II SA/Bk 1786/25

II SA/Bk 1786/25 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2026-02-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-11-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Anna Bartłomiejczuk /sprawozdawca/
Elżbieta Lemańska /przewodniczący/
Małgorzata Roleder
Symbol z opisem
6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 145 par. 1 pkt 1 a) i c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. 2022 poz 988
art. 72 ust. 1 pkt 3 i art. 72 ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk (spr.), sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant referent stażysta Emilia Jarząbska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 lutego 2026 r. sprawy ze skargi K. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 15 września 2025 r. nr 407.633/AH/VI/2025 w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji stwierdzającej nieważność decyzji w sprawie rejestracji pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 23 czerwca 2025 r. numer 407.142/F-6/X/2025; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku na rzecz skarżącego K. N. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do sądu administracyjnego decyzją z dnia 15 września 2025 r., nr 407.633/AH/VI/2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku (dalej: "SKO" lub "Kolegium") utrzymało w mocy własną decyzję z dnia 23 czerwca 2025 r. nr 407.142/F-6/X/2025, którą stwierdziło nieważność decyzji Starosty Białostockiego z dnia 29 czerwca 2023 r. znak WK.16568.2023.PL, wydanej na podstawie art. 73 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2022r., poz. 988 dalej: "P.r.d."), po rozpatrzeniu wniosku G. sp. z o.o. w C., o zarejestrowaniu ciągnika rolniczego marki B. o nr nadwozia [...] oraz wydaniu dowodu rejestracyjnego nr [...] i tablic rejestracyjnych nr [...], zalegalizowanych znakiem legalizacyjnym nr [...]. Decyzja o rejestracji stała się ostateczna. Odstąpiono od jej uzasadnienia.
Z akt sprawy wynika natomiast, że G. Sp. z o.o. w C. z wnioskiem o rejestrację ww. ciągnika rolniczego wystąpiła w dniu 2 czerwca 2023r. przedkładając następujące dokumenty: dowód własności pojazdu (białoruską fakturę zakupu pojazdu wraz z uwierzytelnionym tłumaczeniem na język polski); białoruski dowód rejestracyjny wraz z uwierzytelnionym tłumaczeniem na język polski; zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym z wynikiem pozytywnym i załącznikiem w postaci dokumentu identyfikacyjnego pojazdu; oświadczenie o zwróceniu tablic rejestracyjnych do organu państwa, z którego pojazd został sprowadzony; upoważnienie; dowód odprawy celnej przywozowej (poświadczone zgłoszenie celne) oraz dowód uiszczenia opłaty za rejestrację pojazdu. Do wniosku nie zostało dołączone świadectwo zgodności WE ani inny równoważny dokument, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 3 P.r.d.
Na podstawie wniosku spółki G. i dołączonych do niego dokumentów Starosta Białostocki decyzją z dnia 13 czerwca 2023r. nr WK.14825.2023.KP dokonał rejestracji ciągnika rolniczego marki B. o nr nadwozia [...] wydając dowód rejestracyjny nr [...] i tablice rejestracyjne nr [...], zalegalizowane znakiem legalizacyjnym nr [...].
Zarejestrowany ciągnik rolniczy został zbyty w dniu 14 czerwca 2023r. na rzecz K. N. (dalej powoływanego też jako: "Skarżący"), co potwierdza dołączona do akt postępowania faktura VAT nr [...] (k. 15).
K. N. w dniu 20 czerwca 2023 r. wystąpił do Starosty Białostockiego o rejestrację ww. ciągnika rolniczego dołączając dowód rejestracyjny, tablice rejestracyjne i fakturę zakupu ww. ciągnika.
Starosta Białostocki, po rozpatrzeniu wniosku K. N., decyzją 29 czerwca 2023 r. nr WK.16568.2023.PL dokonał rejestracji ciągnika rolniczego marki B. o nr nadwozia [...] wydając dowód rejestracyjny nr [...] i tablice rejestracyjne nr [...], zalegalizowane znakiem legalizacyjnym nr [...].
W dniu 19 lutego 2025 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku wpłynął sprzeciw Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Sokółce wywiedziony na podstawie art. 184 § 1 i 2 k.p.a., w którym Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej przez Starostę Białostockiego z dnia 29 czerwca 2023r. nr WK.16568.2023.PL, na mocy której zarejestrowano na wniosek K. N. ciągnik rolniczy marki B. o nr nadwozia [...] i wydano dowód rejestracyjny nr [...] i tablice rejestracyjne nr [...].
Zdaniem Prokuratora ww. decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 72 ust. 1 pkt 3 P.r.d., albowiem wnioskodawca do wniosku o rejestrację przedłożył: fakturę zakupu pojazdu, dowód rejestracyjny i tablice rejestracyjne, natomiast nie uzyskał świadectwa zgodności WE albo świadectwa zgodności wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu, dopuszczenia jednostkowego pojazdu, decyzji o uznaniu dopuszczenia jednostkowego pojazdu albo świadectwa dopuszczenia indywidualnego WE pojazdu. W ocenie Prokuratora, skoro na podstawie art. 72 ust. 2 pkt 1 P.r.d. wymagania, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 3 P.r.d. nie dotyczą pojazdu, który był już zarejestrowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jako Państwa Członkowskiego Unii Europejskiej (dalej: "UE"), to zarejestrowanie przedmiotowego pojazdu – dotychczas niezarejestrowanego na terenie państw członkowskich UE, lecz zarejestrowanego wcześniej w państwie niebędącym członkiem UE, powinno było nastąpić na podstawie świadectwa zgodności WE lub innego równoważnego dokumentu, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 3 P.r.d. W tym względzie Prokurator powołał się na orzecznictwo, wedle którego art. 72 P.r.d. uznawany jest za przepis bezwzględnie obowiązujący, który w enumeratywny sposób określa jakie dokumenty są niezbędne do rejestracji pojazdu, co oznacza, że postępowanie rejestracyjne cechuje formalizm, a organ dokonujący rejestracji jest obowiązany wymagać tam wymienionych dokumentów.
Ponadto Prokurator zauważył, że art. 70b ust. 1 P.r.d. nakładał na nowy typ pojazdu, typ przedmiotu wyposażenia lub części, który ma być wprowadzony do obrotu na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej obowiązek spełniania odpowiednich wymagań technicznych, o których stanowił art. 70zm ust. 1 pkt 1 P.r.d., a ich spełnienie - zgodnie z art. 70b ust. 2 P.r.d. podlegało procedurze homologacji i potwierdzone było wydaniem odpowiedniego rodzaju świadectwa homologacji (art. 70c P.r.d.) albo decyzji o dopuszczeniu jednostkowym pojazdu wydanej przez krajowy organ homologacyjny w Polsce (Dyrektora Transportu Dozoru Technicznego). Ciągnik rolniczy nie podlegał wyłączeniu od obowiązku uzyskania świadectwa homologacji, gdyż nie spełniał przesłanek wskazanych w art. 70e P.r.d. Z kolei art. 70g u.p.r.d. zakazywał wprowadzania do obrotu nowego pojazdu bez wymaganego odpowiedniego świadectwa homologacji typu lub innego równoważonego dokumentu, a konsekwencją jego naruszenia było wycofanie z obrotu pojazdu na własny koszt.
W dalszej części uzasadnienia sprzeciwu Prokurator wskazał, że proces rejestracji pojazdu odbył się niezgodnie z uregulowaniami zawartymi w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 167/2013 z 5 lutego 2013r. w sprawie homologacji i nadzoru rynku pojazdów rolniczych i leśnych (Dz.U.UE.L.2013.60.1 z 2 marca 2013 r.; dalej: "Rozporządzenie"), które począwszy od 1 stycznia 2018 r. obowiązuje na terenie UE bez wyjątków. Ustanawia ono wymogi administracyjne i wymagania techniczne w zakresie homologacji typu wszystkich nowych pojazdów, układów, komponentów i oddzielnych zespołów technicznych, które mają zastosowanie m.in. do ciągników kategorii T. Prokurator wskazał w tym względzie, że wedle art. 3 pkt 37 Rozporządzenia przez "nowy pojazd" rozumie się pojazd, który nigdy wcześniej nie był rejestrowany ani dopuszczony; zaś według art. 3 pkt 38 Rozporządzenia "rejestracja" to administracyjne zezwolenie na dopuszczenie pojazdu, w tym do ruchu drogowego, na stałe, czasowo lub krótki okres; natomiast wedle art. 3 pkt 39 Rozporządzenia "wprowadzenie do obrotu" to "udostępnienie pojazdu (...), części lub wyposażenia po raz pierwszy w Unii"; z kolei "dopuszczenie" według art. pkt 40 Rozporządzenia "oznacza pierwsze wykorzystanie w Unii pojazdu (...) zgodnie z ich przeznaczeniem". Na podstawie art. 5 ust. 2 Rozporządzenia państwa członkowskie UE zezwalają na wprowadzenie do obrotu, rejestrację lub dopuszczenie tylko takich pojazdów, komponentów i oddzielnych zespołów technicznych, które spełniają wymogi rozporządzenia.
Jak podkreślił Prokurator w niniejszym przypadku powyższe wymogi nie zostały spełnione. Pojazd był pojazdem nowym i dotychczas nierejestrowanym na terenie państw członkowskich UE, został wyprodukowany poza jej granicami i importowany do Polski bez spełnienia wymagań obowiązujących w UE w zakresie homologacji. Stanowisko to znajduje z kolei potwierdzenie w aktualnym orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: "TSUE") oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych.
Wskutek wszczętego z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, SKO decyzją z dnia 23 czerwca 2025 r. stwierdziło nieważność decyzji Starosty Białostockiego z dnia 29 czerwca 2023r. nr WK.16568.2023.PL, którą - zdaniem Kolegium – rozpatrzono wniosek G. sp. z o.o. i zarejestrowano ciągnik rolniczy marki B. o nr nadwozia [...] i wydano dowód rejestracyjny nr [...] i tablice rejestracyjne nr [...].
Wnioski o ponowne rozpoznanie sprawy złożyła spółka G. Sp. z o.o. w C. oraz K. N.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy SKO w Białymstoku zaskarżoną decyzją z dnia 15 września 2025 r. utrzymało w mocy decyzję własną z dnia 23 czerwca 2025r. W podstawie prawnej obu decyzji SKO powołało: art. 156 § 1 pkt 2, 157 § 1 i 2 w zw. z art. 17 pkt 1 oraz art. 64 § 2, a także art. 184 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 73 ust. 1 w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 3 P.r.d.
W uzasadnieniu decyzji SKO przytoczyło treść przepisów prawa stosowanych przy rejestracji pojazdów, wskazując w tym względzie, że w myśl art. 73 ust. 1 P.r.d. rejestracji pojazdu dokonuje, na wniosek właściciela, starosta właściwy ze względu na miejsce jego zamieszkania (siedzibę), wydając dowód rejestracyjny i zalegalizowane tablice (tablicę) rejestracyjne oraz nalepkę kontrolną, jeżeli jest wymagana, z zastrzeżeniem ust. 2-5; zaś zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 3 P.r.d. rejestracji dokonuje się m.in. na podstawie świadectwa zgodności WE albo świadectwa zgodności wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu, dopuszczenia jednostkowego pojazdu, decyzji o uznaniu dopuszczenia jednostkowego pojazdu albo świadectwa dopuszczenia indywidualnego WE pojazdu - jeżeli są wymagane.
Powołując się na art. 70b ust. 1 i 2 P.r.d. SKO wyjaśniło, że nowy typ pojazdu, typ przedmiotu wyposażenia lub części, który ma być wprowadzony do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, powinien spełniać wymagania techniczne, odpowiednie dla danej kategorii pojazdu, określone w przepisach wydanych na podstawie art. 70zm ust. 1 pkt 1 P.r.d., a ich spełnienie potwierdza się w procedurze homologacji. Na mocy zaś art. 70s ust. 1 pkt 1 lit. a. i b. P.r.d. producent nowych pojazdów jest obowiązany wystawić świadectwo zgodności WE albo świadectwo zgodności - do każdego pojazdu, na którego typ wydano odpowiednio świadectwo homologacji typu WE pojazdu albo świadectwo homologacji typu pojazdu, albo świadectwo zgodności - do każdego pojazdu, na którego typ wydano świadectwo homologacji typu wydane na dany typ pojazdu zgodnie z procedurą homologacji typu przez właściwy organ innego niż RP państwa członkowskiego UE i uznanego w trybie art. 70j ust. 1 albo art. 70k ust. 1 P.r.d.; a także złożyć oświadczenie zawierające dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu (art. 70s ust. 1 pkt 2 P.r.d.). Na mocy art. 70zk pkt 2 P.r.d. obowiązki powyższe spoczywają również na importerze pojazdu.
SKO zauważyło przy tym, że zgodnie z art. 72 ust. 2 pkt 1 P.r.d. obowiązek przedłożenia wraz z wnioskiem o rejestrację pojazdu świadectwa zgodności WE albo innego równoważnego dokumentu, nie dotyczy pojazdu, który był już zarejestrowany na terytorium RP; zaś art. 70d ust. 2-6 i art. 70e P.r.d. przewidują zwolnienia od obowiązku uzyskania świadectwa homologacji, jednakże nie obejmują one przypadku rejestracji ciągnika objętego decyzją Starosty. Powołując się na zawarty w art. 70g ust. 1 P.r.d. zakaz wprowadzania do obrotu nowego pojazdu bez wymaganego odpowiedniego świadectwa homologacji typu albo innego równoważnego dokumentu, SKO uznało, że obowiązkiem producenta lub podmiotu wprowadzającego nowy pojazd do obrotu na terytorium RP jest uzyskanie odpowiedniego świadectwa homologacji typu lub innego równoważnego dokumentu jeżeli nie są one objęte opisanymi wyżej wyłączeniami.
SKO stwierdziło następnie, że powołane przepisy mają charakter ogólny i odnoszą się do wszystkich pojazdów w rozumieniu przepisów P.r.d., natomiast kwestia homologacji pojazdów rolniczych (w tym ciągników kategorii T) została w sposób kompleksowy uregulowana Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 167/2013 z 5 lutego 2013 r. w sprawie homologacji i nadzoru rynku pojazdów rolniczych i leśnych (dalej powoływane jako Rozporządzenie). SKO przytoczyło szereg przepisów Rozporządzenia, w tym art. 3 zawierający definicje legalne takich pojęć jak: "ciągnik" (pkt 8), "nowy pojazd" (pkt 37), "rejestracja" (pkt 38) oraz "dopuszczenie" (pkt 40), stwierdzając na ich podstawie, że nowym pojazdem jest pojazd, który nigdy wcześniej nie był rejestrowany; a zatem pojazd, w stosunku do którego nie zostało nigdy wcześniej wydane administracyjne zezwolenie na dopuszczenie pojazdu (w tym do ruchu drogowego, obejmujące identyfikację pojazdu i nadanie mu numeru seryjnego znanego jako numer rejestracyjny na stale, czasowy lub na krótki okres), przez które należy rozumieć pierwsze wykorzystanie pojazdu w Unii, jak również pojazd, który nigdy wcześniej nie był dopuszczony, a zatem nigdy wcześniej nie był wykorzystywany w Unii (bez wymaganej rejestracji); co oznacza, że "nowy pojazd" to pojazd, w stosunku do którego nigdy wcześniej nie zostało wydane administracyjne zezwolenie na pierwsze wykorzystanie w Unii, ani który nigdy wcześniej nie był wykorzystywany w Unii. W ocenie SKO powyższa definicja "nowego pojazdu" nie wymaga dokonywania wykładni, ani interpretacji powołanych wyżej przepisów, bowiem wynika wprost z bezpośredniego ich rozumienia i ma jednoznaczną treść.
Następnie SKO podkreśliło, że zgodnie z art. 5 ust. 2 Rozporządzenia państwa członkowskie zezwalają na wprowadzenie do obrotu, rejestrację lub dopuszczenie tylko takich pojazdów, komponentów i oddzielnych zespołów technicznych, które spełniają wymogi Rozporządzenia. Z przepisem tym koreluje art. 8 ust.1 Rozporządzenia, nakładający na producentów obowiązek zapewnienia aby m.in. pojazdy, które są wprowadzane do obrotu lub dopuszczane, były produkowane i homologowane zgodnie z wymogami określonymi w Rozporządzeniu oraz w aktach delegowanych i wykonawczych; a także art. 38 ust. 1 zdanie pierwsze Rozporządzenia, stanowiący, że pojazdy, dla których obowiązkowa jest homologacja typu UE całego pojazdu, lub pojazdy, dla których producent uzyskał taką homologację na mocy Rozporządzenia, są udostępniane na rynku, rejestrowane lub dopuszczane, jeżeli towarzyszy im ważne świadectwo zgodności wydane zgodnie z art. 33 Rozporządzenia. W myśl zaś tego przepisu producent, w ramach swych uprawnień jako posiadacz homologacji typu pojazdu, wydaje świadectwo zgodności w formie dokumentu papierowego dołączanego do każdego pojazdu, niezależnie od tego, czy jest kompletny, niekompletny czy skompletowany, wyprodukowanego zgodnie z homologowanym typem pojazdu. Świadectwo takie wydaje się nabywcy nieodpłatnie wraz z pojazdem.
Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy Kolegium wymieniło, jakie dokumenty spółka G. sp. o.o. przedłożyła do wniosku o rejestrację, tj.: dowód własności pojazdu, białoruski dowód rejestracyjny, oświadczenie o zwróceniu tablic rejestracyjnych do organu państwa, z którego pojazd został sprowadzony, dowód odprawy celnej przywozowej. Podkreślono, że do wniosku o rejestrację przedmiotowego pojazdu nie zostało natomiast dołączone świadectwo zgodności WE ani inny równoważny dokument, pomimo tego, że pojazd ten nie był pojazdem już zarejestrowanym na terytorium RP. Przedmiotowy pojazd został zarejestrowany pomimo tego, że nie zostały złożone wraz z wnioskiem wszystkie dokumenty wymagane jednoznacznie brzmiącymi przepisami prawa, a zatem w kontrolowanej sprawie doszło do oczywistego naruszenia przepisu prawa niewymagającego interpretacji, a zatem spełniona została przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji rozumiana jako "oczywiste naruszenie jednoznacznego przepisu prawa" – art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. SKO wskazało, że stanowisko takie zostało wyrażone w wyroku NSA z 4 grudnia 2024 r., II GSK 1904/22.
Przechodząc do oceny czy decyzja Starosty wywołała nieodwracalne skutki prawne (art. 156 § 2 k.p.a.) SKO stwierdziło, że skutki, jakie wywołuje kontrolowana decyzja o rejestracji, należy oceniać przez pryzmat charakteru i znaczenia dokumentu jakim jest świadectwo zgodności WE (lub inny równoważny dokument homologacyjnego), który był wymagany przy dopuszczeniu pojazdu do ruchu. W tym zakresie organ przytoczył definicję homologacji typu UE zwartą w art. 3 pkt 7 Rozporządzenia i wskazał, że wykaz wymagań do celów homologacji typu UE pojazdu został zawarty w załączniku nr I do Rozporządzenia, w którym wyszczególnione zostały obszary (przedmiot) badania, oraz wskazane zostały akty regulacyjne, zawierające szczegółowe normy, jakie muszą zostać spełnione dla uzyskania "homologacji typu UE". Z kolei szczegółowe wymaganie techniczne w poszczególnych, wymienionych wyżej obszarach oraz procedury badań pojazdów pod kątem ich spełnienia zostały określone w następujących przepisach: - rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2015/208 z 8 grudnia 2014 r., uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 167/2013 w odniesieniu do wymogów dotyczących bezpieczeństwa funkcjonalnego pojazdów do celów homologacji pojazdów rolniczych i leśnych; rozporządzenie delegowane Komisji nr 1322/2014 z 19 września 2014 r., uzupełniające i zmieniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 167/2013 w odniesieniu do konstrukcji pojazdów i wymogów ogólnych dotyczących homologacji pojazdów rolniczych i leśnych; rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2018/985 z 12 lutego 2018 r., uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 167/2013 w odniesieniu do wymogów dotyczących efektywności środowiskowej i osiągów jednostki napędowej pojazdów rolniczych i leśnych oraz ich silników, a także uchylające rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2015/96; - rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2015/68, z dnia 15 października 2014 r.; uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 167/2013 w odniesieniu do wymogów dotyczących układów hamulcowych pojazdów do celów homologacji pojazdów rolniczych i leśnych.
Przepisy te stanowią kompleksową regulację prawną, mającą na celu zapewnienie bezpiecznego korzystania z pojazdów rolniczych i leśnych. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że pojazd zarejestrowany kontrolowaną decyzją, nie został przebadany pod kątem wymagań homologacyjnych, w żadnym z wyżej wymienionych zakresów. Pojazd ten został dopuszczony do ruchu drogowego pomimo tego, że żaden z jego elementów nie został przebadany, ani pod kątem bezpieczeństwa funkcjonalnego, ani pod kątem konstrukcyjnym, ani pod kątem zastosowanych w nim rozwiązań dotyczących efektywności środowiskowej i osiągów napędu, jak również zastosowanych w nim układów hamulcowych. Przedmiotowy pojazd, w wyniku podjęcia decyzji o jego rejestracji, został zatem dopuszczony do ruchu drogowego, pomimo tego, że ten typ pojazdu nie został w ogóle poddany badaniom homologacyjnym, a zatem nie mógł uzyskać świadectwa zgodności, rozumianego jako dokument zaświadczający, że został wyprodukowany zgodnie z homologowanym typem pojazdu. Na skutek wydawania decyzji, których przykładem jest kontrolowana decyzja, po drogach publicznych poruszają się tysiące pojazdów, które nie powinny zostać dopuszczone do ruchu i stanowią realne zagrożenie dla innych użytkowników ruchu drogowego, co należy uznać za sytuację niedającą się pogodzić z zasadami demokratycznego państwa prawa, do którego obowiązków należy między innymi zapewnienie bezpieczeństwa komunikacyjnego. W ocenie Kolegium opisane wyżej naruszenie zasad rejestracji wywołało stan niezgodny z prawem i godzący w bezpieczeństwo uczestników ruchu drogowego. Pojazd ten został dopuszczony do ruchu drogowego pomimo tego, że zastosowane w nim podzespoły nie zostały sprawdzone pod kątem obowiązujących wymagań.
W przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z sytuacją, w której zarejestrowany został pojazd, którego typ pozytywnie przeszedł procedury homologacyjne, ale przez przeoczenie wraz z wnioskiem nie został przedłożony dokument homologacyjny, ale z sytuacją w której zarejestrowany został pojazd, którego typ w ogóle nie został poddany europejskim badaniom homologacyjnym, a zatem którego bezpieczeństwo nie zostało urzędowo potwierdzone. Oczywistym przy tym jest, że uchybienie polegające na zarejestrowaniu pojazdu zhomologowanego, pomimo nieprzedłożenia istniejącego dokumentu homologacyjnego, nie stanowiłoby istotnego naruszenia prawa, gdyż wydana z takim uchybieniem decyzja rejestracyjna nie wywołałaby negatywnych skutków prawnych. Natomiast innym "ciężarem gatunkowym" i inne skutki wywołuje decyzja o zarejestrowaniu pojazdu, którego typ w ogóle nie został poddany badaniom homologacyjnym. W wyniku wydania kwestionowanej decyzji, do ruchu drogowego został dopuszczony pojazd, który nie posiada dokumentów potwierdzających, że jest pojazdem bezpiecznym, zarówno dla użytkującego go kierowcy, jego pasażerów, ale również innych użytkowników dróg oraz osób go obsługujących i przebywających w jego pobliżu, jak również nie posiada dokumentów potwierdzających, że jest pojazdem bezpiecznym, niezagrażającym środowisku. Oceniając znaczenie i wagę omawianego naruszenia prawa Kolegium uznało, że ma ono szczególnie istotny charakter, gdyż za nieprzestrzeganie przepisów prawa unijnego grożą określone Traktatem sankcje. Pozostawienie w obrocie prawnym decyzji, która w sposób oczywisty narusza przepisy Rozporządzenia naraża Państwo Polskie na poniesienie sankcji przewidzianych prawem UE. W ocenie Kolegium przedmiotowe naruszenie prawa i jego skutki powodują, że kontrolowana decyzja nie może być zaakceptowana jako wydana przez organy praworządnego państwa.
Ważąc zatem racje wynikające z trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych oraz zasady zaufania do władzy publicznej oraz racje wynikające z istotnego obniżenia bezpieczeństwa komunikacyjnego, będącego skutkiem dopuszczenia do ruchu pojazdu nieposiadającego homologacji oraz grożące państwu Polskiemu sankcje unijne za nieprzestrzeganie prawa unijnego, Kolegium uznało, że na szczególną ochronę zasługuje dobro publiczne wyrażające się w prawie do bezpiecznego poruszania się po drogach publicznych wszystkich użytkowników ruchu drogowego, jak również dało prymat możliwości uniknięcia przez ogół społeczeństwa negatywnych skutków sankcji unijnych, nakładanych w związku z naruszeniem prawa unijnego, a nie partykularnemu interesowi Spółki, znajdującemu oparcie w trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych oraz zasadzie zaufania do władzy publicznej.
Podniesiono także, że nieodwracalne skutki prawne decyzji należy ograniczyć wyłącznie do jej bezpośrednich skutków w sferze prawa, a nie zdarzeń stanowiących tylko jej pośredni efekt. Nawet w sytuacji, w której pojazd został zbyty, nie można mówić, by decyzja o rejestracji pojazdu wywołała nieodwracalne skutki prawne. Stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji starosty w żaden sposób nie wpływa na prawo własności pojazdu, nie wpływa na sferę stosunków cywilnoprawnych. Stwierdzenie nieważności decyzji nie ingeruje w ustalenie własności pojazdu podlegającego rejestracji. Kolegium podzieliło stanowisko wyrażone przez WSA w Poznaniu w wyroku z 2 czerwca 2005 r., II SA/Po 664/03, wydanym w sprawie związanej ze stwierdzeniem nieważności decyzji o rejestracji jako pojazdu ciężarowego, pojazdu wyprodukowanego jako osobowy, a następnie przebudowanego, ale bez uzyskania świadectwa homologacji, zgodnie z którym wydanie kolejnej decyzji o rejestracji pojazdu (po zmianie właściciela pojazdu) nie powoduje nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 kpa. Pogląd ten został zaakceptowany przez NSA w wyroku z 12 lipca 2006 r., I OSK 1074/05, który wskazał, że: "Wprawdzie adresatem decyzji rejestracyjnej jest właściciel pojazdu, lecz jej przedmiotem jest pojazd, gdyż dowód rejestracyjny jest dokumentem stwierdzającym dopuszczenie pojazdu do ruchu, i zbycie pojazdu wymaga przekazania dowodu rejestracyjnego nowemu właścicielowi, zmiana właściciela nie powoduje więc nieodwracalnych skutków prawnych, podobnie jak rejestracja dokonana już przez nowego właściciela. Nie ma bowiem istotnego znaczenia, że ponowną decyzję rejestracyjną wydał inny miejscowo organ niż ten, który zarejestrował pojazd przed zbyciem, gdyż również ta decyzja może zostać wzruszona po wznowieniu postępowania rejestracyjnego na podstawie art., 145 § 1 pkt 8 k.p.a. przez właściwy organ."
Kolegium podniosło, że przyjęcie odmiennego stanowiska doprowadziłoby do sytuacji kuriozalnej z punktu widzenia praworządności, w której nie byłoby możliwe stwierdzenie nieważności decyzji o rejestracji pojazdu pochodzącego z kradzieży, jeżeli pojazd zostałby późnej zarejestrowany na kolejnego nabywcę. .
Dalej Kolegium podkreśliło, że w postępowaniu zakończonym kontrolowaną decyzją doszło do istotnego naruszenia zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, zgodnie z zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Kolegium zauważa, że Spółka która wystąpiła z wnioskiem o rejestrację przedmiotowego pojazdu nie została potraktowana zgodnie z zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Przedmiotowy pojazd został zarejestrowany pomimo tego, że wniosek o rejestrację zawierał braki formalne, na co nie mogły liczyć podmioty ubiegające się o rejestrację podobnych pojazdów. Omawiana zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej, winna też być rozumiana jako oczekiwanie innych uczestników ruchu drogowego, że poruszają się po drogach publicznych w zaufaniu, że właściwe organy administracji dokonują rejestracji jedynie takich pojazdów, które spełniają określone wymagania prawne, co ma bezpośredni wpływ na ogólne bezpieczeństwo komunikacyjne.
Jednocześnie analiza pozostałych przesłanek z art. 156 § 1 k.pa. prowadzi do wniosku, że żadna z nich nie zaistniałą w przedmiotowej sprawie.
Końcowo podkreślono, że wydawane obecnie rozstrzygnięcie dotyczy tylko i wyłącznie decyzji Starosty Białostockiego, którą zarejestrowano przedmiotowy pojazd na wniosek G. Wydawana przez Kolegium decyzja ma ściśle określony przedmiot postępowania i tylko w tym obszarze wywołuje bezpośrednie skutki prawne. Stwierdzenie nieważności powołanej wyżej decyzji o rejestracji przedmiotowego pojazdu na rzecz Spółki nie wpływa zatem bezpośrednio na sposób wykonywania uprawnień wynikających z rejestracji przedmiotowego pojazdu na rzecz obecnego jego właściciela, który nadal może poruszać się nim po drogach publicznych. Nie można zatem dowodzić, że niniejsza decyzja Kolegium godzi w prawa obecnych właścicieli pojazdu, wynikające z jego rejestracji. Kwestię ewentualnego wzruszenia decyzji o rejestracji przedmiotowego pojazdu na aktualnego właściciela można rozpatrywać jedynie w kategoriach zdarzenia przyszłego i niepewnego (w tym również z uwagi na przewidziane przepisami prawa negatywne przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji). Odnosząc się do pojawiających się w przestrzeni publicznej sugestii o konieczności "złomowania" pojazdów zarejestrowanych pomimo braku homologacji. Kolegium wyjaśniło, że stwierdzenie nieważności decyzji o rejestracji przedmiotowego pojazdu, skutkuje wyłącznie wyeliminowaniem z obrotu prawnego wadliwie wydanej decyzji – tak jakby nigdy nie została wydana - a wniosek Spółki musi zostać ponownie rozpoznany przez właściwy organ.
Skargę do sądu administracyjnego na decyzję SKO w Białymstoku z 15 września 2025 r. wniósł K. N. (dalej także jako: "skarżący") zarzucają jej naruszenie:
1. art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 6 k.p.a. poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dowolną ocenę zgromadzonego przez organ materiału dowodowego, skutkujący błędem w ustaleniach faktycznych polegającym na przyjęciu, że decyzja Starosty w przedmiocie rejestracji pojazdu została wydana z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy z prawidłowej oceny materiału dowodowego powinno wynikać, że z uwagi na odmienną interpretację pojęcia pojazdu nowego nie można uznać, by naruszenie prawa było oczywiste i mogło zostać uznane za rażące;
2. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnie i uznanie, że w przedmiotowej sprawie wystąpiły przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji, podczas gdy decyzja Starosty Białostockiego została wydana bez rażącego naruszenia prawa, w oparciu o obowiązujące wówczas przepisy oraz różne interpretacje pojęcia "pojazdu nowego" wynikające zarówno z aktów krajowych, jak i prawa unijnego, a zatem nie można przyjąć, iż rzekome naruszenie przepisów prawa miało charakter oczywisty, jednoznaczny i niewątpliwy, jak tego wymaga przesłanka rażącego naruszenia prawa;
3. art. 156 §2 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że stwierdzenie nieważności decyzji nie wywoła nieodwracalnych skutków prawnych, podczas gdy po rejestracji pojazdu doszło do jego dalszej odsprzedaży, przez co stwierdzenie nieważności może naruszyć prawa osób trzecich i wywołać nieodwracalne skutki prawne;
4. art. 72 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 72 ust. 2 pkt ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ("P.r.d.") poprzez jego błędną wykładnie i nieuzasadnione przyjęcie, że organ nie powinien był dokonać rejestracji przedmiotowego pojazdu, jak też by było wymagane przedstawienie świadectwa zgodności WE albo innego dokumentu równorzędnego, podczas gdy, wymóg dotyczył wyłącznie pojazdów nowych, niedopuszczonych uprzednio do ruchu drogowego;
5. art. 72 ust. 2a P.r.d. poprzez jego błędną wykładnie i pominięcie, że w przypadku pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim zamiast dowodu rejestracyjnego, o którym mowa w ust. 1 pkt 5, dopuszcza się przedstawienie innego dokumentu stwierdzającego rejestrację pojazdu, wydanego przez organ właściwy do rejestracji pojazdów w tym państwie, wobec czego organ prawidłowo dokonał rejestracji przedmiotowego pojazdu, a decyzja ta nie została wydana z rażącym naruszeniem przepisów prawa;
6. art. 3 pkt 37 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 167/2013 z dnia 5 lutego 2013r. w sprawie homologacji i nadzoru rynku pojazdów rolniczych i leśnych w zw. z art. 2 pkt 62 P.r.d. poprzez błędną wykładnię i niesłuszne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie wymagane było świadectwo homologacji, podczas gdy rejestracji podlegał ciągnik używany, wcześniej już zarejestrowany i dopuszczony do ruchu drogowego, a zatem nie spełniał on definicji "pojazdu nowego" ani w rozumieniu przepisów krajowych, ani unijnych;
Powołując się na powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. Wniósł także o zwrot kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga podlega uwzględnieniu, aczkolwiek nie w następstwie podzielenia argumentacji skargi, ale z przyczyn dostrzeżonych przez sąd z urzędu. Z mocy art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: "p.p.s.a."), sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a ustawy, które to zastrzeżenie nie obejmuje spraw ze skarg na decyzje.
Dostrzeżoną wadliwością zaskarżonej decyzji było dokonanie oceny kontrolowanej w nadzwyczajnym postępowaniu decyzji Starosty Białostockiego z dnia 29 czerwca 2023r. znak WK.16568.2023.PL i stwierdzenie jej nieważności przy błędnym potraktowaniu tej decyzji jako decyzji o pierwszym zarejestrowaniu pojazdu na obszarze Polski. Dokumenty dołączone do wniosku o rejestrację wprost wskazywały, że po pierwsze, wniosek z dnia 20 czerwca 2023r. o rejestrację został złożony przez K. N., a nie jak błędnie przyjęło SKO, G. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a drugie wniosek ten dotyczył pojazdu już zarejestrowanego w Polsce. Z akt administracyjnych wynika bowiem wprost, że pierwsza rejestracja tego pojazdu w Polsce została dokonana przez Starostę Białostockiego na rzecz G. sp. z o.o. na podstawie decyzji z dnia 13 czerwca 2023r. nr WK.14825.2023.KP. Zarejestrowany ciągnik rolniczy w dniu 14 czerwca 2023r. został zbyty na rzecz K. N., co potwierdza dołączona do akt postępowania faktura VAT nr [...] (k. 15) i zarejestrowany powtórnie na Skarżącego na mocy decyzji Starosty Białostockiego z dnia 29 czerwca 2023 r.
Opisany błąd w ustaleniach stanu faktycznego przełożył się na oczywiste naruszenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze przepisów prawa materialnego obowiązujących w dacie rejestracji pojazdu, zamieszczonych w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (w jej brzmieniu opublikowanym w tekście jednolitym Dziennika Ustaw z 2022 r., pod pozycją 988 ze zm.), a konkretnie przepisu art. 72 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 72 ust. 2 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy.
Z przepisu art. 72 ust. 1 pkt 3 P.r.d. wynikał obowiązek przedłożenia do rejestracji pojazdu – między innymi - "świadectwa zgodności WE albo świadectwa zgodności wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu, dopuszczenia jednostkowego pojazdu, decyzji o uznaniu dopuszczenia jednostkowego pojazdu albo świadectwa dopuszczenia indywidualnego WE pojazdu - jeżeli są wymagane". Natomiast z art. 72 ust. 2 pkt 1 P.r.d. wynikało, że opisane wyżej wymaganie z ustępu 1 pkt 3 nie dotyczy "pojazdu, który był już zarejestrowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej".
Z administracyjnych akt sprawy wynika wprost, że do swojego wniosku o rejestrację pojazdu z dnia 20 czerwca 2023r. K. N. przedłożył następujące dokumenty: tablicę i dowód rejestracyjny pojazdu wystawiony przez Starostę Białostockiego na rzecz G., przy czym przy pierwszej rejestracji wydano dowód rejestracyjny nr [...] i tablice rejestracyjne nr [...], fakturę VAT nr [...] z 14 czerwca 2023r. obejmującą sprzedaż spornego pojazdu przez G. sp. z o.o. w C. na rzecz K. N.
Z dokumentów tych zatem wprost wynikało, że rejestracja pojazdu dokonywana przez Starostę Białostockiego decyzją z 29 czerwca 2023 r. nie była pierwszą rejestracją pojazdu na obszarze Polski, a zatem nie obowiązywał przy tej rejestracji opisany w art. 72 ust.1 pkt 3 P.r.d. wymóg przedłożenia "świadectwa zgodności WE albo świadectwa zgodności wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu, dopuszczenia jednostkowego pojazdu, decyzji o uznaniu dopuszczenia jednostkowego pojazdu albo świadectwa dopuszczenia indywidualnego WE pojazdu". Przypadek ten był bowiem objęty wyłączeniem opisanym w art. 72 ust. 2 pkt 1 P.r.d. Tymczasem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku, wbrew dowodom wynikającym z akt administracyjnych, ustaliło że wnioskodawca – G. sp. z o.o. do wniosku o rejestrację pojazdu przedłożył: - białoruską fakturę zakupu pojazdu wraz z uwierzytelnionym tłumaczeniem na język; - białoruski dowód rejestracyjny wraz z uwierzytelnionym tłumaczeniem na język polski; - zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym; - oświadczenie o zwróceniu tablic rejestracyjnych do organu państwa, z którego pojazd został sprowadzony; - dowód odprawy celnej przywozowej; - dowód uiszczenia opłaty za rejestrację pojazdu.
W konsekwencji takich błędnych ustaleń SKO w składzie orzekającym w I instancji oraz składzie orzekającym po ponownym rozpatrzeniu sprawy - potraktowało kontrolowaną decyzję o rejestracji pojazdu jako decyzję o pierwszym zarejestrowaniu pojazdu na obszarze Unii Europejskiej, bezwzględnym wymogiem której byłoby dołączenie do wniosku o rejestrację świadectwa homologacji pojazdu (świadectwa zgodności). Tymczasem zakwestionowana rejestracja pojazdu była kolejną rejestracją pojazdu na obszarze Polski, przy której z mocy art. 72 ust. 2 pkt 1 P.r.d. nie obowiązywał wymóg z ustępu 1 pkt 3 art. 72 tejże ustawy.
Z powyższych przyczyn, zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca jej wydanie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 23 czerwca 2025 r. nr 407.142/F-6/X/2025, podlegały uchyleniu na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt 1 sentencji.
Kontynuując wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Białostockiego z dnia 29 czerwca 2023r. znak WK.16568.2023.PL na skutek niniejszego wyroku, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku dokona oceny tej decyzji jako decyzji o kolejnej rejestracji pojazdu w Polsce.
Konsekwencją uwzględnienia skargi było orzeczenie o zasądzeniu od organu na rzecz strony skarżącej poniesionych kosztów postępowania sądowego w tym kosztów zastępstwa procesowego, na które złożył się wpis od skargi (200 zł), koszty zastępstwa procesowego pełnomocnika (480 zł) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł), o czym orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku