzi o jedną i tę samą osobę – A.W.P. syna A. i W., ojca S., męża K. z domu B., urodzonego 17 stycznia 1899 r., dziadka M.P.(skarżącego). Nie podważa tego wniosku fakt wpisania w aktach stanu cywilnego dotyczących S.P. wyłącznie jednego imienia jego ojca, podobnie jak w postanowieniu spadkowym w sprawie I Ns [...]. Zauważyć i podkreślić należy, że imię którego wpisania domaga się skarżący w akcie własności ziemi (W.) jest imieniem jednym z dwojga, które występuje w archiwalnych dokumentach, a nie imieniem które w nich nie występuje. Wszystkie ww. osoby i dokumenty łączy natomiast żona A.W., matka S. a babka skarżącego K.P. z domu B.
Podobnie prezentuje się kwestia wnioskowanego przez skarżącego sprostowania w akcie własności ziemi daty urodzenia jego ojca S.P. Z odpisu skróconego aktu urodzenia S.P., odpisu skróconego aktu jego małżeństwa, a także z odpisu skróconego aktu zgonu wynika, że S.P. urodził się 8 listopada 1925 r. W akcie własności ziemi podane są dane rodziców S. – A. oraz K. z domu B., które to dane jeśli chodzi o zidentyfikowanie matki S., a także miesiąca i roku jego urodzenia pokrywają się z danymi zawartymi w aktach stanu cywilnego S.P. Zatem można stwierdzić, że wpisanie w akcie własności ziemi daty urodzenia S. jako 7 listopada 1925 r. stanowi oczywistą omyłkę pisarską. Także z uwagi na bliskość dat 7 i 8 listopada omyłkę tę można uznać za oczywistą. Trudno sobie wyobrazić, że chodzi o dwie różne osoby o tym samym imieniu i nazwisku, tych samych krewnych, urodzone z tej samej matki dzień po dniu.
Porównując więc akt własności ziemi z dostępnymi w aktach administracyjnych dokumentami można uznać, że błąd w postaci pominięcia jednego z imion A.W.P., a także błąd w zapisie daty urodzenia S.P. stanowią oczywiste błędy, które podlegają sprostowaniu. Na podstawie przedstawionych przez skarżącego dokumentów i dokumentów zebranych przez organ uprawniony jest wniosek, że wymieniony w akcie własności ziemi nr [...] A.P. ojciec S.P. to w istocie A.W.P. urodzony 17 stycznia 1899 r., natomiast datą urodzenia S.P. był 8 listopada 1925 r. a nie jak omyłkowo wskazano w akcie własności ziemi 7 listopada 1925 r.
Marginalnie można wskazać, że trudno zgodzić się z Kolegium, iż jednym z argumentów podważającym powyższe wnioski jest niewskazanie w akcie urodzenia A.W.P. jego ojcostwa w stosunku do S.P. (s. 3 postanowienia SKO). Akty urodzenia nie zawierają danych o przyszłych (ewentualnych) zstępnych, podobnie jak nie zawierają danych o zstępnych także akty zgonu i wyciągi z aktów zgonu (vide art. 72 i 73 dekretu z dnia 8 czerwca 1955 r. Prawo o aktach stanu cywilnego, Dz. U. nr 25, poz. 151) oraz odpisy skrócone takich aktów (art. 82 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego, Dz. U. z 2011 r. nr 212, poz. 1264; art. 44 ustawy z 2014 r.).
Wyżej zaprezentowana ocena zaskarżonego postanowienia skutkowała koniecznością jego uchylenia łącznie z poprzedzającym jego wydanie postanowieniem Wójta (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w zakresie określonym w punkcie 1 sentencji wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji będzie miał na uwadze poczynione wyżej rozważania sformułowane w uzasadnieniu niniejszego wyroku (art. 153 p.p.s.a.).
Odnosząc się do kwestii sprostowania błędu pisarskiego w akcie notarialnym nr [...]/1959 sąd podzielił stanowisko wyrażone w postanowieniach organów. Organ administracji nie jest właściwy do rozpoznania wniosku w tej części, zatem organy słusznie zastosowały art. 66 § 3 k.p.a. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu:
jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Zatem wniosek w części dotyczącej sprostowania aktu notarialnego został słusznie zwrócony. Z uwagi na fakt, że przedmiotowy akt notarialny został sporządzony w 1959 r. organ pierwszej instancji zasadnie zastosował ww. przepis, gdyż sprostowania tego aktu notarialnego może dokonać obecnie tylko sąd powszechny. Z uwagi na powyższe sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w pozostałym zakresie, o czym orzekł w punkcie 2 sentencji.
Na podstawie art. 200 p.p.s.a. sąd zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 3 sentencji wyroku), na które złożył się wpis od skargi.
Niniejsza sprawa została rozpoznana przez sąd w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI