II SA/BK 200/25

II SA/Bk 200/25 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2025-03-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-01-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Anna Bartłomiejczuk
Elżbieta Trykoszko /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Roleder
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 2 ust. 1 i 2, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 16 ust. 1 i 2, 17 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 marca 2025 r. sprawy ze skargi A. I. na decyzję P. Sp. z o.o. w H. z dnia 3 grudnia 2024 r. nr 2/2024 w przedmiocie odmowy udzielenia informacji publicznej uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Skarga została wywiedziona na tle następujących zdarzeń.
Wnioskiem z 28.10.2024r. skarżący A. I. zwrócił się do Przedsiębiorstwa Usług Komunalnych Sp. z o.o. w Hajnówce o udostępnienie mu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej informacji odpowiadającej na następujące pytania:
1. kiedy odbyła się impreza związana z obchodem 30-lecia PUK sp. z o.o.?
2. gdzie została zorganizowana impreza związana z obchodem 30-lecia PUK sp. z o.o.?
3. czy była to impreza otwarta dla mieszkańców?
4. jeśli była to impreza zamknięta dla mieszkańców, o przedstawienie listy zaproszonych gości, bez anonimizowania danych osób pełniących funkcje publiczne jak również funkcjonariuszy publicznych?
5. jaki był całkowity koszt zorganizowania w/w imprezy wraz ze specyfikacją i wyszczególnieniem poszczególnych składowych np. koszt zespołu, atrakcje, catering czy alkohole?
6. czy całkowity koszt zorganizowania imprezy poniósł PUK Sp. z o.o. ?. Jeśli nie, o podanie zewnętrznych źródeł finansowania?
7. jeżeli PUK Sp. z o.o. poniósł całkowite koszty organizacji imprezy, o podanie numerów kont z bilansowych i pozabilansowych, gdzie zostały zaksięgowane koszty i z których kont przesunięto środki na sfinansowanie imprezy.
W odpowiedzi na pytania pismem z 12 listopada 2024r. PUK Sp. z o.o. w Hajnówce poinformowała skarżącego w sposób następujący:
" I. 1. Impreza związana z obchodami 30-lecia PUK Sp. z o.o. odbyła się 25 października 2024r.
2. Impreza została zorganizowania w Hajnowskim Domu Kultury w Hajnówce.
3. Impreza nie była otwarta dla mieszkańców.
4. Koszt zorganizowania imprezy w całości poniósł PUK Sp. z o.o.
II. W zakresie punktu 4 informuję, iż lista zaproszonych gości nie stanowi informacji publicznej.
III. W zakresie punktu 5 wzywam do wykazania w terminie 14 dni szczególnie istotnego interesu publicznego w uzyskaniu informacji, jaki był całkowity koszt organizacji imprezy.
IV. W zakresie punktu 7 informuję, ze informacje dotyczące numerów kont, na których zostały zaksięgowane koszty organizacji imprezy – nie stanowią informacji publicznej."
Dodatkowo w uzasadnieniu pisma PUK Sp. z o.o. w Hajnówce poinformowała wnioskodawcę, że zakres żądanych informacji objętych punktem 5 stanowi informację przetworzoną, wymagającą szeregu dodatkowych czynności w celu sporządzenia informacji. PUK Sp. z o.o. nie posiada bowiem informacji o całkowitym koszcie zorganizowania imprezy. Dla jej ustalenia niezbędne jest wykonanie dodatkowych wielogodzinnych czynności.
W odpowiedzi na wezwanie organu wnioskodawca pismem z 19 listopada 2024r. stwierdził, że informacja o całkowitym koszcie imprezy nie stanowi informacji przetworzonej z uwagi na to, że w polskim systemie rachunkowym wszystkie rozliczenia są księgowane na podstawie dowodów zakupu a podliczenie sumy kwot z dowodów zakupu nie jest czynnością wymagającą dodatkowych działań czy czynności analitycznych. Nadto podał, że od dwóch lat prowadzi na FB stronę informacyjną o Hajnówce pod nazwą "Wszystko, co chcielibyście wiedzieć o Hajnówce ale boicie się zapytać". 24 października 2024r. opublikował na wspomnianej stronie tekst o imprezie organizowanej przez PUK, którą obejrzano ponad 25 tysięcy razy. Przypominał, że spółka PUK nie jest spółką prywatną a komunalną i zarządza mieniem publicznym. Wielu czytelników wykazało duże zainteresowanie tą sprawą a część dopytywała o koszt imprezy zorganizowanej za publiczne pieniądze. Z powyższych przyczyn swój wniosek wnioskodawca uważa za działanie o charakterze społecznie użytecznym.
Decyzją z 3 grudnia 2024r. Nr 2/2024r. Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych Sp. z o.o. w Hajnówce powołując się na przepisy art. 16 ust. 1 i 2, 17 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz art. 104 k.p.a. odmówił udostępnienia skarżącemu informacji publicznej w zakresie punktu 5 wniosku tj. punktu dotyczącego całkowitego kosztu organizacji imprezy 30-lecia PUK Sp. z o.o., która odbyła się 25 października 2024r. wobec niewykazania szczególnie istotnego interesu publicznego w uzyskaniu informacji.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na cechy informacji publicznej przetworzonej odwołując się do treści uzasadnień wyroków NSA o sygnaturach I OSK 1347/05, I OSK 1727/09 i III OSK 2677/21. Następnie stwierdził, ze uzyskanie informacji publicznej przetworzonej jest możliwe dopiero po wykazaniu przez wnioskodawcę powodów, dal których udzielenie informacji będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego. Odwołując się do wyroków o sygn. I OSK 1737/11 i I OSK 3097/12 stwierdził, ze brak jest podstaw do udzielenia informacji publicznej przetworzonej podmiotowi, który nie zapewnia, że zostanie ona wykorzystana w celu ochrony interesu publicznego lub usprawnienia funkcjonowania organów państwa
Żądaną informację o koszt zorganizowania imprezy organ uznał za niewątpliwą informację przetworzoną albowiem opracowanie żądanych danych wyłącznie na potrzeby wnioskodawcy wiązałoby się z koniecznością poniesienia znacznych ciężarów organizacyjnych przeanalizowana wielu dokumentów. PUK Sp. z o.o. nie dysponuje gotowymi informacjami spełniającymi kryteria określone przez wnioskodawcę we wniosku. Organ podał, ze wnioskodawca zamierzał opublikować odpowiedź na stronie FB nie wyjaśniając, w jaki sposób taka publikacja miałaby sprawdzić jak są wydatkowane pieniądze publiczne w spółce oraz ewentualnie wskazać nieprawidłowości w wydatkowaniu środków publicznych.
W skardze wniesionej do sądu administracyjnego na powyższą decyzję A. I. zarzucił decyzji naruszenie prawa skarżącego do informacji publicznej przewidzianego art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 2 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. W uzasadnieniu skargi wskazał, że zorganizowana impreza spółki miejskiej, której udziałowcem w 100% jest Gmina Miejska Hajnówka została w całości sfinansowana ze środków publicznych. Była to impreza o charakterze prywatnym z wejściem tylko na zaproszenia dla wybranych osób, co budzi poważne wątpliwości co do sposobu wydatkowania publicznych pieniędzy. Do przestrzeni publicznej przedostały się informacje o pokazach barmańskich, co świadczy o specyficznym charakterze imprezy. Informacje o imprezie spółki miejskiej wzbudziły w mieszkańcach wielkie kontrowersje a u części mieszkańców oburzenie. Informacja o szczegółach organizacji imprezy jest zatem szczególnie istotna dla szeroko rozumianego interesu publicznego. Pytanie o koszt imprezy wiąże się także z faktem, ze spółka PUK jest spółką miejską., której wynik finansowy na koniec roku wpływa na wysokość dywidendy zasilającej budżet miasta. Wydatkowanie pieniędzy publicznych na prywatne imprezy może przyczynić się do uszczuplenia kwoty wpłacanej do budżetu miasta.
Skarżący nie zgodził się z kwalifikacją informacji do informacji przetworzonej, której wytworzenie miałoby się wiązać z poniesieniem znacznych ciężarów organizacyjnych. Podał, ze w chwili obecnej wszystkie operacje księgowe prowadzone są za pomocą specjalistycznego oprogramowania księgowego. W przypadku spółki PUK, która jest spółką prowadząca pełną księgowość, bilansując koszty na specjalnie wyodrębnionych kontach bilansowych, wydruk całkowitych kosztów organizacji imprezy będzie tylko jednym z raportów generowanych przez system. Nadmienił, że informacja o koszcie imprezy zostanie opublikowana na platformie FB. Stronę tę regularnie obserwuje ponad 4 tysiące osób a poszczególne informacje trafiają zwykle do ponad dziesięciu tysięcy użytkowników. W związku z tym, argumentacja spółki, że nie została wykazana szczególna istotność informacji dla interesu społecznego, jest całkowicie chybiona.
Podnosząc powyższe zarzuty i argumentację skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje;
Skarga podlegała uwzględnieniu.
Przedmiotem skargi jest odmowa udzielenia przez organ odpowiedzi na piąte pytanie wnioskodawcy dotyczące poniesionego przez organ kosztu zorganizowania imprezy związanej z obchodami 30 lecia PUK Sp. z o.o. w Hajnówce. PUK Sp. z o.o. w Hajnówce uznała żądaną informację za przetworzoną co skutkowało wystąpieniem do wnioskodawcy o wykazanie szczególnej istotności odpowiedzi dla interesu publicznego, której to okoliczności wnioskodawca – zdaniem organu – nie wykazał.
Skarżący zakwestionował zarówno twierdzenie, że żądana informacja jest informacją przetworzoną jak i uznanie, że nie wykazał szczególnej istotności odpowiedzi na pytanie dla interesu publicznego.
Jest bezspornym, że PUK sp. z o.o. w Hajnówce należy do podmiotów zobowiązanych do udzielania informacji publicznej o swojej działalności i wydatkowaniu środków finansowych. Bezspornie także żądane przez skarżącego informacje miały charakter informacji publicznej w rozumieniu ustawy z dnia 6.09.2001r. o dostępie do informacji publicznej, a konkretnie art. 4 i 6 tejże ustawy, określających jej zakres podmiotowy i przedmiotowy. Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych Sp. z o.o. w Hajnówce jest jednostką organizacyjną Gminy Hajnówka a treść wniosku dotyczyła ujawnienia rozdysponowania środków publicznych. Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej prawo dostępu do informacji publicznej co do zasady przysługuje każdemu, zaś od osoby wykonującej to prawo nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. Szczególną jednak sytuacją, warunkującą dostęp do informacji publicznej, jest wystąpienie o informację publiczną przetworzoną. Jak stanowi art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji przetworzonej w takim jedynie zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Ustawa o dostępie do informacji publicznej nie zawiera legalnej definicji pojęcia "informacja przetworzona". Wykładni tego pojęcia dokonało jednak w szerokim zakresie orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym przedmiocie już ujednolicone. Do kilku orzeczeń sądów administracyjnych odwołuje się organ w uzasadnieniu decyzji. Podsumowanie wniosków szerokiego orzecznictwa, odnoszącego się do interpretacji pojęcia "informacji przetworzonej" zawiera uzasadnienie wyroku NSA z dnia 19.12.2017r. sygn. I OSK 1362/17. Naczelny Sąd Administracyjnych wskazał w nim, że informacją przetworzoną jest informacja, która:
- w chwili złożenia wniosku w zasadzie nie istnieje w kształcie objętym wnioskiem, ponieważ niezbędnym, podstawowym warunkiem jej wytworzenia jest przeprowadzenie przez podmiot zobowiązany pewnych czynności analitycznych, organizacyjnych i intelektualnych w oparciu o posiadane informacje proste;
- jest wynikiem ponadstandardowego nakładu pracy podmiotu zobowiązanego, wymagającej użycia dodatkowych sił i środków oraz zaangażowania intelektualnego w stosunku do posiadanych przez niego danych i wyodrębniania w związku z żądaniem wnioskodawcy oraz na podstawie kryteriów przez niego wskazanych; jest to zatem informacja przygotowywana "specjalnie" dla wnioskodawcy wedle wskazanych przez niego kryteriów;
- jest wynikiem działań wykraczających poza zakres działań mieszczących się w ramach podstawowych kompetencji organu;
- może być jakościowo nową informacją, nieistniejącą dotychczas w przyjętej ostatecznie treści i postaci, chociaż jej źródłem są materiały znajdujące się w posiadaniu podmiotu zobowiązanego;
- nie musi być wyłącznie wytworzoną rodzajowo nową informacją, bowiem może składać się z już istniejących informacji ale wydobytych w odpowiedni sposób, odpowiadający kryteriom wskazanym przez wnioskodawcę (np. uzyskanych informacji cząstkowych z posiadanych zbiorów dokumentów, które to zbiory mogą być prowadzone w sposób uniemożliwiający proste udostępnienie gromadzonych w nich danych) oraz przygotowanych w sposób wskazany przez wnioskodawcę. A zatem suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów, jakie musi ponieść organ, czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników – może być potraktowana jako informacja przetworzona;
- której przygotowanie jest zdeterminowane szerokim zakresem wniosku (przedmiotowym, podmiotowym, czasowym), wymagającym zgromadzenia i przekształcenia (zanonimizowania i usunięcia danych objętych tajemnicą prawnie chronioną) znacznej ilości dokumentów.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zobowiązany do udzielenia odpowiedzi w sposób autorytarny stwierdził, że żądana informacja niewątpliwie stanowi informację przetworzoną. Opracowanie bowiem żądanych danych wyłącznie na potrzeby wnioskodawcy wiązałoby się z koniecznością poniesienia znacznych ciężarów organizacyjnych przeanalizowana wielu dokumentów. PUK Sp. z o.o. nie dysponuje gotowymi informacjami spełniającymi kryteria określone przez wnioskodawcę we wniosku.
Na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku pełnomocnik organu przyznał, że PUK Sp. z o.o. w Hajnówce prowadzi pełną księgowość. Zatem powinien posiadać dobrze zorganizowany system księgowy, korzystający z nowoczesnego oprogramowania, z elektroniczną archiwizacją faktur i z wypracowanymi zasadami katalogowania, przy których odnalezienie faktur i ich zsumowanie stanowi wyłącznie techniczną i prostą czynność wiążącą się z wygenerowaniem dokumentu. Brak rozwinięcia w uzasadnieniu decyzji opisu systemu księgowego czyni niewiarygodnym uznanie, że podanie kosztu zorganizowania jednej imprezy wymaga czasochłonnych operacji poszukiwawczych i analitycznych. Żądana informacja dotyczyła jednostkowego zdarzenia i nie zawierała prośby o podanie sposobu zaksięgowania i rozliczenia faktur związanych z kosztami organizacyjnymi imprezy a jedynie matematycznego zsumowania rachunków. Pytanie nie wykraczało poza zakres działań wyspecjalizowanej komórki organizacyjnej organu i nie obejmowało szerokiego zakresu czasowego.
Wykazywanie zatem szczególnej istotności informacji dla interesu publicznego nie było zatem konieczne. Tym niemniej, zważywszy na zarzut skargi podważający ocenę, że skarżący nie wykazał szczególnej istotności interesu publicznego w uzyskaniu informacji o koszcie zorganizowania imprezy okolicznościowej przez PUK Sp. z o.o. w Hajnówce, skład orzekający dostrzegł potrzebę odniesienia się do tego elementu.
Celem przepisu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej jest przeciwdziałanie zalewom wniosków, zmierzających do uzyskania informacji przetworzonej dla realizacji celów osobistych lub komercyjnych i ma zapobiegać sytuacjom, w których działania organu skupione są nie na funkcjonowaniu w ramach przypisanych mu kompetencji lecz na udzielaniu informacji publicznej. Dlatego też wnioskodawca domagający się udzielenia informacji przetworzonej dla wykazania, w jakim zakresie jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego, powinien wyjaśnić, w jaki sposób zamierza wykorzystać uzyskane informacje dla ochrony interesu publicznego lub poprawy funkcjonowania organów administracji publicznej (vide: wyrok NSA o sygn. I OSK 1768/10).
Skarżący podał, że informację chce upublicznić z uwagi na bardzo duże zainteresowanie opinii publicznej organizacją przez PUK sp. z o.o. w Hajnówce imprezy jubileuszowej zorganizowanej za publiczne środki. Prima facie ujawnienie takiej informacji wydaje się być istotne dla interesu publicznego albowiem wydatkowanie środków pochodzących z podatków obywateli powinno być transprentne. Społeczeństwo ma prawo wiedzieć jak środki publiczne są wydatkowane, zwłaszcza dotyczące wydarzeń budzących wątpliwości co do zasadności ich finansowania. Wiedza o niewłaściwym (nadmiernym) wykorzystaniu środków publicznych mogłaby stać się impulsem uruchomienia czynności kontrolnych w publicznym przedsiębiorstwie i podjęcia w przyszłości działań zapewniających lepsze zarządzanie funduszami publicznymi. Platforma Facebook może być narzędziem do nagłośnienia przypadków niegospodarności przedsiębiorstwa komunalnego i uruchomienia presji społecznej.
Bez wpływu na ocenę prawną zaskarżonej decyzji pozostawało zamieszczenie w uzasadnieniu wyroku w sprawie II SAB/Bk 120/24 jednozdaniowego stwierdzenia, że spółka PUK "zasadnie wydała decyzję nr 2/2024 w sprawie odmowy udostępnienia informacji przetworzonej w zakresie punktu 5 wniosku dotyczącego całkowitego kosztu organizacji imprezy". Przedmiotem wyrokowania w sprawie o sygn. II SAB/Bk 120/24 była wyłącznie bezczynność PUK sp. z o.o. w Hajnówce w rozpoznaniu całości wniosku A. I. z 28. 10.2024r. o udzielenie informacji publicznej a nie ocena prawna decyzji odmawiającej udzielenia informacji uznanej za przetworzoną, dla uzyskania której – zdaniem organu – skarżący nie wykazał szczególnej istotności dla interesu publicznego. Powyższe jednozdaniowe stwierdzenie może być odbierane wyłącznie jako aprobata wydania decyzji od strony formalnej tj. mającej znaczenie dla oceny, czy organ pozostawał w bezczynności w zakresie rozpatrzenia całości wniosku.
Mając powyższe na uwadze sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji (art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" i "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Skarżący nie zawarł w skardze wniosku o zasądzenie kosztów postępowania.