II SA/Bk 1637/25

II SA/Bk 1637/25 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2025-12-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Anna Bartłomiejczuk /sprawozdawca/
Elżbieta Trykoszko /przewodniczący/
Marek Leszczyński
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 271 pkt 2, art. 282 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk (spr.), sędzia WSA Marek Leszczyński, Protokolant referent stażysta Emilia Jarząbska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi T. B. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie II SA/Bk 904/23 ze skargi T. B. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 27 października 2023 r. nr WOP.7721.122.2023.MW w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku rekreacji indywidualnej oddala skargę o wznowienie postępowania.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 7 marca 2023r. sygn. akt II SA/Bk 904/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę T. B. (dalej powoływany jako: "skarżący") na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 27 października 2023r. nr WOP.7721.122.2023.MW wydaną w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku rekreacji indywidualnej, samowolnie wybudowanego na działce nr [...], położonej w obrębie [...], gmina J.
W dniu 18 marca 2024r. ustanowiony w ramach prawa pomocy (postanowieniem referendarza sądowego z dnia 9 stycznia 2024r.) pełnomocnik skarżącego – adw. R. W. złożył wniosek o sporządzenie i doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem.
W dniu 9 maja 2024r. pełnomocnik z urzędu wniósł skargę kasacyjną od ww. wyroku. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału II WSA w Białymstoku z dnia 9 maja 2024r. wezwano pełnomocnika skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi poprzez: złożenie 11 brakujących odpisów skargi kasacyjnej oraz złożenie oświadczenia, czy strona wnosi o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, czy zrzeka się rozprawy, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej na podstawie art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wezwanie do usunięcia powyższych braków formalnych skargi kasacyjnej skierowano na wskazany przez pełnomocnika adres do doręczeń, jednakże korespondencja powróciła do sądu w dniu 5 czerwca 2024 r. z adnotacją: "zwrot, nie podjęto w terminie". Zarządzeniem sędziego z 5 czerwca 2024 r. przesyłkę złożono do akt ze skutkiem doręczenia.
Postanowieniem z dnia 13 czerwca 2024r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił powyższą skargę kasacyjną z uwagi na fakt, że pełnomocnik skarżącego nie uzupełnił w wyznaczonym terminie jej braków formalnych.
W dniu 11 lipca 2024r. pełnomocnik skarżącego wniósł zażalenie na postanowienie Sądu o odrzuceniu skargi kasacyjnej oraz złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny prawomocnym postanowieniem z dnia 16 października 2024r. sygn. akt II OZ 555/24 oddalił zażalenie na postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 13 czerwca 2024r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 7 listopada 2024r. odmówił przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej przyjmując, że pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminu, nie podważył bowiem prawidłowości doręczenia przesyłki sądowej zawierającej wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej.
Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2024r. referendarz sądowy odmówił przyznania adwokatowi R. W. wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w zakresie sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej.
Wobec nieskutecznego wniesienia skargi kasacyjnej, wyrok WSA z dnia 7 marca 2024r. stał się prawomocny od dnia 16 października 2024 r.
Pismem z dnia 26 maja 2025r. K. B. – ojciec skarżącego i jego pełnomocnik zwrócił się do z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Białymstoku argumentując, że przed wojewódzkim sądem administracyjnym w Białymstoku przydzielony został skarżącemu obrońca z urzędu. Okręgowa Rada Adwokacka w Białymstoku wyznaczyła mec. R. W. Na wyrok wydany przez WSA mec. R. W. złożył kasację do Naczelnego Sądu Administracyjnego, której WSA nie przesłał z uwagi na potrzebę uzupełnienia braków. Wyjaśnił, że w trakcie procedur mec. R. W. poinformował go, że sprawa przed NSA odbyła się w trybie zaocznym i utrzymano wyrok WSA w Białymstoku w mocy, tymczasem jak ustalił, sprawa przed NSA faktycznie się nie odbyła. Powołując się na te okoliczności wniósł o przywrócenie terminu, gdyż pełnomocnik nie wypełnił obowiązków co potwierdziła rada adwokacka.
Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II z dnia 10 czerwca 2025r. poinformowano K. B., że wniosek a "wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej" z dnia 26 maja 2025r. został pozostawiony w aktach bez nadawania biegu albowiem prawomocnym postanowieniem z 7 listopada 2024r. został oddalony wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej odrzuconej prawomocnym postanowieniem z 13 czerwca 2024r. Postępowanie w sprawie niniejszej jest prawomocnie zakończone. Niedopełnienie zaś obowiązków przez pełnomocnika z urzędu - adw. R. W. nie stanowi okoliczności pozwalającej na uruchomienie ponownej procedury sądowoadministracyjnej w sprawie.
W dniu 24 września 2025r. Skarżący T. B. wniósł o wznowienie postępowania sądowego w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 904/23 zakończonej prawomocnym wyrokiem z dnia 7 marca 2024r. na podstawie art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi żądając uchylenia tego wyroku oraz rozpoznania sprawy i uchylenia tego wyroku. W uzasadnieniu złożonej skargi skarżący wskazał, że sąd ustanowił mu pełnomocnika z urzędu adwokata R. W., który na etapie postępowania sądowego miał bronić jego praw. Powołany obrońca z urzędu nie dopełnił jednak swoich obowiązków, gdyż wniesiona przez niego skarga kasacyjna okazała się nieskuteczna, a wskazane braki formalne kasacji nie zostały przez niego uzupełnione. W tenże sposób został pozbawiony prawa do obrony i uczciwego procesu. Dodatkowo wyjaśnił, że o zaistniałej sytuacji procesowej dowiedział się dopiero w dniu 28 lipca 2025r., kiedy przyjechał do Polski w celu osiedlenia się i pełnomocnik przekazał mu akta sprawy.
W odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku wniósł o jej odrzucenie ewentualnie oddalenie wskazując, że nieuzasadnione jest powoływanie się skarżącego na w/w przepisy dotyczące wznowienia w sytuacji, gdy strona miała ustanowionego profesjonalnego pełnomocnika- adwokata z urzędu, co oznacza, że była należycie reprezentowana. Zdaniem organu okoliczność, iż wywiedziona skarga kasacyjna posiadała braki formalne, które nie zostały terminowo uzupełnione oznacza, że działania pełnomocnika były nieskuteczne, jednakże samo doręczenie wezwania pod wskazany adres pełnomocnika, WSA w Białymstoku uznał za dokonane (tzw. fikcja doręczenia przy awizacji, patrz: str. 2 uzasadnienia postanowienia WSA w Białymstoku z dn. 13.06.2024r. II SA/Bk 904/23 o odrzuceniu skargi kasacyjnej). Na powyższe postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej zażalenie wniósł adw. R. W., jednakże postanowieniem z dn. 16 października 2024r. II OZ 555/24 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, nie podzielając argumentacji w nim zawartej. W odrębnym postępowaniu po rozpatrzeniu w dniu 7 listopada 2024r. wniosku pełnomocnika skarżącego o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej - WSA w Białymstoku odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. W tych okolicznościach, zdaniem organu, brak jest podstaw prawnych by ponownie procedować w analizowanej sprawie.
Dodatkowo organ zwrócił uwagę na niedotrzymanie przez stronę 3-miesięcznego terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, określonego w art. 277 p.p.s.a. W tym zakresie podkreślił, że skarżący na każdym z etapów postępowania działał przez pełnomocnika, tj. na etapie przed WSA w Białymstoku stronę reprezentował K. B. (ojciec skarżącego), a na etapie skargi kasacyjnej ustanowiony z urzędu adwokat- R. W. Wszystkie rozstrzygnięcia były doręczane przez Sądy stronie lub jej pełnomocnikowi- zależnie od wskazanego układu personalnego. Zdaniem organu nie można zatem przyjąć za wiarygodne oświadczenia skarżącego, że dopiero 28 lipca 2025r. po powrocie do Polski celem osiedlenia się, dowiedział się on o zaistniałej sytuacji. Świadczyłoby to o małej dbałości o własne sprawy i nie interesowaniu się sytuacją na bieżąco, pomimo, że rozstrzygnięcia sądowe zapadły w roku 2024. Przedmiotowy wniosek strona złożyła natomiast dopiero 24 września 2025r., a zatem 1,5 roku po zapadnięciu orzeczenia w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga o wznowienie postępowania nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że skarga o wznowienie postępowania nie stanowi alternatywy dla zwykłego środka odwoławczego służącego usunięciu istniejącej wadliwości postępowania, lecz jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, ponieważ zmierza do obalenia prawomocnego orzeczenia sądu kończącego postępowanie. Z tej przyczyny skarga jest oparta na wąsko określonych podstawach, które należy interpretować ściśle.
Podstawy skargi o wznowienie postępowania wymienione zostały taksatywnie w przepisach art. 271-273 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a."). Tym samym niedopuszczalna jest dowolność w zastosowaniu tej instytucji, a także rozszerzająca interpretacja przesłanek wznowienia postępowania.
Skarga o wznowienie postępowania podlega w pierwszej kolejności badaniu formalnemu, pod kątem tego, czy jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej przesłance. Badanie to sąd przeprowadza zarówno wstępnie, na posiedzeniu niejawnym (art. 280 § 1 p.p.s.a.), jak i ponownie, na rozprawie (art. 281 p.p.s.a.). Dopiero stwierdzenie, że skarga o wznowienie postępowania spełnia wymogi formalne oraz została wniesione w terminie, upoważnia sąd do jej merytorycznego rozpoznania, przy czym stosownie do art. 282 § 1 p.p.s.a. sąd wówczas rozpoznaje sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia. Przedmiotem wznowionego postępowania jest zaś ocena wpływu wskazanej przez stronę skarżącą podstawy wznowienia na treść poprzedniego rozstrzygnięcia.
W ocenie sądu w niniejszej sprawie nie było podstaw do odrzucenia skargi o wznowienie postępowania, czego w pierwszej kolejności domagał się organ, ponieważ skarżący powołał ustawową przesłankę wznowieniową oraz zachował termin do wniesienia przedmiotowej skargi.
Odnośnie zachowania terminu do wniesienia skargi wyjaśnić trzeba, że zgodnie z art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. W przypadku podanej przez skarżącego podstawy wznowienia, bieg terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania rozpoczął się zatem od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w sprawie o sygnaturze II SA/Bk 904/23 wyroku z dnia 7 marca 2024r., oddalającego jego skargę. Skarżący jako dzień ten wskazał 28 lipca 2024r., kiedy to – jak wyjaśnił – przyjechał do Polski w celu osiedlenia i uzyskał od pełnomocnika akta sprawy, z których dowiedział się o zaistniałej sytuacji prawnej. Wobec braku jakichkolwiek podstaw do zakwestionowania tego twierdzenia, sąd uznał, że skarżący wnosząc skargę o wznowienie postępowania w dniu 24 września 2024r., zachował ustawowy termin do dokonania tej czynności.
W rozpoznawanej sprawie jako podstawę wznowieniową skarżący powołał art. 271 pkt 2 p.p.s.a. odwołując się do przesłanki braku należytej reprezentacji strony. Zgodnie art. 271 pkt 2 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności: jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowej.
Przechodząc do merytorycznej oceny skargi pod kątem powołanej podstawy wznowienia postępowania, stwierdzić trzeba, że wbrew argumentom skarżącego podstawa ta nie zaistniała w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem z dnia 7 marca 2024r. sygn. akt II SA/Bk 904/23.
Przypomnieć należy, że podstawę braku należytej reprezentacji skarżący oparł na zarzutach względem sposobu działania adwokata R. W., który został ustanowiony pełnomocnikiem skarżącego w sprawie II SA/Bk 904/23 w ramach prawa pomocy podkreślając, że wyznaczony pełnomocnik miał bronić jego praw, a nie dopełnił swoich obowiązków i wywiedziona przez niego skarga kasacyjna z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych została odrzucona.
W sprawie bezsporne jest, że na mocy postanowienia referendarza sądowego z dnia 9 stycznia 2024r. skarżącemu ustanowiono pełnomocnika z urzędu w postaci adwokata R. W., który złożył wniosek o sporządzenie i doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem, natomiast złożona przez niego skarga kasacyjna – uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych - została odrzucona postanowieniem z dnia 13 czerwca 2024r.
Istota sporu w sprawie niniejszej sprowadza się zatem do rozstrzygnięcia, czy zaniechanie pełnomocnika strony, który nie złożył skutecznie skargi kasacyjnej od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, oznacza, że strona nie była należycie reprezentowana w postępowaniu przed sądem administracyjnym, na co wskazuje skarżący w skardze o wznowienie. W ocenie sądu zaniechanie pełnomocnika skarżącego, który nie złożył skutecznie skargi kasacyjnej od wyroku tut. Sądu z dnia 7 marca 2024r. nie oznacza w żadnej mierze, że strona nie była należycie reprezentowana w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Podkreślić bowiem należy, że niewłaściwe reprezentowanie interesów strony przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika procesowego nie jest tożsame z brakiem należytej reprezentacji w rozumieniu art. 271 pkt 2 p.p.s.a. i nie może stanowić ustawowej podstawy wznowienia postępowania. Skarżącemu przyznano bowiem prawo do nieopłaconej pomocy prawnej poprzez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika.
Brak natomiast należytej reprezentacji nie jest tożsamy z niedopełnianiem przez pełnomocnika obowiązków w postępowaniu sądowym. Tak więc nienależyte reprezentowanie nie dotyczy sytuacji, w której za stronę działa prawidłowo ustanowiony pełnomocnik, nawet wtedy, gdy swoje obowiązki wykonuje on w sposób, który prowadzi do negatywnych dla reprezentowanej strony skutków. Kwestia powyższa była przedmiotem szerokiej analizy w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który konsekwentnie wskazuje, że niewłaściwe reprezentowanie interesów strony przez ustanowionego pełnomocnika procesowego nie jest tożsame z brakiem należytej reprezentacji w rozumieniu art. 271 pkt 2 p.p.s.a. i nie może stanowić ustawowej podstawy wznowienia postępowania. Brak należytej reprezentacji, o której mowa w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której strona w ogóle pozbawiona zostałaby właściwej reprezentacji przed sądem administracyjnym. Omawiana przyczyna wznowienia nie dotyczy natomiast sposobu występowania w charakterze pełnomocnika procesowego (tak m.in. NSA w wyrokach z dnia 16 maja 2023 r., sygn. akt I GSK 808/19, z dnia 5 stycznia 2022 r., sygn. akt I GSK 1928/18, oba dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, "CBOSA"). Jest to pogląd ugruntowany i niekwestionowany w orzecznictwie, który sąd w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela.
Jak wynika z powyższego nienależyte reprezentowanie nie dotyczy sytuacji, w której za stronę działa prawidłowo ustanowiony pełnomocnik, nawet wtedy, gdy swoje obowiązki wykonuje w sposób, który prowadzi – tak jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie - do negatywnych skutków dla reprezentowanej strony. Prezentowany zaś przez skarżącego w skardze o wznowienie postępowania punkt widzenia może co najwyżej nawiązywać do potocznego rozumienia "nienależytej reprezentacji", jednak w języku prawnym ugruntowane jest stanowisko, że chodzi o przypadki braku lub wadliwego umocowania osoby, która miała być pełnomocnikiem, nie zaś o brak skutecznego działania w procesie prawidłowo ustanowionego pełnomocnika (tak też: WSA w Lublinie w wyroku z dnia 22 lipca 2020r., II SA/Lu 14/20, CBOSA).
W niniejszej sprawie bezsporne natomiast pozostaje, że adwokat R. W. został prawidłowo ustanowiony pełnomocnikiem skarżącego. Jak wynika z akt sprawy, został on wyznaczona do tej funkcji przez Okręgową Radę Adwokacką w Białymstoku na podstawie prawomocnego postanowienia referendarza sądowego WSA w Białymstoku z dnia 9 stycznia 2024r., którym uwzględniono wniosek skarżącego z dnia 27 listopada 2023r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Fakt zaś wyznaczenia pełnomocnika w osobie ww. adwokata w ramach prawa pomocy jest równoznaczny z udzieleniem mu pełnomocnictwa (art. 244 § 2 p.p.s.a.). Zastrzeżenia zatem skarżącego jako mocodawcy do sposobu wypełniania obowiązków przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu nie mogą być przedmiotem oceny sądu administracyjnego. Relacje te podlegają przede wszystkim aktom określającym zasady etyki, a niewłaściwe wypełnianie obowiązków przez pełnomocnika może stać się przyczyną wystąpienia mocodawcy do właściwego organu samorządu zawodowego względnie podnoszenia roszczeń odszkodowawczych wobec samego pełnomocnika.
Z podanych wyżej względów skargę o wznowienie postępowania należało oddalić, o czym sąd orzekł na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a.