II SA/Bk 1854/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA uchylił postanowienie SKO odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego, uznając, że brak publikacji wyroku TK w Dzienniku Ustaw nie może blokować prawa do wznowienia postępowania.
Skarżąca A.M. wniosła o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego (SK 33/23) uznający niekonstytucyjność przepisu, na podstawie którego odmówiono jej świadczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wznowienia, uznając wniosek za przedwczesny z powodu braku publikacji wyroku TK w Dzienniku Ustaw. WSA w Białymstoku uchylił postanowienie SKO, stwierdzając, że konstytucyjne prawo do wznowienia postępowania nie może być ograniczane przez zaniechanie publikacji orzeczeń TK przez władzę wykonawczą.
Sprawa dotyczyła wniosku A.M. o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego. Wniosek ten oparty był na wyroku Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt SK 33/23) z dnia 8 lipca 2025 r., który uznał za niekonstytucyjny przepis prawny, na podstawie którego organ I instancji (Prezydent Białegostoku) odmówił przyznania skarżącej świadczenia, a decyzję tę utrzymało w mocy Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO). SKO odmówiło jednak wznowienia postępowania, argumentując, że wniosek jest przedwczesny, ponieważ wyrok TK nie został jeszcze opublikowany w Dzienniku Ustaw, a zatem przepis uznany za niekonstytucyjny nadal obowiązuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił zaskarżone postanowienie SKO. Sąd uznał, że odmowa wznowienia postępowania narusza konstytucyjne prawo jednostki do wzruszenia prawomocnych rozstrzygnięć wydanych na podstawie przepisów uznanych za niekonstytucyjne (art. 190 ust. 4 Konstytucji RP). Sąd podkreślił, że zaniechanie publikacji wyroku TK przez organy władzy wykonawczej nie może pozbawiać obywatela możliwości realizacji jego konstytucyjnych praw. Nawet jeśli skutek derogacyjny przepisu następuje z dniem publikacji, to skutek aplikacyjny, w tym możliwość wznowienia postępowania, powstaje już z chwilą ogłoszenia wyroku przez TK. Sąd wskazał, że systemowe zaniechanie publikacji wyroków TK może uniemożliwić realizację prawa do wznowienia postępowania w terminie 5 lat od doręczenia decyzji, co stanowiłoby naruszenie konstytucyjnych standardów państwa prawa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, brak publikacji wyroku TK w Dzienniku Ustaw nie może stanowić podstawy do odmowy wznowienia postępowania administracyjnego.
Uzasadnienie
Konstytucyjne prawo jednostki do wzruszenia prawomocnych rozstrzygnięć wydanych na podstawie przepisów uznanych za niekonstytucyjne (art. 190 ust. 4 Konstytucji RP) nie może być ograniczane przez zaniechanie publikacji orzeczeń TK przez władzę wykonawczą. Skutek aplikacyjny wyroku TK, w tym możliwość wznowienia postępowania, powstaje już z chwilą jego ogłoszenia, niezależnie od publikacji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (14)
Główne
k.p.a. art. 145a § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
pkt 1 lit. c - uchylenie zaskarżonego postanowienia z powodu naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy
Konstytucja RP art. 190 § 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
podstawa do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia w przypadku orzeczenia TK o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego wydano prawomocne orzeczenie.
Pomocnicze
k.p.a. art. 145a § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 149 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 149 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 151
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 119 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 190 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 190 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw nie może stanowić przeszkody w realizacji konstytucyjnego prawa do wznowienia postępowania. Skutek aplikacyjny wyroku TK powstaje z chwilą jego ogłoszenia, co otwiera drogę do wznowienia postępowania, nawet jeśli skutek derogacyjny następuje później. Zaniechanie publikacji wyroku TK przez organy władzy wykonawczej nie może pozbawiać jednostki konstytucyjnych praw.
Odrzucone argumenty
Wniosek o wznowienie postępowania jest przedwczesny, ponieważ wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw, a zatem przepis uznany za niekonstytucyjny nadal obowiązuje.
Godne uwagi sformułowania
zaniechanie władzy wykonawczej w publikacji przedmiotowego orzeczenia nie może wpływać na brak możliwości jego zastosowania nie można przyjąć, że wydane przez TK orzeczenie nie istnieje lub że jego moc wiążąca jest wstrzymana do momentu publikacji w dzienniku urzędowym, zależnie od decyzji osób odpowiedzialnych za publikację narusza ono w sposób oczywisty konstytucyjne prawo jednostki wynikające z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP do wzruszenia prawomocnych rozstrzygnięć wydanych w oparciu o przepisy prawa uznane za niekonstytucyjne wykładnia przepisów ustawowych, regulujących szczegółowe zasady i w tryb wznowienia, powinna zawsze uwzględniać konstytucyjny kontekst tego prawa systemowe zaniechanie publikacji wyroków Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw jest zamierzeniem celowym i raczej długookresowym
Skład orzekający
Anna Bartłomiejczuk
sprawozdawca
Elżbieta Lemańska
przewodniczący
Małgorzata Roleder
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 190 ust. 4 Konstytucji RP w kontekście braku publikacji wyroków Trybunału Konstytucyjnego oraz możliwości wznowienia postępowania administracyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku publikacji wyroku TK i jego wpływu na możliwość wznowienia postępowania. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w sprawach, gdzie wyroki TK są publikowane na bieżąco.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnego problemu konstytucyjnego: czy obywatel może być pozbawiony prawa do ochrony prawnej z powodu zaniechań władzy wykonawczej w zakresie publikacji orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego. Jest to temat o dużym znaczeniu dla praworządności i praw obywatelskich.
“Czy brak publikacji wyroku TK blokuje Twoje prawa? Sąd Administracyjny odpowiada: NIE!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Bk 1854/25 - Wyrok WSA w Białymstoku Data orzeczenia 2026-02-19 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2025-11-28 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Sędziowie Anna Bartłomiejczuk /sprawozdawca/ Elżbieta Lemańska /przewodniczący/ Małgorzata Roleder Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżone postanowienie Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 2000 art. 145a par. 1, art. 149 par. 1 i 3 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz.U. 1997 nr 78 poz 483 art. 190 ust. 1, ust 3 i ust. 4 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r. Dz.U. 2026 poz 143 art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c) Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk (spr.), sędzia WSA Małgorzata Roleder, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 lutego 2026 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 16 października 2025 r. nr 406.409 /E-11/VI/25 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku na rzecz skarżącej A. M. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku (dalej w skrócie: "SKO") zaskarżonym do tut. sądu postanowieniem z dnia 16 października 2025r. nr 406.409/E-11/VI/25, po rozpoznaniu wniosku A. M. (dalej powoływanej jako: "skarżąca"), odmówiło wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją SKO w Białymstoku z dnia 7 grudnia 2021r. nr 406.1495/E-11/VI/21 o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym: Prezydent Białegostoku decyzją z dnia 2 listopada 2021r. nr 011584/SP/11/2021 odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub jego niepodejmowania w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną babcią, wskazując na istnienie innych osób zobowiązanych do alimentacji w pierwszym stopniu w stosunku do osoby niepełnosprawnej i zdolnych do sprawowania nad nią opieki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku decyzją z 7 grudnia 2021r. nr 406.1495/E-11/VI/21 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Skarżąca wnioskiem z dnia 5 sierpnia 2025 r., powołując się na art. 145a § 1 k.p.a. w zw. z art. 190 ust. 4 Konstytucji, zwróciła się do Prezydenta Miasta Białegostoku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją tego organu z dnia 2 listopada 2021r. nr 011584/SP/11/2021 oraz uchylenie tej decyzji w całości i ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem wyroku wydanego i ogłoszonego przez Trybunał Konstytucyjny w dniu 8 lipca 2025r. w sprawie o sygn. SK 33/23 (dostępnego w Zbiorze Urzędowym Orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i Biuletynie Informacji Publicznej Rzecznika Praw Obywatelskich). Prezydent Miasta Białegostoku postanowieniem z 10 września 2025r. odmówił wznowienia ww. postępowania. SKO, po rozpoznaniu zażalenia skarżącej, postanowieniem z dnia 2 października 2025r. nr 406.393/E-11/VI/25 uchyliło to postanowienie i umorzyło postepowanie przed organem I instancji, wskazując, że to Kolegium jest organem właściwym do rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania, jako organ, który wydał decyzję w ostatniej instancji. Następnie, po rozpoznaniu wniosku skarżącej z dnia 5 sierpnia 2025r., Kolegium postanowieniem z dnia 16 października 2025r. nr 406.409/E-11/VI/25 odmówiło wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją SKO w Białymstoku z dnia 7 grudnia 2021r. nr 406.1495/E-11/VI/21. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 2 listopada 2021r. odmawiającą przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu wydanego postanowienia Kolegium w pierwszej kolejności wyjaśniło, że zgodnie z art. 145a § 2 k.p.a., skargę o wznowienie postępowania w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie tego orzeczenia. Przy czym, jak stanowi art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Na podstawie ww. regulacji Kolegium wyjaśniło, że termin na złożenie wniosku o wznowienie postepowania biegnie od momentu wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, a to ma miejsce z chwilą jego ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. W sprawie ustaleniu podlegało zatem, czy upłynął jeden miesiąc od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, na który powołuje się skarżąca. W odpowiedzi na to zagadnienie Kolegium stwierdziło, że skoro wyrok TK o sygn. 33/23, nie został aktualnie opublikowany w Dzienniku Ustaw (pomimo, że został wydany i ogłoszony na posiedzeniu Sądu), to nie sposób przyjąć, aby doszło do zrealizowania dyspozycji z art 145a § 1 k.p.a., co oznacza, że złożony wniosek jest przedwczesny. SKO zaznaczyło jednocześnie, że czym innym jest problem zastosowania w sprawach z zakresu świadczeń pielęgnacyjnych przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych, którego konstytucyjność została przez Trybunał Konstytucyjny zakwestionowana, a czym innym ocena, czy spełniła się przesłanka dla wznowienia postępowania. I tak uznało, że o ile można przyjąć, że już po wydaniu wyroku TK, przy rozstrzyganiu sprawy administracyjnej, organy nie powinny stasować przepisu uznanego przez TK za niekonstytucyjny, to nie budzi wątpliwości, iż przepis ten (tj. uznany za niekonstytucyjny, ale w nieopublikowanym wyroku) cały czas obowiązuje. Skoro zaś przepis obowiązuje, to wznowienie postępowania administracyjnego w trybie art. 145a k.p.a. mogłoby okazać się dokonane z naruszeniem zasady legalności. Końcowo Kolegium zapewniło skarżącą, że obecna odmowa wznowienia postępowania nie pozbawia jej możliwości złożenia wniosku o wznowienie postępowania w przyszłości, po opublikowaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. SK 33/23. W skardze wywiedzionej do sądu administracyjnego skarżąca zarzuciła postanowieniu SKO naruszenie art. 145a § 1 i art. 149 § 1 i 3 k.p.a. poprzez nieuzasadnioną odmowę wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją SKO z dnia 7 grudnia 2021r. odmawiającą przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego wskutek braku wniesienia skargi o wznowienie w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, wskazując, że w realiach niniejszej sprawy spełnione zostały wszystkie przesłanki do wznowienia przedmiotowego postępowania, w tym rzeczony wniosek o wznowienie postępowania został złożony z zachowaniem terminu miesięcznego od dnia ogłoszenia i publikacji wyroku TK z dnia 8 lipca 2025r. SK 33/23 (dostępnego w Zbiorze Urzędowym Orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i BIP Rzecznika Praw Obywatelskich), a zaniechanie władzy wykonawczej w publikacji przedmiotowego orzeczenia nie może wpływać na brak możliwości jego zastosowania. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącej zwrócił uwagę, że aktualnie w Rzeczypospolitej Polskiej Rada Ministrów zdecydowała, że w ogóle nie będzie publikować wyroków Trybunału Konstytucyjnego. Tymczasem obowiązek ogłoszenia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego ma rangę konstytucyjną, zaś jego wykonanie musi nastąpić niezwłocznie. Oznacza to, że ewentualne opóźnienie ogłoszenia orzeczenia Trybunału w organie urzędowym nie może wywoływać negatywnych skutków dla korzystania z konstytucyjnego prawa do wznowienia postępowania sądowego. W tym zakresie pełnomocnik skarżącej powołał się na liczne orzeczenia sądów administracyjnych, sądów powszechnych i Trybunału Konstytucyjnego wskazując, że brak publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego, wynikający z bezwzględnego obowiązku publikacji określonego w Konstytucji, należy uznać jedynie za nieuzasadnione zaniechanie organów władzy wykonawczej, które stanowi naruszenie konstytucyjne. Z tego też powodu, zdaniem autora skargi, nie może to być przeszkodą w zastosowaniu wyroku TK obalającego domniemanie konstytucyjności przepisu będącego podstawa do odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. W świetle przepisów Konstytucji nie można bowiem przyjąć, że wydane przez TK orzeczenie nie istnieje lub że jego moc wiążąca jest wstrzymana do momentu publikacji w dzienniku urzędowym, zależnie od decyzji osób odpowiedzialnych za publikację. Tym bardziej, że właśnie z powodu nieuprawnionego braku publikacji przedmiotowego wyroku przez organy władzy wykonawczej, Prezes Trybunału Konstytucyjnego wydał zarządzenie z dnia 25 lipca 2024 r. w sprawie publikacji orzeczeń, w tym wyroku w sprawie o sygn. SK 33/23 na stronie internetowej Trybunału. SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026r., poz. 143 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") oznaczało konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego. Kontrolowane postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem skarżącej o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją SKO odmawiającą przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, złożonym w oparciu o art. 145a § 1 k.p.a. w zw. z art. 190 ust. 4 Konstytucji i w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 lipca 2025r. sygn. akt SK 33/23. SKO zaskarżonym postanowieniem odmówiło wznowienia rzeczonego postępowania administracyjnego przyjmując, że wobec nieopublikowania wyroku TK z dnia 8 lipca 2025 r. sygn. SK 33/23, na który powołała się w swoim wniosku - skarżąca, nie rozpoczął jeszcze biegu miesięczny termin określony w art. 145a § 2 k.p.a. Skoro zaś przepis uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niekonstytucyjny cały czas obowiązuje to brak jest podstaw do wznowienia postępowania administracyjnego w trybie art. 145a k.p.a., a złożony w tym zakresie wniosek jest przedwczesny. Z takim stanowiskiem organu zgodzić się nie można albowiem narusza ono w sposób oczywisty konstytucyjne prawo jednostki wynikające z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP do wzruszenia prawomocnych rozstrzygnięć wydanych w oparciu o przepisy prawa uznane za niekonstytucyjne. Zgodnie z powołanym przepisem art. 190 ust. 4 Konstytucji orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Wznowienie postępowania jest szczególną instytucją, określaną w doktrynie pojęciem uzdrowienia postępowania (sądowego, administracyjnego) opartego na niekonstytucyjnym akcie normatywnym. Ta właśnie regulacja, stanowiąca podmiotowe konstytucyjne prawo uprawnionego, stwarza jednostce możliwość ponownego rozpatrzenia danej sprawy na podstawie zmienionego stanu prawnego ukształtowanego w następstwie orzeczenia Trybunału (por. wyroki TK z 20 lutego 2002 r., sygn. K 39/00, OTK ZU-A 2002 nr 1, poz. 4 i z 7 września 2006 r., sygn. SK 60/05, OTK ZU-A 2006 nr 8, poz. 101). Skoro zatem opisane powyżej prawo jednostki do wzruszenia prawomocnych rozstrzygnięć wydanych w oparciu o przepisy prawa uznane za niekonstytucyjne, jest prawem podmiotowym o charakterze konstytucyjnym, to wykładnia przepisów ustawowych, regulujących szczegółowe zasady i w tryb wznowienia, powinna zawsze uwzględniać konstytucyjny kontekst tego prawa, czego zabrakło w niniejszej sprawie. Jak słusznie bowiem zauważa pełnomocnik skarżącej wykładnia art. 145a § 1 i § 2 k.p.a. nie może prowadzić do pozbawienia strony skarżącej możliwości realizacji prawa podmiotowego ujętego w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, to jest możliwości podważenia dotychczas wydanego wobec niej rozstrzygnięcia, które w jej ocenie, popartej orzeczeniem Trybunału, miało zostać wydane na podstawie norm prawnych uznanych za niekonstytucyjne. Dopiero wznowienie postępowania administracyjnego i zakończenie tego trybu nadzwyczajnego jedną z decyzji przewidzianych w art. 151 k.pa. otworzy bowiem możliwość pełnej realizacji powyższych norm konstytucyjnych. Dlatego też przywołane regulacje konstytucyjne powinny być wzięte pod uwagę przez Kolegium przy ponownym rozpoznaniu sprawy w ramach oceny zaistnienia podstawy wznowieniowej z art. 145a § 1 k.p.a. Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że okoliczność zaniechania publikacji (promulgacji) wyroków Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw ma charakter powszechnie znany i stanowi konsekwencję uchwały podjętej przez Radę Ministrów w dniu 18 grudnia 2024 r. w sprawie przeciwdziałania negatywnym skutkom kryzysu konstytucyjnego w obszarze sądownictwa (M.P. z 2024r., poz. 1068). Okoliczność ta, zdaniem sądu, nie może jednak stanowić podstawy, by odmówić jednostce konstytucyjnego prawa do wzruszenia orzeczeń wydanych w oparciu o przepisy prawa, które zostały uznane przez Trybunał Konstytucyjnych za niezgodne z Konstytucją RP, a tym samym stanowić podstawy do odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w oparciu o art. 149 § 3 k.p.a. z argumentacją, jaką posłużyło się też w niniejszej sprawie Kolegium, tj. o przedwczesności złożenia takiego wniosku. Już bowiem z momentem wejścia wyroku Trybunału do obrotu prawnego, co może nastąpić poprzez jego procesowe ogłoszenie na rozprawie, względnie doręczenie orzeczenia wydanego na posiedzeniu niejawnym uczestnikom postępowania przed Trybunałem (co jest zawsze wcześniejsze niż moment derogacji niekonstytucyjnego przepisu przez promulgację wyroku) następuje uchylenie domniemania konstytucyjności kontrolowanego przepisu. To zaś oznacza, że niezależnie od daty wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego (którą nawet w przypadku ogłoszenia w Dzienniku Ustaw można odroczyć do 18 miesięcy), organy stosujące prawo mają obowiązek uwzględnić fakt, że konkretne przepisy utraciły domniemanie konstytucyjności. W tym miejscu należy zaakcentować, że podobny problem prawny był już przedmiotem rozważań sądów administracyjnych m.in. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (wyrok z dnia 23 października 2025r., sygn. akt II SA/Po 474/25), Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu (wyrok z dnia 20 stycznia 2026r. sygn. akt IV SA/Wr 465/25), czy też WSA w Kielcach (wyrok z dnia 11 grudnia 2024r., sygn. akt I SA/Ke 428/25, wszystkie wyroki dostępne w Centralnej Bazie Przeczeń Sądów Administracyjnych, CBOSA). I tak, odwołując się do wyroku WSA w Poznaniu o sygn. akt II SA/Po 474/25, którego argumentację skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela należy zaakcentować, że okoliczność braku ogłoszenia wyroku TK w Dzienniku Ustaw nie powoduje, że orzeczenie to dla organów demokratycznego państwa prawa może być uznane za nieistniejące. Odwołując się do art. 190 ust. 1 Konstytucji RP należy bowiem przypomnieć, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Zatem mimo, że utrata mocy obowiązującej norm uznanych za niekonstytucyjne (derogacja, zmiana prawa w zakresie obowiązywania) następuje z datą ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw, to już sam fakt ogłoszenia wyroku przez Trybunał Konstytucyjny, po przeprowadzeniu postępowania kontrolnego, nie jest pozbawiony prawnego znaczenia dla postępowań toczących się przed organami administracyjnymi lub sądami na tle przepisów dotkniętych niekonstytucyjnością. W przypadku wyroków Trybunału Konstytucyjnego należy bowiem odróżnić skutki aplikacyjne od derogacyjnych. Sam Trybunał Konstytucyjny już w wyroku z 18 maja 2004r., SK 38/08, wyraźnie rozróżnił pomiędzy skutkiem derogacyjnym, a skutkiem wznowieniowym. Stwierdzając bowiem niekonstytucyjność przepisu i odraczając termin ziszczenia się skutku derogacyjnego, wyraźnie zastrzegł, że wobec uwzględnienia skargi kasacyjnej, odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej tego przepisu nie stoi na przeszkodzie realizacji praw skarżących, określonych w art. 190 ust. 4 Konstytucji, w sprawie będącej podstawą niniejszego postępowania. Przyjęcie odmiennej koncepcji, jakoby orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, które nie zostało opublikowane w odpowiednim dzienniku urzędowym (a więc nie weszło w życie), nie miało żadnej mocy sprawczej do już zrealizowanych skutków i niemożliwa jest restytucja konstytucyjności, ze względu na brak możliwości uruchomienia procedury wznowieniowej, o której mówi art. 190 ust. 4 Konstytucji, naruszałoby podstawowe standardy konstytucyjne wynikające z zasady, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, albowiem dawałoby nie tylko prawodawcy, ale i organom władzy wykonawczej możliwość takiego działania względem sprzecznych z Konstytucją przepisów, by utrzymywać ich niekonstytucyjne skutki niezależnie od orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego i w tym zakresie czyniłoby kontrolę konstytucyjności aktów prawnych pozorną. Pozwalałoby to tak ustawodawcy, jak i władzy wykonawczej wymykać się spod efektywnej kontroli Trybunału Konstytucyjnego. Zaakcentować też należy, że art. 190 ust. 4 Konstytucji wyraża konstytucyjne prawo podmiotowe jednostki, które to prawo może być ograniczone wyłącznie w drodze ustawy, co wynika wprost z art. 31 ust. 3 Konstytucji. W konsekwencji prawa, o którym mowa w art. 190 ust. 4 Konstytucji, nie może jednostce odebrać decyzja organu władzy wykonawczej, a zwłaszcza taka, która nie jest oparta na ustawowym przepisie kompetencyjnym. A tego rodzaju decyzją jest de facto zaniechanie przez Rządowe Centrum Legislacji publikacji wszelkich orzeczeń TK w dzienniku urzędowym. Ponadto, czego też nie można nie zauważać w okolicznościach niniejszej sprawy, przepis art. 145a k.p.a. nie formułuje wprost wymogu ogłoszenia orzeczenia TK w dzienniku urzędowym. Zgodnie z § 1 tego przepisu można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Z kolei § 2 stanowi, że początkiem biegu 1-miesięcznego terminu na złożenie skargi jest "dzień wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego". Sądowi orzekającemu w niniejszej sprawie nie są wprawdzie znane daty doręczenia uczestnikom postępowania powołanego przez skarżącą orzeczenia, jednakże wobec bezspornej okoliczności, że wyrok z dnia 8 lipca 2025 r., sygn. akt SK 33/23 został ogłoszony na rozprawie, a wraz z uzasadnieniem został opublikowany w zbiorze Trybunału Konstytucyjnego - Zbiór Urzędowy (OTK ZU) seria A, poz. 78, wejście powyższego orzeczenia do obrotu prawnego uznać należy za niewątpliwe. Co za tym idzie bezspornym jest wywołanie przez powyższe orzeczenie skutku aplikacyjnego, mimo braku wywołania wobec niedopełnienia wymogu publikacji - skutku derogacyjnego, a tym samym otworzenie również drogi do wznowienia postępowania w sprawie rozstrzygniętej na przepisu uznanego wyrokiem TK o sygn. akt SK 33/23 za niekonstytucyjny. Odnosząc się zaś do stwierdzenia Kolegium zawartego w końcowej części motywów zaskarżonego postanowienia oraz w odpowiedzi na skargę jakoby obecna odmowa wznowienia postępowania nie pozbawiała skarżącej możliwości złożenia wniosku o wznowienie postępowania, po opublikowaniu w Dzienniku Ustaw przedmiotowego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, należy przypomnieć, że skoro systemowe zaniechanie publikacji wyroków Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw jest zamierzeniem celowym i raczej długookresowym, na co wskazuje uchwała podjęta przez Radę Ministrów w dniu 18 grudnia 2024r., to skarżąca nie ma gwarancji promulgacji powołanego orzeczenia w Dzienniku Ustaw w najbliższej przyszłości. Okoliczność ta może być zaś istotna biorąc pod uwagę, że uchylenie decyzji na skutek wznowienia z przyczyny określonej w art. 145a k.p.a. może nastąpić, jeśli od dnia doręczenia decyzji nie upłynęło więcej jak 5 lat – na co wskazuje wprost art. 146 § 1 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, sąd – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. – uchylił zaskarżone postanowienie uznając, że zostało ono wydane z istotnym naruszeniem art. 145a § 2 k.p.a. w związku z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP (pkt 1 sentencji). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy SKO uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu, przyjmując, że brak ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. SK 33/23 w Dzienniku Ustaw nie może stanowić podstawy odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w oparciu o przesłankę określoną w art. 145a k.p.a. O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono w punkcie drugim sentencji wyroku, na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. Skarga została rozpatrzona na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI