II SA/BK 157/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2023-04-27
NSAinneWysokawsa
ochrona zwierzątodebranie zwierzątpostępowanie administracyjnezawieszenie postępowaniawznowienie postępowaniak.p.a.sąd administracyjnyzwierzęta gospodarskieznęcanie nad zwierzętami

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego w sprawie odebrania zwierząt, uznając je za zasadne do czasu rozstrzygnięcia skargi kasacyjnej.

Skarżący J. B. zaskarżył postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego o zawieszeniu postępowania administracyjnego w sprawie czasowego odebrania zwierząt. Postępowanie to zostało wznowione na podstawie zarzutu karnego dotyczącego znęcania się nad zwierzętami. Kolegium zawiesiło postępowanie, uznając, że rozstrzygnięcie zależy od wyników postępowania sądowoadministracyjnego, a nie karnego. Sąd administracyjny uznał, że choć uzasadnienie Kolegium było częściowo błędne, samo postanowienie o zawieszeniu było zasadne do czasu prawomocnego zakończenia postępowania przed NSA.

Sprawa dotyczyła skargi J. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku, które utrzymało w mocy postanowienie o zawieszeniu wznowionego postępowania administracyjnego w sprawie czasowego odebrania zwierząt. Postępowanie to zostało wznowione na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. z uwagi na postawienie skarżącemu zarzutu karnego dotyczącego znęcania się nad zwierzętami. Kolegium pierwotnie zawiesiło postępowanie wznowieniowe na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. do czasu rozstrzygnięcia skargi kasacyjnej od wyroku WSA oddalającego skargę na decyzję o odebraniu zwierząt. Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego i procesowego, twierdząc, że zawieszenie powinno nastąpić do czasu rozstrzygnięcia postępowania karnego, a nie sądowoadministracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę, uznając, że postanowienie o zawieszeniu było zasadne. Sąd wyjaśnił, że choć wyrok WSA w sprawie II SA/Bk 834/21 nie dotyczył wszystkich odebranych zwierząt, a zarzut karny obejmował tylko część z nich, to jednak istniało zagadnienie wstępne (prejudycjalne) w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., którego rozstrzygnięcie przez Naczelny Sąd Administracyjny było niezbędne do dalszego prowadzenia postępowania wznowieniowego. Sąd powołał się na uchwałę NSA II GPS 1/17, zgodnie z którą organ administracji publicznej jest zobowiązany zawiesić postępowanie wznawiane lub zmieniane w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego do czasu jego prawomocnego zakończenia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, organ administracji publicznej jest zobowiązany zawiesić postępowanie wznawiane na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego, nawet jeśli rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zależy od wyników postępowania karnego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że istnieje zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., którego rozstrzygnięcie przez Naczelny Sąd Administracyjny jest niezbędne do dalszego prowadzenia postępowania wznowieniowego. Powołano się na uchwałę NSA II GPS 1/17, która nakazuje zawieszenie postępowania administracyjnego w toku postępowania sądowoadministracyjnego do czasu jego prawomocnego zakończenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

k.p.a. art. 97 § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W przypadku, gdy postępowanie administracyjne jest wznawiane lub zmieniane w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego, organ jest zobowiązany zawiesić postępowanie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego.

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 5

Kodeks postępowania administracyjnego

W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

u.o.z. art. 7 § ust. 1 pkt 2 i ust. 3

Ustawa o ochronie zwierząt

Podstawa prawna decyzji o czasowym odebraniu zwierząt w trybie interwencyjnym z powodu zagrożenia zdrowia lub życia zwierzęcia.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.o.z. art. 7 § ust. 6

Ustawa o ochronie zwierząt

Zwierzę odebrane w trybie interwencyjnym podlega zwrotowi, jeżeli sąd nie orzeknie przepadku zwierzęcia lub postępowanie karne zostanie umorzone.

k.p.c. art. 4171 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy odszkodowania za niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy władzy.

k.p.k. art. 8 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy związania wyroku sądu karnego innymi sądami i organami.

k.p.k. art. 8 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy wiążącego charakteru orzeczeń sądów administracyjnych dla sądu karnego.

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Istnienie zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., którego rozstrzygnięcie przez NSA jest niezbędne do dalszego prowadzenia postępowania wznowieniowego. Organ administracji publicznej jest zobowiązany zawiesić postępowanie wznawiane do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego (uchwała NSA II GPS 1/17).

Odrzucone argumenty

Zarzut skarżącego, że zawieszenie postępowania powinno nastąpić do czasu zakończenia postępowania karnego, a nie sądowoadministracyjnego. Zarzut skarżącego o błędnym ustaleniu przez Kolegium, że wyrok WSA dotyczył wszystkich odebranych zwierząt.

Godne uwagi sformułowania

organ administracji publicznej obowiązany jest zawiesić to postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego istotnym elementem zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. jest istnienie ścisłej zależności (związku przyczynowego) pomiędzy uprzednim rozstrzygnięciem a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji brak jej uprzedniego rozstrzygnięcia wyklucza każde, to jest zarówno pozytywne, jak i negatywne dla strony zakończenie postępowania administracyjnego

Skład orzekający

Elżbieta Lemańska

przewodniczący sprawozdawca

Marta Joanna Czubkowska

członek

Małgorzata Roleder

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w kontekście zawieszenia postępowania administracyjnego w toku postępowania sądowoadministracyjnego, zwłaszcza w sprawach dotyczących odebrania zwierząt i powiązanych postępowań karnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy postępowanie administracyjne jest wznawiane w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego, a rozstrzygnięcie zależy od wyników tego postępowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy interesującego zagadnienia proceduralnego związanego z odebraniem zwierząt i jego powiązaniami z postępowaniem karnym. Pokazuje złożoność relacji między różnymi rodzajami postępowań.

Czy postępowanie karne decyduje o losie odebranych zwierząt? Sąd wyjaśnia, kiedy zawiesić postępowanie administracyjne.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bk 157/23 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2023-04-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Elżbieta Lemańska /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Roleder
Marta Joanna Czubkowska
Symbol z opisem
6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Małgorzata Roleder, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 kwietnia 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 23 stycznia 2023 r. nr 408.17/F-23/VI/23 w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie o czasowe odebranie zwierząt oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 23 stycznia 2023 r. znak 408.17/F-23/VI/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku utrzymało w mocy własne postanowienie z 10 stycznia 2023 r. znak 408.90/zp/F-2/7/2022 o zawieszeniu wznowionego postępowania, dotyczącego ostatecznej decyzji ww. Kolegium z 7 września 2021 r. znak 408.131/F-2/7/2021 wydanej w przedmiocie odebrania zwierząt.
Postanowienia wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Decyzją Burmistrza Sokółki z 12 sierpnia 2021 r. nr GR.K.6140.8.2021.JS czasowo odebrano J. B. jedenaście sztuk bydła umieszczając je w gospodarstwie rolnym wskazanym przez organ.
Decyzją z 7 września 2021 r. nr 408.131/F-2/7/2021 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Wyrokiem z 10 lutego 2022 r. w sprawie sygn. akt II SA/Bk 834/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę J. B. od ww. decyzji Kolegium. Skarżący złożył skargę kasacyjną, którą zarejestrowano w Naczelnym Sądzie Administracyjnym pod sygnaturą I OSK 1293/22 i oczekuje ona na rozpoznanie.
W piśmie z 11 października 2021 r. (data pisma i jego wpływu do Urzędu Miejskiego w Sokółce) J. B. wystąpił o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Burmistrza Sokółki z 12 sierpnia 2021 r. Jako podstawę wznowienia wskazał art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a. Wyjaśnił, że 4 października 2021 r. przedstawiono mu zarzut w sprawie karnej dotyczący znęcania się nad zwierzętami. Znęcanie miało polegać na trzymaniu pięciu krów w budynku w warunkach szczegółowo opisanych w zarzucie i jednej krowy przywiązanej na zewnątrz budynku. Wnioskodawca wskazał, że skoro zarzut karny dotyczy sześciu krów, a decyzja o odebraniu zwierząt dotyczyła jedenastu ich sztuk, to okazała się fałszywa opinia Powiatowego Lekarza Weterynarii, na podstawie której doszło do odebrania jedenastu sztuk tych zwierząt (jak doprecyzował, nie znęcał się zatem nad pozostałymi zwierzętami pozostającymi na pastwisku).
Postanowieniem z 30 czerwca 2022 r. znak 408.90/F-2/7/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wznowiło postępowanie zakończone ostateczną decyzją o odebraniu zwierząt, odmówiło wznowienia tego postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., a także wezwało J. B. do przedłożenia informacji wskazujących, w zakresie których konkretnie dowodów i jakiej ich treści dostrzega on podstawę wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
W piśmie z 19 lipca 2022 r. wnioskodawca wyjaśnił, że wezwanie jest bezpodstawne. Zwierzęta zostały mu odebrane jako dowody przestępstwa znęcania się, na podstawie informacji Powiatowego Lekarza Weterynarii (co wynika z decyzji Burmistrza z 12 sierpnia 2021 r.). Informacja ta okazała się jednak fałszywa. Strona szczegółowo opisała swoje stanowisko w sprawie. Do pisma załączyła postanowienie o umorzeniu śledztwa w sprawie Ds.769.2021, dwa załączniki do protokołu kontroli nr 36/2017 "Lista kontrolna – SPIWET – gospodarstwo, w którym utrzymuje się zwierzęta (BYDŁO)". W tekście pisma powołała się także na sprawy prowadzone pod sygnaturami II K 476/21 i II K 286/22.
Kolegium podjęło próbę dostępu do akt wymienionych w piśmie strony, jednak częściowo bezskutecznie. Następnie wezwało ponownie J. B. do wskazania, które konkretnie dowody z tych akt stanowią – w jego ocenie – o wystąpieniu podstawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. (pismo z 19 października 2022 r.)
W piśmie z 26 października 2022 r. J. B. wyjaśnił, że ostatecznymi decyzjami zwierzęta zostały mu odebrane na czas trwania postępowania karnego; podstawą faktyczną odebrania zwierząt była opinia Powiatowego Lekarza Weterynarii z 23 lipca 2021 r.; w dacie odebrania zwierząt toczyło się już wobec niego postępowanie prokuratorskie o znęcanie się nad zwierzętami trzymanymi na pastwisku (zarejestrowane później w Sądzie Rejonowym w Sokółce pod sygnaturą II K 476/21); wobec tego nowe postępowanie prokuratorskie dotyczyło już wyłącznie zwierząt w budynkach (II K 286/22); następnie prokurator i organ niezasadnie zmodyfikowali przedmioty tego postępowania; wszystkie czynności kontrolne przeprowadzono pod nieobecność jego jako właściciela zwierząt. W związku z tym wskazał, że dowodami i kontrdowodami są zeznania świadków, opinia lekarza weterynarii, protokoły rozpraw, jego wyjaśnienia – na okoliczności niewystąpienia przestępstwa znęcania się, składania fałszywych zeznań przez świadków oskarżenia, zmuszenia go do trzymania zwierząt w niewłaściwych warunkach.
W tych okolicznościach postanowieniem z 10 stycznia 2023 r. Kolegium zawiesiło wznowione postępowanie administracyjne na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. - do czasu rozstrzygnięcia skargi kasacyjnej od wyroku z 10 lutego 2022 r. w sprawie II SA/Bk 834/21 oddalającego skargę J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z 7 września 2021 r. utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Sokółki z 12 sierpnia 2021 r. o czasowym odebraniu jedenastu sztuk bydła i czasowym umieszczeniu ich w gospodarstwie rolnym wskazanym przez organ. Zdaniem Kolegium, wydanie decyzji w postępowaniu wznowionym zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd administracyjny. Kolegium powołało się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 czerwca 2017 r. o sygnaturze II GPS 1/17, zgodnie z którą w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego można wszcząć postępowanie administracyjne w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania w sprawie kontrolowanego przez sąd rozstrzygnięcia, jednakże organ administracji publicznej obowiązany jest zawiesić to postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego.
Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy złożył J. B. Wskazał, że zaskarża postanowienie Kolegium w całości oraz odrębnie samo jego uzasadnienie. Zarzucił naruszenie:
1) prawa materialnego w postaci art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. przez nieprawidłowe zastosowanie, bowiem rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego zależy od sądu karnego a nie administracyjnego, gdyż sporna decyzja jest oparta o zarzut dopuszczenia się przez właściciela zwierząt czynu znęcania się nad zwierzętami (zarzut dotyczy sentencji postanowienia);
2) przepisów postępowania, tj. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na treść dalszego postępowania, bowiem z uzasadnienia postanowienia wynika, że "zwierzęta nie zostaną zwrócone po zakończeniu postępowania karnego, a przed zakończeniem postępowania egzekucyjnego decyzji obciążających kosztami zastępczego utrzymania zwierząt, a wydanych po dacie wznowienia postępowania (zarzut dotyczy uzasadnienia postanowienia)".
Wniósł o "uchylenie zaskarżonego postanowienia w części odnoszącej się do aktu odebrania zwierząt z pastwiska to jest w części nieobjętej wyrokiem WSA w Białymstoku z dnia 10 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Bk 834/21, a tym samym i nieobjętych skargą kasacyjną; - zmianę zaskarżonego postanowienia przez nadanie mu następującego brzmienia: "zawiesić postępowanie administracyjne do czasu prawomocnego zakończenia postępowań karnych prowadzonych przeciwko J. B. przez Prokuraturę Rejonową w Sokółce o sygn. akt PR Ds. 985.2021 oraz Sąd Rejonowy w Sokółce o sygn. akt IIK 476/21".
Uzasadniając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy J. B. wskazał, że umknęło uwadze Kolegium, iż decyzje administracyjne o odebraniu zwierząt zostały zaskarżone tylko w części do sądu administracyjnego, a zatem skarga kasacyjna dotyczy również tylko części zwierząt. Niemożność ustalenia - wskutek popełnionych błędów - których konkretnie zwierząt dotyczy wyrok WSA w Białymstoku nie uprawnia SKO do zawieszenia postępowania. Zdaniem strony, we wznowionym postępowaniu należy ustalić odnośnie których zwierząt decyzja o ich odebraniu jest ostateczna i prawomocna. W sprawie odebranych zwierząt toczą się dwa postępowania karne: przygotowawcze i sądowe. Ostatecznie o losach zwierząt zadecyduje sąd karny. W sprawie II K 476/21 zapadł już korzystny, nieprawomocny wyrok uwalniający go od zarzutu znęcania się nad zwierzętami. Natomiast postępowanie przygotowawcze jeszcze nie zakończyło się wniesieniem aktu oskarżenia. Skoro uznano, że J. B. nie znęcał się zimą nad zwierzętami trzymanymi pod gołym niebem po zakończeniu sezonu pastwiskowego, to tym bardziej trudno uznać, iż zapadnie wyrok skazujący za znęcanie się nad zwierzętami latem czy też w budynkach. Dlatego należy uznać, że Kolegium nadużyło art. 97 §1 pkt 4 k.p.a. zawieszając postępowanie. Stąd, jak wskazał, "zaskarżając zarówno sentencję (rozstrzygnięcie) i samo uzasadnienie oraz nie negując potrzeby zawieszenia postępowania w całości - należało wnosić jak we wnioskach".
Zaskarżonym postanowieniem z 23 stycznia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku utrzymało w mocy własne postanowienie z 10 stycznia 2023 r. stwierdzając, że istnieje podstawa do zawieszenia wznowionego postępowania. Wyjaśniło, że pojęcie "zagadnienia wstępnego", z uwagi na które doszło do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., należy rozumieć jako kwestię bez rozstrzygnięcia której nie jest możliwe wydanie orzeczenia merytorycznego. Musi więc istnieć związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym, aby zawieszenie na ww. podstawie było uzasadnione. Kolegium również wyjaśniło, że choć wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie stanowi podstawy do odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania zakończonych zaskarżoną decyzją lub postanowieniem, to jednak organ - na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. - jest w takim przypadku zobowiązany do zawieszenia postępowania aż do prawomocnego zakończenia postępowania przed sądem administracyjnym. Załatwienie sprawy i wydanie rozstrzygnięcia przez organ będzie bowiem możliwe dopiero po wydaniu przez sąd prawomocnego orzeczenia.
Odnosząc powyższe do okoliczności przedmiotowej sprawy Kolegium wskazało, że skoro w sprawie dotyczącej wznowienia postępowania zakończonego decyzją Kolegium z 7 września 2021 r. toczy się postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, to organ nie miał innego wyjścia jak postępowanie wznowieniowe zawiesić do czasu wydania wyroku przez NSA. Także wyjaśniło, że nie była podstawą zawieszenia opisywana przez stronę okoliczność prowadzenia postępowania karnego a okoliczność prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego. Zdaniem też Kolegium, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku dotyczy czasowego odebrania jedenastu sztuk bydła: 5 krów, 5 byczków, 1 jałówki i czasowego umieszczenia ich w gospodarstwie rolnym wskazanym przez Burmistrza, a zatem wszystkich tych zwierząt, o których mowa w skarżonym postanowieniu będącym przedmiotem rozstrzygania.
Skargę na powyższe postanowienie złożył do sądu administracyjnego J. B. Zaskarżył je w całości i zarzucił:
- błąd w ustaleniach faktycznych, który miał wpływ na treść rozstrzygnięcia, polegający na pominięciu wniosków strony o częściowe uchylenie poprzedniego postanowienia oraz częściową zmianę przez błędne uznanie, że strona żąda odwieszenia postępowania przez uchylenie postanowienia o jego zawieszeniu;
- naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 97 §1 pkt 4 k.p.a., w sposób mający wpływ na treść orzeczenia, a polegający na błędnym zdefiniowaniu zagadnienia wstępnego, bowiem w tej sprawie istniała zawiłość sporu wynikła z faktu, że zwrot zwierząt jako niesłusznie odebranych zależy zarówno od wyroków sądów administracyjnych, jak i sądów karnych, stąd też przy definiowaniu zagadnienia wstępnego należało uwzględnić treść art. 8 k.p.k. i ustalić: kiedy wyrok sądu karnego wiąże inne sądy i organy (art. 8 §1 k.p.k.), a kiedy orzeczenie sądów administracyjnych jako kształtujące prawo lub stosunek prawny jest wiążące dla sądu karnego (art. 8 § 2 k.p.k.) - w tej mierze uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie zawiera żadnych rozważań.
Wniósł przede wszystkim o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz dokonanie korekty orzeczniczej postanowienia poprzedzającego, w sposób wskazany we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy - czyli utrzymanie zawieszenia postępowania co do zasady oraz w części dotyczącej sześciu sztuk bydła objętych prokuratorskim postanowieniem o przedstawieniu zarzutów.
Skarżący przedstawił sposób rozumienia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. akcentując, że w przepisie tym chodzi o zagadnienie prawne, bez rozstrzygnięcia którego nie jest możliwe wydanie orzeczenia w sprawie głównej. W jego ocenie, zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia skargi kasacyjnej w sprawie decyzji o odebraniu zwierząt wydaje się nieprawidłowe, ponieważ:
- oddalenie skargi kasacyjnej nie spowoduje, że postępowanie wznowieniowe stanie się bezprzedmiotowe, zaś uwzględnienie skargi kasacyjnej nie spowoduje, że nastąpi automatycznie zwrot odebranych zwierząt, między innymi z tego powodu, że odebrano je w trybie interwencyjnym a nie zwykłym - na podstawie decyzji;
- błędne zawieszenie postępowania do czasu wydania wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny jest tym bardziej zasadne, że skargą kasacyjną objęto tylko część odebranych zwierząt (w trybie interwencyjnym) a tym samym i część decyzji deklaratoryjnej orzekającej o oficjalnym odebraniu zwierząt.
- natomiast bez wyroku sądu karnego orzekającego co do winy lub niewinności właściciela zwierząt nie jest możliwe wydanie jakiejkolwiek decyzji rozstrzygającej pozytywnie lub negatywnie w postępowaniu wznowieniowym, bowiem to sąd karny przesądzi o tym czy oskarżony ma prawo w ogóle posiadać zwierzęta (te, które odebrano i te, które ewentualnie zamierzałby kupić w trakcie procesu karnego lub po wydaniu wyroków), nawet jeżeli zapewni im właściwe warunki bytowania;
- sprawa karna zaistniała w trakcie trwania postępowania administracyjnego w sprawie odebrania zwierząt, natomiast tę sprawę wznowieniową wszczęto w trakcie trwania postępowania sądowego przed sądami administracyjnymi i to postępowanie sądowoadministracyjne powinno być prawidłowo zawieszone do czasu rozstrzygnięcia postępowania wznowionego, a w przypadku wyeliminowania decyzji administracyjnej o odebraniu zwierząt w tym trybie, postępowanie sądowe powinno być umorzone - co wynika z treści art. 4171 § 2 Kodeksu cywilnego (dla celów odszkodowawczych wystarczy prejudykat eliminujący z obrotu prawnego decyzję wywołującą szkodę).
W ocenie skarżącego, stanowisko SKO jest oczywiście wadliwe jako dotknięte błędem co do stanowiska strony. Strona też widzi potrzebę zawieszenia postępowania, ale do czasu zakończenia sprawy karnej a nie sprawy sądowoadministracyjnej oraz w zakresie zwierząt objętych aktem oskarżenia. W pozostałym zakresie zwierzęta powinny być formalnie zwrócone i przejęte przez organ jako zapłata długu publicznego - kosztów utrzymania zwierząt, bowiem w dalszym ciągu nie wiadomo czy oskarżony może nabywać nowe zwierzęta.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Zdaniem organu, skarżący myli się wskazując, iż postępowanie sądowe nie dotyczy wszystkich zwierząt, o których mowa w postanowieniu. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (skarżony kasacyjnie) dotyczy czasowego odebrania jedenastu sztuk bydła: 5 krów, 5 byczków, 1 jałówki i czasowego umieszczenia ich w gospodarstwie rolnym wskazanym przez Burmistrza, a zatem wszystkich tych zwierząt, o których mowa w skarżonym postanowieniu będącym przedmiotem rozstrzygania. Zawieszenie dotyczy zatem sprawy administracyjnej w zakresie tylko tych wymienionych zwierząt.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga podlega oddaleniu, bowiem mimo częściowo błędnego uzasadnienia zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Prawidłowo przedstawili sposób rozumienia tego przepisu zarówno organ jak i skarżący. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwaliło się stanowisko, zgodnie z którym zagadnieniem wstępnym jest określona w przepisach prawa materialnego przesłanka wydania decyzji administracyjnej, której rozstrzygnięcie wykracza poza kompetencje organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie. Istotnym elementem zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. jest istnienie ścisłej zależności (związku przyczynowego) pomiędzy uprzednim rozstrzygnięciem a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. Istota kwestii prejudycjalnej wyraża się więc w tym, że brak jej uprzedniego rozstrzygnięcia wyklucza każde, to jest zarówno pozytywne, jak i negatywne dla strony zakończenie postępowania administracyjnego (np. wyroki w sprawach II OSK 114/20 czy II OSK 1570/11, orzeczenia.nsa.gov.pl).
W sprawie niniejszej nastąpiło zawieszenie postępowania wznowionego w okolicznościach, w których: przedmiotem decyzji ostatecznej (co do której wznowiono postępowanie) było odebranie skarżącemu zwierząt; wznowienie nastąpiło na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. (zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję); nowymi okolicznościami wskazanymi we wniosku o wznowienie było postawienie skarżącemu 4 października 2021 r. zarzutu w sprawie karnej dotyczącego znęcania się nad zwierzętami; podstawą zawieszenia tak wznowionego postępowania jest oczekiwanie na rozpoznanie skargi kasacyjnej od wyroku oddalającego skargę na decyzję o odebraniu zwierząt. Jednocześnie skarżący twierdzi, że zawieszenie jest co do zasady słuszne, ale nie zgadza się z jego uzasadnieniem (powinno nastąpić do czasu zakończenia postępowania karnego a nie sądowoadministracyjnego).
Mając tak wskazane okoliczności prawne sprawy doprecyzowania i sprostowania wymaga, zdaniem sądu, kilka kwestii. Po pierwsze to, że rację ma skarżący, iż wyrok w sprawie II SA/Bk 834/21 nie dotyczył wszystkich jedenastu sztuk zwierząt, których odebranie było przedmiotem decyzji Burmistrza Sokółki z 12 sierpnia 2021 r. na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 w związku z art. 6 ust. 2 pkt 10 ustawy o ochronie zwierząt, utrzymanej następnie w mocy przez SKO w Białymstoku decyzją z 7 września 2021 r. W uzasadnieniu wyroku w sprawie II SA/Bk 834/21, w części zawierającej rozważania, sąd wyraźnie zamieścił następujące stwierdzenie: "Skarżący w toku rozprawy w dniu 27 stycznia 2022 r. ostatecznie zmodyfikował skargę, z której pierwotnie wynikało, że nie zgadza się z odebraniem mu sześciu sztuk bydła, tj. pięciu sztuk odebranych z pastwiska oraz jałówki, która została odebrana z posesji przy jego domu; wskazując, że skarga dotyczy wyłącznie zwierząt przebywających na pastwisku, z wyłączeniem jednej sztuki trzymanej przed oborą (tj. z wyłączeniem ww. jałówki). Ostatecznie więc skarżący nie zgadza się z odebraniem mu pięciu sztuk bydła z pastwiska i w takim też zakresie sąd skontrolował zaskarżoną decyzję". W kolejnym akapicie uzasadnienia wyroku wskazano z kolei, że "Jakkolwiek sąd nie oceniał prawidłowości zaskarżonej decyzji w zakresie bydła odebranego z posesji skarżącego [...]". Powyższe oznacza, że w sprawie II SA/Bk 834/21 sąd nie kontrolował całości decyzji o odebraniu zwierząt, tzn. w zakresie odebrania jedenastu ich sztuk, ale wyłącznie w zakresie odebrania pięciu sztuk bydła z pastwiska. Ustalenie więc Kolegium o tym, że wyrok dotyczy legalności interwencyjnego odebrania skarżącemu jedenastu sztuk bydła, a nie wyłącznie pięciu sztuk przebywających na pastwisku, było nie w pełni prawidłowe. Co nie zmienia faktu, że decyzje odnośnie których wznowiono postępowanie postanowieniem SKO z 30 czerwca 2002 r. dotyczyły jedenastu sztuk zwierząt. Po drugie, we wniosku o wznowienie postępowania skarżący wyraźnie wskazał, że podstawę wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. dostrzega w przedstawieniu mu 4 października 2021 r. zarzutu w sprawie karnej dotyczącej znęcania się nad zwierzętami uwięzionymi w budynku (pięć sztuk) i jednym zwierzęciem przywiązanym na zewnątrz budynku (w sumie sześciu sztuk) spośród jedenastu sztuk objętych decyzją o odebraniu zwierząt. Właśnie więc w nieobjęciu ww. zarzutem pięciu sztuk zwierząt przebywających na pastwisku (mimo że dotyczyła ich decyzja o odebraniu zwierząt) dostrzegł skarżący podstawę wznowienia.
Z powyższego, zdaniem sądu, wyłania się trafność wydania postanowienia o zawieszeniu wznowionego postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., która jedynie tkwi w nieco innej okoliczności niż wskazało SKO. Skoro bowiem decyzja o odebraniu zwierząt dotyczyła jedenastu ich sztuk (sześciu w budynku i pięciu na pastwisku), a jej podstawą był przepis art. 7 ust. 3 u.o.z. wymagający ustalenia przez organ administracji publicznej faktu znęcania się i konieczności natychmiastowej interwencji (decyzją wydaną na ww. podstawie potwierdza się wystąpienie zagrożenia zdrowia bądź życia zwierzęcia), a także skoro sąd skontrolował ww. decyzję wyłącznie w zakresie zwierząt na pastwisku – to postawienie skarżącemu zarzutu karnego (jak uczyniono to 4 października 2021 r.) wyłącznie odnośnie sześciu zwierząt przebywających w budynku i poza nim może wskazywać na pewne prawdopodobieństwo wystąpienia okoliczności i dowodów podważających decyzję ostateczną w zakresie, w jakim dotyczy ona odebrania zwierząt na pastwisku. A zatem może wskazywać na prawdopodobieństwo wystąpienia podstawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w zakresie wydania wyroku w sprawie II SA/Bk 834/21. Tego jednak sąd w sprawie niniejszej nie przesądza. Mając zaś na uwadze, że wyrok w ww. sprawie jest nieprawomocny, to przed jego skontrolowaniem przez NSA nie ma podstawy do prowadzenia wznowionego postępowania na skutek wniosku skarżącego z 11 października 2021 r. w zakresie w jakim nastąpiło wznowienie postępowania. Inaczej rzecz ujmując, przesądzenie przez NSA o prawidłowości oceny prawnej sformułowanej przez sąd w sprawie II SA/Bk 834/21 ma znaczenie dla wystąpienia podstawy wznowienia (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.) w sposób jaki określił ją skarżący we wniosku o wznowienie: "Stąd też decyzja o odebraniu pięciu sztuk bydła z pastwiska podlega uchyleniu w trybie na wstępie wskazanym (w trybie wznowienia – przyp. sądu), a postępowanie w tym zakresie – wszczęte na wniosek Powiatowego Lekarza Weterynarii – umorzeniu". Wystąpiło więc "zagadnienie wstępne" w niniejszym wznowionym postępowaniu, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., które jest istotne dla samego bytu postępowania o wznowienie. Czyni to zaskarżone postanowienie Kolegium nienaruszającym prawa.
Trafnie w tym kontekście SKO wskazało na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 czerwca 2017 r. o sygnaturze II GPS 1/17, zgodnie z którą "W trakcie postępowania sądowoadministracyjnego można wszcząć postępowanie administracyjne w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania w sprawie kontrolowanego przez sąd rozstrzygnięcia, jednakże organ administracji publicznej obowiązany jest zawiesić to postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zmianami) do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego". Treść tej uchwały jest przesądzająca – przy uwzględnieniu powyższych rozważań – o zgodności z prawem zawieszenia postępowania wznowionego w sprawie niniejszej.
W zasadzie też wyklucza powyższe konieczność dalszego argumentowania przez sąd odnośnie zarzutu skargi co do błędnego uzasadnienia zaskarżonego postanowienia (zdaniem skarżącego, zawieszenie powinno było nastąpić z uwagi na postępowanie karne a nie sądowoadministracyjne). Jedynie zacytować wypada fragment uzasadnienia sądu w sprawie II SA/Bk 834/21, "[...] z samej treści art. 7 ust. 1 u.o.z., wynika, że odebranie zwierzęcia ma charakter czasowy. Jak stanowi przy tym art. 7 ust. 6 u.o.z., odebrane zwierzę podlega zwrotowi, jeżeli sąd (powszechny) nie orzeknie w trybie art. 35 ust. 3 u.o.z. przepadku zwierzęcia, a także jeżeli postępowanie karne w tej sprawie zostanie umorzone. Wbrew zarzutom skarżącego, brak jest zatem podstaw prawnych do zawarcia w sentencji decyzji postanowienia dotyczącego czasokresu odebrania zwierząt, w szczególności zaś orzeczenia o odebraniu zwierzęcia do czasu zakończenia postępowania karnego. Żaden przepis ustawy nie upoważnia do wiązania kwestii czasu, na który zwierzę jest odbierane właścicielowi w trybie administracyjnym, z wynikami postępowania karnego, a zatem takie działanie pozbawione jest podstawy prawnej (por. wyrok WSA w Białymstoku z 10 stycznia 2020 r., II SA/Bk 821/19, CBOSA)". Innymi słowy, wynik postępowania karnego i zgromadzone w postępowaniu karnym dowody mogą mieć znaczenie w postępowaniu o odebranie zwierzęcia, ale nie przesądzają wprost i automatycznie o legalności decyzji o odebraniu zwierzęcia, a o ewentualnym przepadku zwierzęcia lub o jego zwrocie.
Wobec zatem niestwierdzenia powodów uchylenia zaskarżonego postanowienia, w szczególności wobec zaistnienia przesłanek do zawieszenia postępowania wznowionego w sprawie niniejszej na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. – sąd skargę oddalił w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.).
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. jako w sprawie ze skargi na postanowienie, na które służy zażalenie (zasadą jest, że zażalenie służy na postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego – art. 101 § 3 k.p.a.). Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o skierowanie sprawy na rozprawę, bowiem nie stwierdził ku temu podstaw. Jak wskazuje się w literaturze, nie wiąże sądu wniosek strony o przeprowadzenie rozprawy w sprawie, w której sąd może z urzędu skierować sprawę do rozpoznania w trybie uproszczonym (tak: B. Dauter [w:] M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, teza 12 do at. 119 p.p.s.a., LexOmega).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI