II SA/BK 148/04

II SA/Bk 148/04 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2004-06-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-03-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Grażyna Gryglaszewska
Jerzy Bujko /przewodniczący/
Wojciech Stachurski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne
Dodatki mieszkaniowe
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 71 poz 734
art. 3
Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Bujko, Sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Asesor WSA Wojciech Stachurski (spr.), Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi K. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lutego 2004 r. Nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego - oddala skargę.-
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 13.06.2003 r. K. T. zwróciła się do Dyrektora Zarządu Budynków Mieszkalnych w S. o przyznanie jej dodatku mieszkaniowego. W załączonej do wniosku deklaracji o wysokości dochodów osiągniętych w okresie od marca do maja 2003 r. wykazała, iż jej gospodarstwo domowe składa się z 5 osób zajmujących mieszkanie o powierzchni użytkowej wynoszącej 59,98 m2, a w okresie trzech miesięcy dochód wszystkich jego członków wyniósł 2.604,00 zł, natomiast wydatki na utrzymanie mieszkania za ostatni miesiąc wyniosły 341,52 zł.
Decyzją z dnia [...].06.2003 r. Dyrektor Zarządu Budynków Mieszkalnych w S. przyznał K. T. na okres od 1 lipca do 31 grudnia 2003 r. miesięczny dodatek mieszkaniowy w wysokości 227,08 zł. Następnie powołując się na art.145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego postanowieniem z dnia 12.01.2004 r. organ ten wznowił postępowanie w tej sprawie wskazując, iż w złożonym wniosku o dodatek mieszkaniowy K. T. nie wykazała faktycznych dochodów członków gospodarstwa domowego. Organ ustalił, że poza wymienionymi we wniosku przychodami K. T. otrzymywała także świadczenie alimentacyjne z ZUS B. w kwocie 450 zł miesięcznie. Według organu, w deklaracji nie należało wykazywać całej wysokości alimentów, lecz jedynie kwotę 195,60 zł jako kwotę "z zewnątrz", gdyż z zasiłku stałego, jaki otrzymuje były mąż wnioskodawczyni - będący członkiem gospodarstwa - potrącana jest przez komornika kwota 254,40 zł jako zaległość wobec ZUS. Uwzględniając nową wysokość ustalonych dochodów gospodarstwa domowego Dyrektor Zarządu Budynków Mieszkalnych w S. wydał w dniu [...].01.2004 r. decyzję Nr [...], którą uchylił w całości swoją poprzednią decyzję z dnia [...].06.2003 r. i przyznał K. T. dodatek mieszkaniowy za wspomniany wyżej okres w wysokości 207,52 zł. Organ wyliczył także różnicę między świadczeniem wcześniej przyznanym a obecnie ustalonym wynoszącą 19,56 zł oraz poinformował o ciążącym na K. T. ustawowym obowiązku zwrotu nienależnie pobranych kwot w podwójnej wysokości, tj. w łącznej kwocie za 6 miesięcy 234,72 zł.
Od powyższej decyzji K. T. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. uznając ją za krzywdzącą, niesłuszną i niesprawiedliwą. Stwierdziła, że nieścisłości w wykazaniu dochodów nie wynikły z jej winy. Wyjaśniła, że samotnie wychowuje troje dzieci, opiekuje się chorym ojcem i dużo pieniędzy wydaje na lekarstwa. W tej sytuacji nie ma czym uiścić kary, jaka wynika z decyzji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło zarzutów odwołania i decyzją
z dnia [...].02.2004 r. Nr [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, iż w przedmiotowej sprawie wystąpiła przesłanka, która dała organowi I instancji podstawę do wznowienia postępowania. Bezspornie bowiem ustalono, że w deklaracji dołączonej do wniosku o przyznanie dodatku K. T. nie wykazała wszystkich osiągniętych w marcu, kwietniu i maju 2003 r. dochodów. Bezspornym jest także, że wnioskodawczyni spełnia wszystkie warunki do otrzymania świadczenia wynikającego z ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Jednak zdaniem SKO w S. organ I instancji wyliczając na nowo wysokość przysługującego K. T. dodatku mieszkaniowego popełnił błąd, w wyniku którego dodatek ten w dalszym ciągu jest zawyżony. Organ odwoławczy powołując się na przepisy ustawy o dodatkach mieszkaniowych oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28.12.2001 w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz.1817) wyliczył, iż należne K. T. świadczenie wynosi 178,61 zł. Natomiast organ I instancji decyzją wydaną w wyniku wznowienia postępowania ustalił dodatek w wysokości 207,52 zł. Przy obliczaniu wysokości dochodu gospodarstwa domowego organ I instancji nie przyjął całej wysokości alimentów otrzymywanych przez K. T., tj. kwoty 450 zł, lecz ich część wynoszącą 195,60 zł, stanowiącą różnicę między zasądzonymi alimentami a kwotą zaległości E. T. (zobowiązanego do płacenia świadczenia na rzecz córek wnioskodawczyni wyrokiem Sądu Rejonowego w S. sygn. akt [...] z dnia [...] lutego 2001 r.) płaconych na rzecz ZUS. Zdaniem SKO w S., jest to sprzeczne z definicją dochodu wskazaną w art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Przepis ten wskazuje, że dochodem są wszelkie przychody pomniejszone o koszty ich uzyskania i o składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i chorobowe. Do dochodu nie wlicza się dodatków dla sierot zupełnych, zasiłków pielęgnacyjnych, zasiłków okresowych, jednorazowych świadczeń pieniężnych i świadczeń w naturze z pomocy społecznej oraz dodatku mieszkaniowego. Nie należało więc odejmować długu spłacanego wobec ZUS przez osobę zobowiązaną do alimentacji. Wyliczając wysokość dodatku mieszkaniowego organ
I instancji nie powinien też sumować wydatków ryczałtowych z wydatkami wykazanymi we wniosku i w ten sposób powiększać kwoty stanowiącej podstawę wyliczania wysokości świadczenia.
Mimo tych ustaleń organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ II instancji stwierdził bowiem, iż przepis
art. 139 kpa zakazuje wydania decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Zdaniem organu odwoławczego, decyzja Dyrektora Zarządu Budynków Mieszkalnych w S. narusza prawo, lecz nie w stopniu rażącym. Organ odwoławczy podkreślił również, że konieczność zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w podwójnej wysokości wynika wprost z art. 7 ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych.
Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. K. T. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Podniosła w niej, iż stanowisko organu II instancji nie jest zgodne z prawem i nie uwzględnia zasad współżycia społecznego. W ocenie skarżącej art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych umożliwia odjęcie od zasiłku stałego, jaki otrzymuje były mąż potrącanych przez komornika zaległości na rzecz alimentów wypłacanych przez ZUS. Te potrącane kwoty należy traktować jako np. koszty uzyskania przychodu. Zdaniem K. T., żądanie zapłaty nienależnie pobranego dodatku w podwójnej wysokości jest karą, na którą skarżąca nie zasłużyła. Nie wykazując we wniosku i w deklaracji alimentów otrzymywanych z ZUS skarżąca chciała uniknąć wykazywania podwójnych dochodów. Za zgodne z logiką skarżąca uważała pominięcie alimentów w celu uniknięcia zdublowania ich dużej części.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
W myśl ogólnej reguły postępowania administracyjnego, organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa - art.6 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 ze zm.). Legalizm postępowania administracyjnego oznacza, że organy administracyjne nie działają w myśl reguły - co nie jest zabronione jest dozwolone, lecz według zasady - dozwolone jest wyłącznie to, co wyraźnie wynika z przepisów prawa. Obowiązujące przepisy prawa wyznaczają granice uprawnień lub obowiązków podmiotu stosunku administracyjno-prawnego. Organ administracyjny zobligowany jest zatem do orzekania o uprawnieniach lub obowiązkach strony postępowania tylko w takim zakresie, jaki wynika z przepisów prawa.
Działalność administracji publicznej poddana została kontroli sądownictwu administracyjnemu. Sprawując tę kontrolę sądy administracyjne badają, czy zaskarżony akt lub czynność są zgodne z przepisem prawa - art.1 § 1 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Co do zasady wyłączona jest w tym zakresie możliwość odwoływania do takich kryteriów oceny poprawności wydawanych aktów administracyjnych jak słuszność, celowość, czy zgodność z zasadami współżycia społecznego. Decyzja administracyjna może być uznana za zgodną z prawem, jeśli została wydana na podstawie i w granicach obowiązującego prawa.
W zaskarżonej przez K. T. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. Sąd nie dopatrzył się naruszenia obowiązujących przepisów prawa. Zgodnie z art. 3 ust.1 i 3 ustawy z dnia 21.06.2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734) dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w gospodarstwie wieloosobowym w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 125 % kwoty najniższej emerytury. Za dochód w rozumieniu tej ustawy uznaje się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Do dochodu nie wlicza się dodatków dla sierot zupełnych, zasiłków pielęgnacyjnych, zasiłków okresowych z pomocy społecznej, jednorazowych świadczeń pieniężnych i świadczeń w naturze z pomocy społecznej oraz dodatku mieszkaniowego.
Nie ma w tej sprawie wątpliwości, że K. T. składając wniosek o przyznanie jej dodatku mieszkaniowego nie wykazała otrzymywanego z ZUS-u świadczenia alimentacyjnego. Bez znaczenia jest przy tym fakt, iż na część tego świadczenia składała się kwota pochodząca z egzekucji obejmującej wykazany we wniosku zasiłek byłego męża wnioskodawczyni. Składając wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego K. T. winna była wykazać wszystkie źródła dochodu członków gospodarstwa domowego. Trafnie organ II instancji zauważył, iż przepis art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych nie przewiduje możliwości pomniejszenia dochodu gospodarstwa domowego o zobowiązania alimentacyjne jednego z jego członków. Istotna dla sprawy okoliczność otrzymywania przez wnioskodawczynię świadczenia alimentacyjnego z ZUS-u nie była znana organowi I instancji w dniu wydawania pierwotnej decyzji w przedmiocie dodatku mieszkaniowego. Zgodnie zatem z art.145 §1 kpa organ ten miał podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, a następnie uchylenia wydanej przez siebie decyzji i na nowo orzeczenia o istocie sprawy - art. 151 § 1 pkt 2 kpa. Organ II instancji, mając na uwadze zakaz orzekania na niekorzyść strony odwołującej się (art.139 kpa), postanowił utrzymać w mocy decyzję organu I instancji, mimo dostrzeżonej w niej wadliwości. Z kolei w myśl art. 7 ust. 9 cyt. ustawy o dodatkach mieszkaniowych, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania stwierdzono, że dodatek mieszkaniowy przyznano na podstawie nieprawdziwych danych zawartych w deklaracji lub wniosku osoba otrzymująca dodatek mieszkaniowy jest obowiązana do zwrotu nienależnie pobranych kwot w podwójnej wysokości.
Tak stanowi prawo. Respektowanie tego prawa jest obowiązkiem zarówno strony postępowania, jak też organu orzekającego o jej prawach lub obowiązkach. W tym zakresie ustawodawca nie dał organom administracyjnym możliwości dokonywania jakiejkolwiek odstępstw, w tym możliwości orzekania w drodze uznania administracyjnego w oparciu
o przesłanki słuszności, celowości, czy subiektywnie pojmowanej przez stronę sprawiedliwości. Organy administracyjne nie mogły więc w tej sprawie brać pod uwagę przywoływanych przez K. T. okoliczności o jej trudnej sytuacji majątkowej, czy braku jej winy w niepełnym wykazaniu źródeł dochodów.
W tym stanie rzeczy skarga nie może być uznana za uzasadnioną, co w świetle art.151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(Dz. U. Nr 153, poz.1270) dało Sądowi podstawę do jej oddalenia.-