II SA/BK 210/22

II SA/Bk 210/22 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2022-06-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Elżbieta Trykoszko /przewodniczący sprawozdawca/
Grzegorz Dudar
Małgorzata Roleder
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 2285/22 - Wyrok NSA z 2025-04-15
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Dudar, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant sekretarz sądowy Natalia Paulina Kielak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi L. Z. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę
Uzasadnienie
Skarga została wywiedziona na tle następujących zdarzeń.
W dniu [...].09.2021 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie stanu technicznego budynku mieszkalnego znajdującego się na działce o numerze ewidencyjnym [...], położonej przy ul. [...] w B. Inicjatorką przeprowadzenia kontroli stanu technicznego wymienionego budynku była L. Z., jedna ze współwłaścicielek nieruchomości, dysponująca lokalem nr [...] w opisanym budynku. W trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu [...].10.2021 r. ustalono, iż w budynku zostały wyodrębnione dwa lokale mieszkalne. Parter budynku z wejściem od strony wschodniej oraz dobudówką zamieszkuje L. Z. Natomiast piętro z wejściem od strony zachodniej zamieszkuje M. Z. i R. Z. Właściciele obydwu lokali mają dostęp do przynależnych do tych lokali pomieszczeń w piwnicy. Instalacje grzewcze poszczególnych lokali są rozdzielone. Lokal Pani L. Z. jest ogrzewany kotłem gazowym zlokalizowanym w pomieszczeniu na parterze. Lokal Pani M. Z. i Pana R. Z. ogrzewany jest kotłem na paliwo stale usytuowanym w kotłowni w piwnicy. Dym z kotła w piwnicy odprowadzany jest przewodem dymowym zlokalizowanym w kominie usytuowanym w centralnej części budynku, w ścianie wspólnej obydwu lokali mieszkalnych. Stwierdzono, iż na ścianie kominowej na parterze, w lokalu L. Z., widoczne są spękania.
W dniu kontroli R. Z. przedłożył protokół z dnia [...] z dokonanej kontroli okresowej budynku przy ul. [...] w B. Kontrolą objęto elementy zewnętrzne: elewację, dach i obróbki blacharskie, otwory okienne i drzwiowe, bramy wjazdowe, ogrodzenie i nawierzchnię placów oraz elementy wewnętrzne: konstrukcję, posadzki, ściany i otwory drzwiowe, pomieszczenia. Stan wyżej wymienionych elementów został oceniony jako dobry lub dostateczny bez uwag. W zaświadczeniu nr [...] z dnia [...].10.2021 r. mistrz kominiarski K. L. stwierdził drożność przewodów kominowych i prawidłowy ciąg oraz przydatność do dalszej eksploatacji. R. Z. przedłożył także protokoły badania instalacji elektrycznej z października 2021 r. stwierdzające odpowiedni stan instalacji elektrycznej w jego części budynku.
W dniu [...].10.2021 r. W. Z. przedłożył protokoły badania instalacji elektrycznej z października 2021 r. stwierdzające odpowiedni stan instalacji elektrycznej w części budynku należącej do L. Z., protokół kontroli instalacji gazowej i urządzeń gazowych z [...].10.2021 r. oraz protokół nr [...] z dnia [...].10.2021 r. z okresowej kontroli przewodów kominowych. Mistrz kominiarski A. S. (nr upr. [...]) stwierdził brak kratki nawiewnej instalacji nawiewnej w pomieszczeniu, gdzie ulokowano kocioł gazowy oraz stwierdził, iż ściana kominowa jest popękana. W uwagach i zaleceniach zapisał, iż na chwilę obecną użytkowanie przewodu dymowego stanowi zagrożenie i zalecił wstawienie po długości komina wkładu kominowego.
Wobec powyższych ustaleń Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. decyzją z dnia [...].12.2021r. nr [...], wydaną na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 Prawa budowlanego, nakazał:
1. M. Z., R. Z., i J. B. — właścicielom lokalu mieszkalnego na piętrze z wejściem od strony zachodniej w budynku na działce budowlanej nr ew.gr. [...] przy ul. [...], uszczelnienie przewodu dymowego, do którego podłączony jest kocioł na paliwo stale zlokalizowany w piwnicy przynależnej do ich lokalu mieszkalnego poprzez wstawienie po długości komina wkładu kominowego lub w inny sposób. Nakazał też, by potwierdzenie wykonanych prac i potwierdzenie szczelności przewodu dymowego sporządzone przez osobę uprawnioną przedłożyć w siedzibie Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. w terminie do [...] stycznia 2022 r.
2. L. Z., A. Z., W. Z. - właścicielom lokalu mieszkalnego na parterze z wejściem od strony wschodniej w budynku na działce budowlanej nr ew. gr. [...] przy ul. [...], wykonanie instalacji nawiewnej do pomieszczenia, w którym zainstalowano kocioł gazowy. Nakazał też, by potwierdzenie wykonanych prac i potwierdzenie sprawności instalacji nawiewnej, sporządzone przez osobę uprawnioną przedłożyć w siedzibie Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. w terminie do [...] stycznia 2022 r.,
W dniu [...].12.2021r. odwołanie od powyższej decyzji wniósł R. Z. wskazując przede wszystkim, że stwierdzone pęknięcia komina powstały z winy L. Z. i nałożenie na odwołującego się obowiązku naprawy komina jest niesprawiedliwe.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2022r. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. po rozpoznaniu powyższego odwołania orzekł o uchyleniu decyzji organu I instancji i nakazał: M. Z., R. Z., J. B., L. Z. A. Z. i W. Z. właścicielom lokali mieszkalnych w budynku mieszkalnym znajdującym się na działce nr ew. gr. [...] przy ul. [...], uszczelnienie przewodu dymowego, do którego podłączony jest kocioł na paliwo stale zlokalizowany w piwnicy przynależnej do lokalu mieszkalnego na piętrze z wejściem od strony zachodniej poprzez wstawienie po długości komina wkładu kominowego lub w inny sposób oraz wykonanie instalacji nawiewnej do pomieszczenia, w którym zainstalowano kocioł gazowy przynależny do lokalu mieszkalnego na parterze z wejściem od strony wschodniej. Nakazał też, by potwierdzenie wykonanych prac i potwierdzenie sprawności instalacji nawiewnej, sporządzone przez osobę uprawnioną przedłożyć w siedzibie Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. w terminie do [...] kwietnia 2022 r.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił następującą argumentację;
Zgodnie z przepisem art. 66 § 1 pkt 1 i 3 Prawa budowlanego, w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo jest w nieodpowiednim stanie technicznym, organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Z treści przepisu art. 61 ww. ustawy wynika, że do utrzymania obiektu budowlanego w odpowiednim stanie technicznych zobowiązany jest jego właściciel lub zarządca.
Zastrzeżeń organu odwoławczego nie budzi zakres nałożonych obowiązków wynikający z protokołu kominiarskiego, jednakże obowiązki te zostały niewłaściwie nałożone na poszczególnych właścicieli mieszkań. Zgodnie z obowiązującą linią orzeczniczą sądów administracyjnych, przewody kominowe i wentylacja, niezależnie od tego kto z nich korzysta, stanowią cześć wspólną budynku. podobnie jak dach czy ściany konstrukcyjne. W zaskarżonej decyzji obowiązki zostały nałożone osobno na właścicieli lokali, do których przynależny jest komin i wentylacja, co było działaniem nieprawidłowym, ponieważ wszystkie obowiązki dotyczące części wspólnych budynku powinny być nałożone na wszystkich współwłaścicieli budynku. Kwestie związane z dostępnością poszczególnych elementów budynku i organizacją nakazanych robot pozostają w gestii samych zobowiązanych i nie są przedmiotem rozstrzygnięcia organów nadzoru budowlanego.
Organ wydłużył termin wykonania nałożonych obowiązków nie tylko z uwagi na czas jaki upłynął w postępowaniu odwoławczym, ale również z powodu znacznego zakresu nakazanych robot budowlanych. Należy przypuszczać, ze zastosowanie wkładu kominowego będzie wiązało się z przebudową całego komina, polegającą na otwarciu kanału spalinowego również wewnątrz mieszkania. Wykonanie tego obowiązku będzie wymagało odpowiedniej ilości czasu, dlatego termin na przedłożenie potwierdzenia wykonania prac został przedłużony do dnia [...].04.2022r.
Organ przytoczył tezę wyroku w sprawie II OSK 202/21 brzmiącą, że "decyzja wydana w oparciu o art. 66 ust. 1 p.b., w zakresie usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, ma tzw. związany charakter. Wobec powyższego organ nadzoru budowlanego, w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym, jest obowiązany w drodze decyzji nakazać usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Natomiast termin określony w takiej decyzji ustalany jest przez organ na zasadzie uznania"
Ustalony stan faktyczny w sprawie - zdaniem organu II instancji - wypełnił dyspozycję przepisu art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 Prawa budowlanego. Spękany komin i brak wentylacji nawiewnej w pomieszczeniu kotła gazowego mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi. W tej sytuacji, z uwagi na związany charakter przepisu art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego, organ nie miał możliwości odstąpienia od wydania zaskarżonej decyzji lub wydania decyzji o innej treści, niż nakaz wykonania koniecznych robót budowlanych.
Skargę do sądu administracyjnego na powyższą decyzję ostateczną wywiodła L. Z.. W skardze podniosła, że decyzja organu nadzoru budowlanego II instancji jest stronnicza i krzywdząca. Od początku użytkowania budynku do dziś przewód kominowy na paliwo stale był wykorzystywany wyłącznie przez rodzinę R. Z. Stanowiący jej własność lokal mieszkalny na parterze był podłączony do kanału kominowego obok (od strony wschodniej) a od 1990r. do 2009r. był ogrzewany piecem gazowym, zaś od 2010r. jest ogrzewany piecem kondensacyjnym z kominem powietrzno – spalinowym z wylotem kominowym ulokowanym w ścianie zewnętrznej. Stwierdziła, że krzywdzi ją decyzja o obowiązku uszczelnienia komina (i wstawienia wkładu kominowego), z którego korzysta wyłącznie R. Z.
P. Wojewódzki Inspektor nadzoru Budowlanego w B. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku pełnomocnik skarżącej L. Z. podtrzymał skargę, do której przychylili się uczestnicy postępowania w osobach A. Z. i W. Z. (vide: stanowisko odnotowane w protokole rozprawy – k. 86 odwrót akt sądowych), natomiast uczestnicy postępowania: M. Z., J. B. I R. Z. wnieśli o oddalenie skargi (vide: stanowisko odnotowane w protokole rozprawy – k. 86 odwrót akt sądowych)
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje;
Skarga podlegała oddaleniu albowiem zaskarżona decyzja nie naruszyła przepisów prawa materialnego i została wydana w prawidłowo wszczętym i przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art.66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy Prawo budowlane. Przepis ten stanowi, że właściwy organ (a jest nim z mocy art. 84 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane organ nadzoru budowlanego, którego zadaniem jest kontrola przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego) nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, z określeniem terminu wykonania obowiązku, w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo jest w nieodpowiednim stanie technicznym. Brzmienie przepisu nie pozostawia wątpliwości, że wyraża on normy prawne o charakterze związanym. Powyższe oznacza, że w przypadku wystąpienia w stanie faktycznym sprawy choćby jedna z przesłanek określonych w art. 66 ust. 1 pkt 1-3 Prawa budowlanego, organ nadzoru budowlanego jest nie tylko uprawniony ale zobowiązany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości (vide, między innymi, teza wyroku WSA w Białymstoku z 17 kwietnia 2018r. sygn. II SA/Bk 26/18).
Przepis art. 66 zawarty jest w Rozdziale 6 ustawy Prawo budowlane, poświęconym utrzymaniu obiektów budowlanych. Z przepisu art. 61 ustawy Prawo budowlane, otwierającego rozdział, wynika obowiązek właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego utrzymywania i użytkowania obiektu budowlanego zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Te zasady obejmują nakaz użytkowania obiektu budowlanego w sposób zgodny z przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywania w należytym stanie technicznymi i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7 art. 5 Prawa budowlanego. Wymagania, do których odsyła art. 5 ust. 2 obejmują , miedzy innymi, bezpieczeństwo pożarowe, bezpieczeństwo użytkowania, odpowiednie warunki higieniczne i zdrowotne oraz ochrony środowiska a także zapewnienie zaopatrzenia w wodę i energię elektryczną, w energię cieplną i paliwa. Z opisanym obowiązkiem wiążą się obowiązki właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, poddawania obiektu, między innymi, okresowym corocznym kontrolom sprawdzającym stan techniczny elementów budynku, budowli i instalacji narażonych na szkodliwe wpływy atmosferyczne i niszczące działania czynników występujących podczas użytkowania obiektu, instalacji i urządzeń służących ochronie środowiska, instalacji gazowych i przewodów kominowych (dymowych, spalinowych i wentylacyjnych) a także udostępniania właściwym organom (w tym organowi nadzoru budowlanego) protokołów z kontroli obiektu budowalnego, ocen i ekspertyz dotyczących jego stanu technicznego (vide: przepisy art. 62 ust. 1 pkt 1, i 65 w związku z art. 64 ust. 3 ustawy Prawo budowlane).
W wyroku z 13 listopada 2003r. sygn. II SA/Wr 2725/00 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przepis art. 66 nie tworzy dla obiektu lub jego zarządcy (właściciela) nowych, niewynikających z ustawy obowiązków lecz precyzuje ustawowe obowiązki, co umożliwia oraz zabezpiecza ich wykonalność. W literaturze przedmiotu wyrażone zostało stanowisko, że do przyjęcia, że wystąpiła przesłanka z art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane (zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowiska) nie jest konieczne stwierdzenie, że określone zagrożenie już występuje i ma charakter bezpośredni. Wystarczające jest ustalenie potencjalnego zagrożenia, oczywiście na tyle prawdopodobnego i poważnego, iż wymaga niewątpliwie wydania przez organ nadzoru budowlanego stosownego nakazu.
W stanie faktycznym kontrolowanej sprawy bezspornym jest, że nieprawidłowości w stanie technicznym części budynku przy ulicy [...] zostały opisane w protokole z okresowej kontroli przewodów kominowych, dymowych, spalinowych i wentylacyjnych nr [...] z dnia [...] października 2021r. sporządzonym przez uprawnionego mistrza kominiarskiego A. S. Z protokołu tego wynikało, że ściana kominowa jest na wysokości lokalu mieszkalnego L. Z. popękana i na chwilę obecną użytkowanie przewodu dymowego stanowi zagrożenie oraz że zaleca się wstawienie na długości komina wkładu kominowego (vide: akta administracyjne – k. 57). Spostrzeżenia mistrza kominiarskiego pokrywają się z zastrzeżeniami L. Z. opisanymi w piśmie skierowanym do organu nadzoru budowlanego inicjującym kontrolę tego organu i późniejsze wszczęcie z urzędu postępowania administracyjnego. Skarżąca L. Z. wskazywała, ze na parterze w ścianie kominowej są pęknięcia od podłogi po sufit i czuje się dym. Jednocześnie mistrz kominiarstwa A. S. stwierdził protokolarnie brak kratki nawiewnej w pomieszczeniu kotłowni. Opisane w protokole mistrza kominiarskiego uwagi znalazły potwierdzenie w ustaleniach kontrolnych dokonanych prze organ nadzoru budowlanego (vide: protokół z kontroli organu nadzoru budowlanego k. 51-52 akt administracyjnych).
Przy takich dowodach i jednoznacznie brzmiącym przepisie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 Prawa budowlanego, organ nadzoru budowlanego musiał wydać decyzję nakazującą usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Nakaz powyższy musiał być skierowany do wszystkich sześciu współwłaścicieli budynku mieszkalnego położonego przy ulicy [...] czyli: L. Z.. M. Z., A. Z., W. Z., J. B. i R. Z. albowiem przewody kominowe i wentylacyjne zawsze należą do części wspólnej nieruchomości, na której doszło do wyodrębnienia odrębnych własności poszczególnych lokali. Stosownie do art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali (tj. Dz. U. z 2021r.,poz. 1048) w razie wyodrębnienia własności lokalu właścicielowi lokalu przysługuje udział w nieruchomości wspólnej jako prawo związane z własnością lokalu a nieruchomość wspólną stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właściciela lokalu. W wyroku z 15 lutego 2022r. sygn. II OSK 724/21 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że kategoria części wspólnych nieruchomości ma charakter funkcjonalny i z tego względu status prawny konkretnego elementu nieruchomości zależy od okoliczności rzeczywistego przypadku. Zawsze jednak kominy i przewody wentylacji grawitacyjnej należą do części wspólnej budynku i żaden właściciel wyodrębnionego lokalu mieszkalnego nie ma indywidualnego tytułu prawnego do kanału kominowego. Sam fakt korzystania z takiego kanału prze właściciela lokalu nie przesądza o przynależności do konkretnego lokalu w sensie prawnym (vide: teza wyroku NSA z 19 września 2019r. sygn. II OSK 2547/17).
Nie było rolą organów nadzoru budowlanego i nie jest rolą sądu administracyjnego podejmowanie działań prawnych zmierzających do wyegzekwowania współdziałania właścicieli poszczególnych wyodrębnionych lokali mieszkalnych w budynku przy wykonaniu nałożonego obowiązku utrzymania we właściwym stanie wspólnych elementów budynku.
Mając powyższe na uwadze Sąd skargę jako bezzasadną oddalił (art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi)