II SA/Bk 1835/25

II SA/Bk 1835/25 - Postanowienie WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2026-01-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-11-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Małgorzata Roleder /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 § 1 pkt 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 stycznia 2026 r. skargi Komitetu Wyborczego P. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 28 sierpnia 2025 r. nr 402.24/F-8/XIX/25 w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia p o s t a n a w i a 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić Komitetowi Wyborczemu P. kwotę 539 zł (słownie: pięćset trzydzieści dziewięć złotych) tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi. ,
Uzasadnienie
Komitet Wyborczy P. (dalej: "KW P.") wniósł dnia 15 października 2025 r. do sądu administracyjnego, za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku (dalej: "SKO"), skargę na decyzję SKO z dnia 28 sierpnia 2025 r. nr 402.24/F-8/XIX/25 wydaną w przedmiocie kary pieniężnej w wysokości 17.956 zł za zajęcie bez wymaganego zezwolenia pasa drogowego drogi gminnej, tj. ul. B. (działka nr [...]) oraz ul. R. (działka nr [...]) w W. Skarga została podpisana przez pełnomocnika finansowego KW P. T.B.
Wraz ze skargą złożono pełnomocnictwo udzielone dnia 10 maja 2024 r. pełnomocnikowi finansowemu KW P. T.B. przez pełnomocnika wyborczego KW P. P.M., do reprezentowania KW P. m.in. w postępowaniach przed sądami administracyjnymi związanymi ze skargami na decyzje organów w przedmiocie wymierzenia kar pieniężnych za zajęcie pasa drogowego przez umieszczenie materiałów wyborczych bez zgody zarządcy drogi (k. 8). Do skargi załączono także uchwałę nr 46/2024 Państwowej Komisji Wyborczej (dalej: "PKW") z 7 lutego 2024 r. w sprawie przyjęcia zawiadomienia o utworzeniu komitetu wyborczego – Komitet Wyborczy P. i zamiarze samodzielnego zgłaszania kandydatów na radnych w wyborach organów jednostek samorządu terytorialnego zarządzonych na dzień 7 kwietnia 2024 r., na mocy której, na podstawie art. 87 § 1 ustawy z 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz.U. 2023 r., poz. 2408; dalej: "K.w.") postanowiono m.in. przyjąć zawiadomienie o utworzeniu KW P. oraz wskazano, że pełnomocnikiem wyborczym KW P. jest P.M., zaś pełnomocnikiem finansowym T.B.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje:
Badanie merytorycznej zasadności skargi każdorazowo poprzedza analiza jej dopuszczalności. Wedle art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn, aniżeli wymienione w pkt 1-5a tego przepisu, wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Jedną z przesłanek dopuszczalności skargi jest prawidłowe zastępstwo procesowe strony postępowania sądowoadminstracyjnego, zaś dopuszczenie do działania nienależycie umocowanego pełnomocnika prowadzi do nieważności tego postępowania (art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a.).
Zauważyć w tym względzie należy, że w rozumieniu art. 29 k.p.a., komitet wyborczy jest jednostką organizacyjną partii politycznej, do którego zadań należy prowadzenie kampanii wyborczej. Zgodnie zaś z art. 28 § 1 p.p.s.a. osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Wedle art. 34 p.p.s.a., strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników, przy czym krąg osób mogących być pełnomocnikami w postępowaniu sądowoadministracyjnym precyzuje art. 35 § 1-6 p.p.s.a., stanowiąc w § 1, że należą do niego osoby tamże określone oraz inne, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Zgodnie z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a., każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, zaś na mocy art. 29 p.p.s.a. przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28 p.p.s.a., mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu; zaś pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa – o czym stanowi art. 37 § 1 p.p.s.a. (art. 29 i art. 37 § 1 p.p.s.a zostały znowelizowane z dniem 5 listopada 2025 r., jednakże z racji wszczęcia postępowania sądowego przed tą datą, na mocy art. 2 ustawy z 12 września 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. 2025, poz. 1427] do postępowania w sprawie niniejszej stosuje się przepisy dotychczasowe). Przez pierwszą czynność w postępowaniu należy rozumieć czynność polegającą na wszczęciu postępowania przez wniesienie skargi (por. J. Drachal, J.Jagielski, M. Cherka, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2019 r., str. 256), zaś z powyższych przepisów wynika, że jej wniesienie przez podmiot reprezentowany przez pełnomocnika, wymaga równoczesnego złożenia do akt sądowych stosownego pełnomocnictwa, obejmującego swoim zakresem prawo do reprezentacji podmiotu do występowania przed sądami administracyjnymi lub przed konkretnym sądem administracyjnym.
Z uwagi na fakt, że stroną inicjującą kontrolę sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie jest Komitet Wyborczy P., a skargę sporządził i wniósł jego pełnomocnik finansowy T.B., działający na podstawie pełnomocnictwa udzielonego mu przez pełnomocnika wyborczego P.M., kluczowa w kontekście dopuszczalności skargi była weryfikacja, czy wniosła ją i podpisała osoba, która może być pełnomocnikiem strony skarżącej. W tym celu sięgnąć należy do przepisów regulujących działalność komitetów wyborczych, tj. do ustawy z 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (K.w.).
Zgodnie z art. 86 § 2 K.w. organ partii politycznej, upoważniony do jej reprezentowania na zewnątrz, zawiadamia właściwy organ wyborczy o utworzeniu komitetu i o zamiarze samodzielnego zgłaszania kandydatów oraz o powołaniu: pełnomocnika wyborczego uprawnionego, z zastrzeżeniem art. 127 K.w., do występowania na rzecz i w imieniu komitetu wyborczego (pkt 1); a także pełnomocnika finansowego, o którym mowa w art. 127 K.w. (pkt 2). Art. 127 K.w. stanowi natomiast, że pełnomocnik finansowy odpowiedzialny jest za gospodarkę finansową komitetu wyborczego (§ 1) oraz, że nie może nim być m.in. pełnomocnik wyborczy (§ 2 pkt 2) – z zastrzeżeniem art. 403 § 5 pkt 1 K.w., który dotyczy komitetu wyborczego wyborców w wyborach na radnych do rady gminy w gminie liczącej do 20.000 mieszkańców, gdzie pełnomocnik wyborczy jest jednocześnie pełnomocnikiem finansowym (sytuacja taka nie zachodzi w niniejszej sprawie).
Z powyższego wynika zatem, że do występowania na rzecz i w imieniu komitetu wyborczego jest uprawniony pełnomocnik wyborczy (art. 86 § 2 pkt 1 K.w.), z wyjątkiem spraw związanych z gospodarką finansową komitetu wyborczego, do prowadzenia których jest uprawniony pełnomocnik finansowy (art. 86 § 2 pkt 2 i art. 127 § 1 K.w.). Jednocześnie, poza jednym wyjątkiem, który nie zachodzi w niniejszej sprawie (art. 403 § 5 pkt 1 K.w.) ustawowo zakazane jest łączenie funkcji pełnomocnika wyborczego i pełnomocnika finansowego, co oznacza, że zarówno uprawnienia, jak i obowiązki przysługujące im na gruncie K.w., nie mogą być wzajemnie przejmowane. W konsekwencji, w ocenie sądu, pełnomocnik wyborczy nie mógł skutecznie umocować pełnomocnika finansowego do reprezentowania komitetu wyborczego przed sądami administracyjnymi, a tym samym do wniesienia skargi w niniejszej sprawie. Takie umocowanie stanowi bowiem wyraźne naruszenie regulacji prawa wyborczego, gdyż w istocie przyznaje pełnomocnikowi finansowemu kompetencję zastrzeżoną pełnomocnikowi wyborczemu na zasadzie art. 86 § 2 K.w.
W doktrynie wskazuje się przy tym, że za zasadnością rozdzielenia obu ww. funkcji przemawia m.in. konieczność zagwarantowania pełnomocnikowi finansowemu niezależności i rzetelności jego działań (por. K. W. Czaplicki, J. Zbieranek [w:] B. Dauter, S. J. Jaworski, A. Kisielewicz, F. Rymarz, K. W. Czaplicki, J. Zbieranek, Kodeks wyborczy. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2018, art. 127, teza 1., LEX). Ponadto w orzecznictwie (por. m.in. postanowienie NSA z 18 marca 2025 r. sygn. akt II GSK 48/25; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach NSA pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA") podkreśla się, że przepisy K.w. przyznają inne uprawnienia pełnomocnikowi wyborczemu oraz inne pełnomocnikowi finansowemu, przy czym - co ma istotne znaczenie w rozpoznawanej sprawie – K.w. wskazuje na konkretne sytuacje, w których pełnomocnik finansowy, w ramach prowadzenia gospodarki finansowej komitetu wyborczego, jest uprawniony do reprezentowania go przed sądami (vide: art. 145 § 1 i § 5 K.w.).
W konsekwencji występowanie w charakterze pełnomocnika procesowego osoby, która nie może być pełnomocnikiem (jak ma to miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy), oznacza brak należytego umocowania, skutkujący nieważnością postępowania sądowego. Sporządzenie i wniesienie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem strony powoduje natomiast, że skarga taka, jako dotknięta nieusuwalnym brakiem, jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na mocy art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Tym samym sąd podziela pogląd orzeczniczy wyrażony m.in. w następujących prawomocnych orzeczeniach: postanowienie WSA w Warszawie z 5 listopada 2024 r. sygn. akt VI SA/Wa 2585/24 (od którego NSA oddalił skargę kasacyjną powołanym wyżej postanowieniem z 18 marca 2025 r. sygn. akt II GSK 48/25); postanowienie WSA w Warszawie z 29 kwietnia 2025 r., sygn. akt VI SA/Wa 4369/24, postanowienie WSA w Warszawie z 4 kwietnia 2025 r., sygn. akt VI SA/Wa 2602/24; postanowienie WSA w Warszawie z 20 marca 2025 r.VI SA/Wa 2507/24; postanowienie WSA w Łodzi z 5 czerwca 2025 r., sygn. akt III SA/Łd 882/24; a także por. nieprawomocne postanowienie WSA w Warszawie z 13 stycznia 2026 r. sygn. akt VI SA/Wa 3815/25 oraz wyrok NSA z 13 sierpnia 2025 r. sygn. akt II GSK 353/25 (wszystkie dostępne w CBOSA).
W orzeczeniach powyższych, w kontekście nieusuwalności ww. braku, powołano się na uchwałę siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 8 lipca 2008 r., sygn. akt III CZP 154/07 (OSNC 2008, nr 12, poz. 133), której teza brzmi następująco: występowanie w charakterze pełnomocnika procesowego osoby, która nie może być pełnomocnikiem, oznacza brak należytego umocowania powodujący nieważność postępowania (art. 379 pkt 2 k.p.c.); a także na postanowienie NSA z 18 grudnia 2009 r. sygn. akt II OSK 260/29 (CBOSA), odwołujące się szeroko do ww. uchwały SN i przenoszące zawarte tam wywody oraz konkluzje na grunt spraw sądowoadministracyjnych. W ramach ww. postanowienia NSA sformułował z kolei następującą tezę: sporządzenie i wniesienie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem strony (...) powoduje, że skarga taka – jako dotknięta nieusuwalnym brakiem – jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na mocy art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Sąd orzekający w niniejszej sprawie do tezy tej się przychyla, w związku z czym nie wzywano strony skarżącej do usunięcia ww. braku.
Wobec powyższego, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., sąd postanowił o odrzuceniu skargi, o czym orzekł w punkcie 1 sentencji postanowienia.
W zakresie zwrotu wpisu od skargi sąd orzekł w punkcie 2 sentencji postanowienia, na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.