II SA/Bk 207/15

II SA/Bk 207/15 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2015-06-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-03-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Małgorzata Roleder
Marek Leszczyński /sprawozdawca/
Mieczysław Markowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 488
par.7 ust.1 pkt 2 i ust.3 pkt 3
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu  drogowego
Dz.U. 2012 poz 1137
art.114 ust.1 pkt 1 lit.b
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami oddala skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., nr[...], utrzymało w mocy decyzję Starosty B. z dnia [...] listopada 2014 r., nr[...], w sprawie skierowania M. S. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami silnikowymi w zakresie prawa jazdy kat. B.
Decyzja SKO w B. wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.
Wnioskiem z dnia [...] września 2014 r. P. Komendant Wojewódzki Policji w B. wystąpił do Starosty B. o skierowanie M. S. na sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami w związku z przekroczeniem przez niego liczby 24 punktów karnych za naruszenia przepisów ruchu drogowego w okresie od dnia 17 września 2013 r. do dnia 2 września 2014 r.
W związku z powyższym, Starosta B. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie, a następnie decyzją z dnia [...] listopada 2014 r., znak:[...], skierował M. S. na sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami silnikowymi w zakresie kategorii B w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w B.
Od powyższej decyzji odwołanie wniósł M. S., w którym zakwestionował poprawność podjętego w sprawie rozstrzygnięcia, zarzucając organowi I instancji wydanie decyzji z naruszeniem prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie § 7 ust. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r., poz. 488) w zw. z art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że prawidłowa wykładnia powołanych wyżej przepisów prowadzi do konkluzji, że z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie egzaminu teoretycznego i praktycznego nie występuje się w przypadku osób posiadających prawo jazdy wydane poza granicami RP.
Po rozpatrzeniu powyższego odwołania, SKO w B. decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., nr[...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że stosownie do treści art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137), kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy. Skierowanie takie przybiera formę decyzji administracyjnej, która ma charakter związany. Zdaniem organu, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy skarżący przekroczył liczbę 24 punktów karnych w okresie od 17 września 2013 r. do 2 września 2014 r., co wynika wprost z wniosku P. Komendanta Wojewódzkiego Policji.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu organ wyjaśnił, że zgodnie z przepisem art. 130 ust. 1 ustawy Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, a określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. Również w myśl § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. z 2012 r., poz. 488; dalej: rozporządzenie), wpisowi do ewidencji nie podlega kierowca niebędący obywatelem polskim i nieposiadający karty pobytu, chyba że dopuścił się naruszenia, za które może być orzeczony środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów. Z powyższego wynika, że wpisowi do ewidencji podlegają naruszenia popełnione przez obywateli polskich nawet, jeżeli zamieszkują (są zameldowani) poza granicami kraju. W stosunku do tych kierowców Komendant Wojewódzki Policji zachowuje kompetencje do złożenia wniosku o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji.
Dalej organ wyjaśnił, że wpis do ewidencji prowadzonej przez komendanta wojewódzkiego Policji stanowi czynność materialnoprawną, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a zatem przysługuje od niej prawo wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Ani więc starosta, ani samorządowe kolegium odwoławcze, nie mają kompetencji do samodzielnego ustalania ilości punktów naliczonych kierowcy ze względu na naruszenie przepisów ruchu drogowego (tak w wyroku NSA z dnia 9 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OSK 503/12).
W ocenie organu, skoro kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba (która przekroczyła dopuszczalna liczbę punktów karnych) posiadająca uprawnienia do kierowania pojazdami, a dokumentem potwierdzającym posiadanie uprawnień w rozumieniu ustawy o kierujących pojazdami jest również krajowe prawo jazdy wydane przez inne państwo członkowskie Unii Europejskiej, to M.S., jako osoba legitymująca się krajowym prawem jazdy, wydanym w Niemczech, podlega skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji.
Wbrew twierdzeniom pełnomocnika strony właściwa interpretacja przepisu § 7 ust. 3 rozporządzenia również nie prowadzi do wniosku, że wyłączeniu spod powyższej regulacji podlega kierujący "posługujący się dokumentem niemieckim, a także ustalonym stałym miejscem zamieszkania w Niemczech". Zgodnie bowiem z przepisem § 7 ust. 3 rozporządzenia z wnioskiem, o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, nie występuje się w stosunku do osoby: 1) która nie ma uprawnienia do kierowania pojazdami; 2) wobec której orzeczono zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres przekraczający jeden rok; 3) niebędącej obywatelem polskim i nieposiadającej karty pobytu; 4) posiadającej prawo jazdy, o którym mowa w art. 94 ust 1 pkt 2 ustawy, w okresie 6 miesięcy od daty rozpoczęcia stałego lub czasowego pobytu (przepis art. 94 ustawy został uchylony przez art. 125 pkt 10 lit. b) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2011 r. Nr 30, poz.151) z dniem 19 stycznia 2013 r.) Z materiału dowodowego sprawy wynika bezspornie, że skarżący: - jest obywatelem polskim, -nie jest osobą, która nie ma uprawnień do kierowania pojazdami, - nie jest osobą wobec której orzeczono zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres przekraczający jeden rok. Z powyższego wynika więc, że wyłączenia określone w przepisie § 7 ust. 3 rozporządzenia nie dotyczą M.S. Zdaniem organu, należy także zauważyć, że żaden z określonych powołanym wyżej przepisem wyjątków nie stanowi podstawy do odstąpienia od złożenia przez organ Policji wniosku o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w stosunku do osoby, która posiada stałe zameldowania poza granicami kraju i posługuje się zagranicznym prawem jazdy.
Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B., wniósł M. S., zarzucając jej:
I. Naruszenie przepisu prawa materialnego, a mianowicie art. 31 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej.
II. Naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 6 , art. 7 , art. 8 , art. 9 i art. 11 k.p.a. poprzez przyjęcie, że w zgodzie z zasadami postępowania administracyjnego, a w szczególności z zasadą praworządności, pogłębiania zaufania obywateli do prawa czy udzielania przez organ informacji publicznej i prawnej, pozostaje niedoinformowanie skarżącego przez organ o konsekwencjach wynikających ze zmian przepisów .
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji obu organów.
W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że w trakcie postępowania organ ustalił, iż skarżący posługuje się dokumentem niemieckim, a nadto zameldowany jest w Niemczech. Zgodnie z przepisem § 7 ust. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r., z wnioskiem o skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami silnikowymi w zakresie prawa jazdy nie występuje się w stosunku do osoby posiadającej prawo jazdy, o którym mowa w art. 94 ust. 1 pkt ustawy o ruchu drogowym, uchylonego z dniem 19 stycznia 2013 r. Skarżący jako osoba zamieszkująca poza terytorium RP i posługująca się prawem jazdy niemieckim, był przekonany, że nie obowiązują go przepisy o powtórnym egzaminie. Oczywistym jest, że zgodnie z paremią Ignorantia iuris nocet, nie stanowi to materialnej przesłanki do skarżenia decyzji organów, nie mniej zwrócić należy uwagę na fakt, że przepisy k.p.a. nakładają na organ obowiązek informacji prawnej w stosunku do obywatela. Zatem to na organie spoczywał obowiązek udzielenia informacji skarżącemu, iż ma on mylne wyobrażenie o stanie prawnym, a czynność tę winien organ uczynić w dacie pierwszego nałożenia punktów karnych po dniu 19 stycznia 2013 r. (daty uchylenia przepisu).
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko oraz wniósł o jej oddalenie jako nieuzasadnionej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną skargi.
Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie z punktu widzenia kryterium legalności jest zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] stycznia 2015 r., która utrzymała w mocy decyzję Starosty B. z dnia [...] listopada 2014 r., w sprawie skierowania M. S. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami silnikowymi w zakresie prawa jazdy kat. B.
Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137), ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 155) oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r., poz. 488).
Zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, które miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo dawałoby podstawę do wznowienia postępowania. Organy administracji obu instancji ustaliły istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, zastosowały prawidłową podstawę prawną, a także uzasadniły swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a.
W przedmiotowej sprawie, na etapie postępowania odwoławczego, spór dotyczył kwestii, czy do skarżącego będącego obywatelem polskim i mającym stały adres zamieszkania w Niemczech, stosuje się przepis § 7 ust. 3 pkt 3 cyt. rozporządzenia, zaś na etapie postępowania sądowego, strona skarżąca postawiła zarzut braku poinformowania jej o uchyleniu z dniem 19 stycznia 2013 r., art. 94 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym.
W ocenie Sądu, oba zarzuty są niezasadne. Trafnie organy wskazały, że ze względu na fakt, iż skarżący jest obywatelem polskim, nie stosuje się do niego wyłączenia, o którym mowa w § 7 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia. Sąd powyższe stanowisko aprobuje. Wskazany bowiem przepis jednoznacznie wskazuje, że wyłączenie stosowania § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia dotyczy sytuacji, gdy kierujący nie jest obywatelem polskim i nie posiada karty pojazdu. Taka zaś sytuacja w niniejszej sprawie nie ma miejsca.
Gdy zaś chodzi o uchylenie art. 94 ustawy Prawo o ruchu drogowym przez art. 125 ustawy o kierujących pojazdami (z dniem 19 stycznia 2013 r.), a przez to odpadnięcie podstawy do wyłączenia stosowania § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w oparciu o § 7 ust. 3 pkt 4 tego aktu, to podkreślenia wymaga, że pozostaje to bez wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia obu organów. Zauważenia bowiem wymaga, czego zdaje się nie kwestionować nawet skarżący, że organy zobowiązane były orzekać na podstawie obowiązujących przepisów, co zresztą uczyniły. Kwestia informowania skarżącego o zmianie przepisów mogła być przez niego ewentualnie podnoszona na etapie wymierzania mu punktów karnych przez organy policji, nie zaś w niniejszym postępowaniu administracyjnym. Pismo właściwego organu prowadzącego ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego w sprawie ustalenia liczby punktów karnych jest bowiem aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i podlega zaskarżeniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego po uprzednim wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa (por. postanowienia NSA z dnia 30 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1413/11 oraz z dnia 9 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 329/10). Powyższe oznacza więc, że w przypadkach spornych, jedynie sąd administracyjny może stwierdzić nieprawidłowość dokonanego wpisu do ewidencji. Inny organ administracyjny, w toku prowadzonego przez siebie postępowania, takich kompetencji nie posiada i jest związany treścią danych zawartych w ewidencji. Ani więc starosta, ani samorządowe kolegium odwoławcze, prowadząc toczące się przed nimi postępowania, nie mają kompetencji do samodzielnego ustalania ilości punktów naliczonych kierowcy ze względu na naruszenie przepisów ruchu drogowego. Organy te tym samym, po myśli art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy – Prawo o ruchu drogowym, wiąże wniosek komendanta Policji o skierowanie danego kierowcy na egzamin sprawdzający kwalifikacje, jeśli w ewidencji wykazane jest, że kierowcy temu przyznano ponad 24 punkty karne (por. wyrok NSA z dnia 9 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OSK 508/12).
Jak z powyższego zatem widać, oba organy były związane wnioskiem Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. odnośnie przekroczenia przez skarżącego 24 punktów karnych w ewidencji kierowców, a zatem nie mogły badać kwestii prawidłowości ich wymierzenia ze względu na znajomość prawa przez skarżącego. W ocenie Sądu, również obecny skład Sądu nie jest uprawniony do badania tego zagadnienia, gdyż sądem właściwym w tej kategorii spraw jest sąd rozpoznający skargę od pisma właściwego organu prowadzącego ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego w sprawie ustalenia liczby punktów karnych, które to pismo jest aktem z zakresu administracji publicznej. Jak trafnie bowiem podniesiono w wyroku NSA z dnia 17 grudnia 2014 r., sygn. akt II GSK 2027/13, a także w wyroku NSA z dnia 30 października 2014 r., sygn. akt I GSK 121/13, rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" (art. 134 § 1 p.p.s.a.) oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej, niż ta, w której wniesiono skargę. Innymi słowy, sąd nie może wkraczać w sprawę nową, w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim decyzji administracyjnych.
Zdaniem Sądu, niezasadny jest także zarzut naruszenia przepisu art. 31 Konstytucji RP. Wskazany przepis dotyczy ochrony prawnej wolności człowieka i wskazuje, że wolność człowieka jest wartością, która została poddana ochronie prawnej, stąd każdy jest zobowiązany szanować wolność i prawa innych osób. Wynika z niego zakaz zmuszania kogokolwiek do działań, których prawo, jako podstawowy regulator stosunków społecznych, mu nie nakazuje. Człowiek posiada wolność działania wszędzie tam, gdzie prawo nie wprowadza zakazów. Organ państwa działa zaś tam, gdzie został do tego przez prawo uprawniony, i działa z powołaniem się na podstawę prawną. W stanie faktycznym niniejszej sprawy, co już wyżej wykazano, organy działały na podstawie prawa i w granicach swoich uprawnień, zaś skarżący nie wykazuje, w jaki sposób i które jego wolności zostały naruszone.
Reasumując, zdaniem Sądu, podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i prawidłowy, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Mające natomiast zastosowanie w sprawie przepisy zostały także należycie zinterpretowane i zastosowane. Sąd nie doszukał się też naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji.
Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.