II SA/BK 143/25

II SA/Bk 143/25 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2025-04-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Barbara Romanczuk /przewodniczący/
Małgorzata Roleder
Marta Joanna Czubkowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Pomoc publiczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1283
art. 8 ust. 3 i ust. 4
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 146
art. 2 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 54 ust. 3
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Barbara Romanczuk, Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska (spr.) sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 6 grudnia 2024 r. nr 406.795/E-10/XXI/2024 w przedmiocie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych oddala skargę
Uzasadnienie
Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności faktycznych i prawnych.
We wniosku z 3 września 2024 r. M. L. zwrócił się o przyznanie mu ubezpieczenia zdrowotnego ze środków publicznych. Powołał się na to, że jego stan zdrowia systematycznie się pogarsza z powodu braku ubezpieczenia zdrowotnego, a tym samym dostępu do rehabilitacji, leków i leczenia. Podniósł, że jest osobą po urazie kręgosłupa, cierpiącą na choroby przewlekłe m.in. "problem z sercem". Ponadto podał, że "w ubiegłym tygodniu zgłosiłem się do ZOZ w M. z powodu bardzo złego stanu zdrowia. Z braku ubezpieczenia zdrowotnego udzielono mi pomoc doraźna -ratowanie życia. Kierowano mnie do szpitala. Niestety nie mam żadnego dochodu, nie mogę świadomie zaciągać kolejnych długów". Końcowo stwierdził, że jego dalsza argumentacja jest znana i nie ma sensu jej powielania.
Decyzją z 22 października 2024 r. nr 5016.7.24 Wójt Gminy Jaświły odmówił przyznania pomocy w formie ubezpieczenia zdrowotnego ze środków publicznych ze względu na niespełnienie przez rodzinę ustawowego kryterium dochodowego wynoszącego 1.200 zł.
Od powyższej decyzji M. L. złożył odwołanie zarzucając naruszenie:
- art. 11 i art. 7 K.p.a., poprzez niezrealizowanie przez organ pierwszej instancji należycie zasady przekonywania i zasady prawdy obiektywnej, a nadto błędne wyliczenie dochodu, co miało wpływ na wynik sprawy;
- art. 8 ust. 4 pkt 7 ustawy o pomocy społecznej, poprzez nieodliczenie od dochodu niemieckiego Kindergeld;
- art. 107 § 3 K.p.a., poprzez niewyjaśnienie przez organy obu instancji podstawy prawnej zaskarżonej decyzji;
- art. 41 oraz 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, poprzez nieprzyznanie dochodzonego świadczenia mimo zrealizowania wszelkich wymogów ustawowych do uzyskania tego świadczenia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku decyzją z 6 grudnia 2024 r. nr 406.795/E-10/XXI/2024 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wskazano, że decyzję potwierdzającą prawo do świadczeń opieki zdrowotnej wydaje się m.in. po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, stwierdzeniu spełniania kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1283 ze zm.; dalej powoływana jako u.p.s.), stwierdzeniu braku okoliczności, o której mowa w art. 12 u.p.s. (art. 54 ust. 3 pkt 2-4 ustawy).
Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca utracił status osoby bezrobotnej i nie rejestruje się ponownie jako osoba bezrobotna ze względu na zły stan zdrowia uniemożliwiający podjęcie zatrudnienia. Podniesiono, że strona nie dostarczyła żadnego dokumentu potwierdzającego, że rzeczywiście aktualny stan jej zdrowia uniemożliwia jej jakąkolwiek aktywność zawodową. Wskazano, że takim dokumentem świadczącym o niezdolności do pracy mogłoby być np. orzeczenie lekarza orzecznika ZUS albo odpowiedniego zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności. Marginalnie podniesiono, że pomimo upływu niemal dwóch lat od doznania urazu kręgosłupa oraz mimo podnoszonego faktu pogorszenia stanu zdrowia z powodu innych chorób wnioskodawca nie wystąpił o uzyskanie odpowiedniego orzeczenia organu właściwego do dokonania oceny wpływu schorzeń na możliwości podjęcia pracy. Zaznaczono przy tym, że postępowanie w sprawie uzyskania orzeczenia jest bezpłatne i niezależne od posiadania ubezpieczenia zdrowotnego. Podkreślono także, że to nie stan zdrowia jest warunkiem przyznania objętej wnioskiem pomocy. Podstawową przesłanką warunkującą uzyskanie prawa do świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych jest spełnienie kryterium dochodowego przewidzianego w art. 8 u.p.s., wynoszącego 600 zł na osobę w rodzinie (ust. 1 pkt 2).
Następnie Kolegium podało, że z uwagi na to, że wniosek został złożony 3 września 2024 r., to podstawą do ustalenia spełnienia warunków do przyznania pomocy winien być dochód osiągnięty w miesiącu sierpniu 2024 r.
W trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego 7 października 2024 r. ustalono, że M. L. (osoba rozwiedziona, w wieku 58 lat) ma 17-letniego syna A. uczącego się w II klasie szkoły ponadpodstawowej mundurowej w Białymstoku, który od września do czerwca zamieszkuje w internacie. Strona jest osobą bezrobotną nie zarejestrowaną w Urzędzie Pracy. Mieszka w piwnicy domu jednorodzinnego ogrzewanej piecem. Według oświadczenia strony, ma ona problemy z układem oddechowym, układem krążenia oraz z kręgosłupem. Ze względu na stan zdrowia nie jest w stanie podjąć pracy. W obecności pracownika socjalnego M. L. dokonał pomiaru ciśnienia tętniczego (wynik; 189/113, tętno 82). Odnośnie sytuacji dochodowej oświadczył, że prowadzą z synem odrębne jednoosobowe gospodarstwa domowe. Syn utrzymuje się z Kindergeld (uznawanym przez stronę za odpowiednik polskiego 800+) oraz alimentów świadczonych przez matkę w różnych wysokościach. Świadczenia te wpływają na konto brata strony, który przekazuje je A. Sam wnioskodawca natomiast, według jego relacji, nie posiada żadnego dochodu, a finansowo pomagają mu przyjaciele i rodzina. Do wywiadu załączone zostały dwa dokumenty z ZOZ w M., dotyczące porady ambulatoryjnej z 24 czerwca 2024 r.
W oświadczeniu złożonym 7 października 2024 r. M. L. wyjaśnił, że zgodnie z otrzymanym pismem Prezesa Sądu Okręgowego w Białymstoku egzekucja komornicza względem K. K. jest bezskuteczna, a jej zaległości alimentacyjne przekraczają kwotę 23.000 zł. Oświadczył też, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe od wielu miesięcy nie posiadając żadnego dochodu i nie otrzymując żadnego wsparcia z pomocy społecznej. Stwierdził też, że nie jest aktywny zawodowo z powodu "choroby złamania kręgosłupa oraz braku możliwości dalszego leczenia". Ponadto w oświadczeniu tym przedstawił swoje stanowisko, że "Ustawa o pomocy społecznej obliguje do udzielenia pomocy osobom spełniający wymogi i będącą w mojej tragicznej sytuacji życiowej".
W sprawie ustalono także, że była żona wnioskodawcy – K. K. mieszka w Niemczech. Z dokumentacji przekazanej przez nią 9 października 2024 r. pocztą elektroniczną wynika, że dostarcza na ręce M. L. alimenty na syna A. W dniu 1 sierpnia 2024 r. przekazała M. L. alimenty na rzecz A. L. za miesiąc sierpień 2024 r., w kwocie 125 euro. Natomiast od 1 września 2024 r. przekazuje tytułem alimentów kwotę 900 zł. Ponadto M. L. otrzymuje niemieckie zasiłki rodzinne (tzw. Kindergeld) na syna A.. Jak podał Podlaski Urząd Wojewódzki od 1 stycznia 2023 r. na rachunek wskazany przez stronę wypłacana jest z tego tytułu kwota 250 euro miesięcznie
Kolegium nie zgodziło się ze stanowiskiem wnioskodawcy, że ww. dochody (alimenty i Kindergeld) nie są jego dochodem i wyjaśniło, że świadczenie rodzinne nie jest dochodem dziecka a jego rodzica. Kindergeld przyznany został M. L. na okres do uzyskania przez syna A. pełnoletniości. Podobnie alimenty, które co prawda przysługują dziecku, jednak do czasu ukończenia przez nie 18 roku życia wypłacane są rodzicowi, pod którego opieką pozostaje dziecko. Zaznaczono, że fakt podjęcia przez syna nauki poza miejscem zamieszkania i jego pobyt w trakcie roku szkolnego w miejscowości, w której znajduje się szkoła nie oznacza zmiany miejsca zamieszkania ani usamodzielnienia się dziecka. Miejscem zamieszkania A. L. nadal pozostają M., gdyż zgodnie z art. 26 K.c. miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej. Natomiast jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mającym osobne miejsce zamieszkania, miejsce zamieszkania dziecka jest u tego z rodziców, u którego dziecko stale przebywa. Zgodnie z postanowieniem SR w Białymstoku z 18 marca 2022 r., [...], miejsce pobytu małoletniego A. L. (ur. [...].08.2007 r.) zostało ustalone przy ojcu M. L. i tam jest jego miejsce zamieszkania (okoliczność znana Kolegium z urzędu). Dopóki A. L. jest osobą niepełnoletnią pozostaje pod władzą rodzicielską i na utrzymaniu rodziców. Nawet gdyby posiadał własne dochody, nie on a rodzic sprawujący opiekę ma prawo i obowiązek nimi dysponować. Tak więc wnioskodawca wraz ze swoim nieletnim synem tworzy rodzinę w rozumieniu art. 6 pkt 14 u.p.s. Zaznaczano przy tym, że co prawda przepisy ustawy nie odsyłają do stosowania powyższej definicji, jednak ze względu na odesłanie do wyliczenia dochodu zgodnie z u.p.s. i brakiem odrębnej definicji "rodziny" w ustawie, korzystanie z wyżej przytoczonej definicji dla potrzeb przyznania świadczeń zdrowotnych finansowanych z środków publicznych, zdaniem Kolegium, jest w pełni zasadne.
Odnosząc się do zarzutu niezasadnego wliczenia do dochodu rodziny świadczenia (zw. Kindergeld) wypłacanego na syna A. przez instytucję niemiecką Kolegium stwierdziło, że nie znajduje podstaw prawnych ani faktycznych do wyłączenia tego świadczenia z dochodu rodziny wnioskodawcy. Przede wszystkim dlatego, że wszelkie rodzaje dochodów podlegających wyłączeniu z dochodu rodziny zostały enumeratywnie wymienione w art. 8 ust. 4 u.p.s. Z przepisu tego wynika zasada, że na potrzeby stosowania ustawy o pomocy społecznej ustala się i wlicza dochód z każdego źródła, chyba że został z tego wliczania w sposób wyraźny wyłączony. Niemieckie świadczenie Kindergeld niewątpliwie nie jest żadnym z podanych w przytoczonym przepisie dochodów określonych rodzajowo w punktach: 1, 2, 4, 6. Pozostałe wymienione w tym przepisie dochody, nie podlegające wliczeniu do dochodu, zostały wskazane przez odwołanie się do ściśle wskazanych ustaw, w których zostały uregulowane lub konkretnych przepisów podanych ustaw. W żadnym punkcie tego wyliczenia nie podano, aby wyłączeniu z dochodu podlegały także otrzymywane za granicą dochody "tożsame", "o podobnym charakterze" czy "będące odpowiednikiem" dochodu wymienionego w każdym z punktów, wypłacanego na podstawie ustawy polskiej. Dotyczy to także pkt 7, w myśl którego do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Z tych względów Kolegium nie podzieliło stanowiska odwołującego, który uważa, że świadczenie wypłacane na jego syna przez instytucję niemiecką nie podlega wliczeniu do dochodu rodziny ustalanego w sprawie przyznania świadczeń z pomocy społecznej.
Dodatkowo wskazano, że stanowisko Podlaskiego Urzędu Wojewódzkiego, na które powołuje się odwołujący, dotyczy porównania świadczenia wychowawczego i Kindergeld na gruncie przepisów prawa unijnego, tj. rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Niewątpliwie zgodnie z definicją świadczeń rodzinnych podlegających koordynacji zawartą w art. 1 lit. z ww. aktu, świadczenie wychowawcze, podobnie jak polskie świadczenia rodzinne i niemieckie zasiłki rodzinne są "świadczeniami rodzinnymi", a zasiłki rodzinne zarówno krajowe, jak i zagraniczne, nie są dochodem w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Fakt ten nie ma jednak żadnego wpływu na sposób ustalania dochodu w oparciu o ustawę, w której jasno zdefiniowano pojęcie "dochodu" i enumeratywnie wymieniono jakie dochody faktycznie uzyskiwane nie są wliczane do prawidłowo ustalonego dochodu. Ze świadczeń objętych unijną definicją "świadczeń rodzinnych", wliczeniu do dochodu ustalanego na podstawie ustawy o pomocy społecznej nie podlega tylko polskie świadczenie wychowawcze. Natomiast do dochodu wlicza się pozostałe świadczenia rodzinne, w tym m.in. polskie i zagraniczne zasiłki rodzinne, mimo ich podobieństwa do świadczenia wychowawczego. Dodatkowo podano, że podstawą wyłączenia Kindergeld z dochodu odwołującego nie może być fakt, że nie wlicza się on do dochodu rodziny według przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Pojęcie dochodu zostało bowiem w odmienny sposób zdefiniowane w tych ustawach i brak jest podstaw do posługiwania się pojęciem dochodu z ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdy sprawa podlega załatwieniu w oparciu o przepisy ustawy o pomocy społecznej zawierającej w art. 8 własną definicję tego pojęcia.
Mając na uwadze powyższe Kolegium stwierdziło, że rodzina M. L. składa się z dwóch osób wspólnie zamieszkujących i gospodarujących, której dochód wynosi 375 euro, co po dokonaniu przeliczenia zgodnie z art. 8 ust. 13 u.p.s. stanowi kwotę 1.600,08 zł. Przeliczenia dokonano według kursu euro w NBP z 6 grudnia 2024 r. (1 euro – 4.2669 zł). Dochód na osobę w gospodarstwie domowym wynosi więc 800,04 zł i przekracza wyżej podane kryterium dochodowe uprawniające do przyznania wnioskowanego świadczenia. Jak wynika z powyższego dochód rodziny wnioskodawcy przekracza kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń zdrowotnych finansowanych z środków publicznych, które dla dwuosobowej rodziny wynosi 1.200 zł, a w takim przypadku prawo do takich świadczeń nie przysługuje.
Skargę na tę decyzję do sądu administracyjnego wniósł M. L. i zarzucił naruszenie:
1. art. 11 i art. 7 K.p.a., poprzez niezrealizowanie przez organy obydwu instancji należycie zasady przekonywania i zasady prawdy obiektywnej, a nadto błędne wyliczenie dochodu co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
2. art. 8 ust. 4 pkt 7 u.p.s., poprzez nieodliczenie niemieckiego Kindergeld od dochodu skarżącego;
3. art. 107 § 3 K.p.a., poprzez niewyjaśnienie przez organy obydwu instancji podstawy prawnej zaskarżonej decyzji;
4. art. 41 oraz art. 39 ust 1 i 2 u.p.s., poprzez nieprzyznanie skarżącemu wnioskowanego świadczenia mimo zrealizowania przez niego wszelkich wymogów ustawowych do uzyskania tego świadczenia.
Wskazując na te naruszenia skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji. Do skargi dołączono tabelkę z osobistymi wyliczeniami skarżącego dotyczącymi osiąganego przez niego dochodu za cały 2023 r. i w 2024 r. od stycznia do lipca.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zwarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądu w sprawie niniejszej jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z 6 grudnia 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Jaświły z 22 października 2024 r. odmawiającą przyznania skarżącemu – M. L. prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach z opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 146 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa).
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie mają prawo inne niż ubezpieczeni osoby posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które posiadają obywatelstwo polskie lub uzyskały w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, spełniające kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, co do których nie stwierdzono okoliczności, o której mowa w art. 12 tej ustawy, na zasadach i w zakresie określonych dla ubezpieczonych.
Z przepisem powyższym koresponduje treść art. 54 ust. 3 ustawy, w którym określone zostały przesłanki wydania przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych. Jak wynika z tego przepisu decyzję wydaje się po:
1) przedłożeniu przez świadczeniobiorcę dokumentów potwierdzających zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz dokumentów potwierdzających:
a) posiadanie obywatelstwa polskiego, lub
b) posiadanie statusu uchodźcy, lub
c) objęcie ochroną uzupełniającą, lub
d) posiadanie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c i d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach;
2) przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego;
3) stwierdzeniu spełnienia kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej;
4) stwierdzeniu braku okoliczności, o której mowa w art. 12 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w wyniku przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w pkt 2.
Zgodnie z przepisem art. 12 u.s.p., do którego odsyła przepis art. 54 ust. 3 pkt 4 ustawy, w przypadku stwierdzonych przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości, można odmówić przyznania świadczenia.
Z powyższych regulacji wynika, że potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych bazuje na przesłankach formalnych (miejsce zamieszkania na obszarze Polski, obywatelstwo polskie lub odpowiedni status prawny cudzoziemca) oraz przesłankach merytorycznych, sprowadzających się do spełnienia kryterium dochodowego oraz braku dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu i rzeczywistą sytuacją majątkową.
W sprawie niniejszej przesłanką wykluczającą przyznanie skarżącemu wnioskowanego świadczenia było przekroczenie kryterium dochodowego. Zasadniczy spór w sprawie niniejszej dotyczy tego czy do dochodu dwuosobowej rodziny skarżącego powinno być wliczone świadczenie (zw. Kindergeld) wypłacane na syna A. przez instytucję niemiecką. Sąd w sprawie niniejszej podziela stanowisko organów zgodnie z którym świadczenie to powinno być wliczone do dochodu rodziny skarżącego.
Sposób ustalania dochodu szczegółowo uregulowano w art. 8 ust. 3 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Stosownie do treści art. 8 ust. 4 u.p.s. dochody pozyskiwane ze źródeł wymienionych w tym przepisie (w punktach 1-20) nie podlegają wliczeniu do dochodu ustalanego na potrzeby przyznania świadczeń z pomocy społecznej. Z powyższego wynika więc zasada, że dochód ustala się i wlicza z każdego źródła, chyba że został z tego wliczania wyłączony. W katalogu z art. 8 ust. 4 ustawy w pkt 7 wymienione jest świadczenie wychowawcze, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. W związku z tym do dochodu nie powinno się wliczać tzw. świadczenia "800+". Do dochodu wliczane są natomiast świadczenia rodzinne w rozumieniu ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.; dalej powoływana jako u.ś.r.), ponieważ nie wymieniono ich w przepisie art. 8 ust. 4 ustawy.
Odnosząc powyższe do okoliczności sprawy niniejszej wskazać należy, że przy obliczaniu dochodu rodziny skarżącego organy prawidłowo uznały, że w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku (czyli w sierpniu 2024 r.) na dochód ten składały się: zasiłek niemiecki Kindergeld w wysokości 250 euro oraz alimenty w wysokości 125 euro. Dochód dwuosobowej rodziny skarżącego w sierpniu 2024 r. wyniósł 375 euro. Posługując się kursem euro/pln NBP z 22 października 2024 r. (z dnia wydania decyzji w pierwszej instancji) wyliczono łączny dochód rodziny skarżącego w sierpniu 2024 r. na kwotę 1.618,46 zł, co stanowi przekroczenie progu dochodu rodziny o 418,46 zł (art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy). Daje to kwotę dochodu na osobę w rodzinie 809,23 zł, co z kolei stanowi przekroczenie progu dochodu przewidzianego na jedną osobę pozostającą w rodzinie o 209,23 zł (art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy). W sprawie niniejszej organ drugiej instancji dokonał przeliczenia na datę wydania własnej decyzji, tj. 6 grudnia 2024 r. Kurs euro na tę datę był korzystniejszy dla skarżącego i dochód wyniósł 1.600,08 zł. Jest to jednak nadal dochód przekraczający kryterium dochodowe określone w ustawie o pomocy społecznej.
W tym miejscu podkreślić należy, że katalog zawarty w art. 8 ust. 4 u.p.s. ma charakter zamknięty. Oznacza to, że tylko świadczenia wprost w nim wymienione podlegają pominięciu przy ustalaniu dochodu na mocy art. 8 u.p.s. i na potrzeby przyznawania świadczeń z pomocy społecznej. Skoro zaś nie zostało w tym katalogu wymienione wprost świadczenie niemieckie Kindergeld ani też przepis art. 8 ust. 4 u.p.s. nie zawiera odwołania do innych świadczeń podobnych do świadczenia wychowawczego, jak też nie zawiera sformułowania, że podlegają odliczeniu od dochodu świadczenia "podobne", "o podobnym charakterze" czy "będące odpowiednikiem", natomiast zawiera wskazanie, że odliczeniu podlega świadczenie wychowawcze, o którym mowa w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci – poszukiwanie podobieństwa świadczenia wychowawczego i innych świadczeń otrzymywanych przez skarżącego na zasadzie innych rodzajów wykładni niż wykładnia literalna nie znajduje usprawiedliwienia.
Wskazać też trzeba, że przepis art. 8 ust. 4 u.p.s. jest jednoznaczny w swej treści i daje jasne rezultaty w bezpośrednim rozumieniu. Po pierwsze, zawiera zamknięty katalog świadczeń, po drugie, nie zawiera odniesień wskazujących na konieczność czy nawet możliwość poszukiwania innych rodzajów świadczeń odliczanych od dochodu, które powinny się w tym katalogu znaleźć. Oznacza to, że wykładnia literalna ww. przepisu daje jednoznaczne rezultaty i czyni zbędnym sięganie do innych rodzajów wykładni dla wyjaśnienia znaczenia przepisu czy potwierdzenia jego brzmienia. W sferze świadczeń obowiązujących na gruncie prawa polskiego nie ma wątpliwości, które świadczenia podlegają odliczeniu od dochodu a które nie. Innymi słowy "podobieństwo" czy "porównywalność" świadczeń w tym konkretnym przypadku nie może być podstawą do zaliczenia do katalogu świadczeń odliczanych od dochodu.
Wobec niewątpliwego faktu pobierania przez skarżącego niemieckiego świadczenia Kindergeld oraz wysokości tego świadczenia (250 euro), a także dobrowolnej kwoty przesłanej przez matkę dziecka w miesiącu sierpniu 2024 r. w wysokości 125 euro – spór w sprawie między organem a skarżącym jest w zasadzie wyłącznie sporem o prawo, tj. o wykładnię art. 8 ust. 4 pkt 7 up.s. W sporze tym sąd stwierdza, że nie ma podstaw do podważenia stanowiska organów i dokonanej przez nie wykładni literalnej przepisu. A jeśli tak, to dochód skarżącego w sprawie niniejszej należało wyliczyć zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy, tj. według sumy miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, tj. z sierpnia 2024 r. - jako sumę przeliczonych na walutę polską kwot 250 euro (Kindergeld) i 125 euro (dobrowolnej kwoty przesłanej przez matkę na rzecz dziecka). Stanowisko dotyczące braku podstaw do wyłączenia z dochodu rodziny skarżącego świadczenia Kindergeld wypłacanego przez instytucję niemiecką zostało potwierdzone między innymi w wyroku NSA z 9 lipca 2024 r. II GSK 791/24 którym oddalono skargę kasacyjną M. L. od wyroku WSA w Białymstoku z 19 września 2023 r. II SA/Bk 446/23. Mając powyższe na uwadze za niezasadne należy uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 8 ust. 4 pkt 7 u.p.s., poprzez błędne wyliczenie dochodu od którego nie odliczono niemieckiego Kindergeld.
Przekroczenie kryterium dochodowego wyłącza możliwość przyznania pomocy w formie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że kwestionowana w sprawie niniejszej decyzja jest zgodna z przepisami prawa a zarzuty i argumenty skargi nie podważyły jej legalności. Jak wywiedziono powyżej w sprawie nie doszło do naruszenia art. 8 ust. 4 pkt 7 u.p.s. Nie naruszono także przepisów postępowania a mianowicie art. 7, 11 i 107 § 3 K.p.a. Zdaniem sądu uzasadnienie decyzji zostało sporządzone w sposób zgodny z zasadami wyrażonymi w art. 107 § 3 K.p.a. Organ odwoławczy odniósł się w sposób szczegółowy do zarzutów odwołania i istoty sporu dotyczącego tego czy do dochodu rodziny skarżącego należy wliczać świadczenie Kindergeld. W sprawie nie mogły być zaś naruszone przepisy art. 41 oraz 39 ust. 1 i 2 u.p.s., gdyż nie miały zastosowania. Zauważyć przy tym należy, że ani niezadowolenie strony z zapadłego rozstrzygnięcia, ani też subiektywne jej przekonanie o wadliwości zaskarżonej decyzji, nie mogą same w sobie stanowić podstawy uwzględnienia skargi. Reasumując, sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego, czy to procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
Z tych wszystkich względów sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.).