II SA/Bk 172/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2024-06-18
NSAnieruchomościWysokawsa
opłata planistycznawzrost wartości nieruchomościplan zagospodarowania przestrzennegozbycie nieruchomościpodział spółkipodział przez wydzieleniespółka z o.o.WSAnieruchomościrenta planistyczna

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje o nałożeniu opłaty planistycznej, uznając, że podział spółki przez wydzielenie nie jest zbyciem nieruchomości w rozumieniu ustawy.

Spółka złożyła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję o nałożeniu opłaty planistycznej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości po uchwaleniu planu zagospodarowania przestrzennego. Spółka argumentowała, że przeniesienie części majątku w wyniku podziału przez wydzielenie nie jest zbyciem nieruchomości w rozumieniu przepisów. WSA przychylił się do stanowiska spółki, uchylając obie decyzje.

Sprawa dotyczyła opłaty planistycznej nałożonej na spółkę W. Sp. z o.o. w związku ze wzrostem wartości nieruchomości po uchwaleniu miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Organ I instancji ustalił opłatę w wysokości 22.010,10 zł, a SKO utrzymało tę decyzję w mocy. Kluczowym zarzutem spółki było to, że podział przez wydzielenie, w wyniku którego nastąpiło przeniesienie części majątku (w tym nieruchomości) na inną spółkę (W. B.1 Sp. z o.o.), nie stanowi 'zbycia nieruchomości' w rozumieniu art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Organy administracji argumentowały, że należy stosować definicję z ustawy o gospodarce nieruchomościami, która obejmuje każde przeniesienie własności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uznał skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że podział przez wydzielenie nie jest prostym zbyciem, a szczególną czynnością prawa handlowego, która nie wiąże się z uzyskaniem świadczenia wzajemnego przez spółkę dzieloną. Sąd zakwestionował również stosowanie definicji z ustawy o gospodarce nieruchomościami do pojęcia 'zbycia' na gruncie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, wskazując, że opłata planistyczna może być pobrana jedynie w przypadku zbycia o charakterze ekwiwalentnym (odpłatnym). W związku z tym, WSA uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, podział spółki przez wydzielenie nie jest zbyciem nieruchomości w rozumieniu art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a opłata planistyczna może być pobrana jedynie w przypadku zbycia o charakterze ekwiwalentnym (odpłatnym).

Uzasadnienie

Sąd uznał, że podział przez wydzielenie jest szczególną czynnością prawa handlowego, która nie wiąże się z uzyskaniem świadczenia wzajemnego przez spółkę dzieloną. Ponadto, sąd zakwestionował stosowanie definicji z ustawy o gospodarce nieruchomościami do pojęcia 'zbycia' na gruncie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, wskazując, że opłata planistyczna może być pobrana jedynie w przypadku zbycia o charakterze ekwiwalentnym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (5)

Główne

u.p.z.p. art. 36 § ust. 4

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Zbycie nieruchomości, o którym mowa w tym przepisie, musi mieć charakter ekwiwalentny (odpłatny). Podział spółki przez wydzielenie nie jest zbyciem w tym rozumieniu.

k.s.h. art. 529 § § 1 pkt 4

Kodeks spółek handlowych

Definicja podziału przez wydzielenie, która zdaniem sądu nie jest równoznaczna ze zbyciem nieruchomości.

Pomocnicze

u.p.z.p. art. 37 § ust. 3 i 4

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Określają termin, w którym nastąpiło zbycie nieruchomości.

u.g.n. art. 4 § pkt 3b

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Definicja zbycia nieruchomości, która zdaniem sądu nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.

u.p.z.p. art. 36 § ust. 4a

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Dotyczy zwolnienia z opłaty planistycznej w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Podział spółki przez wydzielenie nie jest zbyciem nieruchomości w rozumieniu art. 36 ust. 4 u.p.z.p. Opłata planistyczna może być pobrana jedynie w przypadku zbycia o charakterze ekwiwalentnym (odpłatnym). Definicja zbycia nieruchomości z u.g.n. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.

Odrzucone argumenty

Organy administracji błędnie uznały, że podział przez wydzielenie jest zbyciem nieruchomości. Organy błędnie zastosowały definicję zbycia nieruchomości z ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Godne uwagi sformułowania

podział przez wydzielenie nie może zostać uznany za proste zbycie części majątku spółki dzielonej podział przez wydzielenie sprowadza się do tego, że to wspólnicy spółki dzielonej w zamian za aktywa tej spółki obejmują udziały w spółce przejmującej opłata planistyczna może być pobrana jedynie w sytuacji ekwiwalentnego (odpłatnego) zbycia nieruchomości

Skład orzekający

Marek Leszczyński

przewodniczący-sprawozdawca

Elżbieta Lemańska

członek

Barbara Romanczuk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'zbycia nieruchomości' na gruncie przepisów o opłacie planistycznej, zwłaszcza w kontekście restrukturyzacji spółek."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podziału spółki przez wydzielenie i nie obejmuje innych form zbycia nieruchomości.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji przepisów prawa handlowego i administracyjnego w kontekście restrukturyzacji spółek i ich zobowiązań podatkowych/finansowych.

Czy restrukturyzacja firmy to sposób na uniknięcie opłaty planistycznej? WSA wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 73 367 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bk 172/24 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2024-06-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Barbara Romanczuk
Elżbieta Lemańska
Marek Leszczyński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6157 Opłaty związane ze wzrostem wartości nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lemańska, sędzia WSA Barbara Romanczuk, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 czerwca 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. Spółka z o.o. w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 19 stycznia 2024 r. nr 400.174/C-9/8/23 w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego uchwaleniem planu zagospodarowania przestrzennego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 20 października 2023 roku numer DSK-VII.6725.512.2022; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku na rzecz skarżącej W. Spółka z o.o. w B. kwotę 4278 (cztery tysiące dwieście siedemdziesiąt osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku (dalej: SKO, organ odwoławczy) decyzją z dnia 19 stycznia 2024 r., nr 400.174/C-9/8/23, utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Białegostoku (dalej: organ I instancji) z dnia 20 października 2023 r., nr DSK-VII.6725.512.2022, ustalającej opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w zawiązku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Decyzja SKO wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.
Decyzją z dnia 20 października 2023 r., nr DSK-VII.6725.512.2022 r., organ I instancji ustalił spółce W. Sp. z o.o. w B. (dalej: spółka, skarżąca) opłatę planistyczną na kwotę 22.010,10 zł w związku ze zbyciem nieruchomości oznaczonych w operacie ewidencji gruntów i budynków miasta Białystok obrębu [...], jako działki nr [...] i nr [...] oraz obrębu [...] jako działki nr 77, nr 90, nr 93, których wartość wzrosła na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części osiedla P. w Białymstoku (rejon ul. [...] i [...]) oraz miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części osiedla C. w Białymstoku (rejon Al. [...] i ul. [...]).
W uzasadnieniu wydanej decyzji organ I instancji wskazał m.in., że w poprzednio obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego w rejonie ul. [...], [...] i [...] w Białymstoku, zatwierdzonym uchwałą Nr XXXII/346/04 Rady Miejskiej Białegostoku z 29 listopada 2004 r. (Dz. Urz. Woj. Podl. z 2004 r. Nr 199, poz. 2772), nieruchomości oznaczone w obr. [...] jako działki nr [...], nr [...] i nr [...] częściowo położone były na terenie oznaczonym na rysunku planu symbolem: 3.2 MWU, który przeznaczony był pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną z usługami oraz z urządzeniami towarzyszącymi, parkingami, dojazdami, placami zabaw i zielenią urządzoną. Wysokość nowej zabudowy ustalono do 15 m. Część nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...], nr [...], położona była na terenie oznaczonym na rysunku planu symbolem 3.1U,KX, który przeznaczony był pod zabudowę usługową wraz z urządzeniami towarzyszącymi, parkingiem, dojazdami i zielenią urządzoną. Wysokość nowej zabudowy ustalono na 15 m. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 11 przez zabudowę mieszkaniowo - usługową należy rozumieć zabudowę mieszkaniową z usługami, przy czym powierzchnia użytkowa części usługowej nie może przekroczyć 40% powierzchni użytkowej całego obiektu realizowanego w ramach jednej inwestycji na podstawie jednego pozwolenia na budowę. Pozostała część nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...], nr [...], położona była na terenie oznaczonym na rysunku planu symbolem 15D - ulica publiczna, ulica bez nazwy - projektowany dojazd, droga gminna o szerokości w liniach rozgraniczających 10 m z jezdnią 1 x2 pasy ruchu, zakończony placem manewrowym 20 x 20 m. Natomiast pozostała część nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], położona była na terenie oznaczonym na rysunku planu symbolem 07L ul. [...] - ulica publiczna, lokalna układu obsługującego, droga gminna o szerokości w liniach rozgraniczających do 10 m do 18 m (wg odczytu geometrycznego z rysunku planu) z jezdnią 1x2 pasy (szerokość jezdni - 6,5m).
Natomiast w aktualnie obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego części osiedla C. w Białymstoku (rejon Al. [...] i ul. [...]), nieruchomość, oznaczona jako działka nr 90 oraz cześć nieruchomości, oznaczonych jako działki: nr [...], nr [...] położone są na terenie, oznaczonym na rysunku planu symbolem 3MW,U, który przeznacza się pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną oraz usługową wraz z obiektami i urządzeniami towarzyszącymi oraz zielenią urządzoną. Partery budynków lokalizowanych bezpośrednio w pierzei 4KD-D, ul. [...] oraz 7KD-D ul. [...] przeznacza się pod usługi. Wysokość budynków ustalono na maksimum 16 m. Pozostała część (narożnik) nieruchomości oznaczonej jako działka nr 93. położona jest na terenie, oznaczonym na rysunku planu symbolem 4KD-D. ul. [...] - droga publiczna, istniejąca - ulica dojazdowa z jednią 1x2 pasy ruchu z miejscami postojowymi w liniach rozgraniczającym. Pozostała część (narożnik) nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...]. położona jest na terenie oznaczonym na rysunku planu symbolem 9KD-D – ul. [...] - droga publiczna, istniejąca - ulica dojazdowa z jezdnią 1x2 pasy ruchu, zakończona placem do zawracania. Zgodnie z § 43 pkt 5 ww. uchwały stawka procentowa służąca naliczeniu jednorazowej opłaty planistycznej dla terenu oznaczonego symbolem 3MW,U wynosi 30% wzrostu wartości nieruchomości. Powyższy akt prawa miejscowego zaczął obowiązywać od 22 listopada 2017 r.
Z kolei w poprzednio obowiązującym miejscowym planie szczególnym zagospodarowania przestrzennego osiedla B. w Białymstoku, zatwierdzonym uchwałą Nr LVIII/628/93 Rady Miejskiej w Białymstoku z dnia 8 listopada 1993 r. (Dz. Urz. Woj. Biał. z 1993 r. Nr 18, poz. 97) nieruchomości, oznaczone w obr. 17 jako działki: nr [...] i nr [...], częściowo położone były na terenie oznaczonym na rysunku planu symbolami:
- A22 MWN,U, który przeznaczony był pod zabudowę mieszkaniową o rozdrobnionej formie, adaptowany. W przyszłości ewentualny teren usług integralnie związany z zabudowa mieszkaniową na zapleczu,
- A13MW, który przeznaczony był pod istniejącą zabudowę mieszkaniową wielorodzinną V kondygnacyjną. Możliwość lokalizacji budynku mieszkaniowego w narożniku ul. [...] i ul. [...]. Wysokość do V kondygnacji.
Natomiast w aktualnie obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego części osiedla P. w Białymstoku (rejon ul. [...] i [...]), nieruchomości, oznaczone jako działki: nr [...] i nr [...], położone są na terenie, oznaczonym na rysunku planu symbolem 22MW,U, który przeznacza się pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną oraz usługową wraz obiektami i urządzeniami towarzyszącymi oraz zielenią urządzoną. Usługi ustala się co najmniej w parterach budynków mieszkalnych wielorodzinnych, położonych bezpośrednio przy ul. [...]. Maksymalna wysokość budynków do 16 m, na części terenu wyznaczonego linią wydzielenia wewnętrznego "A" dopuszcza się zwiększenie wysokości budynków do 22 m. Zgodnie z § 57 pkt 8 ww. uchwały stawka procentowa służąca naliczeniu jednorazowej opłaty planistycznej dla przedmiotowego terenu wynosi 30% wzrostu wartości nieruchomości.
Dalej organ wyjaśnił, że po wejściu w życie uchwał aktem notarialnym Rep. A Nr [...] z dnia [...] marca 2022 r. dokonano podziału W. Sp. z o.o. w B. poprzez przeniesienie jej zorganizowanej części majątku na istniejącą spółkę W. B.1 Sp. z o.o w B. W ocenie organu I instancji, w przedmiotowej sprawie miało miejsce przeniesienie części majątku przez spółkę W. Sp. z o.o., które wypełnia pojęcia "zbycie" użyte w art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 23 marca 2023 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 977 ze zm.; dalej: u.p.z.p.).
Ponadto organ wyjaśnił, że rzeczoznawca majątkowy J. W. sporządziła w dniu 18 sierpnia 2023 r. operat dotyczący określenia wzrostu wartości rynkowej prawa własności nieruchomości, oznaczonych w ewidencji gruntów i budynków obrębu 17 jako działki nr [...] i [...], według stanu przed i po uchwaleniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części osiedla P. w Białymstoku (rejon ul. [...] i [...]) oraz nieruchomości oznaczonych w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu 11 jako działki nr [...], nr [...], nr [...] według stanu przed i po uchwaleniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części osiedla C. w Białymstoku (rejon Al. J. [...] i ul. [...]). Zgodnie z tym operatem szacunkowym wartość nieruchomości oznaczonych w obr. 17 jako działki nr [...] i nr [...] oraz w obrębie 11 jako działki nr [...], nr [...], nr [...], określona przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu obowiązującego po uchwaleniu miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego wyniosła łącznie 7.329.923,00 zł, a wartość przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu obowiązującego przed uchwaleniem planów wyniosła łącznie 7.256.556,00 zł. Zatem wzrost wartości, określony jako różnica między wartościami jaką miały nieruchomości według stanu po wejściu w życie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, a wartością według stanu przed ich wejściem, wynosi łącznie 73.367,00 zł.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyła spółka W. Sp. z o.o. w B.
Po rozpoznaniu odwołania, SKO decyzją z dnia 19 stycznia 2024 r., nr 400.174/C-9/8/23, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzje organu I instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania oraz wskazał i omówił przepisy regulujące omawianą materię. W jego ocenie jednorazową opłatę - zwaną też rentą planistyczną - ustala się w przypadku zaistnienia przesłanek z art. 36 ust. 4 u.p.z.p. Zdaniem organu, w sprawie niniejszej przesłanki takie wystąpiły. Przede wszystkim w związku z uchwaleniem przedmiotowych planów miejscowych, wzrosła wartość nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] i nr [...] w obrębie 17 oraz jako działki nr [...], nr [...] i nr [...] w obrębie 11, stanowiących własność W. Sp. z o.o. w B.
Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że bezspornym jest fakt, że zgodnie z aktem notarialnym z dnia [...] marca 2022 r., Rep. A Nr [...], dokonano podziału W. Spółka z o.o. w B. poprzez przeniesienie jej zorganizowanej części majątku na istniejącą spółkę W. B.1 Spółka z o.o. w B. Na skutek podziału przez wydzielenie doszło m.in. do przeniesienia własności nieruchomości oznaczonych w operacie ewidencji gruntów i budynków miasta Białystok, obrębu 17, jako działki nr [...] i nr [...] oraz obrębu 11 jako działki nr [...], nr [...] i nr [...], ze spółki W. Sp. z o.o. w B. na spółkę W. B.1 sp. z o.o. w B.
Następnie organ odwoławczy szczegółowo przeanalizował przepisy dotyczące ustalenia wzrostu wartości przedmiotowych nieruchomości oraz przepisy związane z szacowaniem wartości nieruchomości. Poddał też wnikliwej ocenie sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego J. W. `operat szacunkowy z dnia 18 sierpnia 2023 r. Zdaniem organu operat ten został sporządzony prawidłowo. Zgodnie z tym operatem szacunkowym wartość nieruchomości oznaczonych w obr. 17 jako działki nr [...] i nr [...] oraz w obrębie 11 jako działki nr [...], nr [...], nr [...], określona przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu obowiązującego po uchwaleniu miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego wyniosła łącznie 7.329.923,00 zł, a wartość przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu obowiązującego przed uchwaleniem planów wyniosła łącznie 7.256.556,00 zł. Zatem wzrost wartości, określony jako różnica między wartościami jaką miały nieruchomości według stanu po wejściu w życie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, a wartością według stanu przed ich wejściem, wynosi łącznie 73.367,00 zł. Skoro zaś stawka procentowa służąca naliczeniu jednorazowej opłaty planistycznej dla przedmiotowych terenów wynosiła 30%, to opłatę wyliczono na kwotę 22.010,10 zł.
Organ wyjaśnił też, że w niniejszej sprawie skarżąca spółka nie kwestionuje wzrostu wartości nieruchomości, natomiast neguje generalnie fakt obowiązku nałożenia tej opłaty w sytuacji, gdy jej zdaniem przeniesienie części majątku przez spółkę W. Sp. z o.o. na spółkę W. B.1 Sp. z o.o. (podział przez wydzielenie w rozumieniu art. 529 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 18; dalej: k.s.h.), nie stanowi zbycia nieruchomości, w rozumieniu art. 36 ust. 4 u.p.z.p. W jego ocenie podstawowy spór w sprawie dotyczy wyjaśnienia terminu "zbycie nieruchomości", które to zbycie warunkuje możliwość naliczenia opłaty planistycznej. Organ wyjaśnił, że w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie zostało sprecyzowane znaczenie pojęcia: "zbycie nieruchomości". Ustawodawca wprowadził jednak definicję legalną tego pojęcia do przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 344 z późn. zm.; dalej: u.g.n.). Zgodnie z definicją "zbycia nieruchomości" zawartą w art. 4 pkt 3b u.g.n., przez zbycie nieruchomości należy rozumieć dokonanie czynności prawnej, na podstawie której następuje przeniesienie prawa własności nieruchomości, stąd wniesienie aportem nieruchomości gruntowej do spółki jest jednym ze sposobów zbycia nieruchomości.
Organ powołał się też na orzecznictwo sądów administracyjnych i wyjaśnił, że przez zbycie nieruchomości w rozumieniu art. 36 ust 4 u.g.n. rozumie się odpłatną czynność prawną. Natomiast przywołując uchwałę NSA z dnia 10 grudnia 2009 r., sygn. akt II OPS 3/09, wskazał także, że użyty w art. 36 ust. 4 u.p.z.p. termin "zbycie nieruchomości" obejmuje każdą czynność prawa cywilnego, na mocy której zmienia się właściciel lub użytkownik wieczysty tej nieruchomości, z wyłączeniem przypadku objętego przepisem art. 36 ust. 4a tej ustawy oraz przeniesienia własności na podstawie umowy darowizny na rzecz osoby bliskiej. W ocenie organu odwoławczego, mając na uwadze powyższe wskazać należy, że w sprawie dotyczącej ustalenia opłaty planistycznej bez znaczenia jest, czy na skutek dokonanej czynności prawnej doszło do uzyskania korzyści przez zbywcę, istotne jest bowiem to, że nastąpiło zbycie nieruchomości, której wartość obiektywnie wzrosła wskutek przekwalifikowania w planie zagospodarowania przestrzennego. W związku z powyższym, przeniesienie własności nieruchomości na spółkę wydzieloną stanowi zbycie nieruchomości, do którego ma zastosowanie art. 36 ust. 4 u.p.z.p.
Dodatkowo organ wskazał, że przekazanie majątku przez spółkę dzieloną spółce wydzielonej, nie powoduje po stronie spółki dzielonej żadnego przysporzenia majątkowego. Jednakże, przepis art. 36 ust. 4 u.p.z.p., jak też inne przepisy ww. ustawy nie mówią o przysporzeniu majątkowym po stronie zbywcy, a zatem takie przysporzenie lub jego brak nie mają znaczenia dla ustalenia obowiązku uiszczenia opłaty planistycznej. Z tych też względów również zbycie nieruchomości, związane z przeniesienie własności nieruchomości na spółkę wydzieloną, obliguje organ do pobrania opłaty planistycznej, zgodnie z przepisem art. 36 ust. 4 u.p.z.p.
Organ odwoławczy odniósł się też do zarzutów z odwołania i stwierdził, że są one niezasadne. W szczególności niezasadny jest zarzut dotyczący naruszenia art. 36 ust. 4 u.p.z.p. w zw. z art. 529 § 1 pkt 4 k.s.h., albowiem dokonany przez W. Sp. z o.o. w B. podział przez wydzielenie, w wyniku którego doszło do przeniesienia własności nieruchomości oznaczonych w operacie ewidencji gruntów i budynków miasta Białystok obrębu 17 jako działki nr [...] i nr [...] oraz obrębu 11 jako działki nr [...], nr [...], [...] na W. B.1 sp. z o.o. w B., stanowi zbycie w rozumieniu art. 36 ust. 4 k.s.h.
W ocenie SKO także przywołane w odwołaniu rozważania zawarte w wyroku NSA z dnia 11 marca 2021 r., sygn.. akt II FSK 3049/18, w którym to orzeczeniu NSA szeroko przeanalizował zdarzenie prawne, jakim jest podział przez wydzielenie w rozumieniu art. 529 § 1 pkt 4 k.s.h., nie mają zastosowania w przedmiotowej sprawie, albowiem rozważania NSA były poczynione dla ustalenia podatku od osób prawnych.
Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wniosła spółka, w której zarzuciła:
I. Naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy tj.:
1. art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 23 marca 2003 r. u.p.z.p. w zw. z art. 4 pkt 3b u.g.n., poprzez błędne uznanie, że do pojęcia "zbycia nieruchomości" w rozumieniu ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym należy stosować definicję legalną wynikającą z ustawy o gospodarce nieruchomościami, kiedy żaden przepis ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie zawiera ogólnego odniesienia, z którego wynikałoby, że w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie stosuje się postanowienia ustawy o gospodarce nieruchomościami, tym bardziej że ustawa o gospodarce nieruchomościami stosowana jest tylko w przypadkach ściśle wskazanych w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym;
2. art. 36 ust. 4 u.p.z.p. w zw. z art. 529 § 1 pkt 4 k.s.h., poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie przez organ II instancji w ślad za organem I instancji, że w wyniku podziału przez wydzielenie spółki w zgodnie z art. 529 § 1 pkt 4 k.s.h., doszło do zbycia nieruchomości w rozumieniu art. art. 36 ust. 4 u.p.z.p., kiedy z regulacji powołanego przepisu k.s.h. wynika, że podział przez wydzielenie, nie może zostać uznany za proste zbycie części majątku spółki dzielonej, a jest szczególną czynnością wynikającą z przepisów prawa handlowego, której jednak nie można przypisać cech związanych ze zbywaniem składników majątkowych.
II. Naruszenie przepisów postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.:
1. art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 k.p.a., poprzez wydanie decyzji bez ustalenia właściwych przepisów, mających stanowić podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie;
2. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 w zw. ar. z 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez zaniechanie dogłębnego wyjaśnienia sprawy, nie wzięcie pod uwagę uzasadnionego interesu strony, pobieżne przeprowadzenie postępowania dowodowego, oparcie decyzji wyłącznie na materiale zgromadzonym przez organ I instancji, bez uwzględnienia i poszanowania słusznych praw stron, co doprowadziło do błędnego ustalenia, że skarżąca jest zobowiązana do uiszczenia opłaty planistycznej w związku ze zbyciem nieruchomości, w sytuacji, gdy prawidłowo poczynione ustalenia okoliczności faktycznych powinny doprowadzić organ II instancji do wniosku, że w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia ze zbyciem nieruchomości, a ustalenie tej okoliczności (jak również ustalenie właściwych przepisów materialnoprawnych) spoczywa na organie administracji prowadzącym postępowanie;
3. art. 8 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, która w przeważającej mierze dotyczy kwestii niezaskarżanych przez stronę (kwestia wyliczenia wzrostu wartości nieruchomości), przy jednoczesnym niedostatecznym i niewystarczającym rozważeniu zagadnienia dotyczącego tego, czy podział spółki przez wydzielenie w rozumieniu regulacji art. 529 § 1 pkt 4 k.s.h. stanowi zbycie nieruchomości w rozumieniu art. art. 36 ust. 4 u.p.z.p., z uwagi na zawarcie w uzasadnieniu zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji;
4. art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a., poprzez niezastosowanie wskazanego przepisu i utrzymanie w mocy decyzji, która została wydana z naruszeniem prawa w sytuacji, gdy organ II instancji winien był ją zmodyfikować zgodnie z żądaniem zawartym w odwołaniu.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie obu decyzji i umorzenie postępowania, a ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ II instancji. Ewentualnie
Wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji w całości poprzez stwierdzenie, że nie ma podstaw do nałożenia na W. spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością opłaty planistycznej.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wyjaśniła, że w dniu 7 marca 2022 r. odbyło się Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników spółki W. Sp. z o.o. w B., którego przedmiotem było podjęcie uchwały w sprawie podziału spółki W. sp. z o.o. przez wydzielenie. Uchwałą nr 1 wspólnicy wyrazili zgodę na dokonanie podziału przez wydzielenie odbywającego się w ten sposób, że ze spółki dzielonej przeniesiono część majątku spółki dzielonej w postaci Samodzielnego Oddziału Spółki jako zorganizowanej części przedsiębiorstwa na spółkę W. B.1 sp. z o.o. z siedzibą w B. o kapitale zakładowym w wysokości 5.000 zł. Podziału dokonano zgodnie z dokumentem "Plan podziału W. Spółka z o.o. z siedzibą w B. poprzez przeniesienie części majątku na istniejącą spółkę W. B.1 sp. z o.o. z siedzibą w B. (podział przez wydzielenie) z dnia 27 października 2021 roku.
Zgodnie z postanowieniami ogólnymi Planu Podziału: "Spółka Dzielona zamierza przeprowadzić podział przez wydzielenie zorganizowanego zespołu składników majątkowych związanych z Działalnością Usługową Oddziału Samobilansującego (zorganizowana część przedsiębiorstwa Spółki Dzielonej) w rozumieniu art. 529 § 1 pkt 4 k.s.h. Zorganizowana część przedsiębiorstwa to Oddział Spółki Dzielonej. W wyniku wydzielenia w Spółce Dzielonej powstanie zorganizowany zespół składników majątkowych bezpośrednio lub pośrednio związanych z prowadzeniem Działalności (zorganizowana część przedsiębiorstwa Spółki Dzielonej). Wydzielenie ze Spółki Dzielonej Oddziału Samobilansującego się będzie polegało na przeniesieniu zorganizowanej części przedsiębiorstwa w postaci samodzielnego oddziału spółki do Spółki Przejmującej'.
Na skutek podziału przez wydzielenie doszło m.in. do przeniesienia własności nieruchomości oznaczonych w operacie ewidencji gruntów i budynków miasta Białystok obrębu 17 jako działki nr [...] i nr [...] oraz obrębu 11 jako działki nr 77, nr 90, 93 ze spółki W. Sp. z o.o. w B. na spółkę W. B.1 Sp. z o.o. w B.
Zdaniem skarżącej spółki niezasadne jest stanowisko obu organów, że przeniesienie części majątku przez spółkę W. Sp. z o.o. w Białymstoku na spółkę W. B.1 Sp. z o.o. w B. (podział przez wydzielenie w rozumieniu art. 529 § 1 pkt 4 k.s.h.) wypełniało pojęcie zbycia w rozumieniu art. 36 ust. 4 u.p.z.p. Ponadto organ II instancji niesłusznie uznał, że dla celów niniejszego postępowania należy przyjąć definicję zbycia nieruchomości określoną w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Wspomniana ustawa o gospodarce nieruchomościami stosowana jest tylko w przypadkach ściśle wskazanych w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, to jest np.: art. 2 pkt 5 i pkt 13 u.p.z.p. i art. 6 u.p.z.p. W art. 37 ust. 12 u.p.z.p. jest zawarte wprost odwołanie do ustawy o gospodarce nieruchomościami, ale tylko i wyłącznie w zakresie wskazanym w tym przepisie.
Zdaniem skarżącej w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażono sprzeczne poglądy w kwestii pojęcia "zbycie nieruchomości". Według pierwszego poglądu, opłata jednorazowa może być pobrana wyłącznie w sytuacji, gdy dokonano zbycia o charakterze odpłatnym (ekwiwalentnym), drugie stanowisko wskazuje zaś, że pojęcie zbycia należy rozumieć szeroko, tak więc opłata jednorazowa należy się w przypadku zarówno zbycia odpłatnego jak i nieodpłatnego. W doktrynie oraz orzecznictwie sądów administracyjnych przeważa pogląd pierwszy. Akcentuje on dobitnie ratio legis opłaty jednorazowej, jako świadczenia należnego gminie w związku z uzyskaniem przez zbywcę możliwości zdyskontowania wzrostu wartości gruntu wywołanego uchwaleniem planu miejscowego. Taką możliwość daje zaś wyłącznie zbycie odpłatne. Zatem obligatoryjną przesłanką do nałożenia opłaty planistycznej jest odpłatne zbycie nieruchomości.
Zdaniem skarżącej spółki również w przypadku czynności prawnej w postaci podziału przez wydzielenie zorganizowanego zespołu składników majątkowych (zorganizowana część przedsiębiorstwa spółki dzielonej) w rozumieniu art. 529 § 1 pkt 4 k.s.h. nie można mówić o zbyciu w rozumieniu art. 36 ust. 4 u.p.z.p. Zasadnicze wątpliwości w sprawie powinny koncentrować się wokół oceny zdarzenia prawnego jakim jest podział spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jako spółki kapitałowej przez przeniesienie części majątku spółki, tj. wydzielenie ze Spółki Dzielonej Oddziału Samobilansującego polegające na przeniesieniu zorganizowanej części przedsiębiorstwa w postaci samodzielnego oddziału spółki do Spółki Przejmującej.
W ocenie skarżącej w niniejszej sprawie mieliśmy do czynienia ze stanem faktycznym, w którym spółka podlegająca podziałowi, była zbywcą składników majątkowych, które przeniosła na rzecz spółki przejmującej. W przypadku podziału spółki W. Sp. z o.o. w B. przez wydzielenie istotne było to, że spółka dzielona nie otrzymała żadnego świadczenia wzajemnego w zamian za przenoszone składniki majątku na rzecz spółki przejmującej, gdyż podział przez wydzielenie sprowadza się do tego, że to wspólnicy spółki dzielonej w zamian za aktywa tej spółki obejmują udziały w spółce przejmującej. W następstwie tego w wyniku podziału nie następuje zbycie składników, ale ich przeniesienie. Podstawowe znaczenie w stanie sprawy powinno mieć zatem to, czy na gruncie regulacji z art. 529 § 1 pkt 4 k.s.h. można uznać podział przez wydzielenie polegający na przeniesieniu części majątku spółki dzielonej na spółkę przejmującą, za zbycie części jej majątku. Skoro podstawą prawną zdarzenia w postaci przeniesienia części majątku z jednej spółki na drugą są przepisy prawa handlowego, to na tym gruncie należy rozstrzygnąć, czy w omawianym przypadku można mówić o zbyciu w rozumieniu także art. 36 ust. 4 u.p.z.p.
Dalej skarżąca powołała się na wyrok NSA z dnia 11 marca 2021 r., sygn. akt II FSK 3049/18, w którym m.in. wskazano, że w wyniku podziału spółki kapitałowej nie może dojść do przeniesienia jej majątku na spółkę osobową ani na nowo powstałą, ani na już istniejącą, gdyż spółka kapitałowa może zostać podzielona wyłącznie na dwie albo więcej spółek kapitałowych. Podczas podziału przez wydzielenie dochodzi do uszczuplenia majątku spółki dzielonej o tę część majątku, która zostaje następnie przeniesiona na spółkę wydzieloną. Zatem podział jest formą restrukturyzacji spółki a nie jej zbyciem, w ramach której zachowana zostaje struktura właścicielska udziałowców. Zdaniem więc skarżącej organy nie rozważyły w sposób merytoryczny podnoszonych przez nią argumentów prawnych. Bezzasadnie także odmówiły ustosunkowania się do argumentacji podniesionej w przywołanym wyroku NSA w sprawie II FSK 3049/18.
Zdaniem skarżącej spółki organ II instancji naruszył również zasadę praworządności ustanowioną w art. 7 Konstytucji i sprecyzowaną w art. 6 k.p.a. Organ ten musiał ustalić obowiązywanie przepisów, mających stanowić podstawę jego rozstrzygnięcia, czego w przedmiotowej sprawie nie dokonał. Wskazane naruszenia doprowadziły organ II instancji do całkowicie niedopuszczalnego przekonania, że zostały spełnione przesłanki do nałożenia na skarżącą spółkę opłaty planistycznej, mimo iż organ ten nawet nie rozważał, że w przypadku podziału spółki przez wydzielenie w ogóle może mieć zastosowanie art. 36 ust. 4 u.p.z.p.
W ocenie skarżącej spółki organy naruszyły także przepisy postępowania. Przede wszystkim organy dokonały wybiórczej analizy zgormadzonego w sprawie materiału dowodowego, skupiając się na kwestii wzrostu wartości nieruchomości oraz operacie szacunkowym, zaś z nieznanych względów pominęły kwestię kluczową, tj. czy w sprawie w ogóle doszło do zbycia nieruchomości. Zatem organy nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego w sprawie naruszając art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Przez to także uzasadnienia obu decyzji nie odpowiadają prawu (art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a.). Konsekwencją zaś tych naruszeń było również naruszenie przez organ II instancji art. 138 §1 pkt 2 k.p.a. poprzez niezastosowanie wskazanego przepisu i utrzymanie w mocy decyzji, która została wydana z naruszeniem prawa w sytuacji, gdy organ II instancji winien był ją zmodyfikować zgodnie z żądaniem zawartym w odwołaniu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna i podlega uwzględnieniu.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Na mocy art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.
Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności, jest zaskarżona decyzja SKO z dnia 19 stycznia 2024 r., nr 400.174/C-9/8/23, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 20 października 2023 r., nr DSK-VII.6725.512.2022, ustalającej opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w zawiązku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 977; dalej: "u.p.z.p."), a w szczególności przepis art. 36 ust. 4, który stanowi, że jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel lub użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta pobiera jednorazową opłatę ustaloną w tym planie, określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości. Opłata ta jest dochodem własnym gminy. Wysokość opłaty nie może być wyższa niż 30% wzrostu wartości nieruchomości.
W stanie faktycznym sprawy poza sporem jest, że w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego – uchwała Nr XLIX/748/18 Rady Miasta Białystok z 23 kwietnia 2018 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części osiedla P. w Białymstoku (rejon ul. [...] i [...]) (Dz. Urz. Woj. Podl. z 2018 r. poz. 2138) oraz miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - uchwała Nr XLII/643/17 Rady Miasta Białystok z 30 października 2017 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części osiedla C. w Białymstoku (rejon Al. [...] i ul. [...]) (Dz. Urz. Woj. Podl. z 2017 r. poz. 4108), wartość nieruchomości stanowiących własność skarżącej spółki wzrosły (chodzi o działki nr [...] i nr [...] w obrębie 17 oraz nr [...], nr [...] i nr [...] w obrębie 11). Nie ma także sporu odnośnie prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego z dnia 18 sierpnia 2023 r. przez rzeczoznawcę majątkowego J. W. Strony zgadzają się też co do wysokości wyliczonego przez tę rzeczoznawcę wzrostu wartości przedmiotowych nieruchomości o kwotę 73.367,00 zł. Organ odwoławczy przyjmuje też, że "przekazanie majątku przez spółkę dzieloną spółce wydzielonej, nie powoduje po stronie spółki dzielonej żadnego przysporzenia majątkowego".
Przy tak zarysowanym stanie faktycznym, spór dotyczy właściwie jednej kwestii, a mianowicie, jak rozumieć pojęcie "zbycie nieruchomości", o którym jest mowa w art. 36 ust. 4 u.p.z.p. Organ odwoławczy posiłkując się przepisem art. 4 ust. 3b u.g.n. przyjmuje, że chodzi o każde zbycie nieruchomości, w tym nieodpłatne. Skarżąca spółka twierdzi zaś, że przepis art. 4 ust. 3b u.g.n. nie ma w sprawie zastosowania, a zbycie nieruchomości, o którym mowa w art. 36 ust. 4 u.p.z.p., dotyczy zbycia odpłatnego (ekwiwalentnego).
Z racji na brzmienie przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wskazać należy, że mimo zgodnego stanowiska stron odnośnie oceny operatu szacunkowego i poczynionych w nim wyliczeń, Sąd także dokonał jego kontroli i stwierdza, że operat ten został sporządzony prawidłowo we wszystkich jego aspektach. Trafnie także organy przyjęły, że czynność w postaci podziału skarżącej spółki przez przeniesienie części majątku spółki, tj. wydzielenie ze Spółki Dzielonej Oddziału Samobilansującego polegające na przeniesieniu zorganizowanej części przedsiębiorstwa w postaci samodzielnego oddziału spółki do Spółki Przejmującej, nastąpiła w terminie, o którym mowa w art. 37 ust. 3 i 4 u.p.z.p. Sąd podziela także stanowisko zarówno skarżącej spółki jak i organu, że podział skarżącej spółki przez wydzielenie w rozumieniu przepisu art. 529 § 1 pkt 4 u.g.n., nie powoduje po stronie spółki dzielonej żadnego przysporzenia majątkowego. Powyższe zatem oznacza, że przeniesienie własności nieruchomości w ramach podziału spółki przez wydzielenie nie ma charakteru ekwiwalentnego. Wprawdzie skarżąca spółka zarzuciła w skardze obu organom brak rozważań na temat charakteru tego przeniesienia, jednakże w ocenie Sądu, z uwagi na fakt przyjęcia przez organ odwoławczy, że "przekazanie majątku przez spółkę dzieloną spółce wydzielonej, nie powoduje po stronie spółki dzielonej żadnego przysporzenia majątkowego", uchybienie to pozostaje bez większego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Na marginesie można tylko dodać, że Sąd orzekający w tej sprawie stoi na stanowisku, ze z regulacji k.s.h. wynika, że podział przez wydzielenie, nie może zostać uznany za proste zbycie części majątku spółki dzielonej. Jest natomiast szczególną czynnością wynikającą z przepisów prawa handlowego, której jednak nie można przypisać cech związanych ze zbywaniem składników. Jak trafnie wskazano w wyroku NSA z dnia 11 marca 2021 r., sygn. akt II FSK 3049/18, istotne w przypadku podziału spółki przez wydzielenie jest to, że spółka dzielona nie otrzyma żadnego świadczenia wzajemnego w zamian za przenoszone składniki majątku na rzecz innej spółki, gdyż podział przez wydzielenie sprowadza się do tego, że to wspólnicy spółki dzielonej w zamian za aktywa tej spółki obejmują udziały w spółce przejmującej.
Istota sporu w sprawie niniejszej sprowadza się natomiast do kwestii, czy nawet przy braku ekwiwalentnego przeniesienia własności nieruchomości przy podziale skarżącej spółki przez wydzielenie można mówić o zbyciu nieruchomości, o którym mowa w przepisie art. 36 ust. 4 u.p.z.p.
Zdaniem Sądu orzekającego w składzie niniejszym, stanowisko organów jest niezasadne. Organ odwoławczy powołał się wyrok NSA z dnia 24 listopada 2016 r., sygn. akt II OSK 2502/15 oraz na uchwałę NSA z dnia 10 grudnia 2009 r., sygn. akt II OPS 3/09. Z orzeczeń tych jego zdaniem wynika, że "użyty w art. 36 ust. 4 u.p.z.p. termin "zbycie nieruchomości" obejmuje każdą czynność prawa cywilnego, na mocy której zmienia się właściciel lub użytkownik wieczysty tej nieruchomości, z wyłączeniem przypadku objętego przepisem art. 36 ust. 4a tej ustawy oraz przeniesienia własności na podstawie umowy darowizny na rzecz osoby bliskiej".
Tymczasem w powyższej uchwale wyraźnie wskazano, że wprawdzie zawężono jej tezę do darowizny uczynionej osobie bliskiej, ale uczyniono to tylko ze względu na zadane pytanie. W istocie chodzi bowiem o każdą darowiznę: "...opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem lub zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie można pobrać nie tylko w przypadku darowizny na rzecz osób bliskich, ale darowizny w ogóle".
Dalej zauważenia wymaga, że zarówno w powyższej uchwale jak i przytoczonym wyroku NSA, stwierdza się jednoznacznie, że opłata, o której mowa w art. 36 ust. 4 u.p.z.p. może być pobrana jedynie w przypadku zbycia nieruchomości mającego charakter ekwiwalentny (odpłatny), zaś "ustawodawca nowelizując ten przepis nie zrobił tego ze względu na zamiar objęcia opłatą planistyczną wszystkich przypadków zbycia nieruchomości, w tym pod tytułem darmym". W uchwale NSA poddał analizie również przepis art. 36 ust. 4a u.p.z.p. i stwierdził, że "przekazanie gospodarstwa rolnego w sytuacjach w nim opisanych następuje na zasadzie ekwiwalentności i dlatego stało się przedmiotem "ingerencji ustawodawcy, który w ramach polityki wspierania przekształceń strukturalnych polskiego rolnictwa zdecydowała się na zwolnienie z obowiązku uiszczania opłaty planistycznej także w tych przypadkach".
Jak więc z powyższego widać, w przywołanych przez organ odwoławczy orzeczeniach NSA jednoznacznie stanął na stanowisku, że opłatę, o której mowa w art. 36 ust. 4 u.p.z.p. można pobierać jedynie w sytuacji ekwiwalentnego (odpłatnego) zbycia nieruchomości, a w żadnym zaś razie w sytuacji zbycia nieodpłatnego. Tymczasem oba organy, a w szczególności organ odwoławczy, pomimo stwierdzenia, że "w orzecznictwie sądów administracyjnych przez zbycie nieruchomości w rozumieniu art. 36 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami (powinno być ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym), rozumie się odpłatną czynność prawną", w dalszych swoich wywodach twierdzi, że "w sprawie dotyczącej ustalenia opłaty planistycznej bez znaczenia jest, czy na skutek dokonanej czynności prawnej doszło do uzyskania korzyści przez zbywcę, istotne jest bowiem to, że nastąpiło zbycie nieruchomości, której wartość obiektywnie wzrosła wskutek przekwalifikowania w planie zagospodarowania przestrzennego".
Sąd orzekający w sprawie niniejszej nie podziela stanowiska organu odwoławczego, które zakotwiczone jest w poglądzie, że do sformułowania "zbycie nieruchomości" z art. 36 ust. 4 u.p.z.p. należy zastosować definicję z art. 4 pkt 3b u.g.n. Podkreślenia bowiem wymaga, że jak wskazano w cytowanej już uchwale NSA w sprawie II OPS 3/09, "Co prawda ustawodawca nowelizując, ustawą z dnia 28 listopada 2003 r. (Dz.U. Nr 141, poz. 1492 ze zm.), ustawę o gospodarce nieruchomościami oraz inne ustawy, w tym ustawę o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zdefiniował pojęcie "zbycie" nieruchomości jako dokonywanie czynności prawnych, na podstawie których następuje przeniesienie własności nieruchomości lub przeniesienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, albo oddanie jej w użytkowanie wieczyste, to jednak definicja ta znalazła się w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 2162, poz. 2603 ze zm.), konkretnie w jej art. 4 pkt 3b, a nie w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. I mimo że w art. 37 ust. 11 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym stanowi się, iż przepisy o gospodarce nieruchomościami stosuje się "w odniesieniu do zasad określenia wartości nieruchomości oraz zasad określania skutków finansowych uchwalenia lub zmiany planów miejscowych, a także w odniesieniu do osób uprawnionych do określania tych wartości i skutków finansowych", to nie można przyjąć, że odesłanie to znajduje zastosowanie w odniesieniu do definicji zbycia nieruchomości, na gruncie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Samo pojęcie "zbycie" nieruchomości nie mieści się bowiem ani w zasadach określania wartości nieruchomości, ani też w zasadach określania skutków finansowych uchwalenia lub zmiany planów miejscowych, zaś próba rozszerzającej wykładni w tym zakresie byłaby obarczona tą wadą, że prowadziłaby do niedopuszczalnego domniemania obowiązków publicznoprawnych, które mogą być ustanawiane jedynie w drodze jednoznacznej, nie budzącej wątpliwości podstawy materialnoprawnej. Jeżeli tak, to trzeba skonstatować, że ustawodawca, podobnie jak to uczynił w poprzednio obowiązującej ustawie o zagospodarowaniu przestrzennym z 1994 r. również na gruncie obowiązującej ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, nie definiuje pojęcia "zbycie" nieruchomości, pozostawiając je wykładni organów stosujących normy prawne w tym zakresie".
Reasumując, zdaniem Sądu zaskarżona decyzja oraz decyzją ją poprzedzająca podlegają uchyleniu, gdyż zasadny jest zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 36 ust. 4 u.p.z.p. poprzez jego niewłaściwą wykładnię i zastosowanie. Zasadny jest również zarzut dotyczący naruszenia art. 4 ust. 3b u.g.n. polegający na jego zastosowaniu w sprawie, mimo że nie powinien on mieć tego zastosowania. Powyższe naruszenia, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., miały wpływ na wynik sprawy.
Jako niezasadny natomiast należy uznać zarzut dotyczący naruszenia przepisu art. 529 § 1 pkt 4 k.s.h. Wprawdzie organ odwoławczy przepisu tego nie analizował, jednakże stojąc na stanowisku, że "przekazanie majątku przez spółkę dzieloną spółce wydzielonej nie powoduje po stronie spółki dzielonej żadnego przysporzenia majątkowego", przepis ten, w ocenie Sądu, zinterpretował prawidłowo.
Z kolei jako częściowo zasadne należy uznać zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 8 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienia zaskarżonych decyzji są nazbyt lakoniczne a nawet częściowo wewnętrznie sprzeczne. Z jednej bowiem strony organ odwoławczy przyjmuje, że przez zbycie nieruchomości w rozumieniu art. 36 ust. 4 u.p.z.p. rozumie się odpłatną czynność prawną i przywołuje na tę okoliczność orzeczenia NSA, a następnie dokonuje ich powierzchownej, a wręcz nieprawidłowej analizy, dochodząc do stanowiska odwrotnego, że przysporzenie majątkowe lub jego brak nie mają w tym względzie znaczenia. Powyższe naruszenie, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organy wezmą pod uwagę argumentację przedstawioną przez Sąd w niniejszym wyroku, a przy wydawaniu rozstrzygnięcia zobowiązane będą uwzględnić dokonaną wykładnię omawianych przepisów.
Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935). Na zasądzone koszty składają się wpis sądowy w kwocie 661 zł, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 3600 zł oraz opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI