II SA/BK 136/23

II SA/Bk 136/23 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2023-04-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Barbara Romanczuk
Elżbieta Lemańska /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Roleder
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Sygn. powiązane
I OSK 1927/23 - Postanowienie NSA z 2024-08-02
I OSK 1297/23 - Wyrok NSA z 2025-06-30
IV SA/Wa 2198/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-01-18
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 kwietnia 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 27 grudnia 2022 r. nr 406.1372/XI/AH/22 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 27 grudnia 2022 r. nr 406.1372/XI/AH/22 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Zabłudowa z [...] listopada 2022 r. nr [...] odmawiającą przyznania B.T. świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego na brata M.T.
Decyzje wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Postępowanie toczyło się na wniosek B.T. (dalej: wnioskodawca) zawarty w piśmie z 22 września 2022 r. Do wniosku ww. dołączył oświadczenie, z którego wynika, że od 24 sierpnia 2022 r. sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym bratem M.T., który jest kawalerem i nie ma dzieci; jego matka nie żyje, a ojciec J.T. ma 86 lat i mieszka w N., jednak z uwagi na wiek i choroby nie jest w stanie sprawować opieki nad niepełnosprawnym synem. Wnioskodawca oświadczył, że obecnie jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w PUP z prawem do zasiłku. Sprawowanie opieki nad bratem uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia i wykonywanie pracy zarobkowej. Opieka nad bratem polega na dojeździe pod jego adres zamieszkania, rozmowie z nim, robieniu zakupów, posprzątaniu i wynoszeniu śmieci. Brat skarżącego jedzenie przygotowuje sobie samodzielnie, jednak nie potrafi zrobić zakupów. Wnioskodawca został upoważniony przez brata do pobierania za niego renty. Sprawowanie opieki zajmuje mu 2 godziny dziennie, 7 dni w tygodniu. Wnioskodawca załączył również orzeczenie Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wydane M.T. 18 kwietnia 2018 r., w którym został on uznany za trwale całkowicie niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji od 20 lutego 2018 r.
W dniu 17 października 2022 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy z M.T,, który oświadczył, że nie wymaga opieki i radzi sobie ze wszystkim sam; nie pamięta jaką ma grupę inwalidzką ani jaka jest wysokość jego renty; kilka lat temu miał około 1700 zł, a obecnie nie interesuje się tym, gdyż rentę pobiera brat B.T. i przywozi mu pieniądze. Wskazał, że rodzeństwo i ojciec go odwiedzają. Brat B. przyjeżdża kilka razy w tygodniu. W dokumencie z wywiadu środowiskowego pracownik socjalny zapisał, że: podane przez ww. informacje różnią się ze stanem faktycznym; z informacji uzyskanych od ojca wynika bowiem, że M.T. wymaga pomocy drugiej osoby; 12 października 2022 r. odbyła się rozprawa dotycząca leczenia psychiatrycznego bez zgody chorego; został także wyznaczony termin rozprawy o ubezwłasnowolnienie M.T.; J.T. oświadczył, że syn wymaga pomocy w życiu codziennym, dostarczył dokumenty potwierdzające niezdolność do jego samodzielnej egzystencji, m.in. opinię sądowo-psychiatryczną, z której wynika, że u syna rozpoznano zespół otępienny, uzależnienie od alkoholu oraz schizofrenię niezróżnicowaną w wywiadzie. Z kolei M.T. w dniu 17 października 2022 r. przy pracowniku socjalnym oświadczył, że: nie wymaga pomocy przy poruszaniu się, nie wymaga pomocy przy myciu i higienie osobistej, nie wymaga pomocy przy posiłkach, nie wymaga pomocy przy ubieraniu się, nie wymaga pomocy przy podawaniu leków, nie wymaga pomocy przy prowadzeniu gospodarstwa domowego i załatwianiu spraw. Oświadczył również, że brat B.T. sprawuje opiekę w wymiarze 2-3 godzin przez 5-6 dni w tygodniu. W ocenie pracownika socjalnego M.T. ze względu na chorobę wymaga stałej opieki ze strony drugiej osoby.
