II SA/Bk 1545/25

II SA/Bk 1545/25 - Postanowienie WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2026-02-19
Data wpływu
2025-09-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Elżbieta Lemańska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Sygn. powiązane
I OZ 766/25 - Postanowienie NSA z 2025-12-16
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 140
art. 18 ust. 2
Ustawa z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (t. j.)
Dz.U. 2026 poz 143
art. 58 par. 1 pkt 6, art. 50
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 lutego 2026 r. sprawy ze skargi E.L. i M.L. na postanowienie Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Białymstoku z dnia 24 czerwca 2025 r. Nr GK-II.7221.36.2025.KPC w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków p o s t a n a w i a odrzucić skargę M.L. ,
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 24 czerwca 2025 r. znak GK-II.7221.36.2025.KPC Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Białymstoku (dalej: PWIGiK) utrzymał w mocy postanowienie Starosty Grajewskiego z 13 maja 2025 r. znak WG.6620.53.2025, którym odmówiono E.L. wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] Ż., jednostka ewidencyjna W., polegającej na wpisaniu: L. i H. małżonków K. jako użytkowników działek nr [...] i nr [...], W.L. jako użytkownika działki nr [...], S.K. jako użytkownika działki nr [...], Z.W. jako użytkownika działki nr [...], E.L. c. J., M.L., A.R. i R.L. jako użytkowników działki nr [...], H.L. jako użytkownika działki nr [...], L.S. jako użytkownika działki nr [...], M. i A. małżonków M. jako użytkowników działki nr [...], E.L. c. M. jako użytkownika działki nr [...].
Postanowienia wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W dniu 26 lutego 2025 r. do Wójta Gminy Wąsosz wpłynęło pismo podpisane przez M.L. i E.L.; w nagłówku pisma wskazano, że jego nadawcą jest Zarząd Spółki dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej wsi Ż. Przedmiotem pisma był wniosek o "aktualizację wypisu z rejestru gruntów" w odniesieniu do Wspólnoty Gruntowej wsi Ż. Autorki pisma wskazały, że aktualnie jest 14 użytkowników ziemi we Wspólnocie, jednak osoby nieżyjące nie mogą figurować w wypisie z rejestru gruntów. Natomiast przedmiotem żądania jest, aby "wypis z rejestru gruntów został uaktualniony zgodnie ze stanem faktycznym".
Przy piśmie z 28 lutego 2025 r. Wójt Gminy Wąsosz przekazał wniosek Staroście Grajewskiemu jako organowi właściwemu. Do Starosty pismo wpłynęło 4 marca 2025 r.
W piśmie z 19 marca 2025 r. znak WG.6620.53.2025 Starosta Grajewski, na podstawie art. 64 § 2 k.p.a., wezwał Zarząd Spółki dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej wsi Ż. w osobach M.L. i E.L. do usunięcia w terminie 7 dni braków wniosku przez przedłożenie dokumentów, na podstawie których Spółka może być reprezentowana przez Zarząd w imieniu osób podpisanych pod wnioskiem. Starosta wyjaśnił, że z § 12 Statutu Spółki wynika, że członkowie jej Zarządu wybierani są przez ogólne zebranie na okres czterech lat. Uchwały w sprawie wyboru Przewodniczącego i Sekretarza Wspólnoty Gruntowej zostały podjęte 5 października 2020 r. (nr [...] i [...]). Upłynęła już więc czteroletnia kadencja Zarządu Spółki, w skład którego weszły M.L. i E.L., a w dokumentacji pozostającej w dyspozycji Starosty brakuje dokumentu, z którego wynikałoby powołanie Zarządu Spółki w dotychczasowym składzie na nową czteroletnią kadencję. Organ sformułował rygor pozostawienia podania bez rozpoznania na wypadek nieusunięcia wskazanych braków formalnych.
W odpowiedzi na wezwanie M.L. i E.L. wyjaśniły, że 26 lipca 2021 r. została podjęta uchwała o przekształceniu Wspólnoty Gruntowej we współwłasność w częściach ułamkowych i z tym dniem nastąpiła likwidacja Spółki. Nie ma więc potrzeby powoływania Zarządu Spółki na kolejną kadencję (pismo z 2 kwietnia 2025 r.).
W nawiązaniu do powyższych wyjaśnień Starosta Grajewski w piśmie z 4 kwietnia 2025 r. znak WG.6620.53.2025 – wezwał Zarząd Spółki dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej wsi Ż. w osobach M.L. i E.L. do wyjaśnienia kto jest wnioskodawcą w sprawie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, tj. Zarząd Spółki jak w piśmie z 24 lutego 2025 r. czy osoby fizyczne M.L. i E.L. jak w piśmie z 2 kwietnia 2025 r.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie zawartym w piśmie z 10 kwietnia 2025r. podpisanym przez M.L. i E.L. wskazano, że E.L. c. J. – osoba fizyczna jest wnioskodawcą o wypis i wyrys z rejestru gruntów. Skoro zaś E.L. jest wnioskodawcą, to "nie powinno być wpisane Przewodnicząca i Sekretarz, gdyż obecnie już nie pełnimy tych funkcji".
W piśmie z 16 kwietnia 2025 r. znak WG.6620.53.2025 Starosta Grajewski ponownie zwrócił się do Zarządu Spółki dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej wsi Ż. w osobach M.L. i E.L., wskazując że czyni to "w nawiązaniu do pisma z 10 kwietnia 2025 r.", z wezwaniem do udzielenia odpowiedzi na zapytanie o wnioskodawcę aktualizacji ewidencji gruntów i budynków a nie wnioskodawcę wydania wypisu i wyrysu z rejestru gruntów.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie zawartym w piśmie z 29 kwietnia 2025r. podpisanym przez M.L. i E.L. wskazano, że E.L. c. J. – osoba fizyczna jest wnioskodawcą w sprawie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków.
Postanowieniem z 13 maja 2025 r. Starosta Grajewski odmówił wszczęcia postępowania w sprawie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] Ż., jednostka ewidencyjna Wąsosz, polegającej na wpisaniu osób wskazanych we wniosku jako użytkowników działek Wspólnoty Gruntowej. Organ wskazał, że procedował wniosek jako pochodzący wyłącznie od E.L. Podstawą odmowy wszczęcia postępowania jest zaś złożenie wniosku przez podmiot nieposiadający do tego legitymacji. Wskazał bowiem, że zgodnie z art. 18 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (dalej: u.z.w.g.) zmiany w ewidencji gruntów i budynków może zgłosić jedynie zarząd Spółki. Wnioskodawczyni tego kryterium nie spełnia.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła E.L.
Zaskarżonym postanowieniem PWINGiK utrzymał orzeczenie organu pierwszej instancji w mocy. Ustalił stan faktyczny i prawny sprawy w sposób tożsamy jak Starosta oraz zaakcentował, że E.L. nie posiada legitymacji do wystąpienia z wnioskiem o aktualizację ewidencji gruntów, bowiem nie spełnia wymagania z art. 18 ust. 2 u.z.w.g., gdyż nie pełni funkcji Zarządu Wspólnoty Gruntowej wsi Ż. Co prawda istnieje osoba prawna - Spółka dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej wsi Ż, jednak nie ma ona organu reprezentującego, bowiem wygasła kadencja dotychczasowego Zarządu, a nie został powołany nowy Zarząd. Żaląca się tego nie kwestionuje. W tych okolicznościach należy przyjąć, że wnioskodawczyni nie posiada legitymacji do żądania wprowadzenia zmian zakreślonych we wniosku.
Skargę na powyższe postanowienie złożyły do sądu administracyjnego E.L. i M.L. Nie zgodziły się ze stanowiskiem organów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Zarządzeniem z 18 lutego 2026 r. do akt sprawy niniejszej zostały dołączone akta sprawy II SA/Bk 543/23.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga M.L. podlega odrzuceniu.
Zgodnie z art. 50 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym (§ 1); uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (§ 2).
Z powyższego wynika, że legitymacja skargowa w postępowaniu przed sądami administracyjnymi zależy od posiadania interesu prawnego, który w orzecznictwie rozumiany jest jako związek między konkretną sytuacją określonego podmiotu a normą prawną, z której wywodzi on swoje uprawnienie. Wyjątkiem są sytuacje, gdy legitymacja skargowa przysługuje na podstawie przepisu szczególnego przyznającego uprawnienie do zaskarżenia, w tym niezależnie od posiadania interesu prawnego. Konsekwencją nieposiadania interesu prawnego może być albo oddalenie skargi, albo jej odrzucenie. Do odrzucenia skargi dochodzi w sytuacji oczywistego braku interesu prawnego, gdy brak ten jest widoczny na pierwszy rzut oka i nie wymaga podejmowania dodatkowych ustaleń oraz pogłębionej analizy sytuacji prawnej podmiotu skarżącego. Z kolei oddalenie skargi z uwagi na brak interesu prawnego zachodzi, gdy sytuacja prawna podmiotu skarżącego nie jest oczywista w tym sensie, że wymaga wykładni przepisów i analizy okoliczności sprawy, a także nie można od razu, na pierwszy rzut oka, ocenić jego legitymacji.
W sprawie niniejszej mamy do czynienia z oczywistością braku interesu prawnego skarżącej M.L., co prowadziło do odrzucenia skargi z uwagi na jej niedopuszczalność.
Z akt sprawy wynika, że zaskarżone postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania zostały wydane wyłącznie wobec E.L., która była jedyną wnioskodawczynią wszczęcia postępowania o aktualizację operatu ewidencji gruntów i budynków. Okoliczność tę organy ustaliły na podstawie treści korespondencji prowadzonej z E.L. i M.L. począwszy od lutego 2025 r., kiedy to wpłynął ich wspólny wniosek o aktualizację ewidencji (pismo z 24 lutego 2025 r.) aż do kwietnia 2025 r., kiedy to w piśmie z 29 kwietnia 2025 r. stanowiącym odpowiedź na drugie wezwanie organu do wskazania wnioskodawcy – obydwie wskazały, że wnioskodawcą w sprawie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków jest E.L. W tych okolicznościach, tj. wobec tak jednoznacznej deklaracji podpisanej przez obie autorki pisma, organy obydwu instancji trafnie ustaliły, że dalsze czynności należało podejmować wyłącznie wobec E.L. Tak też się stało. Z akt administracyjnych wynika, że postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania z 13 maja 2025 r. doręczono wyłącznie E.L. (korespondencję odebrała M.L. jako dorosły domownik). Zażalenie złożyła wyłącznie E.L., a zatem zaskarżone postanowienie mogło zostać wydane także wyłącznie wobec E.L. Co prawda nie wskazano w jego sentencji, iż adresatem jest tylko ww., jednak tylko jej jako stronie postępowania zostało doręczone w dniu 24 czerwca 2025 r.
Zgromadzone w aktach sprawy dokumenty nie wskazują na okoliczności uprawniające do innych ustaleń niż powyższe. Z pisma procesowego podpisanego przez M. i E.L., które wpłynęło do organu odwoławczego 10 czerwca 2025 r., a więc po wydaniu postanowienia odmownego przez Starostę a przed rozpoznaniem zażalenia przez PWINGiK, nie wynika aby M.L. w jakikolwiek sposób podważała ustalenia organów co do wnioskodawcy w sprawie o aktualizację ewidencji gruntów i budynków. Pismo to dotyczy sprostowania wypisu z rejestru gruntów a nie sprawy o aktualizację ewidencji. Nie mogło więc też stanowić zażalenia na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdyż o przedmiocie pisma procesowego decyduje jego treść. Z wniesionej do sądu administracyjnego skargi również nie wynika, aby M.L. kwestionowała przyjęty przez organy sposób procedowania, tj. z wniosku o aktualizację pochodzącego wyłącznie od E.L. i tak samo zażalenia na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Skarga zawiera zarzuty dotyczące braku odzwierciedlenia w ewidencji gruntów i budynków czternastu faktycznych użytkowników gruntów należących do Wspólnoty Gruntowej wsi Ż., którzy – zdaniem skarżących – użytkują grunty na zasadzie samoistnego posiadania; a także wskazano w niej na podjętą uchwałę o przekształceniu Wspólnoty we współwłasność, co miało otworzyć likwidację Spółki utworzonej dla Zagospodarowania Wspólnoty i co ma świadczyć o braku podstaw do powoływania Zarządu Spółki na kolejną kadencję. W skardze nie kwestionuje się sposobu procedowania nad wnioskiem pochodzącym wyłącznie od E.L.
Z kolei z dołączonych do akt sprawy niniejszej akt sprawy II SA/Bk 543/23, w której wyrokiem z 16 listopada 2023 r. tutejszy sąd oddalił skargę Spółki dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej wsi Ż. na decyzję PWINGiK z 26 maja 2023 r. w przedmiocie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, wynika że zaskarżoną decyzją dokonano aktualizacji ewidencji gruntów i budynków Wspólnoty w zakresie podmiotów uprawnionych do udziału we Wspólnocie. Na nowej liście uprawnionych nie znalazły się M.L. i E.L. jako uprawnione do działek wchodzących w skład Wspólnoty Gruntowej.
Jednocześnie obydwie ww. skarżące przyznały w piśmie z 10 kwietnia 2025 r. znajdującym się w aktach sprawy niniejszej znak WG.6620.53.2025, że nie pełnią już funkcji Przewodniczącej i Sekretarza w Zarządzie Wspólnoty. Biorąc zaś pod uwagę, że zgodnie z art. 18 ust. 2 u.z.w.g. jedynym podmiotem uprawnionym do żądania złożenia wniosku o aktualizację ewidencji w zakresie wykazu osób uprawnionych w przypadku Wspólnoty Gruntowej mającej uregulowany stan prawny jest jej Zarząd – nie ma żadnych podstaw do uznania, że M.L. w sprawie niniejszej posiada, łącznie z E.L., wspólną legitymację skargową do kwestionowania przed sądem zaskarżonego postanowienia PWINGiK z 24 czerwca 2025 r., wydanego wyłącznie wobec E.L. Wyjaśnić bowiem trzeba, że w aktach sprawy II SA/Bk 543/23 (k. 79) znajduje się Statut Spółki dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej we wsi Ż., powiat grajewski, województwo podlaskie. Wynika z niego, że: zarząd spółki jest jej organem wykonawczym, składa się z przewodniczącego i sekretarza, wybieranych przez ogólne zebranie członków spółki spośród siebie na okres czterech lat (§ 12 ust. 1, 2 i 3); do zakresu działania zarządu spółki należy w szczególności jej reprezentowanie, jak również przedstawianie Wójtowi Gminy i Staroście zmian statutu uchwalonych przez ogólne zebranie członków spółki, jak również zgłaszanie do ewidencji gruntów zatwierdzonych zmian statutu oraz zmian w obszarze wspólnoty gruntowej wsi, w wykazie osób uprawnionych, w składzie osobowym zarządu i komisji rewizyjnej (§ 14 ust. 2 pkt 1 i 16). Ze znajdujących się na k. 83-89 akt sprawy II SA/Bk 543/23 dokumentów z Zebrania Ogólnego Wspólnoty Gruntowej wsi Ż. w dniu 5 października 2020 r. wynika z kolei, że podjęto uchwały o wyborze Przewodniczącego Wspólnoty Gruntowej w osobie M.L. (uchwała nr [...]) oraz Sekretarza tej Wspólnoty w osobie E.L. (uchwała nr [...]). W uchwałach zapisano, że wchodzą w życie z dniem podjęcia. Treść uchwał została ujawniona w ewidencji gruntów i budynków, o czym świadczą wypisy z rejestru gruntów z 10 i 11 kwietnia 2025 r. (k. 15 akt sądowych sprawy niniejszej, k. 23 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Stosując § 12 ust. 3 Statutu Spółki dotyczący czteroletniej kadencji jej Zarządu należy wskazać, że na dzień składania przez E.L. w sprawie niniejszej wniosku o aktualizację ewidencji gruntów i budynków w zakresie ujawnienia 14 użytkowników gruntów - kadencja Zarządu wybranego w 2020 r. upłynęła i Spółka Zarządu już nie posiada. A zatem E.L. łącznie z M.L. nie mogą działać jako Zarząd Spółki dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej wsi Ż. Zresztą w piśmie z 10 kwietnia 2025 r. E.L. sprecyzowała, iż tylko ona jest wnioskodawcą w sprawie oraz przyznała, że łącznie z M.L. nie pełnią już funkcji Przewodniczącej i Sekretarza Spółki.
Z powodów wyżej wskazanych skarga M.L. podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji.