II SA/BK 209/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2006-07-13
NSAAdministracyjneŚredniawsa
droga koniecznapostępowanie administracyjnebezprzedmiotowość postępowaniasądy administracyjneKodeks cywilnyplanowanie przestrzennenieruchomości

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie zabezpieczenia drogi dojazdowej do działki, uznając sprawę za bezprzedmiotową dla postępowania administracyjnego.

Skarżąca I. F. wniosła o zabezpieczenie drogi dojazdowej do swojej działki, wskazując na problemy z dojazdem przez kanał ciepłowniczy. Organy administracji umorzyły postępowanie, uznając sprawę za bezprzedmiotową dla administracji, ponieważ ustanowienie drogi koniecznej należy do właściwości sądów cywilnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny utrzymał w mocy decyzję o umorzeniu, podkreślając, że brak planu zagospodarowania przestrzennego uniemożliwia wykup gruntu, a kwestia drogi koniecznej jest regulowana przez Kodeks cywilny.

Sprawa dotyczyła skargi I. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. o umorzeniu postępowania w sprawie zabezpieczenia drogi dojazdowej do działki skarżącej. Skarżąca domagała się zapewnienia dojazdu do swojej nieruchomości, wskazując na problemy związane z budową kanału ciepłowniczego. Organy administracji obu instancji uznały, że sprawa jest bezprzedmiotowa dla postępowania administracyjnego, ponieważ żądanie ustanowienia drogi koniecznej jest kwestią cywilną, rozstrzyganą przez sądy powszechne na podstawie art. 145 Kodeksu cywilnego. Podkreślono również, że brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uniemożliwia wykup gruntu pod drogę w trybie administracyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, kontrolując legalność zaskarżonej decyzji, zgodził się z organami administracji. Sąd stwierdził, że postępowanie administracyjne w tej sprawie stało się bezprzedmiotowe, ponieważ brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia w drodze administracyjnej. W związku z tym, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Wniosek o ustanowienie drogi koniecznej powinien być rozpatrywany wyłącznie w postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym, a nie w postępowaniu administracyjnym.

Uzasadnienie

Ustanowienie drogi koniecznej jest instytucją prawa cywilnego (art. 145 k.c.) i należy do właściwości sądów powszechnych. Postępowanie administracyjne w tej sprawie jest bezprzedmiotowe, ponieważ brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia w drodze administracyjnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (5)

Główne

k.p.a. art. 105 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy stanie się ono bezprzedmiotowe z jakiejkolwiek przyczyny.

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 151

Sąd oddala skargę, jeżeli nie stwierdzi naruszenia prawa.

Pomocnicze

k.c. art. 145

Kodeks cywilny

Przepis regulujący możliwość ustanowienia drogi koniecznej na drodze postępowania cywilnego.

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym art. 36 § ust. 1

Reguluje możliwość żądania odszkodowania lub wykupienia nieruchomości w związku z uchwaleniem planu miejscowego.

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1

Określa funkcje kontrolne sądów administracyjnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sprawa ustanowienia drogi koniecznej należy do właściwości sądów powszechnych, a nie organów administracji. Postępowanie administracyjne w sprawie drogi koniecznej jest bezprzedmiotowe z uwagi na brak podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia w tej drodze.

Odrzucone argumenty

Brak planu zagospodarowania przestrzennego nie jest przeszkodą do prowadzenia inwestycji i zapewnienia dojazdu. Organy miasta powinny zapewnić dojazd do działki, gdyż brak dojazdu został spowodowany budową sieci ciepłowniczej.

Godne uwagi sformułowania

Umorzenie postępowania na podstawie powołanego przepisu jest obligatoryjne. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 kpa oznacza brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, wobec czego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Taka też sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem jak trafnie wskazały organy obu instancji, wniosek skarżącej de facto może być potraktowany jedynie jako żądanie ustanowienia drogi koniecznej, który może być rozpoznany tylko na drodze postępowania cywilnego.

Skład orzekający

Grażyna Gryglaszewska

przewodniczący sprawozdawca

Małgorzata Roleder

członek

Stanisław Prutis

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie właściwości sądów powszechnych w sprawach o ustanowienie drogi koniecznej oraz bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego w takich przypadkach."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku drogi dojazdowej i braku planu zagospodarowania przestrzennego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje częsty problem rozgraniczenia kompetencji między administracją a sądownictwem cywilnym w kwestiach związanych z nieruchomościami.

Droga dojazdowa: administracja czy sąd? Kto rozstrzygnie spór o dostęp do Twojej działki?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bk 209/06 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2006-07-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-04-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Grażyna Gryglaszewska /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Roleder
Stanisław Prutis
Symbol z opisem
6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 61 par.3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis,, asesor WSA Małgorzata Roleder, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 lipca 2006 sprawy ze skargi I. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...]lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zabezpieczenia drogi dojazdowej do działki oddala skargę.
Uzasadnienie
W dniu 1 września 2004 roku pani I. F. zwróciła się do Urzędu Miejskiego w Ł. o zabezpieczenie drogi dojazdowej do działki nr [...]/[...] stanowiącej jej własność, wskazując iż w chwili obecnej dojeżdża do pola przez kanał ciepłowniczy "A" po stronie sąsiada.
W uzasadnieniu swego stanowiska skarżąca wskazała, iż przy budowie kanału projekt przewidywał drogę dojazdową od ul. P., wzdłuż kanału przez działkę stanowiącą własność Pana J. i jej własną. Przy wykupie gruntu pod kanał ciepłowniczy przez Skarb Państwa nie doszło jednak do wykupu gruntu pod drogę.
W toku postępowania organ ustalił, iż wykonanie dojazdu do działki o nr [...]/[...], po lewej stronie kanału od ul. P., w pasie wykupionym pod kanał jest niemożliwie, gdyż należałoby wykupić grunt od pana J. i skarżącej, zaś dotychczasowy dojazd (droga polna) na granicy dwóch działek tj. o nr [...]/[...] stanowiącej własność skarżącej i o nr [...]/[...] stanowiącej własność pana M. B. jest wystarczająca do zabezpieczenia dojazdu do działki. Ponadto w dniu 14 kwietnia 2005 roku poinformowano skarżącą, iż przedmiotowy teren nie ma opracowanego planu zagospodarowania przestrzennego, co przesądza o niemożliwości dokonywania jakiegokolwiek wykupu gruntów. Wskazano także, że wobec braku planu zagospodarowania przestrzennego na tym terenie projektowane inwestycje są przedwczesne i niedopuszczalne, bowiem działki te stanowią grunty rolne. W dniu 6 grudnia 2005 roku organ także ustalił, iż działka skarżącej jest ogrodzona od strony sąsiada tj. od działki stanowiącej własności M. B. i działki stanowiącej własność Skarbu Państwa zbudowanej kanałem ciepłowniczym, tym samym skarżąca zagrodziła sobie przejazd przez kanał do działki o nr [...]/[...].
Mając na uwadze to, iż pani I. F. wnioskiem z dnia 10 października 2005 roku wniosła o wydanie decyzji w sprawie drogi dojazdowej do działki nr [...]/[...], Prezydent Miasta Ł. w dniu [...] grudnia 2005 roku wydał decyzje nr [...], na podstawie art. 105 § 1 kpa umorzył postępowanie w sprawie zabezpieczenia drogi dojazdowej do działki o nr [...]/[...],stanowiącej własność pani I. F., przytaczając przedstawiony tok sprawy. Końcowo organ jeszcze raz podkreślił, iż wobec braku planu zagospodarowania przestrzennego nie ma możliwości wykupienia przedmiotowych gruntów. Postępowanie zaś w tym zakresie jest bezprzedmiotowe z uwagi na to, że ustanowienie ewentualnej służebności (drogi koniecznej) na działce sąsiada może nastąpić jedynie na drodze sądowej - w trybie art. 145 kc.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. po rozpoznaniu odwołania skarżącej od decyzji Prezydenta Miasta Ł. w dniu [...] lutego 2006 roku utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, podtrzymując argumentację przytoczoną przez organ I instancji (decyzja nr [...]).
Dodatkowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. podkreśliło, iż brak jest podstaw prawnych do prowadzenia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, bowiem żądanie skarżącej od samego początku dotyczy ustanowienia drogi koniecznej dla nieruchomości, która nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej (art. 145 kc). W takiej zaś sprawie nie może toczyć się postępowanie administracyjne.
Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego
w B. skarżąca pani I. F. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku.
W skardze tej skarżąca przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania. Wskazała, iż brak panu zagospodarowania przestrzennego nie jest przeszkodą do prowadzenia inwestycji, gdyż kwestie te określają inne przepisy np. prawa budowlanego. Dopóki jednak nie będzie dojazdu do działki, to nie jest możliwe wykonanie żadnych inwestycji na tych działkach. Na tej też podstawie skarżąca wniosła, iż brak dojazdu do jej działki został spowodowany przez budowę sieci magistralnej C.O., w związku z powyższym to organy miasta powinny jej zapewnić dojazd do jej działki.
Ustosunkowując się do zarzutów zawartych w skardze Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wnosząc o oddalenie skargi, podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, podkreślając ponadto, iż skarżąca nie podniosła żadnych nowych zarzutów w tej mierze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, sąd bada jej zgodność z przepisami prawa
(art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
- Dz. U. Nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Z mocy art. 61 § 3 kpa wniosek pani I. F. o zabezpieczenie drogi dojazdowej do działki [...]/[...], położonej w Ł. wszczął postępowanie administracyjne w tym przedmiocie.
Gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny staje się bezprzedmiotowe – organ administracji publicznej wydaje decyzję o jego umorzeniu – zgodnie z art. 105 § 1 kpa. Umorzenie postępowania na podstawie powołanego przepisu jest obligatoryjne. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 kpa oznacza brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, wobec czego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Przesłanka umorzenia postępowania może istnieć jeszcze przed jego wszczęciem, a może powstać dopiero w toczącym się postępowaniu. Przyczyny "bezprzedmiotowości" mogą być podmiotowe lub przedmiotowe (por. Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz B. Adamiak, J. Borkowski, Wyd. C.H. Beck, W-wa 2004 str. 478). Przesłanka bezprzedmiotowości zachodzi również, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź brak jest podstaw do rozpoznania tej sprawy w drodze postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 24.04.2003, w sprawie IIISA 2225/01, Biul. Skarb. 2003/6/25; wyrok NSA z dnia 26.09.2001r. w sprawie VSA 381/01, LEX nr 78917).
Taka też sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem jak trafnie wskazały organy obu instancji, wniosek skarżącej de facto może być potraktowany jedynie jako żądanie ustanowienia drogi koniecznej, który może być rozpoznany tylko na drodze postępowania cywilnego.
Podkreślić należy, iż działka skarżącej oznaczona nr geodezyjnym [...]/[...] i położona w Ł., jak i działki sąsiednie nie są objęte miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. To zaś w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego określa się obowiązkowo przeznaczenie terenów, w tym zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej (art. 15 ust. 2 pkt 10 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2003 roku, nr 80, poz. 717 ze zm.). Dopiero po ustaleniu przeznaczenia określonych terenów w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego możliwe jest ewentualne wykupienie gruntu, przeznaczonego do realizacji celów publicznych – gminnych.
Zgodnie bowiem z art. 36 ust. 1 jeżeli, w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą, korzystanie z nieruchomości lub jej części w dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe bądź istotnie ograniczone, właściciel albo użytkownik wieczysty nieruchomości może, z zastrzeżeniem ust. 2, żądać od gminy odszkodowania za poniesioną rzeczywistą szkodę albo wykupienia nieruchomości lub jej części. Postępowanie takie może również być wszczęte z urzędu.
Na tej też podstawie organy Miasta Ł. miałyby możliwość wykupienia części gruntów pod ewentualnie projektowaną drogą po lewej stronie kanału od ul. P.– jak wnosi skarżąca.
W chwili obecnej skarżącą, o ile nie ma możliwości korzystania z dojazdu w sposób dotychczasowy, przez drogę polną na granicy dwóch działek tj. o nr [...]/[...] stanowiącej własność skarżącej i o nr [...]/[...] stanowiącej własność pana M. B., może żądać od właściciela gruntów sąsiednich ustanowienia drogi koniecznej na podstawie art. 145 kc. Sprawa o ustanowienie drogi koniecznej należy jednak do właściwości sądów powszechnych - na drodze postępowania cywilnego - a zatem organy administracji nie mogą rozstrzygać w takich sprawach.
Prawidłowo zatem oceniono, iż w niniejszej sprawie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania zainicjowanego przez panią I. F. i postępowanie w tym zakresie należy umorzyć,
Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153,
poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI