II SA/Bk 1541/25

II SA/Bk 1541/25 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2025-11-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Barbara Romanczuk /przewodniczący/
Marek Leszczyński /sprawozdawca/
Marta Joanna Czubkowska
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2025 poz 418
art. 3 pkt 2, art. 29 ust. 1 pkt 16, art. 48 ust. 1 pkt 2, art. 48a ust. 1, art. 49e pkt 1, art. 48 ust. 1 pkt 1 i pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Barbara Romanczuk, Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 listopada 2025 r. sprawy ze skargi A.D. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 17 lipca 2025 r. nr WOP.7721.50.2025.MM w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.
Uzasadnienie
Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku (dalej: "PWINB", "organ odwoławczy") decyzją z dnia 17 lipca 2025 r., nr WOP.7721.50.2025.MM, utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Mońkach (dalej: "PINB", "organ I instancji") z dnia 14 maja 2025 r., nr 5160.2.2022.EN, nakazującej A.D. rozbiórkę obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem, pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej, zlokalizowanego na działce o nr geod. [...] w L. gm. Trzcianne.
Decyzja PWINB wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.
PINB dokonał w dniu 6 czerwca 2022 r. kontroli na działce o nr geod. [...] w L. gm. Trzcianne, stanowiącej współwłasność A. D., B. D., I. D. i J. D. Organ I instancji ustalił, że na przedmiotowej nieruchomości usytuowany jest obiekt budowlany konstrukcji drewnianej, z dachem jednospadowym, ustawiony na elementach betonowych "trylinkach", bez fundamentu. Ściany obiektu od wewnątrz obłożone są płytą OSB, od zewnątrz zaś blachą. Przed wejściem została ułożona płyta betonowa jako zadaszony taras. Wymiary zewnętrzne obiektu 5,65m x 8,06m (5,88m długość obiektu bez tarasu), wysokość 2,26m-2,85m. Funkcja obiektu - rekreacyjna, budowa nie została zakończona.
Obecny w trakcie kontroli A.D.(dalej: "skarżący") oświadczył, że obiekt, który ma służyć celom rekreacyjnym, wykonał wraz z bratem J. D., jednakże nie posiada na niego ani zgłoszenia ani pozwolenia na budowę. Natomiast obecny w trakcie kontroli I. D., współwłaściciel działki, wniósł o rozbiórkę przedmiotowego obiektu budowlanego.
W dniu 8 czerwca 2022 r. PINB wystąpił do Starostwa Powiatowego w Mońkach z zapytaniem, czy wydane było pozwolenie na budowę lub złożono zgłoszenie budowy przedmiotowego obiektu budowlanego i w odpowiedzi uzyskał informację, że w posiadanych rejestrach nie odnaleziono informacji dotyczącej dokonania zgłoszenia ani uzyskania pozwolenia na budowę w/w obiektu.
W związku z powyższymi ustaleniami PINB wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie budowy przedmiotowego obiektu budowlanego, a następnie w dniu 10 sierpnia 2022 r. dokonał oględzin tego obiektu. Oględziny wykazały, że na w/w nieruchomości istnieje obiekt parterowy, konstrukcji drewnianej, obity blachą, z dachem wielospadowym, pokrytym blachą, ustawiony na płytkach betonowych typu trylinka. Wymiary obiektu 5,60m (szerokość) x 5,80m (długość), wysokość ścian zewnętrznych 2,30-2,80m. Obiekt nie posiada instalacji. Wewnątrz znajduje się jedno pomieszczenie bez ścian działowych. Przed wejściem wykonano utwardzenie o powierzchni łącznej 2,52 x 5,60m. Obecny w trakcie oględzin inwestor A.D. oświadczył, że obiekt jest użytkowany sezonowo w okresie letnim. Budowa została rozpoczęta w sierpniu 2020 r. i zakończona w sierpniu 2022 r. Natomiast obecny w trakcie oględzin I. D. oświadczył, iż chciałby, aby obiekt został rozebrany. Wskazał on datę rozpoczęcia robót budowlanych na koniec kwietnia lub maj 2021 r.
W toku postępowania do PINB wpłynęło pismo J.D. z dnia 5 września 2022 r., który wskazał, że nie budował obiektu stanowiącego przedmiot niniejszego postępowania administracyjnego i że jest to obiekt A.D.
Postanowieniem z dnia 5 lutego 2025 r., nr 5160.2.2022.EN, wydanym na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy Prawo budowlane, PINB wstrzymał budowę przedmiotowego obiektu budowlanego i poinformował skarżącego o możliwości złożenia wniosku o legalizację, prawnych konsekwencjach niezłożenia takiego wniosku oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej, sposobie jej wyliczenia i wysokości. W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji stwierdził, że przedmiotem postępowania jest obiekt budowlany nietrwale związany z gruntem, pełniący funkcję obiektu rekreacji indywidualnej, którego budowa nie została wyłączona w art. 29-31 ustawy Prawo budowlane spod obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Powyższe postanowienie stało się ostateczne.
W związku z brakiem złożenia przez skarżącego wniosku o legalizację przedmiotowego obiektu budowlanego, decyzją z dnia 14 maja 2025 r., nr 5160.2.2022.EN, wydaną podstawie art. 49e pkt 1 ustawy Prawo budowlane, PINB nakazał skarżącemu rozbiórkę obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem, pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej, zlokalizowanego na działce o nr geod. [...] w L. gm. Trzcianne.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł skarżący A.D.
Po rozpoznaniu odwołania PWINB decyzją z dnia 17 lipca 2025 r., nr WOP.7721.50.2025.MM, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję PINB z dnia 14 maja 2025 r., nr 5160.2.2022.EN.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania oraz wskazał i omówił przepisy regulujące omawianą materię.
Zdaniem organu w niniejszej sprawie inwestor, a zarazem współwłaściciel nieruchomości, pouczony o prawnych konsekwencjach niezłożenia wniosku o legalizację, nie złożył takiego wniosku. Prawidłowo zatem organ I instancji wydał nakaz rozbiórki obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem, pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej, zlokalizowanego na działce o nr geod. [...] w L. gm. Trzcianne.
Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że w jego ocenie, budowa obiektu rekreacji indywidualnej, jako obiektu tymczasowego w rozumieniu art. 29 ust. 1 pkt 7 ustawy Prawo budowlane, wymagała zgłoszenia zamiaru budowy organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Inwestor A. D. wymaganego zgłoszenia nie dokonał. Jednocześnie, zdaniem PWINB, orzecznictwo sądów administracyjnych dopuszcza interpretację zawartą w rozstrzygnięciach PINB, wydanych w niniejszej sprawie, że spod obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę są wyłączone, mocą art. 29 ust. 1 pkt 16 w/w ustawy, jedynie budynki rekreacji indywidualnej, zaś realizacja obiektu rekreacji indywidualnej (nietrwale związanego z gruntem) wymaga jednak pozwolenia na budowę. Powyższe nie zmienia jednak faktu, że inwestor nie legitymuje się żadnym z tych dokumentów co oznacza, że wybudował on obiekt rekreacyjny w warunkach samowoli budowlanej. Zasadnie zatem PINB zastosował w niniejszej sprawie procedurę art. 48-49 ustawy Prawo budowlane i nakazał inwestorowi rozbiórkę z uwagi na niezłożenie wniosku o legalizację.
Organ odwoławczy odniósł się też do zarzutów z odwołania i stwierdził, że są one niezasadne. Nie są uzasadnione zarzuty błędnej kwalifikacji prawnej przedmiotu niniejszego postępowania administracyjnego. Zrealizowany obiekt budowlany nie jest altaną w rozumieniu art. 29 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo budowlane. Wprawdzie przywołana ustawa nie zawiera legalnej definicji takiego obiektu budowlanego, jednak w kwestii tej wypowiedziały się sądy administracyjne. Z akt sprawy, a przede wszystkim z dokumentacji fotograficznej wykonanej przez organ powiatowy, nie wynika, aby przedmiot niniejszego postępowania administracyjnego został zrealizowany jako budowla ogrodowa w opisany powyżej sposób.
Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wniósł A.D., w której zarzucił wydanie decyzji z naruszeniem:
I. prawa materialnego, a w szczególności:
1. art. 29 ust. 1 pkt 16 - art. 31 ustawy Prawo budowlane poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że obiekt budowlany nietrwale związany z gruntem, pełniący funkcje rekreacji indywidualnej, zlokalizowany na działce o r geod. [...] w L. gm. Trzcianne należący do A.D. nie został wyłączony spod obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę;
2. art. 49e pkt Prawa budowlanego poprzez niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem, pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej, zlokalizowany na działce o nr geod. [...] w L. gm. Trzcianne należącego do skarżącego, gdyż nie złożył wniosku o jego legalizację w wymaganym terminie;
3. art. 48 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 Prawa budowlanego, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, gdyż organy orzekające przedwcześnie, bez ustalenia prawidłowego stanu faktycznego sprawy, wdrożyły tryb przewidziany we wspomnianym unormowaniu, co świadczy również o naruszeniu w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy przepisów prawa procesowego - art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.
II. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miały wpływ na wynika sprawy, a w szczególności:
1. art. 6, art. 7, art. 9 , art. 11, art. 28, art. 35 ust. 1 i 3, art. 40, art. 64 ust. 2, art. 77, art. 89, art. 104, art. 105 § 1 i art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu A.D., braku należytego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mających znaczenie w sprawie oraz zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, nie pogłębianiu prowadzonym postępowaniem zaufania do organu: braku wskazania przez organ w uzasadnieniu decyzji faktów, które uznał za udowodnione; przyczyn z powodu, których dowodom i zarzutom skarżącego odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz wyjaśnienia podstawy prawnej swojej decyzji, a w szczególności niekompletnego uzasadnienia decyzji; nieustosunkowania się w żadnej mierze do twierdzeń skarżącego, iż zlokalizowany na działce o nr geod. [...] w L. gm. Trzcianne obiekt budowlany należący do A.D. został wyłączony spod obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę; organy orzekające przedwcześnie, bez ustalenia prawidłowego stanu faktycznego sprawy, wdrożyły tryb przewidziany w art. 48 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 Prawa budowlanego.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie obu decyzji oraz zasądzenie od organu na swoją rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty.
W uzasadnieniu skargi skarżący opisał szczegółowo przebieg postępowania a następnie stwierdził, że organy administracji naruszyły szereg przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 i 8 k.p.a. Naruszenie przepisów proceduralnych w przedmiotowej sprawie polegało głównie na nienależytym zgromadzeniu przez organ materiału dowodowego, w tym nie przeprowadzenia dokładnych oględzin budynku przed wydaniem ostatecznej decyzji, gdyż bezkrytyczne stwierdzono, że należy uzyskać pozwolenie na jego posadowienie. Przekroczono granicę tzw. "uznania administracyjnego", poprzez dowolną ocenę np. zarzutów skarżącego, iż przedmiotowy obiekt należący do skarżącego został wyłączony spod obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Obiekt jest wolno stojącym parterowym budynkiem rekreacji indywidualnej rozumianym jako budynek przeznaczony do okresowego wypoczynku, o powierzchni zabudowy: do 35 m2, a powyżej 35 m2, ale nie więcej niż 70 m2, przy rozpiętości elementów konstrukcyjnych do 6 m i wysięgu wsporników do 2 m.
Dalej skarżący wyjaśnił, że przedmiotowy obiekt budowlany nie jest trwale związany z gruntem. Budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, jak i parterowych budynków rekreacji indywidualnej rozumianych jako budynki przeznaczone do okresowego wypoczynku, o powierzchni zabudowy - na warunkach określonych w art. 29 ust. 1 pkt 16 Prawa budowlanego nie wymaga pozwolenia na budowę, a jedynie zgłoszenia. Rozstrzygnięcie co do charakteru przedmiotowego obiektu ma zatem zasadnicze znaczenie tak dla zastosowania określonego trybu postępowania, jak i dla następczego ustalenia wysokości opłaty legalizacyjnej. Zdaniem skarżącego budynek mieścił się w normach zawartych w art. 29 ust. 1 pkt 16 Prawa budowlanego, a zatem nie wymaga pozwolenia na budowę i nie powinien kwalifikować się do rozbiórki czy też legalizacji.
Dalej skarżący wskazał, że organy orzekające naruszyły w rozpatrywanej sprawie art. 48 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 Prawa budowlanego, bowiem przedwcześnie, bez ustalenia prawidłowego stanu faktycznego sprawy, wdrożyły tryb przewidziany we wspomnianym unormowaniu, co świadczy również o naruszeniu w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy przepisów prawa procesowego - art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.
W ocenie skarżącego organ odwoławczy nie wziął pod uwagę, że PINB pominął istotną informacje, że przedmiotowy obiekt został wyłączony spod obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Ponadto organ odwoławczy wydał zaskarżoną decyzję nie uwzględniając żadnych wniosków dowodowych, czy też okoliczności oferowanych w sprawie przez stronę, czyli nie brał pod uwagę żadnych okoliczności i dowodów przedłożonych przez skarżącego. Nadto zebrany materiał dowodowy jest niekompletny i nie wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Ocena dowodów zebranych w sprawie administracyjnej nosi cechy dowolności, ani też nie rozstrzyga wątpliwości na korzyść strony.
Dodatkowo, zdaniem skarżącego, organ odwoławczy w żadnej mierze nie ustosunkował się w swojej decyzji do ustalonego przez organ I instancji stanu faktycznego. Skupił się jedynie na obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, pomimo, że budynek nie jest trwale związany z gruntem i służy rekreacji indywidualnej. Pomimo takiego zapisu ustawowego organ nadal twierdzi, że budynek rekreacji indywidualnej wolno stojący parterowy rozumiany jako budynek przeznaczony do okresowego wypoczynku wymaga pozwolenia na budowę.
Na koniec skarżący wyjaśnił, że nakaz rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części jest najdalej idącą, najbardziej dolegliwą sankcją za naruszenie przepisów prawa budowlanego, dlatego też należy wcześniej rozważyć wszystkie inne możliwości przewidziane przez przepisy, pozwalające na legalizację obiektu. Tego rodzaju sankcji nie można stosować zwłaszcza w tych sytuacjach, w których nie do końca jest jasny i jednoznaczny stan faktyczny sprawy. W postępowaniu w przedmiocie orzeczenia nakazu rozbiórki organy nadzoru budowlanego zobowiązane są zatem do szczególnie starannego i dokładnego wyjaśnienia wszystkich aspektów faktycznych i prawnych danej sprawy. Tymczasem organy orzekające w niniejszej sprawie przedwcześnie, bez ustalenia prawidłowego stanu faktycznego, wdrożyły tryb przewidziany w art. 48 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 Prawa budowlanego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Uczestnik postępowania I.D. wniósł o oddalenie skargi i wyjaśnił, że jest współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości w 11/14 części a inwestor w 1/14 części. Wyjaśnił też, że nie zgadza się na legalizację obiektu budowlanego i że nie zgadzał się na nią już 8 maja 2021 r. Stwierdził nadto, że odkupuje udziały od innych współwłaścicieli i chce aby budynek został rozebrany.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga mimo częściowej zasadności podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności, jest zaskarżona decyzja PWINB z dnia 17 lipca 2025 r., nr WOP.7721.50.2025.MM, która utrzymała w mocy decyzję PINB z dnia 14 maja 2025 r., nr 5160.2.2022.EN, nakazującej A. D. rozbiórkę obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem, pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej, zlokalizowanego na działce o nr geod. [...] w L. gm. Trzcianne.
Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 418; dalej: "P.b.").
W stanie faktycznym sprawy poza sporem jest, że skarżący zrealizował obiekt budowlany zakwalifikowany przez PINB jako obiekt rekreacji indywidualnej, na budowę którego - zdaniem PINB - wymagane było pozwolenie na budowę, zaś wg. PWINB - wymagane było zgłoszenie. Poza sporem jest także, że PINB postanowieniem z dnia 5 lutego 2025 r. wstrzymał budowę tego obiektu i że postanowienie to w związku z brakiem jego zaskarżenia, stało się ostateczne i prawomocne. Skarżący nie kwestionuje także, że nie złożył wniosku o legalizację przedmiotowego obiektu.
Spór w sprawie dotyczy zaś kwestii, czy organ I instancji prawidłowo zakwalifikował obiekt jako wymagający pozwolenia na budowę, gdyż zdaniem skarżącego, wymagał on jedynie zgłoszenia. Nadto zdaniem skarżącego, gdyby prawidłowo zakwalifikowano przedmiotowy obiekt budowlany, to inna byłaby wysokość opłaty legalizacyjnej wskazanej w postanowieniu o wstrzymaniu robót budowlanych.
Stanowisko organu odwoławczego jest zaś takie, że wprawdzie przyjął on, że obiekt wymagał zgłoszenia a nie pozwolenia na budowę, jednakże w jego ocenie stanowisko organu I instancji w tej mierze jest także dopuszczalne, gdyż znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych. Dodatkowo, zdaniem organu odwoławczego, skarżący nie zaskarżył postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych czym uniemożliwił organowi odwoławczemu kontrolę tego postanowienia. Przede wszystkim jednak, zdaniem PWINB, skarżący nie złożył wniosku o legalizację tego obiektu. Również, jak wynika z materiału dowodowego, skarżący nie dysponuje prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, gdyż budowie przedmiotowego obiektu budowlanego sprzeciwiają się inni współwłaściciele nieruchomości. Stąd więc, niezależnie jak by zakwalifikować ten obiekt i tak skarżący nie byłby w stanie go zalegalizować.
Zdaniem Sądu, skarga nie zasługuje na uwzględnienie pomimo jej częściowej zasadności. Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, zaś zarzuty skarżącego podniesione w skardze nie podważyły jej legalności.
Zgodnie z art. 49e pkt 1 P.b. organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie. Taka sytuacja występuje w sprawie niniejszej. Natomiast zgodnie z art. 48 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 P.b., organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. Niezależnie zatem od tego, czy przedmiotowy obiekt wymagał uzyskania pozwolenia na budowę czy zgłoszenia, skoro skarżący ich nie posiadał, zobowiązywało to organ I instancji do wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy. Powyższe oznacza, że organ I instancji prawidłowo wydał postanowienie w dniu 5 lutego 2025 r.
W tym miejscu zauważenia wymaga, że zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 16 P.b. nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa wolno stojących parterowych budynków rekreacji indywidualnej rozumianych jako budynki przeznaczone do okresowego wypoczynku, o powierzchni zabudowy: a) do 35m2, b) powyżej 35 m2, ale nie więcej niż 70m2, przy rozpiętości elementów konstrukcyjnych do 6m i wysięgi wsporników do 2m – przy czym liczba tych budynków na działce nie może być większa niż jeden na każde 500m2 powierzchni działki.
Przedmiotowy obiekt, zdaniem Sądu, spełnia powyższe warunki. Aby przedmiotowy obiekt mógł być uznany za taki budynek, winien być m.in., zgodnie z art. 3 pkt 2 P.b., trwale związany z gruntem oraz posiadać fundamenty i dach. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 13 maja 2025 r., sygn. akt II OSK 2015/22; wyrok WSA w Krakowie z dnia 28 marca 2025 r., sygn. akt II SA/Kr 31/25; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 września 2025 r., sygn. akt II SA/Gd 357/25), dla przyjęcia trwałego związania z gruntem nie ma znaczenia okoliczność posiadania przez obiekt fundamentów, czy też wielkość zagłębienia w gruncie. Trwale związane z gruntem są również budowle posadowione na powierzchni gruntu, jednak w sposób uniemożliwiający ich przemieszczanie. O trwałym związaniu obiektu budowlanego z gruntem przesądzają przede wszystkim jego cechy konstrukcyjne, wskazujące, że nie jest on przeznaczony do przenoszenia.
Z opisu i zdjęć przedmiotowego obiektu wynika, że pomimo, że zbudowany jest on na fundamentach z tzw. "trylinki", to jednak jego wielkość i parametry uniemożliwiają przemieszczanie tego obiektu. Taka konstatacja wynika również ze stanowiska skarżącego, który kwalifikuje obiekt na mocy art. 29 ust. 1 pkt 16 P.b. Tak też, wbrew zarzutom skargi, przyjął organ odwoławczy. Wobec powyższego jednoznacznie trzeba stwierdzić, że na budowę przedmiotowego obiektu skarżący potrzebował zgłoszenia, którego jednak nie uzyskał.
Wobec tego jeszcze raz należy podkreślić, że prawidłowym było wydanie przez PINB postanowienia o wstrzymaniu budowy na podstawie przepisu art. 48 ust. 1 pkt 2 P.b. Organ ten nieprawidłowo natomiast wskazał przepis art. 48 ust. 1 pkt 1 P.b., ale w ocenie Sądu nie miało to wpływu na prawidłowość wydanego postanowienia w zakresie wstrzymania robót budowlanych. Inaczej natomiast przedstawia się ta kwestia w zakresie wysokości opłaty legalizacyjnej i wymaganych prawem dokumentów legalizacyjnych, które musiałby przedłożyć skarżący, gdyby wcześniej złożył wniosek o legalizację obiektu.
Organ odwoławczy w decyzji z dnia 17 lipca 2025 r. skorygował (opisał) nieprawidłowość organu I instancji w zakresie kwalifikacji obiektu (wymóg zgłoszenia a nie pozwolenia na budowę), do czego w ocenie Sądu miał prawo. Jak wskazano bowiem w wyroku NSA z dnia 24 września 2025 r., sygn. akt II OSK 759/25, orzeczenie przez organ odwoławczy reformacyjnie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 48 ust. 1 pkt 1 P.b. (wstrzymanie budowy budynku wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę), w sytuacji, gdy postanowienie organu pierwszej instancji wydano w oparciu o art. 48 ust. 1 pkt 2 P.b. (wstrzymano budowę budynku wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia), narusza zakaz z art. 139 k.p.a., gdyż zarówno w płaszczyźnie kwalifikacji prawnobudowlanej, jak i wynikających z niej skutków w świetle zasad postępowania legalizacyjnego określonych w Prawie budowlanym, po rozstrzygnięciu organu odwoławczego strona znajduje się w sytuacji mniej korzystnej niż przed wniesieniem zażalenia. Tymczasem w sprawie niniejszej mamy do czynienia z sytuacją odwrotną. To organ I instancji w postanowieniu o wstrzymaniu robót budowlanych zakwalifikował obiekt na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 P.b. (wymagający pozwolenia na budowę), zaś organ odwoławczy w decyzji (rozbiórkowej) z dnia 17 lipca 2025 r. zakwalifikował ten obiekt na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 2 P.b. (wymagający zgłoszenia), czym działał na korzyść strony. Podkreślenia tez wymaga, że organ odwoławczy wcześniej nie był w stanie dokonać tej korekty, gdyż skarżący nie zaskarżył postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych.
Zdaniem Sądu, jako prawidłowe należy ocenić również wskazanie przez organ I instancji skarżącemu możliwości złożenia wniosku o legalizację w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia (art. 48a ust. 1 P.b.). To samo dotyczy, co do zasady, wskazania skarżącemu konieczności uiszczenia opłaty legalizacyjnej. Nie można się jednak zgodzić z wysokością tej opłaty. PINB wysokość tej opłaty określił, zgodnie z art. 49d ust. 1 pkt 1 P.b., na kwotę 125.000 zł, gdy tymczasem, zgodnie z art. 49d ust. 1 pkt 2 P.b., winna ona wynieść 5.000 zł. Zasadny jest zatem zarzut skarżącego dotyczący naruszenia przepisów ustawy Prawo budowlane w zakresie ustalenia przez organ I instancji wysokości opłaty legalizacyjnej.
Na marginesie należy tylko zauważyć, że w postępowaniu legalizacyjnym dotyczącym obiektów budowlanych wybudowanych bez pozwolenia na budowę inny jest zakres dokumentów wymaganych przy ich legalizacji niż przy obiektach, dla budowy których wymagana było zgłoszenie. Jednakże w sprawie niniejszej ani skarżący nie podnosi tej argumentacji ani też nie doszło do takiego etapu legalizacji, w którym miałoby to znaczenie.
Powstaje zatem pytanie, jaki to miało wpływ na toczące się postępowanie. Czy gdyby PINB określił wysokość opłaty legalizacyjnej na 5.000 zł, to czy skarżący złożyłby wniosek o legalizację przedmiotowego obiektu. W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, nie miało to wpływu na niezłożenie przez skarżącego wniosku o legalizację obiektu. Zauważenia bowiem wymaga, że w odwołaniu od decyzji PINB z dnia 14 maja 2025 r. skarżący wskazał, że w jego ocenie przedmiotowy obiekt to altana w rozumieniu art. 29 ust. 2 pkt 3 P.b., na budowę której nie potrzebował on ani pozwolenia na budowę ani zgłoszenia, co oznaczało, że nie był on zainteresowany żadną legalizacją. W skardze zaś jednoznacznie stwierdził, że przedmiotowy obiekt to parterowy budynek rekreacji indywidualnej w rozumieniu art. 29 ust. 1 pkt 16 P.b., który wymagał uzyskania zgłoszenia, którego jednak nie było. Pomimo więc rozważań w skardze, że gdyby uznano w postanowieniu, że obiekt wymagał zgłoszenia a nie pozwolenia na budowę i że inna byłaby wtedy wysokość opłaty legalizacyjnej, skarżący ani razu nie wskazuje, że w przypadku niższej opłaty złożyłby wniosek o legalizację obiektu. Dodatkowo ani razu (nigdzie) nie wyjaśnił, dlaczego nie zaskarżył postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, kiedy to mógł kwestionować zarówno kwalifikację obiektu jak też wysokość opłaty legalizacyjnej.
Najważniejszą jednak kwestią, której nijak nie można w sprawie pominąć jest to, że skarżący nie złożył wniosku o legalizację. Skarżący został pouczony w postanowieniu z dnia 5 lutego 2025 r., że może złożyć wniosek o legalizację ale nie musi i że konieczność wniesienia opłaty legalizacyjnej powstanie na dalszym etapie postępowania w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego. Pouczenie jest zgodne z art. 49 ust. 2a P.b., zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia braku nieprawidłowości lub wykonania postanowienia, o którym mowa w ust. 1a, organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o ustaleniu opłaty legalizacyjnej. Na podstawie ust. 2b tego przepisu, na postanowienie o ustaleniu opłaty legalizacyjnej przysługuje zażalenie. Gdyby więc skarżący złożył wniosek o legalizację, to na dalszym etapie postępowania legalizacyjnego miałby nadal otwartą drogę do kwestionowania wysokości opłaty legalizacyjnej. Nie składając wniosku o legalizację skarżący sam pozbawił siebie nie tylko możliwości zakwestionowania zakwalifikowania obiektu budowlanego, ustalenia wysokości opłaty legalizacyjnej, ale przede wszystkim możliwości legalizacji przedmiotowego obiektu. W sytuacji więc braku stosownego wniosku, organy musiały zastosować regulację z art. 49e pkt 1 P.b.
W tym miejscu podkreślania wymaga, że Sąd analizował kwestię, czy mimo wszystko nie należałoby uwzględnić i uchylić obu decyzji i dać skarżącemu szansę na złożenie wniosku o legalizację przedmiotowego obiektu budowlanego w postępowaniu legalizacyjnym, w którym obiekt ten zakwalifikowano by na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 16 P.b. (do budowy którego wymagane jest zgłoszenie). Jednakże w okolicznościach niniejszej sprawy przyjąć należało, że brak jest ku temu podstaw. Jak wynika bowiem z materiału dowodowego zebranego w postępowaniu administracyjnym, budowie przedmiotowego obiektu sprzeciwiał się od początku współwłaściciel nieruchomości (własność udział 11/14 części), na której obiekt zbudowano. Również na etapie postępowania sądowego ten sam współwłaściciel nadal sprzeciwia się pozostawieniu tego obiektu i jego legalizacji i chce, aby obiekt został przez skarżącego jako inwestora rozebrany. Jak więc wynika z art. 48b ust. 3 pkt 2 P.b. do legalizacji przedmiotowego obiektu (jako wymagającego zgłoszenia) skarżący musiałby złożyć m.in. oświadczenie, o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2, czyli oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Tymczasem skarżący nie posiadał takiego prawa ani na etapie budowy obiektu ani nie posiada na etapie wyrokowania w sprawie, bowiem współwłaściciel nieruchomości – uczestnik postępowania I. D. – nieustannie nie wyraża zgody na legalizację obiektu, tylko chce jego rozbiórki. Powyższe powoduje, że ma rację organ odwoławczy twierdząc, że niecelowe byłoby prowadzenie legalizacji obiektu (zresztą wbrew woli skarżącego, który nie złożył takiego wniosku), gdy z góry wiadomo, że nie może on się wylegitymować prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Jako niezasadne w ocenie Sądu należy uznać wszystkie zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania i niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zresztą skarżący nie wskazuje, czego organ odwoławczy nie wyjaśnił albo jakie dowody należałoby jeszcze przeprowadzić i jakie to miałoby znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
Reasumując, zdaniem Sądu, podniesione w skardze zarzuty, mimo ich częściowej trafności, nie podważyły legalności zaskarżonej czynności. Organ odwoławczy mimo wskazanych powyżej naruszeń przepisów przez organ I instancji, przeprowadził postępowanie w sposób na tyle wyczerpujący, że sprawa została wyjaśniona do merytorycznego rozstrzygnięcia, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Zostały także prawidłowo zinterpretowane, mające zastosowanie w sprawie, przepisy prawa materialnego. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.