II SA/Bk 1907/25

II SA/Bk 1907/25 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2026-02-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-12-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Elżbieta Lemańska
Elżbieta Trykoszko /przewodniczący sprawozdawca/
Marta Joanna Czubkowska
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Elżbieta Lemańska, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 lutego 2026 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. O. na postanowienie Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 4 listopada 2025 r. nr WOP.7722.89.2025.MM w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oddala skargę.
Uzasadnienie
Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Sejnach postanowieniem z 3 października 2025r. powołując się na art. 48 ust.1 pkt 1 oraz 48 ust. 3, 4 i 5 ustawy Prawo budowlane wstrzymał roboty budowlane prowadzone przez E. O. przy budowie budynku gospodarczego usytuowanego na działce o numerze [...] położonej w miejscowości M., gmina K. Jednocześnie poinformował adresatkę nakazu o możliwości złożenia w terminie 30 dni wniosku o legalizację obiektu budowlanego.
W uzasadnieniu postanowienia organ podał, że po wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie, poprzedzonego kontrolą, zostały przeprowadzone oględziny terenu inwestycji, w czasie których ustalono, że na działce oznaczonej nr geod. [...] (o powierzchni 0,3356 ha stanowiącej grunty rolne klasy IVa i IVb) położonej w miejscowości M., gm. K. trwa budowa budynku o wymiarach 4,49x7,99m i wysokości ok. 5m. Jest to obiekt parterowy, niepodpiwniczony, z dachem dwuspadowym. Budynek postawiony jest na płycie fundamentowej, a konstrukcja nośna obiektu stanowi okrągłe słupy i belki, więźba dachowa drewniana krokwiowa, pokrycie z blachy płaskiej "na rąbek stojący", poszycie ścian wykonane z deski szalunkowej. W budynku znajdują się urządzenia i sprzęty, między innymi silnik elektryczny, piecyk typu koza, narzędzia i deski. Budynek zlokalizowany jest w odległości około 4m od działki oznaczonej numerem geodezyjnym [...] położonej w M. Nie przedłożono dokumentów potwierdzających legalność prowadzonych robot budowlanych a inwestorka E. O., obecna podczas oględzin, odmówiła podpisania protokołu.
Ustalono, że działka oznaczona numerem geod. [...] położona w miejscowości M., gm. K. nie jest objęta aktualnym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, położona jest natomiast w otulinie Wigierskiego Parku Narodowego. na terenie specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 "Puszcza Augustowska" (kod: PLB 200002) oraz na Obszarze Chronionego Krajobrazu ,,Pojezierze Sejneńskie" ustalonego Uchwalą Nr XII/94/15 z dnia 22 czerwca 2015r. Sejmiku Województwa Podlaskiego (Dz. Urzęd. Woj. Podlaskiego, poz. 2122 ze zm.).
Organ podał, że zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Przepis art. 29 Prawa budowlanego zawiera katalog obiektów i robot budowlanych zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, tj. do których nie będzie miała zastosowana ogólna zasada wyrażona w art. 28 ust. 1 ustawy. W sprawie, wykonany przez inwestora budynek gospodarczy o powierzchni zabudowy wynoszącej 35,88m2 nie mieści się w katalogu obiektów zwolnionych z uzyskania pozwolenia na budowę. Powyższe skutkowało koniecznością wydania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych. Organ w uzasadnieniu poinformował o wysokości opłaty legalizacyjnej w razie zgłoszenia wniosku o legalizację.
Zażalenie E. O. od powyższego postanowienia nie zostało uwzględnione. Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku po jego rozpatrzeniu postanowieniem z 4 listopada 2025r. orzekł o utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji podał, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa. Organ II Instancji podzielił stanowisko Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Sejnach, że inwestorka E. O. prowadzi budowę budynku bez wymaganego pozwolenia na budowę. Wprawdzie w art. 29 ust. 1 i ust. 2 ustawy Prawo budowlane wskazane zostały wyjątki od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowy w przypadku budowy budynków gospodarczych ale wyjątki te nie mają jednak zastosowania w sprawie z uwagi na wielkość przedmiotu postępowania. Z akt sprawy nie wynika, aby inwestorka legitymowała się wymaganym pozwoleniem na budowę lub chociażby zgłoszeniem. Uzasadnia to stwierdzenie, ze E. O. prowadzi budowę w rozumieniu art. 3 pkt 6 ustawy Prawo budowlane w warunkach samowoli budowlanej. Konieczne jest zatem wstrzymanie robot budowlanych i umożliwienie legalizacji samowolnie budowanego budynku gospodarczego na działce o nr geod. [...] w miejscowości M> gm. K.
Dodatkowo Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego poinformował, że zgodnie z art. 48a ust. 3 ustawy z dnia 07.07.1994r. Prawo budowlane warunkiem przeprowadzenia przez organy nadzoru budowlanego procedury legalizacyjnej będzie złożenie przez inwestora wniosku o legalizację w terminie 30 dni od wydania niniejszego postanowienia. Brak takiego wniosku będzie skutkował nakazem rozbiórki, zgodnie z art. 49e pkt 1 ustawy Prawo budowlane.
W odpowiedzi na zarzuty zawarte w zażaleniu organ wyjaśnił, że z uwagi na lokalizację nieruchomości na obszarze Natura 2000 było wymagane wcześniejsze uzyskanie przez inwestorkę pozwolenia na budowę. Z tego powodu brak jest podstaw prawnych do legalizowania samowolnie realizowanego obiektu jako wymagającego jedynie zgłoszenia budowy w rozumieniu art. 30 ustawy Prawo budowlane. Stosowanie zaś zasady proporcjonalności, o co wnioskuje skarżąca, nie może stać w sprzeczności z obowiązującym prawem. Ponadto zaskarżonym postanowieniem nie została nałożona opłata legalizacja a jedynie podano informację o wysokości tej opłaty w przypadku złożenia wniosku o legalizację.
W skardze wniesionej do sądu administracyjnego na ostateczne postanowienie E. O. zarzuciła organowi naruszenie przepisów:
1. postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
- art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie, a tym samym jego nierozpoznanie i niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy mając na względzie słuszny interes strony i dowolną, dokonaną - wymykającą się zasadom prawidłowego rozumowania ocenę materiału dowodowego, objawiające się w:
1. nieustosunkowaniu się do zarzutów skarżącej podniesionych w zażaleniu z dnia 09 października 2025 roku, a mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie;
2. braku dogłębnej analizy i przedstawienia konkretnej podstawy prawnej dokonanej przez organ błędnej oceny, że: z uwagi na lokalizację nieruchomości na obszarze Natura 2000 było wymagane wcześniejsze uzyskanie przez inwestorkę pozwolenia na budowę, co doprowadziło do błędnego ustalenia, jakoby przedmiotowe prace budowlane wymagały pozwolenia na budowę, a nie zgłoszenia, co z kolei doprowadziło do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia.
2. prawa materialnego, mających wpływ na wynik sprawy, tj.- art. 48 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 48 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy prawidłowa subsumpcja prawidłowo ustalonego i ocenionego materiału dowodowego prowadzić powinna do zastosowania art. 48 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego;
- art. 48 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, poprzez jego niestosowanie w sytuacji gdy stan faktyczny sprawy uzasadnia przeprowadzenie procedury legalizacyjnej po myśli tego przepisu;
- art. 49d ust. 1 pkt 1, w zw. z art. 49d ust. 1 pkt 2 lit. a) Prawa budowlanego, poprzez jego zastosowanie, podczas gdy prawidłowa subsumpcja prawidłowo ustalonego i ocenionego materiału dowodowego prowadzić powinna do zastosowania art. 48 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, a konsekwencji zastosowanie przepisu art. 49d ust. 1 pkt 2 lit. a) Prawa budowlanego;
- art. 49d ust. 1 pkt 2 lit. a) Prawa budowlanego, poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy w sytuacji gdy stan faktyczny sprawy uzasadnia przeprowadzenie procedury legalizacyjnej po myśli przepisu art. 48 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, a co za tym idzie zastosowany powinien być naruszony przepis.
Mając na uwadze powyższe zarzuty, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i na zasadzie art. 135 P.p.s.a. o uchylenie w całości poprzedzającego je postanowienia PINB w Sejnach.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podkreślając, że pomiar powierzchni zabudowy dokonany został po istniejących ścianach zewnętrznych spornego budynku, który wykazał, że powierzchnia zabudowy przekracza 35 m2.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje;
Skarga podlegała oddaleniu.
Sąd administracyjny jest właściwy do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów na co wskazuje treść art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Decyzja administracyjna jest zaś zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie przez sąd administracyjny decyzji może nastąpić w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy (art. 145 par. 1 pkt 1 lit a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej jako P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a.) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadku stwierdzenia przez sąd, że zaskarżona decyzja jest dotknięta wadami kwalifikowanymi określonymi w art. 156 K.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji albo wydanie decyzji z naruszeniem prawa (art. 145 par 1 pkt 2 i 3 P.p.s.a.).
Zaskarżone postanowienie nie naruszyło ani przepisów prawa materialnego ani przepisów procedury administracyjnej a w konsekwencji nie było podstaw do jego uchylenia a tym bardziej do stwierdzenia nieważności.
Kwestionowanym postanowieniem organ nadzoru budowlanego powołując się na art. 48 ust.1 pkt 1 oraz 48 ust. 3, 4 i 5 ustawy Prawo budowlane wstrzymał roboty budowlane prowadzone przez skarżąca E. W. O. przy budowie budynku gospodarczego usytuowanego na działce o numerze [...] położonej w miejscowości M., gmina K. Jednocześnie poinformował adresatkę postanowienia o możliwości złożenia w terminie 30 dni wniosku o legalizację obiektu budowlanego. Zdaniem sądu organ nadzoru budowlanego prawidłowo zastosował jako podstawę wstrzymania robót budowlanych przepis art. 48 ust.1 pkt 1 Prawa budowlanego dotyczący wstrzymania budowy obiektu budowlanego będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. Obowiązkiem wstrzymania robot budowlanych objęty został parterowy, niepodpiwniczony budynek gospodarczy o wymiarach 4,49 m x 7,99 m i wysokości około 5 metrów usytuowany na działce o numerze [...] położonej w miejscowości M., gmina K. Stosownie do treści art. 28 ust.1 Prawa budowlanego roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z zastrzeżeniem art. 29 -31. Przepis art. 29 Prawa budowlanego wymienia przypadki wykonywania robot budowlanych, w których nie jest wymagana decyzja o pozwoleniu budowę, natomiast wymagane jest zgłoszenie, o którym mowa w art. 30 Prawa budowlanego. W odniesieniu do budowy parterowych wolnostojących budynków gospodarczych wyłącznie zgłoszenia wymaga budowa takich budynków, których powierzchnia zabudowy nie przekracza 35 m2 (vide: art. 35 ust.1 pkt 14 ustawy Prawo budowlane). Zrealizowany przez skarżącą budynek gospodarczy ma wymiary 4,49 m x 7,99 m a powierzchnię zabudowy 35,88 m2, czyli przekraczającą 35 m2.
Sąd zwraca uwagę, że ustalenia wymiarów spornego budynku a w konsekwencji i obliczenia powierzchni zabudowy, organ I instancji dokonał na oględzinach przeprowadzonych w dniu 29 września 2025r. w obecności skarżącej. Wymiary budynku zostały wpisane do protokołu oględzin a sporny obiekt został wrysowany na mapę z podaniem wymiarów oraz odległości usytuowania na działce nr [...] od granicy z działką nr [...]. Szkic sytuacyjny stanowi załącznik nr 3 protokołu z oględzin a sporządzone fotografie wyglądu zewnętrznego oraz wnętrza budynku stanowią załączniki nr 1 i 2 protokołu z oględzin (vide: k. 18-22 akt administracyjnych I instancji). Fakt, że skarżąca odmówiła podpisania protokołu z oględzin, nie czyni ustaleń dokonanych na podstawie oględzin, niewiarygodnymi. W dacie oględzin budynek istniał na gruncie, był pokryty dachem i miał wstawioną stolarkę okienną i drzwiową a zatem pomiar po istniejących ścianach zewnętrznych w pełni oddawał rzeczywiste wymiary budynku.
Twierdzenie skarżącej, że budynek nie jest ukończony a zatem pomiar nie odzwierciedla finalnych wymiarów obiektu, nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym i stanowi nieudolną próbę podważenia ustaleń organu i dokonanej przez organ nadzoru budowlanego kwalifikacji robót budowlanych. Nawet jeżeli przekroczenie powierzchni zabudowy nastąpiło na etapie realizacji budowy i jest błędem wykonawczym, prawne konsekwencje tego błędu ponosi inwestor. Organ nadzoru budowlanego nie kieruje się bowiem intencjami inwestora ale ocenia efekt robót budowlanych.
Sąd nie podziela stanowiska skarżącej, jakoby w okolicznościach sprawy możliwe było prowadzenie procedury legalizacyjnej spornego budynku jako wymagającego zgłoszenia a nie pozwolenia na budowę. Przekroczenie przez sporny budynek dopuszczalnej dla zgłoszenia powierzchni zabudowy jest faktem, który nie pozwalał na zastosowanie przez organ przepisu art. 48 ust.1 pkt 2 Prawa budowlanego, gdyż kwalifikował go do obiektów, na budowę których wymagane było pozwolenie na budowę. W konsekwencji prawidłowej kwalifikacji robót budowlanych organ nadzoru budowlanego prawidłowo poinformował stronę w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia o prawie do złożenia wniosku o legalizację i warunku finansowym legalizacji określonym w art. 49 d ust.1 pkt 1 Prawa budowlanego, odnoszącym się do wybudowania obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Na marginesie należy dodać, że zamiaru wzniesienia budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy do 35 m2, skarżąca nie zgłosiła .
Sąd zgadza się natomiast z twierdzeniem skarżącej, że wzmianka w uzasadnieniu postanowienia, że pozwolenie na budowę spornego obiektu było wymagane z racji lokalizacji terenu inwestycji na obszarze Natura 2000, nie była trafna ale jej umieszczenie nie zmienia oceny sprawy albowiem rzeczywistą przyczyną zakwalifikowania inwestycji jako samowoli budowlanej polegającej na budowie obiektu bez wymaganego pozwolenia na budowę, były wymiary spornego budynku gospodarczego i powierzchnia zabudowy przekraczająca 35m2. Zdaniem sądu organ odwoławczy ustosunkował się do zarzutów zażalenia jakoby budowa spornego budynku nie została jeszcze ukończona. Uczynił to stwierdzeniem, że dokonano pomiarów budynku po obrysie zewnętrznym tj. z uwzględnieniem ścian zewnętrznych obiektu.
Mając powyższe na uwadze sąd skargę oddalił (art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi)