II SA/Bk 216/23

II SA/Bk 216/23 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2023-05-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Elżbieta Lemańska /przewodniczący/
Małgorzata Roleder
Marta Joanna Czubkowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 1497/23 - Wyrok NSA z 2025-10-16
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2201
art. 92a ust. 1 i 7
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Tezy
Wykonywanie usługi przewozu osób, zamówionej za pomocą aplikacji mobilnej niespełniającej wymogów z art. 13b utd oraz pojazdem nieoznakowanym jako taksówka nie stanowi transportu drogowego taksówką. Posiadanie licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką, pozostaje w takiej sytuacji bez znaczenia.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska (spr.), sędzia WSA Małgorzata Roleder, po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 maja 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 15 lutego 2023 r. nr BP.501.1692.2021.2058.WA7.363915 w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 15 lutego 2023 r. nr BP.501.1692.2021.2158.WA7.363915 Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję M. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 17 sierpnia 2021 r. nr WP.8140.2.427.2021, którą nałożono na A. Sp. z o.o. w B. karę pieniężną w wysokości 9.300 zł za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.
Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Podczas kontroli drogowej samochodu osobowego marki Toyota o nr rej. [...], przeprowadzonej w dniu 7 maja 2021 r. w W, na ul. [...] stwierdzono, że kierujący pojazdem K.K., wykonywał przewóz dwóch pasażerów z ul. [...] na ul. [...] w W. Jeden z tych pasażerów zamówił usługę przewozu korzystając z aplikacji U. Za wykonanie usługi uiszczono opłatę 8 zł w gotówce, nie otrzymując paragonu. Pasażer otrzymał poświadczenie z aplikacji U. Kontrolowany pojazd nie posiadał żadnych zewnętrznych oznaczeń świadczących o tym, że kierujący wykonuje przewozy taksówką ani urządzenia spełniającego funkcję taksometru. W trakcie czynności kontrolnych kierowca okazał prawo jazdy i paszport. Nie okazał licencji uprawniającej do przewozu osób. Kontrola została udokumentowana protokołem kontroli nr [...]/2021 z 7 maja 2021 r. W sprawie ustalono także, że Spółka posiada:
- licencję nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką udzieloną przez Prezydenta m.st. W. – przedmiotowy pojazd został zgłoszony do tej licencji 26 sierpnia 2020 r.;
- licencję nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym udzieloną przez Prezydenta Miasta B., do której przedmiotowy pojazd nie został zgłoszony;
- licencję nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką udzieloną przez Prezydenta Miasta B., do której przedmiotowy pojazd nie został zgłoszony.
W oparciu o powyższe ustalenia organ pierwszej instancji nałożył na Spółkę karę pieniężną za następujące naruszenia:
- niezgłoszenie w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej, organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji, zmiany danych, o których mowa odpowiednio w art. 7a i art. 8 utd, w wymaganym terminie - za każdą zmianę – naruszenie z lp. 1.5. załącznika nr 3 do ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2201 ze zm.; dalej powoływana jako utd);
- niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 utd - za każdy dokument – naruszenie z lp. 1.12 załącznika nr 3 do utd;
- wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a utd, z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b tej ustawy – naruszenie z lp. 2.11 załącznika nr 3 do utd.
Odwołanie od tej decyzji wniosła Spółka i zarzuciła błędną ocenę wartości dowodowej protokołu kontroli i oparcie się na formalnej teorii dowodowej poprzez nieuzasadnione przyznanie protokołowi z kontroli waloru dowodu wyłącznego, pomimo że niedopuszczalne jest w świetle przepisów K.p.a. uznawanie, że daną okoliczność można udowodnić wyłącznie określonymi środkami dowodowymi. Ponadto organ dopuścił się uchybienia w postaci ustalenia stanu faktycznego sprawy niezgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej. W tym zakresie wskazano na naruszenie art. 7, 8, 12, 75 § 1, 77 § 1 K.p.a. Stwierdzono, że niewątpliwie protokół kontroli korzysta z domniemania prawdziwości oraz domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone ale domniemania te mogą być obalone. W sprawie niniejszej protokół kontroli nie stanowi wystarczającego dowodu okoliczności zaistniałego zdarzenia. Dokument ten może być skutecznie podważony przez dowód z przesłuchania stron. Dowód ten jednak został pominięty przez organ a to oznacza, że nie zgromadzono w sprawie wszystkich dostępnych dowodów. Wskazano, że zgodnie z zasadą oficjalności organ zobowiązany jest nie tylko na wniosek, ale i z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. W sprawie niniejszej, zdaniem Spółki, mamy do czynienia z arbitralnością organu.
Ponadto zarzucono, że nie jest możliwe aby Spółka ponosiła odpowiedzialność za nieposiadanie przez kierowcę dokumentów, o których mowa w art. 87 utd. Spółka dochowuje bowiem należytej staranności, organizując w sposób właściwy procedurę przewozu oraz przekazując kierowcom wymagane przez przepisy prawa dokumenty. Potwierdza to zakres obowiązków, z których wynika zobowiązanie kierowców do sprawdzania wyposażenia pojazdu w niezbędną dokumentację. W związku z tym kierowca winien znać swoje obowiązki i to on powinien sprawdzić, czy posiada wszystkie dokumenty. Spółka nie ma fizycznej możliwości sprawdzania każdego auta pod względem posiadania wszystkich wymaganych dokumentów. Podkreślono, że dla zwolnienia się z odpowiedzialności za naruszenie przepisów przez przedsiębiorcę wystraczające jest zapewnienie właściwej organizacji i dyscypliny pracy kierowców oraz prawidłowych zasad wynagradzania, a naruszanie wskazanych przepisów przez kierowcę musi być wynikiem takich zdarzeń i okoliczności, na powstanie których podmiot nie miał wpływu lub których nie mógł przewidzieć. Wówczas spełnione są ustawowe przesłanki zwalniające przedsiębiorcę od odpowiedzialności za naruszanie przepisów ustawy o transporcie drogowym. W przedmiotowej sprawie przedsiębiorca winien zostać zwolniony od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie prawa, z uwagi na fakt, że ewentualne uchybienie wystąpiło jedynie wskutek niezależnych od niego okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń. Strona zapewnia właściwą organizację i dyscyplinę pracy, ogólnie wymaganą w niniejszych stosunkach.
Zarzucono także, że Spółka nie była przesłuchiwana pod kątem przesłanek z art. 92b i 92c ustawy, jak również uniemożliwiono Spółce udział w przesłuchaniu kierowcy. Uniemożliwia to Spółce obronę jej praw. Jest to o tyle istotne, że nie mając na etapie kontroli drogowej pełnej dokumentacji dotyczącej sposobu organizacji pracy i zatrudnienia kierowców, organ najczęściej nie jest w stanie przeprowadzić rzetelnego postępowania dowodowego, a w efekcie obiektywnego rozpatrzenia sprawy.
Z uzasadnienia decyzji nie wynika również z jakich względów zostało przyjęte, że przewóz przedmiotowym autem miał charakter przewozu okazjonalnego, a nie przewozu taksówką, która jest nieprawidłowo oznaczona. Jako niezrozumiały należy uznać w tym zakresie argument dotyczący braku taksometru. Od stycznia 2021 r. nie jest konieczne posiadanie w taksówce taksometru w postaci fizycznej, a możliwe jest korzystanie z aplikacji zastępującej ten taksometr. Jednocześnie z protokołu nie wynika czy auto posiadało pozostałe oznaczenia wymagane przez przepisy dotyczące oznaczeń taksówek (poza lampą), czy też nie. Przedstawione w protokole podejście nie pozwala na stwierdzenie czy sam fakt braku posiadania lampy Taxi przy zachowaniu pozostałych oznaczeń w ocenie organu oznacza, że wykonywany jest przewóz okazjonalny, czy też w tej sytuacji ocena ta wynikała z innych okoliczności. Skutkiem tego jest błędne przyjęcie, że auto, którym wykonywano przejazd powinno być zgłoszone do licencji wydanej przez Prezydenta B., mimo, że było ono prawidłowo zgłoszone do licencji wydanej przez Prezydenta m.st. W.
Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu stwierdzono, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności protokołu kontroli, dokumentacji fotograficznej oraz notatki urzędowej wynika, że 7 maja 2021 r. w W. na ul. [...] miała miejsce kontrola drogowa pojazdu marki Toyota o nr rej. [...], którym kierował K.K. W chwili zatrzymania do kontroli, kierowca przewoził dwóch pasażerów, którzy zamówili usługę przewozu w W. z ul. [...] na ul. [...], korzystając z aplikacji U. Kontrolowany pojazd nie był wyposażony w urządzenie spełniające funkcję taksometru ani nie był oznakowany jako taksówka. Konstrukcyjnie przystosowany był do przewozu 5 osób z kierowcą. Opłata za usługę została uiszczona gotówkowo kierowcy w kwocie 8 zł. W trakcie czynności kontrolnych kierowca nie okazał licencji uprawniającej do przewozu osób. Na podstawie danych z aplikacji kontrolujący ustalił, że przewóz realizowany jest przez przedsiębiorstwo A. Sp. z o.o.
Organ odwoławczy stwierdził, że protokół kontroli oraz notatka urzędowa stanowią istotny dowód w przedmiotowej sprawie. Wskazano, że protokół podpisuje kontrolujący i kontrolowany, który może wnieść zastrzeżenia do protokołu kontroli, jak również może odmówić jego podpisania. W niniejszej sprawie kierowca podpisał protokół kontroli bez uwag i zastrzeżeń. Podniesiono, że protokół stanowi dokument urzędowy co oznacza, że stanowi dowód tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Istota protokołu z kontroli wyraża się w tym, że dokument ten odzwierciedla i potwierdza istniejący w momencie kontroli stan faktyczny.
Organ odwoławczy stwierdził, że prawidłowość ustalenia strony postępowania potwierdzają dane z aplikacji U. oraz fakt zgłoszenia kontrolowanego pojazdu do licencji nr [...] posiadanej przez Spółkę.
Kierujący nie okazał do kontroli zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji na przewóz osób wydanych na jego rzecz ani na rzecz innego podmiotu. W toku postępowania organ ustalił, że Spółka posiada licencję nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym; licencję nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką wydane przez Prezydenta Miasta B. a także licencję nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką wydaną przez Prezydenta m.st. W. Tym samym kierowca winien zostać wyposażony w wypis z licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 1 utd.
Wskazano przy tym, że posiadanie przez stronę licencji na przewóz osób taksówką, nie ma żadnego znaczenia dla przedmiotowego rozstrzygnięcia. Aby pojazd uznany był za taksówkę musi spełniać wszelkie warunki techniczne, które określają przepisy szczegółowe. Brak odpowiedniego wyposażenia (brak oznakowania i lampy z napisem TAXI) nie czyni kontrolowanego pojazdu taksówką, nawet w sytuacji, gdy podmiot legitymuje się licencją na przewóz osób taksówką. Wykonywanie przez Spółkę transportu drogowego bez wymaganej licencji nie może konwalidować fakt, że posiada ona licencję na wykonywanie przewozów taksówką. Przewóz w dniu kontroli nie był bowiem wykonywany taksówką gdyż pojazd nie spełniał warunków technicznych określonych w § 24 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. z 2016 r. poz. 2022 ze zm., dalej powoływane jako rozporządzenie) - brak taksometru elektronicznego z ważnym dowodem legalizacji, brak dodatkowego światła z napisem "Taxi". Wbrew twierdzeniom Spółki prawidłowe są także ustalenia, że w dniu kontroli wykonywany był przewóz okazjonalny. Okoliczność, że Spółka posiada odpowiednią licencję na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką nie oznacza, że każdy wykonywany przez nią transport drogowy osób jest wykonywany taksówką. Innymi słowy jeżeli Spółka przewozi pasażera samochodem osobowym, który nie ma wymaganych przez prawo elementów obligatoryjnych dla taksówek, to okoliczność posiadania licencji na przewóz osób taksówką pozostaje bez znaczenia. A z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Bezspornie bowiem w trakcie kontroli ustalono, że samochód osobowy nie posiadał oznaczeń zewnętrznych wymaganych dla taksówek. Posiadając tzw. "licencję taksówkarską", o której mowa w art. 5b ust. 1 pkt 3 utd można dokonywać przewozów osób tylko taksówką, a nie każdym innym samochodem (tak też WSA w Łodzi z 29 stycznia 2021 r., III SA/Łd 827/20; WSA w Lublinie z 28 września 2021 r., III SA/Lu 250/21; WSA w Białymstoku z 12 października 2022 r., II SA/Bk 627/22 czy WSA w Gdańsku z 21 lipca 2022 r., III SA/Gd 845/21).
Ponadto ustalono, że do licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym strona nie zgłosiła pojazdu marki Toyota o nr rej. [...]. Tym samym naruszyła obowiązek wynikający z art. 14 ust. 1 pkt 2 utd. Wyjaśniono przy tym, że przyjmując datę kontroli (potwierdzona data wykonywania usługi transportowej), jako dzień powstania zmiany, przedsiębiorca najpóźniej w terminie 28 dni ma obowiązek zgłosić aktualną liczbę pojazdów. Jak wynika z pisma z 8 czerwca 2021 r. Urzędu Miasta B., na dzień datowania tego pisma, pojazd marki Toyota o nr rej. [...] nie został zgłoszony do posiadanej przez Spółkę licencji nr [...] na krajowy transport drogowy osób samochodem osobowym - na podstawie której wykonywano kontrolowany przewóz.
Zgromadzony materiał dowodowy w sprawie bezsprzecznie wskazuje, że celem i intencją pasażera było skorzystanie z usługi przewozu, aby przemieścić się w W. z ul. [...] na ul. [...], zamówionej za pomocą aplikacji U. Jak wynika z informacji zawartych w zebranym materiale dowodowym opłata za przewóz po wykonaniu kursu została gotówką uiszczona u kierowcy. Nie można więc w tym przypadku mówić o przewozie grzecznościowym, czy koleżeńskim. Zarówno kierowca jak i pasażerowie mieli świadomość pobrania i uiszczenia opłaty. Odpłatny charakter usługi potwierdzają również informacje z aplikacji U.
Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ odwoławczy stwierdził, że Spółka wykonywała zarobkowo przewóz osób, o którym mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 utd. Dlatego organ pierwszej instancji prawidłowo zakwalifikował naruszenie, dotyczące niezgłoszenia w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej, organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji, zmiany danych, o których mowa odpowiednio w art. 7a i art. 8 utd, w wymaganym terminie - za każdą zmianę oraz niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 utd - za każdy dokument. Skutkowało to zasadnym nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 800 i 500 zł stosownie do treści art. 92a ust. 1 i 7 utd oraz Ip. 1.5 i Ip. 1.12 załącznika nr 3 do utd.
Mając na uwadze charakter usługi pośrednictwa poprzez platformę informatyczną, jaką jest aplikacja B., czy U. (vide: wyrok Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z 20 grudnia 2017 r. C-434/15) organ odwoławczy stwierdził, że Spółka korzystając z aplikacji U. przy nawiązywaniu kontaktu z klientami, realizowała zamówione za jej pośrednictwem zlecenie na przewóz osób oraz uzyskała wynagrodzenie za wykonany przewóz. Dodatkowo Spółka wykonując te usługi w zakresie transportu drogowego realizowała je we własnym imieniu i na swoją rzecz. Kierowca realizował przewozy na rzecz Spółki, co ustalono podczas kontroli drogowej a Spółka nie przedstawiła dowodów świadczących o innym stanie faktycznym niż stwierdzony.
Dodatkowo przewóz wykonywany w dniu kontroli nie spełnił wszystkich wymogów wykonywania przewozu okazjonalnego. Mianowicie pojazd marki Toyota o nr rej. [...] jest przeznaczony do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą. Natomiast zgodnie z art. 18 ust. 4a utd - przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Zatem przedmiotowy pojazd tego warunku nie spełniał. Przy czym przewóz w dniu kontroli nie spełniał wymogów określonych w art. 18 ust. 4b pkt 2 utd, tj. nie był wykonywany samochodem osobowym na podstawie umowy zawartej bezpośrednio z klientem, przed rozpoczęciem usługi danego przewozu w formie pisemnej lub w formie elektronicznej, o której mowa w art. 781 K.c., w lokalu przedsiębiorstwa będącym nieruchomością albo częścią nieruchomości. Przedmiotowy przewóz został zamówiony za pomocą aplikacji U., a opłata została uiszczona gotówkowo u kierowcy. Dlatego prawidłowo nałożono na Spółkę karę pieniężną w wysokości 8.000 zł stosownie do treści art. 92a ust. 1 i 7 utd oraz Ip. 2.11 załącznika nr 3 do tej ustawy.
Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że Spółka wykonywała zarobkowo przewóz osób bez zgłoszenia pojazdu do posiadanej licencji, nie wyposażyła kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 utd a zarazem wykonywała przewóz okazjonalny pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a, z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b utd. Zasadnie zatem organ pierwszej instancji nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości 9.300 zł za naruszenia z lp. 1.5., lp. 1.12. oraz lp. 2.11. załącznika nr 3 do utd.
Odnosząc się do zarzutów odwołania stwierdzono, że postępowanie zostało przeprowadzone z poszanowaniem przepisów K.p.a. Organ pierwszej instancji w sposób kompletny i prawidłowy zebrał oraz ocenił materiał dowodowy. Wskazano przy tym, że Spółka nie została pozbawiona możliwości udziału w postępowaniu i mogła na każdym etapie postępowania wypowiadać się, co do zebranych w sprawie dowodów. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że w dniu kontroli Spółka posiadała uprawnienia do wykonywania transportu drogowego osób ale nie zgłosiła organowi licencyjnemu aktualnej listy pojazdów, którymi wykonuje transport drogowy oraz nie wyposażyła kierowcy w wypis z licencji. Jednocześnie wykonywała przewóz okazjonalny pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a, z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b utd. Zaakcentowano, że do odpowiedzialności administracyjnej wystarczy jedynie, że organ stwierdzi naruszenie przepisu prawa materialnego obligującego go do wydania decyzji, w której określi karę administracyjną. Odpowiedzialność administracyjna skonstruowana jest na zasadzie ryzyka i oznacza, że nieważne jest, czy podmiot, który ma być ukarany zawinił, czy też nastąpiło określone zdarzenie. Wskazano, że zasada oficjalności postępowania dowodowego nie oznacza, że w jego toku strona może zachowywać się biernie, ponieważ to na stronie spoczywa ciężar wskazania konkretnych faktów i zdarzeń, z których wywodzi określone, korzystne dla siebie skutki prawne. Strona nie może zasadnie oczekiwać, że organ administracji publicznej, niejako w jej interesie, dysponując już określonym materiałem dowodowym, będzie poszukiwał jeszcze innych dowodów, które prowadziłyby do obalenia ustaleń dokonanych na podstawie już zgromadzonych dowodów. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że zatrzymanym do kontroli pojazdem wykonywana była usługa przewozu osób zamówiona przez pasażera przy użyciu aplikacji U. W związku z powyższym strona powinna posiadać stosowne dokumenty uprawniające ją do wykonywania przewozu. W niniejszej sprawie bezwzględnie kontrolowany kierowca powinien na dzień kontroli legitymować się wypisem z licencji na przewóz osób samochodem osobowym, o którym mowa w art. 87 utd, a takowego nie posiadał.
Za niezasadny uznano także zarzut, że w sprawie brak było podstaw do uznania przewozu za okazjonalny. Wskazano, że obowiązującą definicją przewozu okazjonalnego, jest definicja z art. 4 pkt 11 utd. Dlatego należy przyjąć, że jakkolwiek przewóz grup pasażerów powinien stanowić zasadę organizowania usług okazjonalnych, to nie jest wykluczone, aby takie usługi mogły być świadczone także na rzecz pojedynczego pasażera.
Stwierdzono także, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie zawiera żadnych przesłanek, które dawałyby możliwość zastosowania art. 92c utd. Podkreślono, że ciężar dowodu w zakresie zaistnienia przesłanek z art. 92c ust. 1 pkt 1 utd spoczywa na stronie postępowania. W omawianym przypadku strona nie przedłożyła dowodów na potwierdzenie, że w sprawie zaistniały okoliczności wyłączające jej odpowiedzialność za popełnienie przedmiotowych naruszeń. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że art. 92b utd dotyczy wyłącznie postępowań administracyjnych w kwestiach naruszeń przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, i tym samym nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.
Ponadto organ odwoławczy wskazał, że w rozpatrywanej sprawie kary zostały nałożone na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 utd a ich wysokość wynika z treści art. 92a ust. 1 i 7 pkt 1 w zw. z załącznikiem nr 3 do utd i została określona w sposób sztywny. Dlatego też regulacja wynikająca z art. 189d K.p.a., na mocy art. 189a § 2 pkt 1, nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie.
Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego wniosła Spółka i zarzuciła naruszenie:
- art. 76 § 3 w zw. z art. 6, art. 1, art. 8, oraz art. 12 w zw. z art. 77 K.p.a., poprzez jego niezastosowanie i w rezultacie utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, pomimo, że została ona wydana bez wnikliwego wyjaśnienia wszelkich okoliczności faktycznych sprawy i nie uwzględnieniu słusznego interesu strony, w szczególności zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie w czyim imieniu wykonywany był kontrolowany przejazd, braku wyjaśnienia, w oparciu o jaki stosunek prawny kierujący miałby wykonywać przedmiotowy przewóz w imieniu skarżącej Spółki (w tym zakresie oparcie się wyłącznie na protokole kontroli), braku wyjaśnienia zasad działalności aplikacji, dzięki której doszło do przejazdu;
- art. 9 w zw. z art. 107 § 1 i 3 K.p.a. polegające na niewystarczającym wyjaśnieniu podstaw decyzji, ustalonych faktów, oceny dowodów, a przede wszystkim niewyjaśnienie dlaczego organ pierwszej instancji nie wykazał inicjatywy dowodowej w zakresie niezbędnym do prawidłowego rozstrzygnięcia relacji łączących Spółkę oraz na czyją rzecz oraz co stało się z ewentualnie otrzymanym wynagrodzeniem za przedmiotowy przejazd, a także ustalenia formy współpracy kierowcy ze Spółką i czy taka współpraca w ogóle miała miejsce;
- art. 4 pkt 11, art 18 ust 4a i b w zw. z Ip. 2.11 załącznika nr 3 do utd polegające na uznaniu, że czynności wykonywane przez Spółkę wyczerpywały definicję przewozu okazjonalnego, podczas gdy okoliczności niniejszej sprawy, w szczególności fakt skorzystania przez pasażera z aplikacji, świadczą o tym, że przewóz ten nie był przewozem okazjonalnym w rozumieniu ustawy, między innymi z uwagi na fakt wykonywania tego przewozu pojazdem zgłoszonym to licencji taxi.
W oparciu o powyższe zarzuty Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o uchylenie poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania, a także o zwrot kosztów postępowania sądowo-administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi stwierdzono, że faktem jest, że w protokole kontroli jako podmiot wykonujący przewóz drogowy została wskazana Spółka. Nie sposób jednak nie zauważyć, że sporządzający protokół funkcjonariusz dokonał tego ustalenia jedynie na podstawie zdjęcia z aplikacji U., zaś na miejscu kontroli nie było przedstawiciela Spółki. Tymczasem pozostałe okoliczności sprawy nie potwierdzają w sposób niewątpliwy roli Spółki w wykonanym przewozie, co oznacza przedwczesność decyzji wydanej wobec Spółki na podstawie art. 92a ust. 1 utd.
W tych okolicznościach należy przyjąć, że materiał sprawy jest niepełny. W materiale dowodowym sprawy brak jest zeznań świadków (kierowcy, przedstawicieli Spółki), którzy by potwierdzili współpracę pomiędzy ww. podmiotami bądź jej wiarygodnie zaprzeczyli. Przede wszystkim nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie faktu, że Spółkę można uznać za podmiot wykonujący przewóz drogowy. Ciężar dowiedzenia tego faktu spoczywa zaś na organie administracji, To organ jest zobowiązany dowieść okoliczności, która jest decydująca dla wymierzenia sankcji. W sprawie zaś, powstała sytuacja, w której ta kluczowa okoliczność nie została przez organ dowiedziona. Poza zdjęciem z telefonu pasażera wskazującym na korzystanie z aplikacji U., gdzie ogólnie jako dostawca usług została wskazana skarżąca Spółka, nie wykazano żadnego innego jej powiązania z wykonanym przewozem, w tym nawet nie wykazano, jaka pozostaje relacja między kierowcą, Spółką a pojazdem użytym w dniu kontroli do przewozu. Organy nie zweryfikował m.in. kto otrzymał wynagrodzenie za przejazd (tak np. WSA w Białymstoku w wyroku z 16 września 2022 r., II SA/Bk 413/22).
Zaniechanie to powoduje, że nie można stwierdzić czy kierowca w dniu kontroli świadczył przejazd na rzecz innego podmiotu, czy też we własnym imieniu i na własną rzecz. Organ nie zweryfikował czy kierowca wykonując usługi w zakresie transportu drogowego realizował je we własnym imieniu i na swoją rzecz. Gdyby tak się okazało, to kierowca ponosi odpowiedzialność za zrealizowany przewóz. Organy nie ustaliły ewentualnej formy współpracy kierowcy z przewoźnikiem, ani też czy okoliczności takiej współpracy miały w ogóle miejsce. Brak w materiale dowodowym dokumentów w postaci umów pomiędzy kierowcą, a Spółką czy innych dowodów, z których można by wywodzić, że taka współpraca miała miejsce. Okoliczność, że Spółka posiada licencje na przewóz osób nie wystarcza do ustalenia, że realizowała ten konkretny, sporny przewóz (tak też np. wyrok WSA w Białymstoku z 8 lutego 2022 r., II SA/Bk 909/21; z 16 września 2022 r., II SA/Bk 413/22).
Ponadto Spółka nie została przesłuchana pod kątem przesłanek z art. 92b i 92c utd, zaś zgłoszone na tę okoliczność dowody zostały pominięte przez organ. Uniemożliwiono w ten sposób Spółce obronę jej praw, a organ nie wyjaśnił co było powodem pominięcia przesłuchania Spółki w tym zakresie. Jest to o tyle istotne, że nie mając na etapie kontroli drogowej pełnej dokumentacji dotyczącej sposobu organizacji pracy i zatrudnienia kierowców, organ najczęściej nie jest w stanie przeprowadzić rzetelnego postępowania dowodowego, a w efekcie obiektywnego rozpatrzenia sprawy. Dodatkowo Spółka nie była obecna w trakcie kontroli drogowej, a więc nie mogła się odnieść do poszczególnych twierdzeń zawartych w protokole, któremu nadano cechy dokumentu urzędowego.
Zarzucono, że organy nie ustaliły z czyjej inicjatywy miało dojść do przejazdu, i czy czynności te mieściły się w pojęciu przewozu okazjonalnego. W odróżnieniu od przewozów regularnych, przewóz okazjonalny osób wiąże się ze świadczeniem usług przewozu osób w nadarzających się okazjach zainicjowanych przez zleceniodawcę lub przewoźnika. Podkreślono, że wątpliwości w tym zakresie mogłyby zostać rozwiane, gdyby organy prawidłowo rozpatrzyły wniosek dowodowy w zakresie przesłuchania pasażera oraz kierowcy. Trudno jednocześnie przyjąć, że Spółka posiadając licencję na przewóz osób taksówką wykonuje jednocześnie takim pojazdem przewóz okazjonalny. Nie sposób zgodzić się z sytuacją w której organ w jednej decyzji nakłada na Spółkę kary z tytułu jednej kontroli jednocześnie: - za wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego, - za brak zgłoszenia auta do zezwolenia na przewóz okazjonalny osób, gdy nie ma potrzeby uzyskiwania takiego zezwolenia; - brak dokumentu zezwolenia na przejazd okazjonalny; gdy nie było one wówczas wymagane, gdy auto jest zgłoszone do licencji taksówkarskiej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem jej zarzuty i argumenty nie podważają legalności kwestionowanej decyzji.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 15 lutego 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji z 17 sierpnia 2021 r. w przedmiocie nałożenia na A. Sp. z o.o. w B. kary pieniężnej za: niezgłoszenie w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej, organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji, zmiany danych, o których mowa odpowiednio w art. 7a i art. 8 utd, w wymaganym terminie (naruszenie z lp. 1.5 załącznika nr 3 do utd); niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 utd (naruszenie z lp. 1.12 załącznika nr 3 do utd); wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a utd (naruszenie z lp. 2.11 załącznika nr 3 do utd).
Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2201 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 92a ust. 1 utd, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 40 000 złotych za każde naruszenie. W myśl art. 92a ust. 3 utd, suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 złotych. Jak wynika z art. 92 ust. 7 utd, wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy.
W pierwszej kolejności biorąc pod uwagę zarzuty skargi należy wypowiedzieć się w kwestii dotyczącej podmiotu odpowiedzialnego za stwierdzone naruszenia.
Spółka zarzuciła, że wydana wobec niej decyzja jest przedwczesna, gdyż nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie faktu, że to ona była podmiotem wykonującym przewóz drogowy. Ta okoliczność nie została w sprawie wykazana. Oprócz zdjęcia z telefonu pasażera wskazującym na korzystanie z aplikacji U., gdzie ogólnie jako dostawca usługi została wskazana Spółka nie wykazano innego powiązania Spółki z przedmiotowym przewozem. W szczególności nie wykazano relacji pomiędzy kierowcą, Spółką a pojazdem użytym do przewozu. To zaniechanie nie wyklucza wykonywania przez kierowcę przejazdu na rzecz innego podmiotu, czy też we własnym imieniu i na własną rzecz. To z koli oznaczałoby, że odpowiedzialność powinien ponieść kierowca a nie Spółka. Zarzucono, że zaniechano przesłuchania świadków (kierowcy, przedstawicieli Spółki) na okoliczność potwierdzenia współpracy, jak również nie wyjaśniono zasad działania aplikacji. Oparto się jedynie na protokole kontroli. Spółka podniosła przy tym, że posiadanie licencji na przewóz osób nie wystarcza do ustalenia, że to ona realizowała ten konkretny, sporny przewóz.
W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że istotnie w uzasadnieniach decyzji brak jest szerszych rozważań na temat działania aplikacji. Nie jest to jednak naruszenie mające wpływ na finalne rozstrzygnięcie. Sposób działania aplikacji jest faktem powszechnie znanym. W ocenie sądu zasady działania usługi pośrednictwa poprzez platformę informatyczną, jakimi są aplikacje T. (obecnie B.) czy U. potwierdzają, że kierowca działał w imieniu i na rzecz skarżącej Spółki. Ze strony internetowej U. wynika zasada, że podmiot wykonujący przewóz musi prowadzić działalność gospodarczą oraz posiadać licencję. W przypadku, gdy kierowca nie prowadzi własnej działalności gospodarczej i nie posiada odpowiedniej licencji (a z taką sytuacją mamy do czynienia w sprawie niniejszej), to może rozpocząć współpracę z tzw. partnerem flotowym spełniającym ww. warunki formalne. W przypadku takich aplikacji każda flota otrzymuje osobiste konto floty, a każdy kierowca konto kierowcy podłączone do konta floty, aby korzystać z aplikacji i platformy w tym przypadku U.. Konto kierowcy to konto powiązane z kontem floty. Usługa przewozu to usługa świadczona przez flotę na rzecz pasażera, którego zamówienie kierowca zaakceptował za pośrednictwem aplikacji. Wykonawcą przewozu jest flota – dostawca usług posiadający odpowiednią licencję, w imieniu którego przewóz wykonuje kierowca. Kierowca nie może bez zgody dostawcy usług (floty) utworzyć konta kierowcy, które będzie powiązane z daną flotą. Innymi słowy kierowca nie mógł założyć konta kierowcy w aplikacji U. powiązanego z dostawcą usług – A. bez wiedzy tej Spółki. Mogło się to odbyć wyłącznie za wiedzą i zgodą skarżącej Spółki mającej pełną świadomość, że kierowca będzie wykonywał przewozy osób w jej imieniu. Nie można zatem, wbrew zarzutom skargi uznać, że w sprawie organy nie wykazały powiązania między kierowcą a skarżącą Spółką, gdyż to wprost wynika z zasad funkcjonowania aplikacji. Bezspornym w sprawie jest to, że dostawcą usługi była Spółka. To Spółka jest profesjonalnym, zarejestrowanym podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą polegającą na przewozie osób. Oznacza to, że to skarżąca Spółka jest partnerem flotowym posiadającym konto w aplikacji U. do którego za jej zgodą podłączył się kierowca. Przy czym kierowca nie musi posiadać papierowej wersji umowy o współpracy ze skarżącą Spółką, bowiem podjęcie współpracy może obywać się wyłącznie drogą elektroniczną przez zaakceptowanie zasad działania aplikacji i wybranie floty (wykonawcy przewozu), w imieniu którego kierowca będzie wykonywał przewozy osób w oparciu o utworzone konto kierowcy aplikacji U.. Podnieść należy, że pełnomocnik Spółki zarzucając organom brak przedstawienia zasad działania aplikacji (które to zasady bez wątpienia były mu znane, jest bowiem pełnomocnikiem tzw. floty), sam na żadnym etapie postępowania nie wyjaśnił na jakiej podstawie kierowca korzystał z konta kierowcy w aplikacji U. utworzonego w ramach floty.
Dodatkowo wskazać należy, że Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z 20 grudnia 2017 r. (C-434/15) poddał analizie charakter usługi pośrednictwa poprzez platformę informatyczną, jaką jest aplikacja Taxify (obecnie B.) czy U.. Trybunał wskazał, że usługę pośrednictwa, która polega na odpłatnym umożliwianiu nawiązywania kontaktów poprzez aplikację na inteligentny telefon między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami a osobami chcącymi przebyć trasę miejską, należy uznać za usługę nierozerwalnie związaną z usługą przewozową, a tym samym za usługę wchodzącą w zakres "usług w dziedzinie transportu" w rozumieniu art. 58 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE). Usługa pośrednictwa w przekazywaniu zleceń przewozowych złożonych za pomocą aplikacji mobilnych pomiędzy pasażerami a kierowcami nie ogranicza się do usługi pośrednictwa polegającej na umożliwianiu nawiązywania kontaktów poprzez aplikację na inteligentny telefon między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami a osobami chcącymi przebyć trasę miejską. Usługa pośrednictwa polega na selekcjonowaniu właścicieli pojazdów niebędących zawodowymi kierowcami, którym przedsiębiorstwo to dostarcza aplikację, bez której, po pierwsze, kierowcy ci nie świadczyliby usług przewozowych, a po drugie, osoby chcące przebyć trasę miejską nie miałyby dostępu do usług owych kierowców. Co więcej, Trybunał zauważył, że platforma mobilna wywiera decydujący wpływ na warunki, na jakich kierowcy ci świadczą usługi. Jak wskazał Trybunał, co się tyczy tej ostatniej kwestii, okazuje się w szczególności, że administrator określa - za pomocą aplikacji - przynajmniej maksymalną cenę danego przewozu, że przedsiębiorstwo to pobiera tę cenę od klienta, a następnie przekazuje jej część właścicielowi pojazdu niebędącemu zawodowym kierowcą (...). A zatem Trybunał Sprawiedliwości uznaje, że kierowcy wykonujący przewozy osób na podstawie aplikacji B. czy U. korzystający z aplikacji na udostępnianej im przez "przedsiębiorstwo", nie wykonują przewozów we własnym imieniu, lecz w imieniu "przedsiębiorstwa".
W sprawie niniejszej dostawcą usługi była Spółka. To Spółka jest tym podmiotem, który prowadzi działalność gospodarczą i posiada licencje. Z powyższego wynika, że wykonawcą usługi – krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób była Spółka, w której imieniu działał kierowca. Uprawniony jest zatem wniosek, że kierowca wykonywał przewóz osób w imieniu i na rzecz skarżącej Spółki z wykorzystaniem udzielonej jej licencji, a to skutkowało zasadnym obciążeniem Spółki odpowiedzialnością za wykonanie usługi przewozu w sposób niezgodny z utd. Podnieść również trzeba, że stanowisko, że kierowca działał na rzecz skarżącej Spółki i z wykorzystaniem przysługującej jej licencji nie zostało skutecznie podważone. W tym kontekście należy zwrócić uwagę, że obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez ten organ materiałów dowodowych, mających wykazać okoliczności korzystne dla stron postępowania. Zasada ta nie zwalnia strony postępowania administracyjnego z obowiązku przedstawienia takich dowodów, z których wywodzi korzystne dla siebie skutki (vide: wyrok NSA z 15 grudnia 2017 r, II GSK 756/16, pub. CBOSA). W niniejszej sprawie skarżąca Spółka, negując twierdzenia organów, dowodów takich nie przedstawiła. Natomiast sama argumentacja negująca niewadliwe ustalenia organów nie jest wystarczająca dla podważenia tych ustaleń wynikających ze zgromadzonych dowodów. Podkreślenia wymaga także, że zasadą jest iż odpowiedzialność za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi przedsiębiorca i to na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi się posługuje w wykonywaniu działalności gospodarczej i to niezależnie od stosunku prawnego łączącego przedsiębiorcę z taką osobą (vide wyroki NSA: z 6 lipca 2011 r., II GSK 716/10 i z 12 grudnia 2019 r., II GSK 676/19, pub. CBOSA).
Stwierdzony fakt wykonania przewozu osób, stworzył konieczność przypisania skarżącej Spółce jednej z przewidzianych w utd form przewozu. W tym zakresie, zdaniem skarżącej Spółki, skoro Spółka posiada licencję na przewóz osób taksówką do której to licencji został zgłoszony przedmiotowy pojazd to nie można przyjąć, że wykonywany przewóz miał charakter okazjonalny. Natomiast, zdaniem organu, fakt posiadania licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką pozostaje bez znaczenia w sytuacji, gdy przewóz wykonywany jest samochodem, który nie ma wymaganych przez prawo elementów obligatoryjnych dla taksówek. Sąd podziela stanowisko organu (vide: tak też wyroki WSA w Lublinie z 28 września 2021 r., III SA/Lu 250/21; WSA w Bydgoszczy z 7 lutego 2023 r., I SA/Bd 663/22, pub. CBOSA).
W tym zakresie wskazać należy, że istotnie przedmiotowy pojazd - samochód osobowy marki Toyota o nr rej. [...] został zgłoszony przez skarżącą Spółkę do posiadanej przez nią licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką udzielonej przez Prezydenta m.st. W. Bezsporne też w sprawie pozostaje, że w dniu kontroli pojazd ten nie posiadał oznaczeń zewnętrznych wymaganych dla taksówek oraz urządzenia spełniającego funkcję taksometru. Zgodnie z art. 2 pkt 43 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, taksówka to pojazd samochodowy, odpowiednio wyposażony i oznaczony, przeznaczony do przewozu osób w liczbie nie większej niż 9 łącznie z kierowcą oraz ich bagażu podręcznego za opłatą ustaloną na podstawie:
a) taksometru albo
b) aplikacji mobilnej, o której mowa w art. 13b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 2201 oraz z 2023 r. poz. 760).
Przepis w tym brzmieniu obowiązuje od 1 stycznia 2020 r. Zgodnie z art. 13b utd rozliczenie opłaty za przewóz osób samochodem osobowym, w tym taksówką, z wyjątkiem przewozu okazjonalnego, o którym mowa w art. 18 ust. 4b pkt 2, może się odbywać przy użyciu aplikacji mobilnej spełniającej wymagania określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4 oraz wymagania dla kas rejestrujących mających postać oprogramowania określone w przepisach o podatku od towarów i usług. Rozporządzenie wykonawcze zostało wydane w dniu 28 maja 2020 r. – jest to rozporządzenie Ministra Cyfryzacji w sprawie aplikacji mobilnej służącej do rozliczania opłaty za przewóz osób. Z powyższego wynika, że na dzień kontroli, która miała miejsce 7 maja 2021 r., istotnie tak jak twierdzi skarżąca Spółka, opłata mogła być także ustalona na podstawie aplikacji mobilnej, ale odpowiedniej aplikacji spełniającej warunki określone ww. rozporządzeniu. Tymczasem w sprawie niniejszej w kontrolowanym pojeździe nie znajdował się ani taksometr, ani kasa fiskalna a opłata za przejazd nie została obliczona według odpowiedniej taryfy i regulaminu świadczenia usług taksówkowych, lecz na podstawie aplikacji U. Opłata została uiszczona w gotówce. Pasażer nie otrzymał paragonu, tylko poświadczenie z aplikacji. W związku z tym, jeżeli podmiot wykonujący przewóz drogowy osób pojazdem zarejestrowanym jako taksówka, ustala opłatę za tę usługę na podstawie aplikacji, która nie spełnia zakreślonych prawem warunków np. brak funkcji kasy rejestrującej sprzężonej z aplikacją, zostaje naruszony art. 13b ust. 1 utd.
Dodatkowo taksówka musi spełniać wymogi określone w § 24 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 2022 ze zm.). Zgodnie z pkt 8 tej regulacji taksówkę wyposaża się w dodatkowe światło z napisem "TAXI", odpowiadające następującym warunkom: rozmieszczenie: na dachu, barwa: biała lub żółta samochodowa z czarnymi napisami widocznymi z przodu i z tyłu pojazdu, powinno być widoczne po zapadnięciu zmroku z odległości co najmniej 50 m przy dobrej przejrzystości powietrza. Tego warunku także kontrolowany pojazd nie spełniał.
W ocenie sądu posiadając tzw. "licencję taksówkarską", o której mowa w art. 5b ust. 1 pkt 3 u.t.d. można dokonywać przewozów osób tylko taksówką, a nie każdym innym samochodem. Wykonywanie usługi przewozu osób zamówionej za pomocą aplikacji mobilnej niespełniającej wymogów z art. 13b utd oraz pojazdem nieoznakowanym jak taksówka nie stanowi transportu drogowego taksówką.
W takich okolicznościach faktycznych, zdaniem sądu, prawidłowa była kwalifikacja przedmiotowego przewozu jako okazjonalnego. Uzasadniając stanowisko sądu w tym zakresie wskazać należy, że zgodnie z art. 5b ust. 1 utd, podjęcie i wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób:
1) samochodem osobowym,
2) pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą,
3) taksówką
- wymaga uzyskania odpowiedniej licencji.
W sprawie niniejszej Spółka oprócz "licencji taksówkarskiej" posiada także licencję nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym. Dlatego nałożona kara nie dotyczy braku licencji. Przepisy ustawy o transporcie drogowym nie stawiają pojęcia "przewozów okazjonalnych" poza pojęciem "wykonywania krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób". Posiadając licencję na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób, skarżąca Spółka mogła wykonywać przewozy o różnym charakterze, to jest przewozy regularne, specjalne, wahadłowe i okazjonalne, o ile poza posiadaniem licencji na przewóz osób spełniłaby dodatkowe warunki dopuszczalności każdego z ww. rodzajów przewozów, wynikające z przepisów prawa. W ocenie sądu skontrolowanym w dniu 7 maja 2021 r. pojazdem nie wykonywano przewozów o charakterze regularnym, regularnym specjalnym i wahadłowym, przewóz ten nie spełnia bowiem warunków wynikających z art. 4:
- pkt 7 utd, zgodnie z którym przewóz regularny to publiczny przewóz osób i ich bagażu w określonych odstępach czasu i określonymi trasami, na zasadach określonych w ustawie - Prawo przewozowe;
- pkt 9 utd, zgodnie z którym przewóz regularny specjalny to niepubliczny przewóz regularny określonej grupy osób, z wyłączeniem innych osób;
- pkt 10 utd, zgodnie z którym przewóz wahadłowy to wielokrotny przewóz zorganizowanych grup osób tam i z powrotem, między tym samym miejscem początkowym a tym samym miejscem docelowym, przy spełnieniu łącznie następujących warunków:
a) każda grupa osób przewiezionych do miejsca docelowego wraca do miejsca początkowego,
b) miejsce początkowe i miejsce docelowe oznaczają odpowiednio miejsce rozpoczęcia usługi przewozowej oraz miejsce zakończenia usługi przewozowej, z uwzględnieniem w każdym przypadku okolicznych miejscowości leżących w promieniu 50 km.
Wykonywany w dniu kontroli przewóz to zatem przewóz okazjonalny, którym, zgodnie z art. 4 pkt 11 utd, jest przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego. Stwierdzając powyższe, sąd wziął również pod uwagę, że zawarte w przepisach dotyczących transportu drogowego sformułowanie "przewóz okazjonalny" należy odczytywać zgodnie ze znaczeniem przymiotnika "okazjonalny", jako "odnoszący się do określonej okazji - okoliczności, sytuacji, wywołany przez nią, dostosowany do niej" (Słownik języka polskiego, pod redakcją Mieczysława Szymczaka, t. II, Warszawa 1998, s. 499). W odróżnieniu od przewozów regularnych, przewóz okazjonalny osób wiąże się ze świadczeniem usług przewozowych osób w nadarzających się okazjach zainicjowanych przez zleceniodawcę lub przewoźnika (vide: wyrok NSA z 20 września 2007 r., I OSK 1361/06, wyrok WSA w Gdańsku z 30 maja 2019 r., III SA/Gd 149/19, wyrok WSA w Lublinie z 7 listopada 2019 r., III SA/Lu 271/19, wyrok WSA w Rzeszowie z 3 marca 2020, II SA/Rz 1477/19; pub. CBOSA).
W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, że w chwili przeprowadzenia kontroli drogowej kierowca wykonywał odpłatny przewóz pasażerki. Kurs został zamówiony za pomocą aplikacji U., która skojarzyła pasażerów z kierującym. Był to przewóz wykonywany na zamówienie konkretnego klienta "z" i "do" wskazanego przez niego miejsca. Nie był to zatem przewóz regularny, ani regularny specjalny (brak haromonogramu kursów, dowolny wybór trasy), ani wahadłowy (kurs jednorazowy i tylko "tam", bez kursu powrotnego). Stwierdzić należy, że korzystanie z aplikacji U. nie wyklucza przyjęcia, że świadczone usługi przewozu są wykonywane w tzw. "nadarzających się sytuacjach". Kierowca za pośrednictwem platformy U. został skojarzony z klientem i na tej podstawie wykonywał kurs. Należy zatem stwierdzić, że wykonany w sprawie niniejszej przewóz miał charakter przewozu okazjonalnego, ale nie spełniał wszystkich wymagań określonych przepisami prawa.
W myśl art.18 ust. 4a utd zasadą jest, że przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Zgodnie z treścią art.18 ust. 4b utd dopuszcza się przewóz okazjonalny:
1) pojazdami zabytkowymi,
2) samochodami osobowymi:
a) prowadzonymi przez przedsiębiorcę świadczącego usługi przewozowe albo zatrudnionego przez niego kierowcę,
b) na podstawie umowy zawartej bezpośrednio z klientem, każdorazowo przed rozpoczęciem usługi danego przewozu w formie pisemnej lub w formie elektronicznej, o której mowa w art. 781 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r. poz. 1360), w lokalu przedsiębiorstwa będącym nieruchomością albo częścią nieruchomości,
c) po ustaleniu opłaty ryczałtowej za przewóz przed rozpoczęciem tego przewozu; zapłata za przewóz regulowana jest na rzecz przedsiębiorcy w formie bezgotówkowej; dopuszcza się wniesienie opłat gotówką w lokalu przedsiębiorstwa
- niespełniającymi kryterium konstrukcyjnego określonego w ust. 4a i będącymi wyłączną własnością przedsiębiorcy lub stanowiącymi przedmiot leasingu tego przedsiębiorcy.
Z powyższej regulacji wynika, że wykonywanie przewozu okazjonalnego jest dopuszczalne po spełnieniu warunku określonego w art. 18 ust. 4a utd, a mianowicie można go wykonać pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Pojazd, którym w dniu kontroli wykonywano przewóz nie spełniał tego wymogu. Jak wynika z materiału dowodowego sprawy przedmiotowy samochód został fabrycznie poznaczony do przewozu 5 osób i tak też zarejestrowany, to jest jako pojazd pięcioosobowy, co jest okolicznością niesporną. Nie został zatem spełniony warunek wykonywania przewozu okazjonalnego, określony w art. 18 ust. 4a utd. Nie miał także miejsca żaden z przypadków określonych w art. 18 ust. 4b utd uprawniających do wykonywania przewozu okazjonalnego bez spełnienia wymogu konstrukcyjnego pojazdu opisanego w art. 18 ust. 4a. Przedmiotowy samochód nie jest bowiem bezsprzecznie pojazdem zabytkowym. Natomiast odnośnie przesłanek określonych w art. 18 ust. 4b pkt 2 lit. a-c przyjąć należy, że muszą być ona spełnione łącznie, gdyż stanowią wyjątek od zasady ogólnej. W sprawie niniejszej w szczególności nie została spełniona przesłanka określona w ust. 4b pkt 2 lit. b, gdyż nie doszło do zawarcia pisemnej umowy na przewóz osób w lokalu przedsiębiorstwa, ponieważ usługa wykonanego przewozu została zamówiona za pośrednictwem aplikacji U.. Zapłata za przewóz została wniesiona gotówką, ale nie w siedzibie przedsiębiorcy tylko do rąk kierowcy – nie została zatem spełniona także przesłanka z ust. 4b pkt 2 lit. c.
Reasumując tę część rozważań sąd uznał, że skarżąca Spółka wykonywała przewóz okazjonalny, bez spełnienia wymogu wykonywania takiego przewozu określonego w art. 18 ust. 4a utd. Jednocześnie nie miał miejsca przypadek, o którym mowa w art.18 ust. 4b ustawy uzasadniający odstąpienie od spełnienia wymienionego wymogu. Uzasadniało to wymierzenie za to naruszenie kary pieniężnej w wysokości 8.000 zł (l.p 2.11 załącznika nr 3 do utd).
Zdaniem sądu, zasadnie nałożono na skarżącą Spółkę także karę pieniężną za brak zgłoszenia w terminie organowi licencyjnemu zmiany danych. Przedmiotowy pojazd nie został bowiem zgłoszony do posiadanej przez Spółkę licencji nr [...]. Tymczasem przepisy ustawy o transporcie drogowym szczegółowo określają zarówno zakres danych, które podlegają zgłoszeniu do licencji, jak również – w przypadku zmiany tych danych, przewidują konieczność ich zgłoszenia w określonym terminie. Jak stanowi art. 8 ust. 1 utd licencji, o których mowa w art. 5b ust. 1 i 2, udziela się na wniosek przedsiębiorcy złożony w formie pisemnej, w postaci papierowej lub w postaci elektronicznej, po uiszczeniu opłaty, o której mowa w art. 41 ust. 1 pkt 1. Jednocześnie, zgodnie z art. 8 ust. 3 pkt 5 utd do wniosku o udzielenie licencji, o której mowa w art. 5b ust. 1 i 2, dołącza się między innymi: wykaz pojazdów zawierający następujące informacje: a) markę, typ; b) rodzaj/przeznaczenie; c) numer rejestracyjny; d) numer VIN; e) wskazanie rodzaju tytułu prawnego do dysponowania pojazdem.
Jak wymaga art. 14 utd, przewoźnik drogowy jest przy tym obowiązany zgłaszać na piśmie lub w postaci dokumentu elektronicznego organowi, który udzielił:
1) zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji wspólnotowej, zmiany danych, o których mowa w art. 7a,
2) licencji, o której mowa w art. 5b ust. 1 i 2, zmiany danych, o których mowa w art. 8
- nie później niż w terminie 28 dni od dnia ich powstania. Stosownie natomiast do art. 14 ust. 2 jeżeli zmiany, o których mowa w ust. 1, obejmują dane zawarte w zezwoleniu na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji, przedsiębiorca jest obowiązany wystąpić z wnioskiem o zmianę treści zezwolenia lub licencji.
W świetle przytoczonych wyżej przepisów nie ulega wątpliwości, że na skarżącej Spółce ciążył obowiązek zgłoszenia przedmiotowego pojazdu do posiadanej przez nią licencji w terminie 28 dni od powstania zmiany. Tymczasem już porównanie daty kontroli 7 maja 2021 r. z datą pisma informującego o braku zgłoszenia ww. pojazdu do licencji – 28 czerwca 2021 r., wskazuje na przekroczenie ujętego w art. 14 utd terminu 28 dni od dnia powstania zmiany. Uzasadniało to więc wymierzenie za powyższe naruszenie kary pieniężnej w wysokości 800 zł (l.p. 1.5 załącznika nr 3 do utd).
Zdaniem sądu, zaistniały w sprawie również przesłanki do wymierzenia kary za brak okazania wypisu z licencji, bowiem na taki obowiązek jednoznacznie wskazuje brzmienie art. 87 ust. 1 pkt 1 utd. Zgodnie z tym przepisem, podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto wykonując transport drogowy - wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji. W myśl art. 87 ust. 3 utd, przedsiębiorca lub podmiot, o którym mowa w art. 3 ust. 2, wykonujący przewozy na potrzeby własne, odpowiedzialni są za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne w wymagane dokumenty. W wyroku z 4 kwietnia 2017 r., II GSK 2107/15, Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że przepis art. 87 ust. 1 pkt 1 utd nakłada obowiązek posiadania przez kierowcę podczas wykonywania przewozu drogowego i okazania na żądanie uprawnionego organu kontroli między innymi wypisu z licencji. Odpowiedzialność za wyposażenie kierowcy w odpowiednie dokumenty, a więc i w wypis z licencji, stosownie do art. 87 ust. 3 utd, spoczywa na przedsiębiorcy. To przedsiębiorca odpowiedzialny jest co najmniej za wyposażenie kierowcy w odpowiednie dokumenty, w tym stosowne wypisy z licencji, które nie może ograniczać się wyłącznie do samego przekazania dokumentów kierowcy, ale również obejmuje dopilnowanie ich posiadania przez kierowcę w czasie wykonywania przewóz i ich okazanie organom uprawnionym do przeprowadzenia kontroli. Nadmienić przy tym należy, że zgodnie z art. 8 ust. 2 pkt 7 utd, wniosek o udzielenie licencji, o której mowa w art. 5b ust. 1, zawiera także liczbę wypisów z licencji a, w myśl art. 8 ust. 3 pkt 6 utd, do wniosku o udzielenie licencji, o której mowa w art. 5b ust. 1 i 2, dołącza się także dowód uiszczenia opłaty za wydanie licencji i wypisów z tej licencji. Skoro zatem ustawa o transporcie drogowym jednoznacznie wprowadziła wymóg posiadania w czasie wykonywania transportu drogowego wypisu z licencji, a kierowca w trakcie kontroli powyższego dokumentu nie okazał, zasadnie nałożono na skarżącą Spółkę karę w wysokości 500 zł za niewyposażenie kierowcy w ww. dokument (l.p. 1.12 załącznika nr 3 do utd).
Ponadto organy zasadnie rozpoznając sprawę przyjęły, że brak jest podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 utd. Należy przy tym podkreślić, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych ciężar udowodnienia okoliczności egzoneracyjnych wymienionych w art. 92c utd spoczywa każdorazowo na podmiocie wykonującym przewóz drogowy, bowiem to on musi wykazać, że dołożył należytej staranności i nie miał wpływu na powstałe naruszenia przepisów transportu drogowego, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie. Chcąc wykazać, że przedsiębiorca nie miał wpływu na powstanie naruszenia, podmiot ten musi wskazać na konkretne okoliczności, które będą w tym zakresie rozważone przez organ. Okoliczności te muszą być wsparte dowodami (vide: wyrok NSA z 5 sierpnia 2021 r., II GSK 1462/18, pub. CBOSA). Skarżąca Spółka nie wskazała na jakiekolwiek nadzwyczajne okoliczności mogące wykluczyć jej odpowiedzialność. Z kolei w kontrolowanej sprawie art. 92b ust. 1 utd nie ma zastosowania, bowiem stwierdzone naruszenia nie dotyczyły czasu pracy kierowcy.
Wbrew również twierdzeniom postawionym w skardze organy administracji dokładnie wyjaśniły stan faktyczny oraz w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Nieuzasadnione są zatem zarzuty dotyczące naruszenia art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, art. 77 § 1 art. 76 § 3 i art. 107 § 3 K.p.a. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że Spółka dopuściła się naruszeń przepisów z zakresu transportu drogowego, za które organy administracji wymierzyły karę pieniężną w łącznej wysokości 9.300 zł. Wysokość kary została ustalona w sposób prawidłowy, na podstawie właściwych przepisów ustawy i załącznika do ustawy o transporcie drogowym.
Na marginesie powyższych rozważań należy wskazać, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku toczyło się (i toczy się) kilkadziesiąt spraw w przedmiocie nałożenia na skarżącą Spółkę kar pieniężnych za naruszenie przepisów transportu drogowego (aktualnie 27). Stan faktyczny i prawny spraw, które zostały już rozpoznane przez sąd jest zbliżony lub nawet tożsamy do okoliczności faktycznych, które zaistniały w niniejszej sprawie. Spółka została już wielokrotnie ukarana karami pieniężnymi za naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym. Dysponując zatem wiedzą o nielegalnym charakterze prowadzonej działalności w związku z kolejnymi kontrolami drogowymi nie podjęła żadnych działań, by kolejnym naruszeniom zapobiec.
Z powyższych względów sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) oddalił skargę.