Wyjaśnieniem z 2 listopada 2022 r. B.T. poinformował, że faktycznie sprawuje opiekę całą dobę i bez przerwy od 22 lipca 2022 r., czyli od śmierci matki.
Decyzją z 18 listopada 2022 r. Burmistrz Zabłudowa odmówił przyznania B.T. świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego na brata M.T. Organ ocenił, że ww. sprawuje okresowo opiekę nad bratem, która głównie polega na dowozie zakupów i pomocy przy czynnościach domowych. Prace te nie odbiegają od standardowych czynności jakie zobowiązani jesteśmy świadczyć względem najbliższych, nie wymagają rezygnacji z aktywności zawodowej lub jej niepodejmowania. Ustawodawca nie określa ilości godzin, które należy poświęcić osobie niepełnosprawnej, jednakże wyraźnie wskazuje na aspekt stałości tej opieki, co należy rozumieć jako rzeczywiste poświęcenie swojego czasu, który przeznaczony zostałby na świadczenie pracy. Zdaniem organu pierwszej instancji, przyjąć trzeba, że z samej swojej istoty stała opieka powinna być opieką ciągłą, nieprzerwaną, codzienną. Wykonywane przez wnioskodawcę czynności opiekuńcze względem brata mają charakter deklaratywny, okresowy, nie kolidują z wykonywaniem pracy zarobkowej. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest wynagrodzeniem za sprawowaną opiekę, lecz ekwiwalentem za utracone wynagrodzenie z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub jego niepodejmowanie. Wnioskodawca nie wykazał więc, aby sprawowana opieka uniemożliwiała mu podjęcie zatrudnienia i wykonywanie pracy zarobkowej.
Dodatkowo Burmistrz wskazał, że M.T. ma ustalony znaczny stopień niepełnosprawności od 20 lutego 2018 r. co oznacza, że niepełnosprawność powstała w wieku 58 lat, a zgodnie z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 ze zm., dalej: u.ś.r.) świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub, w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.
Końcowo organ podkreślił, że decyzja w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego jest decyzją związaną, czyli o przyznaniu świadczenia decyduje spełnienie ustawowych przesłanek, które organ ocenił na podstawie posiadanych dokumentów i oświadczeń. Brak spełnienia którejkolwiek z przesłanek obliguje organ do wydania decyzji odmownej.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł B.T. Wskazał, że jego brat 18 kwietnia 2018 r. został uznany za niezdolnego do samodzielnej egzystencji z powodu choroby psychicznej. Od śmierci matki skarżący jest jedyną osobą, której brat ufa, wobec czego podjął się nad nim opieki. Jego zdaniem opiekę nad bratem może zastąpić jedynie specjalny ośrodek. Odwołujący wskazał, że problemy zdrowotne brata zaczęły się po wcieleniu do wojska i przedterminowym zwolnieniu. Jest obecnie jedyną osobą, która może zająć się bratem, bowiem ojciec z racji wieku i stanu zdrowia opieki takiej nie może zapewnić. Oprócz brata ma na utrzymaniu rodzinę.
Zaskarżoną decyzją z 27 grudnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku utrzymało w mocy decyzję Burmistrza. Organ drugiej instancji wskazał na treść art. 17 ust. 1 pkt 4 i 1a u.ś.r. oraz wyjaśnił, że osoby dalej spokrewnione są uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego gdy ciąży na nich obowiązek alimentacyjny zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, tj. art. 128, art. 129 § 1, art. 132 oraz rezygnują z aktywności zawodowej celem sprawowania opieki nad krewnym. Obowiązek alimentacyjny może polegać na świadczeniu określonych sum pieniężnych, ale również na dostarczaniu w naturze określonej ilości produktów potrzebnych do życia, bądź też na osobistych staraniach. W sytuacji, gdy zobowiązany do alimentacji wybiera ten ostatni sposób wspomagania potrzebującej osoby bliskiej, polegający na rezygnacji z zatrudnienia po to, by osobistym staraniem wspierać tę osobę, z pomocą przychodzi mu Państwo. Osoba zobowiązana do alimentacji otrzymuje w takiej sytuacji pomoc polegającą na przyznaniu jej świadczenia pielęgnacyjnego, które jest rekompensatą za utracone wynagrodzenie za pracę. Organ wskazał także na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 listopada 2022 r. sygn. akt I OPS 2/22, w której sformułowano tezę, że warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszy stopniu z osobą wymagają opieki, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a u.ś.r.).
Z uwagi na powyższe organ odwoławczy stwierdził, że wnioskodawca nie spełnia wymaganych prawem przesłanek do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Co prawda bezsporne jest, że osoba wymagająca opieki M.T. legitymuje się orzeczeniem Komisji Lekarskiej KRUS z 18 kwietnia 2018r. o uznaniu go za trwale całkowicie niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym oraz trwale niezdolnego do samodzielnej egzystencji, co zgodnie z treści art. 3 pkt 21 lit c u.ś.r. jest równoznaczne ze znacznym stopniem niepełnosprawności, ale nie ma wątpliwości, że nie są spełnione pozostałe przesłanki uzyskania świadczenia. Ojciec osoby wymagającej opieki żyje i nie legitymuje orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nie został więc spełniony ustawowy warunek uzyskania świadczenia wynikający z art. 17 ust. 1a pkt 1 u.ś.r.
Skargę do sądu administracyjnego wywiódł B.T. Wniósł o jej zmianę przez przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzji zarzucił niezgodność z prawem, tj. zasadami współżycia społecznego i społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa. Skarżący wskazał, że ojciec z racji podeszłego wieku i stanu zdrowia nie jest w stanie sprawować opieki nad niepełnosprawnym synem.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że okolicznością przesądzającą o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego jest możliwość zapewnienia opieki przez ojca, który jest zobowiązany w pierwszej kolejności, a nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jak wymagają tego postanowienia art. 17 ust. 1a u.ś.r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga podlega oddaleniu.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 ze. zm.), dalej: u.ś.r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Z kolei w myśl art. 17 ust. 1a tej ustawy, osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3 lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Z powyższych regulacji wynika, że aby otrzymać świadczenie pielęgnacyjne należy spełniać określone, ściśle wskazane w u.ś.r. przesłanki, tzn. osoba ubiegająca się o świadczenie musi być osobą, która rezygnuje z aktywności zawodowej celem sprawowania opieki nad bliską osobą spokrewnioną, musi na niej ciążyć obowiązek alimentacyjny w myśl Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, nie mogą istnieć osoby spokrewnione z niepełnosprawnym w pierwszym stopniu na których ciąży obowiązek alimentacyjny, a jeżeli są – to powinny legitymować się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Fakt spokrewnienia w sprawie niniejszej między skarżącym a bratem jest bezsporny.
Z kolei kwestia obowiązku alimentacyjnego została uregulowana w ustawie z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359 ze zm.) i polega on na dostarczaniu środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania i obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo (art. 128 k.r.o.). Zgodnie z treścią art. 129 § 1 k.r.o. obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. Zatem obowiązek alimentacyjny w sprawie niniejszej obciąża w pierwszej kolejności wstępnego (ojca J.T.) przed rodzeństwem (bratem B.T.). Z kolei art. 132 k.r.o. stanowi, że obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.
Przepisy art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. w zestawieniu z przepisami k.r.o. jednoznacznie zatem określają katalog osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ograniczając ten krąg do osób zobowiązanych do alimentacji, według kolejności tego zobowiązania. A zatem to ojciec J.T. w pierwszej kolejności zobowiązany jest do sprawowania opieki nad synem M.T. (i uprawniony do wystąpienia o świadczenie pielęgnacyjne), chyba że wystąpiłaby ustawowa przesłanka przesuwająca ten obowiązek na dalej spokrewnionego czyli skarżącego. Taką ustawową przesłanką w myśl art. 17a ust. 1 u.ś.r. byłoby posiadanie przez J.T. orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jeszcze inaczej rzecz ujmując należy stwierdzić, że aby skarżący mógł otrzymać świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowania opieki nad bratem, żyjący ojciec powinien legitymować się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zaawansowany wiek ojca i jego zły stan zdrowia, ale niepotwierdzony takim orzeczeniem, same w sobie o braku możliwości sprawowania opieki przez ojca nad M.T. i przejściu obowiązku sprawowania tej opieki na skarżącego jeszcze nie świadczą.
Takie stanowisko potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z 14 listopada 2022 r. sygn. I OPS 2/22 (orzeczenia.nsa.gov.pl) formułując tezę, zgodnie z którą: warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a u.ś.r.).
Powyższa uchwała jest tzw. uchwałą abstrakcyjną, co ma ten skutek, że wiąże ona sądy administracyjne. Zgodnie bowiem z art. 269 § 1 P.p.s.a., jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Przepis art. 187 § 1 i 2 stosuje się odpowiednio. Oznacza to, że skład sądu administracyjnego nie może rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjąć wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta w uchwale, chyba że wystąpi o podjęcie kolejnej uchwały.
Skoro więc z niezakwestionowanych ustaleń organu odwoławczego wynika, że osoba legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i wymagająca opieki (M.T.) ma ojca, zaś skarżący jest jego bratem, a zatem osobą spokrewnioną w linii bocznej w drugim stopniu, to aby zaktualizował się obowiązek alimentacyjny skarżącego wobec brata (i możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego) – J.T. musiałby legitymować się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ta przesłanka nie została jednak spełniona.
Sformułowanie powyższej oceny prawnej nie oznacza, że sąd nie dostrzega trudności, które stoją na przeszkodzie sprawowaniu opieki nad niepełnosprawnym synem przez ojca. Niewątpliwie sytuacja ojca M.T., tj. J.T. - jako osoby starszej i schorowanej - nie jest łatwa. Doświadczenie życiowe pozwala przyjąć, że wiek i stan zdrowia osób w podeszłym wieku (w tym przypadku 86 lat) znacznie utrudniają, o ile nie uniemożliwiają, aktywnego sprawowania opieki nad bliskimi. Jednak to ustawodawca zdecydował, że aby w takim przypadku (gdy żyje ojciec niepełnosprawnego) brat osoby niepełnosprawnej mógł się ubiegać o świadczenie pielęgnacyjne, musi przedstawić orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności ojca. To stanowisko potwierdził NSA w ww. uchwale. Takiego orzeczenia w sprawie nie przedłożono, zatem zaskarżoną decyzję należy ocenić jako zgodną z prawem, tj. nienaruszającą art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a pkt 1 u.ś.r.
W tym miejscu zauważyć należy, że obowiązek alimentacyjny może polegać nie tylko na osobistych staraniach, ale także na wypłacie niezbędnych środków. Dopuszczalna jest bowiem każda postać świadczeń alimentacyjnych, jeżeli zabezpieczy ona w należyty sposób interesy uprawionego. Przyjęcie odmiennego stanowiska spowodowałby niczym nieuzasadnione przerzucenie na organy państwa kosztów związanych z opieką na niepełnosprawną osobą, w sytuacji gdy istnieją osoby z kręgu jej najbliższej rodziny, które w świetle obowiązujących regulacji prawnych mają względem tej osoby obowiązek pokrywania takich kosztów w ramach obowiązku alimentacyjnego, w oparciu o art. 128 i następne k.r.o. (por. wyroki w sprawach II SA/Ke 306/21 oraz III SA/Kr 1008/20).
Pomoc w formie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest skierowana do kogokolwiek z rodziny, krewnych czy osób zaprzyjaźnionych z osobą potrzebującą opieki, w zależności od tego, kto tej opieki się podejmie. Jest to świadczenie przeznaczone wyłącznie dla określonej ustawowo kategorii osób. To nie rodzina więc decyduje, komu spośród jej członków winno być przyznane świadczenie pielęgnacyjne, a decyduje o tym przepis prawa. Sprawowanie opieki jest prawnym i moralnym obowiązkiem rodziców względem dzieci, a tylko uzasadniona, obiektywnie występująca przeszkoda w postaci złego stanu zdrowia ale potwierdzonego orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, może spowodować, że o świadczenie pielęgnacyjne będzie mogła się skutecznie ubiegać osoba z kolejnego (nie pierwszego) kręgu zobowiązanych do alimentacji (tak jak w niniejszej sprawie: nie ojciec a brak niepełnosprawnego). Sąd też podkreśla, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego obwarowane jest również tym, że sprawowana opieka spełnia warunki opieki stałej, ciągłej oraz tak dalece angażującej, że wyklucza aktywność zawodową. Ma być to pomoc w podtrzymaniu codziennej egzystencji, pomoc ustawiczna, znacznie angażująca, wymagająca ciągłej gotowości, choć istotnie niekoniecznie wymagająca obecności 24 godziny na dobę (por. np. wyrok w sprawie II SA/Bk 871/22).
Mając na uwadze powyższe należało stwierdzić że skarżący nie należy do kręgu osób uprawionych, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a u.ś.r., gdyż nie zaistniały okoliczności, które pozwoliłyby zaktualizować jego obowiązek alimentacyjny względem brata i odstąpić od zasady przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z pominięciem osoby najbliższej.
Decyzja o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego jest też decyzją związaną. W razie niespełnienia którejkolwiek z przesłanek określonych w przepisach prawa warunkujących ustalenie prawa do tego świadczenia, organy administracji nie mogą go przyznać kierując się wyłącznie względami słuszności bądź zasad współżycia społecznego. Skarżący w zarzutach skargi wskazał między innymi na naruszenie zasad współżycia społecznego. Jednak należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 z późn. zm.) kontrola sprawowana przez sądy administracyjnego jest sprawowana pod względem legalności czyli zgodności z przepisami prawa a nie pod względem zasad współżycia społecznego. Przyznanie skarżącemu świadczenia byłoby właśnie niezgodne z przepisami prawa, choć zrozumiałe są powody dla których to on a nie jego ojciec wystąpił o to świadczenie.
Wskazana przez skarżącego w skardze klauzula społeczno-gospodarczego przeznaczenia prawa została wyrażona w art. 5 kodeksu cywilnego. Zarzut jej naruszenia nie może mieć jednak wpływu na treść wyroku. Klauzula ta odnosi się bowiem do stosunków cywilnoprawnych (opartych na zasadzie równorzędności podmiotów prawa) a nie stosunków administracyjnoprawnych (w których organ władzy publicznej działa w imieniu państwa i nie jest podmiotem o równorzędnej pozycji w stosunku do obywatela).
Organ odwoławczy słusznie zatem przyjął, że obowiązujące przepisy nie pozwalają na przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżącemu z tytułu opieki nad niepełnosprawnym bratem, w sytuacji gdy ojciec osoby wymagającej opieki nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Niezasadne są więc zarzuty skargi. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy szczegółowo przedstawił podstawę faktyczną i prawną rozstrzygnięcia oraz przytoczył przepisy, które w sprawie miały zastosowanie.
Marginalnie zauważyć należy, że co prawda organ pierwszej instancji skoncentrował się w uzasadnieniu swojej decyzji na zakresie opieki sprawowanej przez skarżącego oraz na momencie powstania niepełnosprawności u jego brata (zwłaszcza ten warunek nie mógł powodować wydania decyzji odmownej z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 38/13 orzekający o niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej przepisu art. 17 ust. 1b pkt 1 u.ś.r.), a dopiero organ odwoławczy wskazał przesłankę z art. 17 ust. 1a u.ś.r. – jednak nie może to mieć wpływu na wynik sprawy. Z powodów wskazanych w niniejszym uzasadnieniu świadczenie pielęgnacyjne nie mogło zostać przyznane, bowiem nie zostały spełnione przesłanki ustawowe uzasadniające wydanie decyzji pozytywnej dla brata osoby niepełnosprawnej.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
Sprawa została rozpoznania w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 2 P.p.s.a.