II SA/Bk 1881/25

II SA/Bk 1881/25 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2026-02-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-12-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Anna Bartłomiejczuk
Elżbieta Lemańska /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Roleder
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 1226
art. 18 ust. 2
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant referent stażysta Emilia Jarząbska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 lutego 2026 r. sprawy ze skargi G.T. na czynność Prezydenta Miasta Łomża z dnia 24 września 2025 r. w przedmiocie terminu ważności uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności w zakresie wpisu daty ważności uprawnień w pozycji 11 dokumentu prawa jazdy nr [...] odnośnie kategorii B, B1 i AM; 2. zasądza od Prezydenta Miasta Łomża na rzecz skarżącego G.T. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżona do sądu administracyjnego została czynność Prezydenta Miasta Łomża z 24 września 2025 r., w wyniku której wydano G. T. dokument prawa jazdy nr [...].
W sprawie wystąpił następujący stan faktyczny i prawny.
W 2004 r. G. T. uzyskał uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B (dokument prawa jazdy nr [...]). Z zaświadczenia lekarskiego z 18 listopada 2003 r. wynika, że brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami tej kategorii orzeczono bezterminowo. Uprawnienia nie zostały w żaden sposób ograniczone.
W 2012 r. ww. dokonał wymiany dokumentu prawa jazdy w związku ze zmianą miejsca zamieszkania. Organem właściwym w sprawie uprawnienia stał się Prezydent Miasta Łomża, który wydał dokument prawa jazdy nr [...].
W dniu 26 maja 2025 r. G. T. wystąpił do Prezydenta Miasta Łomża o wymianę dokumentu prawa jazdy w związku z uzyskaniem uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii A oraz zmianą adresu zamieszkania. Do wniosku załączył orzeczenie lekarskie nr [...] stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T. W orzeczeniu wskazano datę następnego badania 26 maja 2040 r.
W dniu 24 września 2025 r. organ wydał dokument prawa jazdy nr [...] (nr [...]), w którego rubryce 11 jako "termin ważności uprawnień" kategorii AM, A1, A2, A, B1, B – wskazał datę 26 maja 2040 r.
W piśmie z 29 października 2025 r. zatytułowanym "Odwołanie" i skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży G. T. wskazał, że nie zgadza się z wpisem daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B w dokumencie prawa jazdy nr [...] wydanym 24 września 2025 r. Podkreślił, że uprawnienia kategorii B miał wydane bezterminowo w 2004 r. Nie składał wniosku o wymianę lub zmianę uprawnień kategorii B, ale o wymianę dokumentu w związku z poszerzeniem uprawnień o kategorię A. W jego ocenie organ nie był uprawniony do skrócenia okresu ważności posiadanych wcześniej uprawnień bezterminowych. Wyjaśnił, że zmiana przepisów w 2013 r. wprowadzała terminowość nowych dokumentów, ale nie cofała bezterminowych uprawnień uzyskanych przed tą datą. Prawo jazdy wydane przed 2013 r. powinno zachować ważność na dotychczasowych zasadach. Wniósł o wyjaśnienie podstawy prawnej dokonanej zmiany ważności kategorii B, przywrócenie tej kategorii uprawnień jako bezterminowych, ewentualnie uchylenie zaskarżonej czynności w tym zakresie.
"Odwołanie" wpłynęło do SKO w Łomży, które – po uzyskaniu wyjaśnienia G. T. odnośnie charakteru pisma i treści żądania (pismo z 1 grudnia 2025 r.) - przy piśmie z 1 grudnia 2025 r. zwróciło środek zaskarżenia Prezydentowi Miasta Łomża jako skargę do sądu administracyjnego na czynność materialno-techniczną polegającą na wpisie terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B.
Prezydent Miasta Łomża przy piśmie z 4 grudnia 2025 r. przesłał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku pismo wyjaśniające G. T. z 1 grudnia 2025 r. oraz pismo strony z 29 października 2025 r. zatytułowane "Odwołanie" – celem nadania biegu jako skardze do sądu administracyjnego.
W piśmie z 18 lutego 2026 r. Prezydent Miasta Łomża udzielił odpowiedzi na skargę. Wyjaśnił, że datę ważności uprawnień w nowo wydanym dokumencie prawa jazdy określono zgodnie z § 15 ust. 3 pkt 10 lit. "a" rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 5 sierpnia 2025 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z poz. 1073).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga podlega uwzględnieniu.
Bezspornie skarżący od 18 marca 2004 r. posiadał uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B, które miały charakter bezterminowy. Wynika to wprost z dokumentu prawa jazdy wydanego w 2004 r. nr [...] oraz orzeczenia lekarskiego z 26 lutego 2004 r. nr [...], a także dokumentu prawa jazdy nr [...] wydanego w 2012 r. w związku ze zmianą adresu zamieszkania (vide akta administracyjne).
Bezspornie również skarżący uzyskał w 2025 r. uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii A (vide wydruk Profilu Kandydata na Kierowcę). Następnie 26 maja 2025 r. złożył wniosek o wydanie prawa jazdy uwzględniającego poszerzenie uprawnień. Organ wydał dokument prawa jazdy nr [...] z wpisanymi wszystkimi posiadanymi przez skarżącego kategoriami, których termin ważności w rubryce 11 dokumentu wskazano jako obowiązujący do 26 maja 2040 r. Ograniczenie to zaznaczono zarówno dla uprawnień wcześniej posiadanych jako bezterminowe, jak i tych, które uzyskał jako nowe. Data ważności uprawnień wskazana w nowym dokumencie prawa jazdy pokrywa się z datą wskazaną w przedłożonym do wniosku z 26 maja 2025 r. orzeczeniu lekarskim z 26 maja 2025r. nr [...] jako termin kolejnego badania lekarskiego.
Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest zatem czynność materialno-techniczna Prezydenta Miasta Łomża dotycząca wpisu do dokumentu prawa jazdy wydanego we wrześniu 2025 r. daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami. Skarżący nie zgadza się jednak nie z całością wpisów w tym dokumencie dotyczących daty ważności uprawnień, ale wyłącznie z wpisaniem tej daty jako 26 maja 2040 r. dla kategorii B.
Wskazana powyżej czynność wpisu do prawa jazdy daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami stanowi czynność z zakresu administracji publicznej, dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa administracyjnego, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a. Czynność ta ma bowiem charakter władczy, gdyż definiuje czas korzystania przez osobę fizyczną z uprawnień przewidzianych w przepisach prawa materialnego, tj. w przepisach ustawy o kierujących pojazdami; skierowana jest na zewnątrz aparatu administracyjnego i to wobec indywidualnie oznaczonego podmiotu – kierującego pojazdem. Dopuszczalność wniesienia skargi na tego rodzaju czynności organu administracji została wyraźnie przewidziana w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a także potwierdzona w orzecznictwie sądów administracyjnych (zamiast wielu vide np. wyrok z 20 sierpnia 2025 r., II GSK 176/25, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wskazać trzeba, że skoro Prezydent Miasta Łomża pozytywnie rozpoznał wniosek strony z 26 maja 2025 r., to przyznanie nowego uprawnienia wygenerowało obowiązek wymiany posiadanego przez skarżącego dokumentu prawa jazdy. Wymiana dokumentu prawa jazdy dokonywana jest przez wydanie nowego dokumentu prawa jazdy na podstawie art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2025 r., poz. 1226 z późn. zm.), dalej: u.k.p. Jednak w zakresie w jakim nie dotyczy to przyznania uprawnień nowych kategorii, dokonana w tym trybie wymiana prawa jazdy nie wpływa na zakres posiadanych uprawnień i obowiązków wnioskodawcy. Przed złożeniem wniosku o wydanie prawa jazdy z uwzględnieniem nowych kategorii uprawnień, w poprzednim dokumencie prawa jazdy skarżącego uwidocznione było posiadanie uprawnień kategorii B nabytych 18 marca 2004 r. jako bezterminowe. Zatem nowy dokument, o którym w mowa w art. 18 ust. 2 u.k.p., w przypadku skarżącego powinien jedynie powtarzać zapisy zawarte w poprzednio posiadanym dokumencie prawa jazdy. Jeszcze raz podkreślić należy, że dokonana w omawianym trybie wymiana prawa jazdy, za wyjątkiem bezspornego potwierdzenia nabycia uprawnień do kierowania pojazdami nowych kategorii, nie mogła wpłynąć w żaden sposób na zakres uprawnień oraz obowiązków skarżącego.
W orzecznictwie sądów administracyjnych zwrócono uwagę, że pojęcie "prawo jazdy" jest używane w przepisach prawa w dwóch znaczeniach: (-) jako uprawnienie do prowadzenia pojazdów mechanicznych określonego rodzaju oraz (-) na określenie dokumentu urzędowego potwierdzającego posiadanie przez daną osobę uprawnienia do prowadzenia pojazdów wskazanych w nim kategorii. W tym znaczeniu prawo jazdy stanowi urzędowy dowód posiadania przez oznaczoną w jego treści osobę fizyczną uprawnień do kierowania pojazdami (zob. wyrok NSA z 21 marca 2017 r., I OSK, wyrok WSA w Rzeszowie z 21 lipca 2020 r. sygn. II SA/Rz 173/20). Podzielić więc należy stanowisko orzecznictwa sądów administracyjnych, zgodnie z którym dokonując w oparciu o art. 18 ust. 2 u.k.p. czynności materialno- technicznej wydania nowego prawa jazdy, organ może dokonać zmian wpisów w dokumencie jedynie w zakresie określonym treścią złożonego wniosku. W konsekwencji skutkiem takiej czynności organu nie może być, wykraczające poza wniosek strony, powstanie, odjęcie lub czasowe ograniczenie jakichkolwiek uprawnień osoby wnioskującej o wymianę dokumentu prawa jazdy. Treść art. 18 u.k.p. nie daje podstaw do przyjęcia, że w ramach wymiany prawa jazdy w celu zmiany danych (dodanie nowych, uzyskanych uprawnień) właściwy organ uzyskał kompetencję do weryfikacji posiadanych już przez wnioskodawcę uprawnień do kierowania pojazdami. Zgodnie z procedurą określoną powyższym przepisem organ powinien wydać osobie uprawnionej do kierowania pojazdami nowy dokument z uaktualnionymi danymi objętymi zmianą. Regulacja art. 18 ust. 2 u.k.p. ma na celu zapewnienie aktualności danych ujętych w dokumencie prawa jazdy, tak aby nie było jakichkolwiek wątpliwości co do tego, jakie konkretnie uprawnienia do kierowania pojazdami posiada określona osoba. Nowo wydany dokument, o jakim mowa w art. 18 ust. 2 pkt 2 u.k.p., udostępniany osobie wnioskującej o jego wydanie z powodu zmiany stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, powinien więc poza uzasadnioną zmianą (czyli wynikającą ze złożonego wniosku), jedynie powtarzać zapisy zawarte w dokumencie poprzednim – pierwotnym (z uwzględnieniem zakresu uprawnień wynikających z przyjętych przez ustawodawcę kategorii prawa jazdy, zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 u.k.p.). Skoro bowiem wydanie nowego dokumentu następuje z powodu zmiany stanu faktycznego wymagającego zmiany ujawnionych w dokumencie danych, to skutkiem takiej czynności organu nie jest powstanie lub odjęcie po stronie osoby wnioskującej o wymianę dokumentu jakichkolwiek uprawnień, czy też czasowe ich ograniczenie (por. np. wyrok NSA w sprawie II GSK 374/22).
Wobec powyższego podjęta przez organ 24 września 2025 r. czynność materialno-techniczna wydania nowego dokumentu prawa jazdy jest nieprawidłowa w zakresie wskazania daty ważności uprawnień kategorii B, B1 i AM, co podlegało wyeliminowaniu przez sąd (pkt 1 wyroku).
W pierwszej kolejności wskazać należy, że pomiędzy datą złożenia przez skarżącego wniosku o wydanie dokumentu prawa jazdy uwzględniającego nowo uzyskane uprawnienia prawa jazdy kategorii A, tj. 26 maja 2025 r. a datą wydania tego dokumentu (24 września 2025 r.) doszło do zmiany przepisów wykonawczych do u.k.p. Do 6 sierpnia 2025 r. obowiązywało rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. poz. 231), dalej: rozporządzenie z 2016 r. Z dniem 7 sierpnia 2025 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 5 sierpnia 2025 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. poz. 1073). W ocenie sądu z uwagi na brak przepisów intertemporalnych do kontroli legalności zaskarżonej czynności należało zastosować przepisy rozporządzenia z 2025 r. jako obowiązującego w dacie dokonywania czynności (tak też prawidłowo uczynił organ). Jednakże w zakresie istotnym w sprawie niniejszej obydwa ww. rozporządzenia nie różnią się rozwiązaniami materialnoprawnymi.
Po drugie odnotować trzeba, że w odpowiedzi na skargę organ wskazał, iż wpisując datę ważności uprawnień w nowo wydanym dokumencie prawa jazdy zastosował § 15 ust. 3 pkt 10 lit. "a" rozporządzenia z 2025 r. Jest to przepis definiujący datę ważności uprawnień jako "najwcześniejszą z dat określonych w orzeczeniu lekarskim i odpowiednio w orzeczeniu psychologicznym dla przeprowadzenia ponownych badań lekarskich lub psychologicznych w zakresie określonej kategorii prawa jazdy lub 15 lat od daty wydania prawa jazdy w przypadku prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B, B1, B+E i T, jeżeli dla określonej kategorii prawa jazdy w orzeczeniu lekarskim nie ustalono tej daty lub orzeczenie zostało wydane bez określenia terminu ważności, z zastrzeżeniem ust. 4 oraz art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy, przy czym: a) w przypadku prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E i T - za datę stosowaną do określenia daty ważności tych uprawnień przyjmuje się jedną datę określoną w najpóźniej wydanym orzeczeniu lekarskim; stosuje się również w zakresie prawa jazdy kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D i D+E, z zastrzeżeniem lit. b-f". Należy podkreślić, że regulacja § 15 ust. 3 pkt 10 lit. "a" rozporządzenia z 2025 r. jest tożsama z regulacją § 10 ust. 3 pkt 10 lit. "a" rozporządzenia z 2016 r.
Problem jednak w tym, że o ile zgodzić się należy ze stwierdzeniem organu, iż zakreślenie terminu kolejnych badań musi być co do zasady ujawnione w treści dokumentu (z uwagi na brzmienie § 15 ust. 3 pkt 10 lit. "a" rozporządzenia z 2025 r., ale również z uwagi na treść § 36 ust. (poprzednio § 29 ust. 1 rozporządzenia z 2016 r.), zgodnie z którym w przypadku osób, posiadających w dniu wejścia w życie ustawy uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub orzeczeniem psychologicznym, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol "-" jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo) - to jednocześnie przepis § 36 rozporządzenia z 2025 r. wyraźnie rozróżnia pojęcie "data ważności prawa jazdy" od pojęcia "data ważności uprawnienia". Na rozróżnienie tych pojęć trafnie zwrócił uwagę skarżący. O ile bowiem w § 36 ust. 1 mowa jest o dacie ważności uprawnienia, to już w ust. 2 tego przepisu, według którego w przypadku osób, o których mowa w ust. 1, data ważności prawa jazdy, o której mowa § 15 ust. 3 pkt 4 , nie może być dłuższa niż 15 lat – mowa jest wyraźnie o dacie ważności dokumentu. Inaczej rzecz ujmując w § 36 ust. 2 rozporządzenia z 2025 r. nie chodzi o oznaczenie daty ważności prawa jazdy w znaczeniu podania daty wskazującej kres ważności przysługujących stronie praw podmiotowych lecz wyłącznie o ważność samego dokumentu prawa jazdy – jako dokumentu urzędowego, który jedynie potwierdza posiadanie przez określoną osobę uprawnienia. Na blankiecie prawa jazdy ujawnieniu winny więc podlegać odrębnie – data ważności dokumentu prawa jazdy oraz data ważności samego uprawnienia do kierowania pojazdami.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.k.p. dokumenty prawa jazdy według nowego wzoru mają ściśle określony termin ważności, ale nie tracą przez to bezterminowego charakteru uprawnienia do kierowania pojazdami nabyte przez osoby pod rządami poprzednich przepisów dotyczących nabywania takich uprawnień. Przy ubieganiu się o nowe prawo jazdy, osoby takie nie muszą ubiegać się jednocześnie o ponowne nabycie uprawnień do kierowania pojazdami, co wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2013 r. sygn. akt K 5/13.
W ocenie zatem sądu zaznaczenie przez lekarza w orzeczeniu lekarskim nr [...] z 26 maja 2025 r. kategorii AM, A1, A2, A, B1, B+E, T, dla których brak jest przeciwskazań zdrowotnych i wyznaczenie terminu następnego badania na 26 maja 20240 r. nie oznacza automatycznie, że w zakresie uzyskanych wcześniej bezterminowo uprawnień zachodzić będzie konieczność przeprowadzenia badań w zakreślonym w orzeczeniu terminie. Termin badania ma istotne znaczenie dla nowych kategorii uprawnień, o które ubiegał się skarżący i ich ważności. Fakt posiadania przez skarżącego bezterminowych uprawnień w zakresie kategorii B wykluczał możliwość rozszerzenia skutków orzeczenia lekarskiego na tę kategorię (a także kategorię wpisywaną na jej podstawie – o czym w dalszej części uzasadnienia) i nie mógł stanowić uzasadnienia do podjęcia zakwestionowanej w skardze czynności materialno-technicznej organu ograniczającej termin ważności uprawnienia dotychczas oznaczonego jako bezterminowe. Zwłaszcza że w aktach sprawy nie ma żadnej informacji na temat ograniczenia skarżącemu uprawnień kategorii B. Tylko więc w zakresie nowo nabytych uprawnień (kategoria A) data kolejnego badania mogła ograniczyć okres ważności tej kategorii oraz uprawnień wpisanych na jej podstawie. Rozszerzając to ograniczenie na pozostałe istniejące już uprawnienia Prezydent Miasta uczynił to bez podstawy prawnej, naruszając art. 18 w związku z art. 13 u.k.p. oraz § 36 rozporządzenia z 2025 r.
Powyższego stanowiska nie podważa treść § 36 ust. 3 rozporządzenia z 2025r., zgodnie z którym przepisu § 36 ust. 1 nie stosuje się w przypadku osób, którym po dniu wejścia w życie ustawy data ważności uprawnienia została zmieniona w związku z przedłożeniem nowego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Na tle poprzedniej tożsamej regulacji zawartej w § 29 ust. 3 rozporządzenia z 2016 r. w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, zgodnie z którym "nie było dopuszczalne wprowadzenie do § 29 rozporządzenia nowego przepisu ust. 3, który z dniem 7 maja 2022 r. wyłączył względem osób, które posiadały w dniu wejścia w życie ustawy o kierujących pojazdami (19 stycznia 2013 r.) bezterminowe uprawnienia do kierowania pojazdami. Regulacja ta nie znajduje dostatecznego upoważnienia w treści art. 20 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 20 ust. 2 u.k.p., nie tylko wykracza poza zakres spraw przekazanych do uregulowania i przesłanek podlegających uwzględnieniu, lecz także narusza zasady konstytucyjne i ustawowe oraz cel wykonawczy względem ustawy upoważniającej. Stąd wskazana delegacja ustawowa nie może być rozumiana jako upoważnienie do wprowadzania przepisów wykonawczych, które stanowią podstawę do ograniczania zakresu bezterminowo nabytych uprawnień. Stosowanie § 29 ust. 3 rozporządzenia z 2016 r. skutkowałoby tym, że nabyte bezterminowo uprawnienia administracyjne doznawałyby ograniczeń na podstawie regulacji zawartej w rozporządzeniu. Na gruncie poprzednio obowiązującego stanu prawnego taki sposób interpretacji przepisów rozporządzenia został uznany za wykładnię wadliwą. Skoro bowiem art. 18 u.k.p. nie przewiduje uprawnienia organu do weryfikacji posiadanych przez wnioskodawcę uprawnień do kierowania pojazdami, to nie można ich wyprowadzać z aktu wykonawczego" (II GSK 176/25).
Odnosząc to do okoliczności sprawy niniejszej wskazać trzeba, że skoro w poprzednim, identycznym stanie prawnym zakwestionowano stosowanie § 29 ust. 3 rozporządzenia z 2016 r. do sytuacji wymiany dokumentu prawa jazdy w związku ze zmianą danych bądź poszerzeniem kategorii uprawnień do kierowania pojazdami, bowiem w stwierdzonym wyżej zakresie przepis ten odkodowano jako podstawę do niedopuszczalnej konstytucyjnie i ustawowo ingerencji w prawa słusznie nabyte na podstawie dawnego prawa – to stanowisko to pozostaje aktualne również w sprawie niniejszej, przy identycznym jak § 29 ust. 3 rozporządzenia z 2016 r. brzmieniu § 36 ust. 3 rozporządzenia z 2025 r.
Jednocześnie wskazać należy, że zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. "a" oraz pkt 2 lit. "a" rozporządzenia z 2025 r. prawo jazdy lub pozwolenie albo wtórnik tych dokumentów wydaje się w przypadku: 1) osoby ubiegającej się o wydanie po raz pierwszy prawa jazdy lub pozwolenia po otrzymaniu: a) od ośrodka egzaminowania - informacji, że osoba uzyskała pozytywny wynik egzaminu państwowego, zamieszczonej w profilu kandydata na kierowcę oraz 2) osoby ubiegającej się o rozszerzenie uprawnień do kierowania pojazdami po otrzymaniu za pośrednictwem ośrodka egzaminowania dokumentów i informacji: a) o których mowa w pkt 1. Stosownie zaś do treści § 15 ust. 6 pkt 1 lit. "c" i "e" rozporządzenia z 2025 r. prawo jazdy w przypadkach, o których mowa w § 14, wydaje się odpowiednio: w zakresie kategorii objętych pozytywnym wynikiem egzaminu państwowego oraz dodatkowo - wydając prawo jazdy w zakresie kategorii: c) A - nadaje się uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1 i A2, e) B - nadaje się uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii B1 i AM.
A zatem skoro skarżący posiadał, uzyskaną przed 2013 r., kategorię uprawnień B ważną bezterminowo, a dokonał wymiany dokumentu prawa jazdy w związku z uzyskaniem kategorii A, to w nowym dokumencie prawa jazdy kategoria B oraz kategorie od niej zależne (czy inaczej, zgodnie z § 15 ust. 6 pkt 1 lit. "e" rozporządzenia z 2025 r. – nadawane w związku z posiadaniem kategorii B) czyli B1 i AM – powinny mieć w polu nr 11 dokumentu prawa jazdy wpisany znak "-" jako ważne bezterminowo (vide np. wyrok z 15 września 2022 r., II SA/Bk 350/22). Inaczej rzecz ujmując wpisanie do dokumentu prawa jazdy tych dwóch kategorii (B1, AM) jest skutkiem posiadania przez skarżącego kategorii "wyższej" (czyli tej, na podstawie której daną kategorię się wpisuje), tj. bezterminowej kategorii B. Zgodnie bowiem z § 15 ust. 6 rozporządzenia z 2025 r., prawo jazdy w przypadkach, o których mowa w § 14, wydaje się odpowiednio:
1) w zakresie kategorii objętych pozytywnym wynikiem egzaminu państwowego oraz dodatkowo wydając prawo jazdy w zakresie kategorii:
a) A1 - nadaje się uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii AM, b) A2 - nadaje się uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii AM i A1, c) A - nadaje się uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1 i A2, d) B1 - nadaje się uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii AM, e) В - nadaje się uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii B1 i AM, f) C1 - nadaje się uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii AM, g) C - nadaje się uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii AM i C1, h) D1 - nadaje się uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii AM, i) D - nadaje się uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii AM i D1, j) C+E - nadaje się uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii B+E, C1+E i T oraz D1+E i D+E w przypadku osób posiadających uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii D1 i D, k) D+E - nadaje się uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii B+E, D1+E i T, l) B+E - nadaje się uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii T;
2) w zakresie kategorii posiadanych w dotychczasowym prawie jazdy lub w zakresie kategorii równoważnych w posiadanym prawie jazdy oraz kategorii niższych;
3) po zwrocie przez osobę dotychczas posiadanego prawa jazdy;
4) w zakresie kategorii objętych pozytywnym wynikiem egzaminu państwowego oraz kategorii posiadanych w dotychczasowym prawie jazdy i nieobjętych zakresem tego egzaminu, z zastrzeżeniem pkt 1.
A zatem w zakresie daty ważności uprawnień organ sporządził dokument prawa jazdy wydany stronie 24 września 2025 r. jedynie częściowo prawidłowo, tj. nieprawidłowo odnośnie kategorii uprawnień B, B1 i AM. I tego zakresu dotyczyła w istocie skarga. Co prawda skarżący wyartykułował zarzuty wyłącznie odnośnie kategorii B, było to jednak wystarczające dla uwzględnienia skargi także w zakresie kategorii wpisywanych na podstawie posiadanej kategorii B. Doprecyzować trzeba, że w świetle treści § 36 rozporządzenia z 2025 r. oraz orzecznictwa sądów administracyjnych na tle poprzedniej, tożsamej regulacji prawnej – w sytuacji, w której kategorie AM i B1 skarżący "uzyskał" (de facto zostały mu wpisane do dokumentu prawa jazdy) wobec bezterminowego uprzedniego uzyskania kategorii B, to - zdaniem sądu - przepis § 15 ust. 3 pkt 10 lit. "a" rozporządzenia z 2025 r. w zakresie odnoszącym się do wskazania 15 lat daty ważności uprawnień dla kategorii AM, A1, A2, A, B, B1, B+E i T odnosić się może expressis verbis wyłącznie do przypadku, gdy dochodzi do uzyskania tych uprawnień nie na podstawie ich wpisania na podstawie kategorii "wyższych", ale na podstawie uzyskania orzeczenia lekarskiego i zdania egzaminu dla danej kategorii. Sąd jeszcze raz podkreśla, że kategorie AM i B1 skarżący uzyskał (wpisano mu do dokumentu prawa jazdy) wobec bezterminowego uprzedniego uzyskania kategorii B, a nie na skutek ubiegania się o przyznanie tych uprawnień po raz pierwszy.
W związku też z powyższym, wpisanie w dokumencie prawa jazdy wydanym w 2025 r. daty uzyskania kategorii AM jako 19 stycznia 2013 r. i B1 jako 18 marca 2004 r. nie jest równoznaczne z uzyskaniem tych kategorii po dniu wejścia w życie ustawy (po 19 stycznia 2013 r.), co wywodząc z § 36 ust. 1 rozporządzenia z 2025 r. – uprawniałoby do limitowania ważności tej kategorii uprawnień na podstawie § 15 ust. 3 pkt 10. Zdaniem sądu, kategorie AM i B1 powinny być w sytuacji skarżącego traktowane jako bezterminowe (przy zastosowaniu w rubryce 11 wydanego dokumentu symbolu "-" na podstawie § 36 ust. 1 rozporządzenia z 2025 r.). W konsekwencji wpisanie przy kategoriach B, AM i B1 w dokumencie prawa jazdy wystawionym 24 września 2025 r. daty ważności tych kategorii jako 26 maja 2040 r. (15 lat od daty wydania czyli wytworzenia dokumentu prawa jazdy - §15 ust. 3 pkt 7 rozporządzenia z 2025 r.) – jest nieprawidłowe i narusza § 36 ust. 1 rozporządzenia z 2025 r. a także art. 18 u.k.p. W tym więc zakresie czynność materialno-techniczna Prezydenta Miasta z 24 września 2025 r. polegająca na wydaniu skarżącemu dokumentu prawa jazdy nr [...] nr druku [...] została podjęta z naruszeniem prawa (art. 13 ust. 1 u.k.p., § 15 ust. 3 pkt 10 i § 36 rozporządzenia z 2025 r.) i podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego, o czym orzeczono w punkcie 1 wyroku na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a.
Dokonane z naruszeniem prawa wpisanie w dokumencie prawa jazdy daty ważności uprawnień kategorii B, AM i B1 nie zmienia faktu, że termin ważności samego dokumentu prawa jazdy wynosi 15 lat na podstawie § 36 ust. 2 rozporządzenia z 2025 r., zgodnie z którym w przypadku osób, o których mowa w ust. 1, data ważności prawa jazdy, o której mowa w § 15 ust. 3 pkt 4, nie może być dłuższa niż 15 lat. Wymiana dokumentu prawa jazdy z powodu utraty jego ważności nie będzie mogła jednak mieć wpływu na zakres posiadanych uprawnień przez skarżącego, chyba że w tym zakresie ulegnie zmianie stan faktyczny bądź prawny istotny dla ważności tych uprawnień.
W wyniku niniejszego wyroku organ wyda skarżącemu dokument prawa jazdy z prawidłowo wypełnioną rubryką 11 odnośnie kategorii B, AM i B1 (bez wpisania dat ważności tych uprawnień). W pozostałym zakresie nowy dokument będzie tożsamy z wydanym 24 września 2025 r.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącego uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 zł.