II SA/Bk 1534/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na postanowienie o wstrzymaniu budowy budynku mieszkalnego, uznając wykonane fundamenty za część obiektu budowlanego wymagającego pozwolenia na budowę, a nie fundament pod ogrodzenie.
Skarżący zostali zobowiązani do wstrzymania budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego, prowadzonej bez wymaganego pozwolenia na budowę. Twierdzili, że wykonane prace to fundament pod ogrodzenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę, uznając, że wykonane fundamenty, ze względu na ich konstrukcję, rozmiar i lokalizację, stanowią część budynku mieszkalnego lub jego rozbudowę, co wymaga pozwolenia na budowę. Sąd podkreślił, że kwalifikacja obiektu budowlanego opiera się na jego przeznaczeniu i obiektywnym stanie faktycznym, a nie na deklaracjach stron.
Sprawa dotyczyła skargi A. N. i M. N. na postanowienie Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o wstrzymaniu budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego prowadzonej bez wymaganego pozwolenia na budowę. Skarżący twierdzili, że wykonane prace to jedynie fundament pod ogrodzenie, które nie wymaga pozwolenia ani zgłoszenia. Organy nadzoru budowlanego uznały jednak, że wykonane fundamenty z bloczków betonowych, o wymiarach 13,5 m x 5,5 m i wysokości 30 cm ponad grunt, docieplone styropianem i zabezpieczone folią kubełkową, stanowią fundament pod budowę nowego budynku mieszkalnego lub rozbudowę istniejącego, co wymaga pozwolenia na budowę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd uznał, że kwalifikacja obiektu budowlanego powinna opierać się na jego przeznaczeniu i obiektywnym stanie faktycznym, a nie na deklaracjach stron. Konstrukcja i lokalizacja fundamentów wskazywały na ich przeznaczenie pod budynek mieszkalny, a nie pod ogrodzenie. Sąd podkreślił, że wstrzymanie budowy na etapie fundamentów jest uzasadnione, gdy stanowią one część obiektu budowlanego wykonanego bez wymaganego pozwolenia. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych, w tym braku potrzeby powoływania biegłego, zostały uznane za niezasadne.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Wykonane fundamenty stanowią część budynku mieszkalnego lub jego rozbudowę, co wymaga pozwolenia na budowę.
Uzasadnienie
Konstrukcja fundamentu (szerokość, docieplenie, wysokość) oraz jego lokalizacja przy ścianach istniejącego budynku mieszkalnego, a nie wzdłuż granicy działki, wskazują na jego przeznaczenie pod budowę budynku mieszkalnego, a nie pod ogrodzenie. Deklaracje skarżących nie mogą zmienić obiektywnego stanu faktycznego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (18)
Główne
P.b. art. 48 § 1
Prawo budowlane
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
P.b. art. 28 § 1
Prawo budowlane
P.b. art. 29 § 1
Prawo budowlane
P.b. art. 29 § 1
Prawo budowlane
P.b. art. 29 § 2
Prawo budowlane
P.b. art. 3 § 6
Prawo budowlane
Definicja rozbudowy budynku.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 75
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 105
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 144
Kodeks postępowania administracyjnego
P.u.s.a. art. 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 119 § 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Konstrukcja, rozmiar i lokalizacja wykonanych fundamentów wskazują na ich przeznaczenie pod budowę budynku mieszkalnego, a nie pod ogrodzenie. Wstrzymanie budowy na etapie fundamentów jest uzasadnione w przypadku braku pozwolenia na budowę, gdyż stanowią one część obiektu budowlanego. Organy nadzoru budowlanego posiadają wystarczającą wiedzę specjalistyczną do oceny przeznaczenia fundamentów bez konieczności powoływania biegłego.
Odrzucone argumenty
Wykonane prace to fundament pod ogrodzenie, które nie wymaga pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Organy naruszyły przepisy k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i niezasadne ustalenie, że fundament stanowi budowę nowego budynku mieszkalnego. Naruszenie przepisów k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. Utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji pomimo zaistnienia przesłanek do jego uchylenia i umorzenia postępowania.
Godne uwagi sformułowania
obiekt budowlany należy kwalifikować przede wszystkim ze względu na jego przeznaczenie, czyli funkcję jaką ma pełnić nie sposób uznać ogrodzenie - czy jak w tym przypadku jedynie fundament (podmurówkę) pod ogrodzenie za obiekt, który miałby na celu zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych nie ma on nadto żadnych cech charakterystycznych dla tego typu obiektu budowlanego nie sposób uznać, iż tak poczynione obserwacje są wystarczające do tego, aby jednoznacznie stwierdzić, iż fundament - ze względu na swoją strukturę (jak stwierdził organ) nie może mieć charakteru fundamentu pod ogrodzenie nie sposób uznać ustaleń organu za słuszne, skoro nie zostały one oparte o żadne obiektywne dowody i ustalenia nie ma on nadto żadnych cech charakterystycznych dla tego typu obiektu budowlanego nie sposób uznać ustaleń organu za słuszne, skoro nie zostały one oparte o żadne obiektywne dowody i ustalenia nie może zmienić obiektywnego stanu faktycznego jest rzeczą powszechnie znaną, że pracownicy organów nadzoru budowlanego z racji na zajmowanie się zawodowo oceną procesów budowlanych, posiadają specjalistyczną wiedzę z tego zakresu i byli oni w stanie samodzielnie ocenić, jakie przeznaczenie mają przedmiotowe fundamenty.
Skład orzekający
Marek Leszczyński
przewodniczący sprawozdawca
Małgorzata Roleder
członek
Barbara Romanczuk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Kwalifikacja prawna wykonanych prac budowlanych (fundamentów) jako samowoli budowlanej wymagającej pozwolenia na budowę, a nie jako elementu ogrodzenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, gdzie wygląd i konstrukcja fundamentów budzi wątpliwości co do ich przeznaczenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe zakwalifikowanie prac budowlanych i jakie mogą być konsekwencje błędnej interpretacji przepisów prawa budowlanego, szczególnie w kontekście samowoli budowlanej.
“Fundament pod ogrodzenie czy początek domu? Sąd rozstrzyga spór o samowolę budowlaną.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Bk 1534/25 - Wyrok WSA w Białymstoku Data orzeczenia 2025-11-04 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2025-09-03 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Sędziowie Barbara Romanczuk Małgorzata Roleder Marek Leszczyński /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono skargę Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder, sędzia WSA Barbara Romanczuk, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 listopada 2025 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. N. i M. N. na postanowienie Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 21 lipca 2025 r. nr WOP.7722.60.2025.ASN w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oddala skargę. Uzasadnienie Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku (dalej: "PWINB", "organ odwoławczy") postanowieniem z dnia 21 lipca 2025 r., nr WOP.7722.60.2025.ASN, utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bielsku Podlaskim (dalej: "PINB", "organ I instancji") z dnia 10 czerwca 2025 r., znak: 5140.2.2025, zobowiązujące A.N.i M. N. (dalej: "skarżący") - współwłaścicieli działki nr ew. gr. [...], położonej w m. P. [...], gm. Bielsk Podlaski - do wstrzymania budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego, na działce nr ew. gr. [...], położonej w m. P. [...], gm. Bielsk Podlaski, prowadzonej bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę oraz informującej o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu i konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej. Postanowienie PWINB wydane zostało przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy. W dniu 12 lutego 2025 r. PINB dokonał kontroli na nieruchomości nr ew. gr. [...]położonej w m. P. [...], gm. Bielsk Podlaski, w zakresie zgłoszonego naruszenia prawa budowlanego oraz nawiezienia ziemi ze szkodą na działkę nr ew. gr. [...]obr. P. W jej wyniku ustalił, iż na działce nr [...]istnieje m.in. drewniany budynek mieszkalny jednorodzinny na planie prostokąta, o wymiarach 4,5 x 9,70 m i wysokości około 5,0 m. Dach budynku jest dwuspadowy i jest kryty blachodachówką oraz wyposażony jest w obustronne rynny. Rury spustowe są zdemontowane. Obiekt zlokalizowany jest w zbliżeniu na około 0,5 m do granicy działki sąsiedniej o nr [...]. Do budynku doprowadzone jest napowietrzne przyłącze energetyczne i wodociągowe. Teren nieruchomości wokół budynku nosi ślady plantowania. Jednocześnie wokół budynku wykonano nową ścianę fundamentową z bloczków betonowych na planie prostokąta o wymiarach 5,50 x 13,50 m. Wymurowana ściana ma wysokość około 30 cm ponad poziom "0" budynku. Grubość ściany wynosi 25 cm. Od zewnątrz przedmiotowa ściana docieplona jest styropianem gr. 10 cm i zabezpieczona folią kubełkową. Do protokołu kontroli załączono szkic sytuacyjny oraz dokumentację zdjęciową. Obecna podczas kontroli A. N., współwłaścicielka nieruchomości nr [...], wyjaśniła, że wykonany fundament stanowi fundament pod ogrodzenie istniejącego domu. Za domem, od strony działki własnej istniała altanka, która z uwagi na zły stan techniczny została rozebrana. Pozostała jedynie posadzka z płytek oraz metalowe elementy mocowania słupów konstrukcji. Teren działki nie był podnoszony, nie nawieziono gruntu. Rozplantowany został jedynie grunt wykopany wokół budynku mieszkalnego. Dalej organ odwoławczy wskazał, że zawiadomieniem z dnia 24 kwietnia 2025 r. PINB poinformował o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...], a następnie postanowieniem z dnia 10 czerwca 2025 r., znak: 5140.2.2025, zobowiązał skarżących do wstrzymania budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego na przedmiotowej działce, prowadzonej bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę oraz poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu i konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła A. N., w którym zarzuciła, że wydane rozstrzygnięcie jest bezpodstawne, albowiem wykonana ściana nie jest ścianą fundamentową budynku, a fundamentem pod ogrodzenie zabezpieczające istniejący na terenie działki nr ew. gr. [...]budynek mieszkalny. Po rozpatrzeniu zażalenia PWINB postanowieniem z dnia 21 lipca 2025 r., nr WOP.7722.60.2025.ASN, utrzymał w mocy postanowienie PINB z dnia 10 czerwca 2025 r., znak: 5140.2.2025. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania oraz wskazał i omówił przepisy regulujące omawianą materię. W ocenie organu odwoławczego skarżący podejmując roboty budowlane w formie budowy ściany fundamentowej, rozpoczęli budowę budynku mieszkalnego, bądź rozbudowę budynku istniejącego w rozumieniu art. 3 ust. 6 Prawa budowlanego. Z uwagi na swoją strukturę wykonany fundament nie jest fundamentem ogrodzenia, na który wskazuje skarżąca. Natomiast ze względu na swoją lokalizację przy granicy z działką nr [...], inwestycja będzie oddziaływała na działkę sąsiednią, a zatem wymagała uzyskania pozwolenia na budowę przed rozpoczęciem prac. Takiego pozwolenia nie posiadają inwestorzy. Stąd powstała samowola budowlana, wymagająca przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. PINB postanowieniem z dnia 10 czerwca 2025 r. rozpoczął procedurę legalizacyjną. Organ odwoławczy odniósł się też do zarzutów z zażalenia i stwierdził, że są one niezasadne. Z uwagi na istnienie przedmiotu postępowania nie ma podstaw do uchylenia postanowienia organu powiatowego i umorzenia postępowania. Również złożone przez skarżącą wyjaśnienia, nie dają podstaw do zakończenia postępowania. Zgodnie natomiast z art. 48 a ustawy Prawo budowlane w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy, inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może złożyć wniosek o legalizację. Z uwagi na złożone zażalenie, termin 30 dni na złożenie wniosku o legalizację biegnie od dnia wydania postanowienia, tj. od 21 lipca 2025 r. Wniosek można wycofać do dnia wydania decyzji o legalizacji. Ponadto organ poinformowała, że złożenie skargi do WSA w Białymstoku na przedmiotowe postanowienie nie wstrzymuje biegu terminu na złożenie wniosku o legalizację. Natomiast niezłożenie wniosku o legalizację skutkować będzie wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę przedmiotu postępowania. Skargę na powyższe postanowienie, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnieśli M.N.i A. N., w której przedmiotowemu orzeczeniu zarzucili: 1. naruszenie art. 48 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 P.b. w zw. z art. art. 29 ust. 2 pkt 20 P.b. poprzez nakazanie skarżącym wstrzymania budowy bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę, podczas gdy podmurówka ogrodzenia ale i samo ogrodzenie do wysokości 2,2 m nie wymaga ani pozwolenia na budowę ani zgłoszenia, co miało wpływ na wynik sprawy; 2. naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. art. 80 k.p.a. polegający na zaniechaniu w sposób wyczerpujący zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego co w konsekwencji doprowadziło do niezgodnego ze stanem rzeczywistym ustalenia, że ustawiona przez skarżących "ściana" z bloczków betonowych stanowi budowę nowego budynku mieszkalnego, podczas gdy faktycznie wykonano ją jako fundament ogrodzeniowy, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy; 3. naruszenie art. 77 k.p.a. w zw. z art. 75 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa i architektury, a tym samym bezdowodowe ustalenie, iż fundament ze względu na swoją strukturę nie może być fundamentem ogrodzenia, a także iż jego położenie w pobliżu granicy z działką nr [...]powoduje, iż będzie on na nią oddziaływał, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy; 4. art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, pomimo zaistnienia przesłanek do jej uchylenia i umorzenia postępowania administracyjnego. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie obu postanowień oraz umorzenie postępowania, a także o zasądzenie od organu na swoją rzecz kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi skarżący opisali dotychczasowy przebieg postępowania i stwierdzili, że ich zdaniem organy pozostają w błędzie co do przeznaczenia wybudowanych przez skarżących fundamentów uznając - całkowicie dowolnie i bezdowodowo - iż są one przeznaczone pod rozbudowę budynku mieszkalnego. Tymczasem nie sposób uznać ogrodzenie - czy jak w tym przypadku jedynie fundament (podmurówkę) pod ogrodzenie za obiekt, który miałby na celu zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych. Nie ma on nadto żadnych cech charakterystycznych dla tego typu obiektu budowlanego. Dalej skarżący zarzucili, że na próżno szukać chociażby w uzasadnieniu obu postanowień informacji na temat tego na jakich dowodach organ poczynił swoje ustalenia. Faktem jest, iż w ramach czynności kontrolnych przeprowadzono oględziny, jednak nie sposób uznać, iż tak poczynione obserwacje są wystarczające do tego, aby jednoznacznie stwierdzić, iż fundament - ze względu na swoją strukturę (jak stwierdził organ) nie może mieć charakteru fundamentu pod ogrodzenie. W tym celu zasadnym byłoby chociażby dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa, który mógłby ewentualnie jednoznacznie stwierdzić taką okoliczność. Podobnie, zdaniem skarżących, kształtuje się sytuacja w przypadku uznania, iż obiekt zastany na działce skarżących miałby oddziaływać na działkę sąsiednią. Tutaj również, nie sposób uznać ustaleń organu za słuszne, skoro nie zostały one oparte o żadne obiektywne dowody i ustalenia. Dowolne ustalenie, iż obiekt ten, bez jego wcześniejszego zbadania miałby przez sam fakt powstania oddziaływać na działkę sąsiednią nie zasługuje na aprobatę i nie może, zdaniem skarżących, stanowić podstawy do poczynienia na jego postawie wiążących ustaleń w przedmiotowej sprawie. Na koniec skarżący stwierdzili, że organ nie posiadał legitymacji do nakazania im wstrzymania budowy bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę, bowiem sama podmurówka ogrodzenia (czy nawet ogrodzenie o wysokości do 2,2 m) nie wymagają ani pozwolenia na budowę, ani dokonania zgłoszenia. Tym samym tak wydane postanowienia, bez podstawy prawnej, nie mogą się ostać. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na mocy art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym. Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności, jest zaskarżone postanowienie PWINB z dnia 21 lipca 2025 r., nr WOP.7722.60.2025.ASN, które utrzymało w mocy postanowienie PINB z dnia 10 czerwca 2025 r., znak: 5140.2.2025, zobowiązujące skarżących do wstrzymania budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego, na działce nr ew. gr. [...], położonej w m. P. [...], gm. Bielsk Podlaski, prowadzonej bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę oraz informującej o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu i konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej. Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych postanowień stanowiły przepisy ustawy z dnia z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 418; dalej: "P.b."). Zgodnie z art. 28 ust. 1 P.b. roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Natomiast z art. 29 ust. 1 P.b. wynika, że nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa wolno stojących budynków mieszkalnych jednorodzinnych, których obszar oddziaływania mieści się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane (pkt 1) oraz wolno stojących, nie więcej niż dwukondygnacyjnych budynków mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni zabudowy do 70 m2, których obszar oddziaływania mieści się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane, a budowa jest prowadzona w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych inwestora (pkt 1a). Z kolei art. 29 ust. 2 pkt 20 P.b. stanowi, że nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa ogrodzeń o wysokości nieprzekraczającej 2,20 m. Natomiast zgodnie z art. 48 ust. 1 pkt 1 P.b. organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. W sprawie niniejszej poza sporem jest, że skarżący na działce nr [...] (której są właścicielami) wokół domu drewnianego o wymiarach 970 cm x 450 cm wybudowali obiekt budowlany o wymiarach: 1350 cm długości, 550 cm szerokości i 30 cm powyżej poziomu gruntu – protokół kontroli z dnia 12 lutego 2025 r. i sporządzone tam rysunki i zdjęcia. Przy czym skarżący stoją na stanowisku, że są to fundamenty pod ogrodzenie i nie potrzebowali na ich budowę ani pozwolenia na budowę ani zgłoszenia, zaś organy stanęły na stanowisku, że są to fundamenty pod budowę budynku mieszkalnego bądź rozbudowę istniejącego budynku mieszkalnego (art. 3 ust. 6 P.b.) i w związku z tym, że są one zlokalizowane przy granicy z działką nr [...]i inwestycja będzie oddziaływała na tę działkę sąsiednią, zatem wymagała ona uzyskania pozwolenia na budowę. Brak zaś tego pozwolenia powoduje, że jest to samowola budowlana. Zdaniem Sądu rację mają organy. Jak wynika z wypisu z ewidencji gruntów (k. 1-3 akt adm.) działka o nr [...]ma pow. 0,2854 ha i jest zabudowana budynkiem mieszkalnym o pow. 50 m2 i budynkiem gospodarczym o pow. 57 m2. Budynek mieszkalny zlokalizowany jest w odległości około 0,5 m od granicy z działkę nr [...]. Zarówno z opisu z protokołu oględzin z dnia 12 lutego 2025 r. jak i ze zdjęć wynika, że skarżący wybudowali wokół tego domu, w odległości ok. 20-25 cm od jego ścian, fundament z bloczków betonowych o wysokości 30 cm ponad grunt i szerokości 25 cm, a od strony zewnętrznej tego fundamentu obłożyli go styrodurem o szerokości 10 cm i folią kubełkową. Przy czym zauważenia wymaga, że od strony południowej fundament ten został wybudowany nie wokół drewnianego domu (o długości domu 9,7 m), tylko na długość 13,5 m. Tym samym w granicach tak wybudowanego fundamentu znalazła się powierzchnia 74,25 m2. Sąd nie podziela stanowiska skarżących, że przedmiotowy obiekt to fundamenty pod ogrodzenie, na budowę których nie było wymagane ani pozwolenie na budowę ani zgłoszenie. Jak trafnie wskazano w wyroku NSA z dnia 15 kwietnia 2025 r., sygn. akt II OSK 2266/22, z punktu widzenia przepisów Prawa budowlanego obiekt budowlany należy kwalifikować przede wszystkim ze względu na jego przeznaczenie, czyli funkcję jaką ma pełnić. Z racji więc na kształt tych fundamentów, sposób ich budowy oraz usytuowanie, organy zasadnie przyjęły, że są to fundamenty pod nowo budowany budynek albo rozbudowę budynku mieszkalnego istniejącego. Pośród kilkukrotnych wyjaśnień złożonych przez skarżących, że obiekt to fundamenty pod ogrodzenie, ani razu nie pojawiło się wyjaśnienie, dlaczego chcą oni postawić ogrodzenie dookoła domu, przy samych jego ścianach, które to ogrodzenie przesłoni im okna znajdujące się w tym domu. Nie wspomnieli też o tym, jaki jest cel stawiania ogrodzenia dookoła domu w odległości, jak już wyżej wskazano, około 20-25 cm od jego ścian. Ogrodzenia stawia się wszak po granicy działek, a w tym przypadku skarżący deklarują stawianie ogrodzenia przy samych ścianach i na dodatek dookoła drewnianego domu. W ocenie Sądu również konstrukcja przedmiotowego fundamentu wskazuje, że nie jest to fundament pod ogrodzenie tylko pod budynek. Szerokość fundamentu wynosi bowiem 25 cm i od zewnątrz obłożony (docieplony) jest on styrodurem o szerokości 10 cm, a na dodatek styrodur obłożony jest od zewnętrznej strony folią kubełkową. Dla powyższej ocenie nie bez znaczenia pozostaje też wysokość fundamentu wynosząca ok. 30 cm nad poziom gruntu. Taka konstrukcja fundamentu jednoznacznie wskazuje na jego przeznaczenie, tj. pod budowę ścian budynku a nie pod ogrodzenie. W tym miejscu trzeba jeszcze wrócić do powierzchni terenu objętego tak zabudowanym fundamentem. Z art. 29 ust. 1 pkt 1a P.b. wynika, że nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa wolno stojących, nie więcej niż dwukondygnacyjnych budynków mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni zabudowy do 70 m2, których obszar oddziaływania mieści się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane, a budowa jest prowadzona w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych inwestora. Być może zatem wolą inwestorów było zastosowanie tej procedury i wybudowanie budynku mieszkalnego jednorodzinnego o pow. zabudowy do 70 m2 (chociaż jego budowa wymagałaby zgłoszenia, którego w sprawie również zabrakło). Warunkiem jednak takiej zabudowy jest to, aby powierzchnia budynku nie przekraczała 70 m2 i obszar oddziaływania mieścił się w całości na działce inwestycyjnej, czego także w sprawie zabrakło. Zdaniem więc Sądu, jakby nie patrzeć na całą sprawę, organy słusznie uznały, że w okolicznościach sprawy na budowę przedmiotowych fundamentów pod budowę lub rozbudowę budynku mieszkalnego wymagane było pozwolenie na budowę, którego skarżący nie posiadali, a zatem należało wszcząć procedurę z art. 48 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 P.b. Przy czym podkreślenia wymaga, że w ocenie Sądu prawidłowe było wstrzymanie robót budowlanych już na etapie wybudowania samych fundamentów pod budowę lub rozbudowę budynku mieszkalnego a nie czekanie, aż inwestorzy wybudują lub rozbudują ten budynek. Przesłanką wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy z art. 48 ust. 1 pkt 1 P.b. pozostaje bowiem stwierdzenie, że obiekt budowlany lub jego część wykonano bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę, przy czym postanowienie takie wydaje się zarówno w przypadku obiektu będącego w budowie, jak również do obiektu już wybudowanego (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 22 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Bd 1556/21). Wybudowane fundamenty pod budynek mieszkalny stanowią zaś niewątpliwie część tego budynku. W ocenie Sądu niezasadne są wszystkie zarzuty podniesione w skardze. W szczególności niezasadny jest zarzut dotyczący niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz zarzut niezasadnej odmowy dopuszczenia dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa na okoliczność kwalifikacji przedmiotowego fundamentu. Organy poczyniły bowiem prawidłowe ustalenia w sprawie na podstawie oględzin przedmiotowych fundamentów, sporządzenia protokołu oraz zrobienia zdjęć i wysłuchania stron. Przy czym podkreślenia wymaga, że jak trafnie wskazano w wyroku WSA w Olsztynie z dnia 5 września 2024 r., sygn. akt II SA/Ol 533/24, przedmiot postępowań organów nadzoru budowlanego odnosi się do rzeczywistości i rzeczywistości tej nie mogą zmienić deklaracje skarżących uczestniczących w procesie legalizacyjnym. Obowiązkiem organu nadzoru budowlanego jest bowiem dokonanie kwalifikacji istniejącego, zrealizowanego obiektu budowlanego. W postępowaniu tym przedmiotem postępowania dowodowego jest sfera obiektywnie istniejąca (zasada prawdy obiektywnej), a nie subiektywna ocena stanu faktycznego przez strony postępowania. Powyższe zdaniem Sądu oznacza, że brak było potrzeby powoływania biegłego na okoliczność oceny, do jakich celów mogą służyć przedmiotowe fundamenty. Do takiej oceny nie były bowiem potrzebne wiadomości specjalne dostępne takiemu biegłemu. Zresztą, w ocenie Sądu podkreślenia wymaga, że jest rzeczą powszechnie znaną, że pracownicy organów nadzoru budowlanego z racji na zajmowanie się zawodowo oceną procesów budowlanych, posiadają specjalistyczną wiedzę z tego zakresu i byli oni w stanie samodzielnie ocenić, jakie przeznaczenie mają przedmiotowe fundamenty. Sąd ustalenia i ocenę tych organów uznają za prawidłowe. Stanowisko skarżących jest w tej mierze całkowicie nieprzekonujące i stąd nie zasługuje na uwzględnienie. Z racji na powyższe niezasadne są także zarzuty skarżących dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 48 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 P.b. oraz art. 29 ust. 2 pkt 20 P.b. Przepis art. 29 ust. 2 pkt 20 P.b. nie miał w sprawie zastosowania, bowiem przedmiotowe fundamenty zostały wybudowane pod budynek mieszkalny a nie pod ogrodzenie. Reasumując, zdaniem Sądu, podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i należyty, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Zostały także prawidłowo zinterpretowane, mające zastosowanie w sprawie, przepisy. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI