II SA/BK 1252/25

II SA/Bk 1252/25 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2025-09-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Elżbieta Lemańska /przewodniczący/
Marek Leszczyński /sprawozdawca/
Marta Joanna Czubkowska
Symbol z opisem
6146 Sprawy uczniów
Skarżony organ
Kurator Oświaty
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Protokolant specjalista Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 września 2025 r. sprawy ze skargi O. K. na decyzję Podlaskiego Kuratora Oświaty w Białymstoku z dnia 21 maja 2025 r. nr DKS.5741.1.2025 w przedmiocie kształcenia specjalnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 21 maja 2025 r., nr DKS.5741.1.2025, Podlaski Kurator Oświaty w Białymstoku (dalej: "Kurator", "organ odwoławczy") utrzymał w mocy orzeczenie Zespołu Orzekającego działającego w Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Suwałkach (dalej: "Zespół Orzekający", "organ I instancji") z 26 marca 2025 r., nr 258/2024/2025, o potrzebie kształcenia specjalnego (ze względu na niepełnosprawność sprzężoną: autyzm i niepełnosprawność intelektualną w stopniu lekkim) A. K., ur. [...] r. w Ł, zamieszkałego w P. S.
Rozstrzygnięcia wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W dniu 21 marca 2025 r. O. K. (dalej: "skarżąca") złożyła do Zespołu Orzekającego działającego przy Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Suwałkach wniosek o wydanie orzeczenia o potrzebnie kształcenia specjalnego jej syna A., z uwagi na autyzm oraz niepełnosprawność intelektualną w stopniu lekkim. Jako cel i przyczynę wydania orzeczenia wskazała trudności w nauce oraz autyzm syna.
W zaświadczeniu lekarskim o stanie zdrowia ucznia, wydanym 19 marca 2025 r., wskazano chorobę główną autyzm dziecięcy ICD: F84.0. Natomiast opinia z dnia 24 lutego 2025 r. sporządzona przez nauczyciela i psychologa Niepublicznej Terapeutycznej Szkoły Podstawowej "B." w Suwałkach o A. zawiera informację, m.in.: dotyczącą trudności w funkcjonowaniu chłopca oraz jego mocnych stron, sposobów dostosowania form i metod pracy z uczniem, relacji z rówieśnikami. Z kolei jak wynika z dokumentacji przekazanej przez Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną w Suwałkach, A. był kilkukrotnie badany w Poradni, w roku 2014 otrzymał opinię w sprawie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego ze względu na autyzm wczesnodziecięcy w roku 2015 oraz 2016 opinię psychologiczno-pedagogiczną w roku 2017 i 2023 orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego ze względu na autyzm.
Zawiadomieniem z 21 marca 2025 r. Wicedyrektor Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej zawiadomił skarżącą, że jej wniosek zostanie rozpatrzony 26 marca 2025 r., a skarżąca ma prawo wziąć udział w posiedzeniu.
W toku postępowania zostały przeprowadzone: diagnoza pedagogiczna przez pedagoga W. T. (z dnia 24 marca 2025 r.), diagnoza psychologiczna przez psychologa M. C. i psychologa K. B. (z dnia 24 marca 2025 r.) oraz diagnoza lekarska lekarza M. W. (z dnia 26 marca 2025 r.).
W opinii z diagnozy psychologicznej wskazano, że nastawienie badanego było pozytywne, był współpracujący, jednak kontakt werbalny był ubogi. Diagnoza Skalą Inteligencji Stanford-Binet 5 wskazała na istotną statystycznie drastyczną różnicę między obszarem niewerbalnym (lekki poziom niepełnosprawności intelektualnej), a werbalnym (umiarkowany poziom niepełnosprawności intelektualnej). Badany zmaga się z poważnymi trudnościami w zakresie orientacji przestrzennej wymagającej nawigowania przestrzennego i zwerbalizowania stron świata. Istotne braki zostały dostrzeżone w umiejętnościach matematycznych. Jego pamięć robocza plasuje się na poziomi niskim, a zasób wiedzy ogólnej o świecie jest ograniczony. Niewerbalny i niezależny kulturowo test Leiter-3 wykazał dolny przedział normy intelektualnej. W badaniu testem WISC-V niewerbalny obszar, rozumowanie płynne, zdolności ogólne oraz wzrokowo-przestrzenne uplasowały się w zakresie normy wieku. Diagnozę pogłębiono Funkcjonalną Skalą Dojrzałości Społecznej FSDS, analiza wyników której wskazała, że w sferze motorycznej funkcjonowanie badanego jest na niskim poziomie. Podsumowując wskazano, że uczeń rozwija się bardzo nieharmonijnie, jednak biorąc pod uwagę zebrane informacje można wnioskować o dużych deficytach w obszarach emocjonalno-społecznym i komunikowania się z otoczeniem.
W dniu 26 marca 2025 r. Dyrektor Poradni Psychologiczno – Pedagogicznej w S. wydał zarządzenie o powołaniu Zespołu Orzekającego, który to Zespół odbył w tym dniu posiedzenie i sporządził z niego protokół, a także w tym dniu wydał orzeczenie nr 258/2024/2025 o potrzebie kształcenia specjalnego ze względu na niepełnosprawność sprzężoną (autyzm i niepełnosprawność intelektualną w stopniu lekkim).
Od powyższego orzeczenia odwołanie wniosła skarżąca. W treści odwołania skarżąca wskazała, że jej zdaniem jej syn ma znacznie poważniejsze deficyty intelektualne, niż określono w orzeczeniu. W opinii skarżącej wyniki testów, spostrzeżenia, wnioski nie są zgodne ze stanem faktycznym. Wniosek, że środowisko dziecka jest dwujęzyczne, rzutuje na prawidłową diagnozę. Skarżąca zaznaczyła, że A. nie posługuje się językiem ukraińskim, a jego jedynym językiem jest język polski. Skarżąca w odwołaniu opisała trudności syna w zakresie, m.in.: liczenia, czytania, zapamiętywania, posługiwania się jednostkami miar, odczytywania godzin, posługiwania się pieniędzmi, wykonywania codziennych czynności. Wskazała, że dobrze sobie radzi z układaniem klocków czy puzzli, ma stały zakres obowiązków i wykonuje je mechanicznie. Każde nowe zadanie musi być wdrażane długo, etapami. Matka zauważa, że niepowodzenia wywołują u chłopca silne stany stresowe. W odwołaniu podkreśla, że A. ma trzyletnie opóźnienie w ścieżce edukacyjnej i olbrzymie trudności z opanowaniem podstaw programowych. Zdaniem matki syn nie może kształcić się w szkole ogólnodostępnej, nawet w oddziałach integracyjnych. W treści pisma zaznacza, że wyklucza kształcenie indywidualne, gdyż kontakty społeczne bardzo dobrze wpływają na A. Skarżąca wniosła o uchylenie lub zmianę orzeczenia i określenie sprzężonej z autyzmem niepełnosprawności intelektualnej na poziomie umiarkowanym.
Po wpłynięciu odwołania skarżącej od orzeczenia z 26 marca 2025 r. Zespół Orzekający zwołał posiedzenie, na którym wszyscy członkowie zespołu podtrzymali stanowisko w kwestii orzeczonej niepełnosprawności. W treści protokołu ujęto uzasadnienie decyzji zespołu, która kierowana była szeroko rozumianym dobrem dziecka oraz jego prawem do uzyskania rzetelnej i zgodnej z wymaganiami proceduralnym i diagnozy, która wskazuje, iż z uwagi na bardzo nieharmonijny profil możliwości intelektualnych, miarodajnym określeniem intelektu będzie obszar niewerbalny pozostający na poziomie niepełnosprawności intelektualnej w stopniu lekkim. Ponadto podkreślono, że diagnozując poziom rozwoju intelektualnego wykorzystano różne narzędzia oraz zadbano o nawiązanie bezpiecznego emocjonalnie kontaktu z dzieckiem.
Po przekazaniu odwołania Podlaskiemu Kuratorowi Oświaty w Białymstoku zasięgnął on opinii psychologa i pedagoga w zakresie merytorycznej oceny procesu diagnostycznego i wydanego na jego podstawie orzeczenia.
Eksperci stwierdzili, że diagnoza niepełnosprawności intelektualnej została oparta o badania intelektu trzema niezależnymi od siebie testami psychologicznymi. W badaniu dziecka z diagnozą autyzmu z reguły wskazane jest posługiwanie się skalami niewerbalnymi, aby ocenić jego funkcjonowanie właśnie w niewerbalnym wymiarze. Jest to uwarunkowane tym , że sama istota autyzm u wskazuje na zaburzenia komunikacji, co niewątpliwie będzie miało w pływ na wyniki uzyskiwane w skalach werbalnych. Analizując dokumentację diagnostyczną, stwierdzono, że: (1.) diagnoza Międzynarodową Wykonaniową Skalą Leitera - Leiter3 (test niewerbalny) wskazuje u chłopca na dolny zakres normy intelektualnej; (2.) diagnoza Skalą Inteligencji Wechslera W ISC-V w obszarze niewerbalnym (rozumowanie płynne, zdolności ogólne oraz wzrokowo-przestrzenne) wskazuje na wyniki na poziomie przeciętnym; skala pełna wskazuje na pogranicze normy i niepełnosprawności intelektualnej; (3.) diagnoza Skalą Inteligencji StanfordBinet5 zarówno w obszarze niewerbalnym jak i pełną skalą wskazuje na niepełnosprawność intelektualną w stopniu lekkim; (4.) diagnozę funkcji intelektualnych pogłębiono Funkcjonalną Skalą Dojrzałości Społecznej FSDS, która wykazała, iż aktualna ogólna dojrzałość społeczna chłopca kształtuje się na poziomie bardzo niskim. W opinii wskazano, że istotne jest to, że podczas przeprowadzonych badań A. wykazywał współpracę i pozytywne nastawienie do aktywności zadaniowej.
Poradnia wydając diagnozę o niepełnosprawności intelektualnej w stopniu lekkim chłopca wzięła pod uwagę zarówno aktualne wyniki otrzymane w testach diagnostycznych, jak i funkcjonowanie dziecka w środowisku szkolnym oraz domowym. Niewątpliwie rozwój chłopca w poszczególnych sferach przebiega nieharmonijnie, wskazując istotne różnice pomiędzy skalami, jednak jest to charakterystyczne dla osób z zaburzeniami ze spektrum autyzmu. Jak podkreślili specjaliści w przedstawionej opinii, analiza dokumentacji przedstawionej przez Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną w Suwałkach z lat wcześniejszych wskazuje, że uczeń od wczesnego dzieciństwa wykazywał niskie kompetencje komunikacyjne i językowe charakterystyczne dla dzieci z całościowymi zaburzeniami rozwojowymi ze spektrum autyzmu (ubogi kontakt werbalny, trudności w rozumieniu mowy, niska motywacja do używania mowy w sposób komunikacyjny, trudności z tworzeniem wypowiedzi ustnych, rozumieniem komunikatów, czytanych treści, nieprawidłowa artykulacja) oraz istotne zaburzenia funkcji słuchowo-językowych, funkcji wzrokowej, integracji wzrokowo-ruchowej, które utrudniały mu przyswajanie wiedzy i nabywanie umiejętności szkolnych. Mimo powyższych ograniczeń chłopiec nabywał w wolniejszym tempie wiedzę, wiadomości i umiejętności szkolne, a rozwój jego funkcji intelektualnych pozawerbalnych kształtował się w zakresie normy. W opinii zauważono, że aktualny poziom umiejętności szkolnych pozostaje na niskim poziomie. Chłopiec nie opanował treści programowych z wiodących przedmiotów szkolnych (języka polskiego, matematyki) przewidzianych w podstawie programowej na klasę VI, na co wskazują wyniki badania pedagogicznego zawarte w orzeczeniu nr 258/2024/2025 o potrzebie kształcenia specjalnego. Opóźnienia są znaczne, wiadomości i umiejętności szkolne kształtują się na poziomie I etapu edukacyjnego.
Po przeanalizowaniu przedstawionej dokumentacji, specjaliści powołując się na swoją wiedzę i doświadczenie stwierdzili, że Zespół Orzekający dołożył wszelkich starań, podejmując się diagnozy intelektu wszystkimi dostępnymi narzędziami, biorąc pod uwagę funkcjonowanie dziecka - aby wskazać w orzeczeniu najbardziej optymalne dla jego rozwoju formy wsparcia i możliwości organizacji kształcenia specjalnego zgodnie z obowiązującym prawem.
Decyzją z 21 maja 2025 r. Podlaski Kurator Oświaty w Białymstoku utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania oraz wskazał i omówił przepisy mające zastosowanie w sprawie. W jego ocenie organ I instancji właściwie zastosował procedurę i dokonał prawidłowych ustaleń w sprawie. Wprawdzie analiza dokumentacji zgromadzonej w indywidualnej teczce A. K. wskazuje na brak staranności Zespołu Orzekającego w prowadzeniu dokumentacji, jednak stwierdzone uchybienia nie miały znaczącego wpływu na określenie rodzaju i stopnia niepełnosprawności, warunków i form wsparcia umożliwiających uczniowi realizację indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych, zalecane cele rozwojowe i terapeutyczne do realizacji podczas dalszej edukacji oraz pozostałe aspekty określone w orzeczeniu. Niepełnosprawność sprzężona A. została orzeczona na podstawie całokształtu prowadzonych badań. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane uczniowi zawiera wszystkie informacje zgodnie z § 13 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 września 2017 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2061, dalej: "rozporządzenie").
Kurator odniósł się do zarzutów skarżącej, podkreślając, że sformułowane wnioski nie wskazują wpływu środowiska dwujęzycznego na proces diagnostyczny sam w sobie, a na trudności chłopca w zakresie umiejętności komunikacyjnych. Organ podkreślił także, że kwestia wyboru szkoły ostatecznie należy do rodziców dziecka.
Kurator wskazał także, że dostrzega nieprawidłowości w pracy Poradni, głównie w zakresie budowania zaufania, jednak pozostaje to bez wpływu na wydane orzeczenie. Na podstawie opinii sporządzonej przez dwóch pedagogów i psychologa, powołanych przez Podlaskiego Kuratora Oświaty, stwierdzono, że diagnoza A. K. nie budzi zastrzeżeń.
W skardze na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, skarżąca wniosła o jej uchylenie oraz uchylenie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. W uzasadnieniu skargi wskazała, że zaskarżone decyzja została wydana z naruszeniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, 8 ,7 7 § 1 oraz 80 k.p.a., tj. bez należytego wyjaśnienia okoliczności faktycznych oraz bez uwzględnienia wszystkich istotnych dowodów przedstawionych przez stronę. Orzeczenie zostało wydane bez należytej analizy indywidualnej sytuacji dziecka, pomimo dostarczonych dokumentów potwierdzających, że nie zachodzą przesłanki do orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. W dokumentacji znajdują się opinie nauczyciela, psychologa, a także zaświadczenie lekarskie, które wskazują na odmienne wnioski niż przyjęte przez Zespół Orzekający. Zdaniem skarżącej zlekceważono również argumentację zawartą w odwołaniu od orzeczenia. Organ odwoławczy nie odniósł się rzetelnie do wszystkich podniesionych zarzutów, nie dokonał pełnej analizy stanu zdrowia dziecka, a decyzja ma charakter lakoniczny i schematyczny. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego oraz właściwa interpretacja przepisów prawa winna prowadzić do uchylenia orzeczenia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że zarzuty sformułowane w uzasadnieniu skargi są bardzo ogólne i, jako pozbawione uzasadnienia, stanowią jedynie polemikę z decyzją organu II instancji. W dalszej kolejności wskazano, że zaskarżona decyzja, jak i orzeczenie organu I instancji, zostały wydane z zachowaniem wymaganej procedury, która to określona została w rozporządzeniu. Dyrektor Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Suwałkach powołał zespół orzekający, w skład którego wychodził dyrektor Poradni, dwóch psychologów, pedagog i lekarz. Skarżąca miała zagwarantowaną możliwość udziału w posiedzeniach. Końcowo organ podkreślił, że wydane orzeczenie jest zgodne z wnioskiem skarżącej.
W trakcie rozprawy w dniu 23 września 2025 r. skarżąca poparła skargę i złożyła do akt kserokopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 4 lipca 2025 r. Wyjaśniła, że na etapie składania wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z marca 2025 r. dysponowała orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z końca 2023 r. Nie wie jaki stopień niepełnosprawności w tym orzeczeniu był stwierdzony. Wyjaśniła też, że sformułowanie we wniosku z 21 marca 2025 r., iż "wnosi o orzeczenie kształcenia specjalnego z uwagi na autyzm oraz niepełnosprawność intelektualną w stopniu lekkim" wynikało ze zmuszenia jej przez pracowników, którzy twierdzili, że najpierw musi być stopień lekki, a dopiero później umiarkowany.
Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, że dokumenty potrzebne do wniosku o orzeczenie stopnia niepełnosprawności są wymienione w § 6 rozporządzenia, w związku z tym nie było potrzeby, aby Zespół Orzekający tym orzeczeniem dysponował, nie jest to brak materiału dowodowego. Zespół ocenia aktualny stan zdrowia dziecka. Strona może wystąpić o kolejne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności w okresie, który jest wskazany w orzeczeniu. Złożone zaś na rozprawie orzeczenie z dnia 4 lipca 2025 r. dotyczy stopnia niepełnosprawności w rozumieniu innych przepisów, natomiast w sprawie mamy do czynienia z niepełnosprawnością intelektualną, którą oceniał powołany Zespół Orzekający.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli sądowej w przedmiotowej sprawie jest decyzja Podlaskiego Kuratora Oświaty w Białymstoku utrzymująca w mocy orzeczenie Zespołu Orzekającego działającego przy Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Suwałkach o potrzebie kształcenia specjalnego syna skarżącej, z uwagi na niepełnosprawność sprzężoną: autyzm i niepełnosprawność intelektualną w stopniu lekkim.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 737, dalej: "Prawo oświatowe") oraz rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 września 2017 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz.U. z 2023 r. poz. 2061, dalej: "rozporządzenie MEN").
Według skarżącej organy nie wyjaśniły należycie okoliczności faktycznych oraz nie uwzględniły istotnych dowodów przedstawionych przez stronę. W jej ocenie orzeczenie zostało wydane bez należytej analizy indywidualnej sytuacji dziecka, pomimo dostarczonych dokumentów potwierdzających, że nie zachodzą przesłanki do orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Zdaniem skarżącej zlekceważono również argumentację zawartą w odwołaniu od orzeczenia. Organ odwoławczy nie odniósł się rzetelnie do wszystkich podniesionych zarzutów, nie dokonał pełnej analizy stanu zdrowia dziecka, a sama decyzja ma charakter lakoniczny i schematyczny.
W opinii organu zaskarżona decyzja, jak i orzeczenie organu I instancji, zostały wydane z zachowaniem wymaganej procedury, a samo orzeczenie zostało wydane zgodnie z wnioskiem skarżącej.
Zdaniem Sądu skarga jest niezasadna. Instytucja kształcenia specjalnego została uregulowana w art. 127 Prawa oświatowego. Kształceniem specjalnym obejmuje się dzieci i młodzież niepełnosprawne, niedostosowane społecznie i zagrożone niedostosowaniem społecznym, wymagające stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Kształcenie to może być prowadzone w formie nauki odpowiednio w przedszkolach i szkołach ogólnodostępnych, przedszkolach, oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych i szkołach lub oddziałach integracyjnych, przedszkolach i szkołach lub oddziałach specjalnych, innych formach wychowania przedszkolnego i ośrodkach, o których mowa w art. 2 pkt 7 (ust. 1). Uczniowi objętemu kształceniem specjalnym dostosowuje się odpowiednio program wychowania przedszkolnego i program nauczania do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych ucznia. Dostosowanie następuje na podstawie opracowanego dla ucznia indywidualnego programu edukacyjno-terapeutycznego uwzględniającego zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, o którym mowa w ust. 10 (ust. 3). Opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego albo indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego i indywidualnego nauczania, a także o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych organizowanych zgodnie z przepisami o ochronie zdrowia psychicznego wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia niepełnosprawności intelektualnej (ust. 10). Od takiego orzeczenia rodzice dziecka mogą złożyć w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia odwołanie do kuratora oświaty (ust. 12). Ustawodawca zawarł upoważnienie dla ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania do określenia, w drodze rozporządzenia m.in. składu zespołów orzekających, trybu ich powołania, szczegółowych zasad działania tych zespołów, trybu postępowania odwoławczego oraz wzorów orzeczeń i opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, zastrzegając, że rozporządzenie powinno uwzględniać jak najpełniejszą realizację potrzeb dziecka lub ucznia, a także zapewnić możliwość dostosowania form przygotowania przedszkolnego form kształcenia oraz działań w ramach wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, do aktualnych możliwości psychofizycznych dziecka lub ucznia (ust.18).
W myśl § 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 1 lutego 2013 r. w sprawie szczegółowych zasad działania publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych, w tym publicznych poradni specjalistycznych (Dz.U. z 2023 r. poz. 2499) publiczne poradnie psychologiczno-pedagogiczne, w tym publiczne poradnie specjalistyczne udzielają dzieciom, od momentu urodzenia, i młodzieży pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz pomocy w wyborze kierunku kształcenia i zawodu, udzielają rodzicom i nauczycielom pomocy psychologiczno-pedagogicznej związanej z wychowywaniem i kształceniem dzieci i młodzieży, a także wspomagają przedszkola, szkoły i placówki w zakresie realizacji zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych.
W oparciu natomiast o delegację ustawową zawartą w ww. art. 127 ust. 18 Prawa oświatowego wydane zostało rozporządzenie MEN, które określa skład i tryb powoływania zespołów orzekających, szczegółowe zasady ich działania, tryb postępowania odwoławczego, oraz wzory orzeczeń i opinii. Zespół powołuje dyrektor poradni (§ 4 ust. 1). W skład zespołu wchodzą: 1) dyrektor poradni lub upoważniona przez niego osoba - jako przewodniczący zespołu, 2) psycholog, 3) pedagog, 4) lekarz, 5) inni specjaliści, w szczególności posiadający kwalifikacje w zakresie pedagogiki specjalnej, jeżeli ich udział w pracach zespołu jest niezbędny (§ 4 ust. 2). Zespoły wydają orzeczenia i opinie na pisemny wniosek rodzica dziecka lub ucznia lub na pisemny wniosek pełnoletniego ucznia (§ 5 ust. 1). Wniosek o wydanie orzeczenia lub opinii składa się do zespołu, o którym mowa w § 3 (§ 5 ust. 2). Zespół wydaje orzeczenie lub opinię większością głosów, a w przypadku równej liczby głosów rozstrzyga głos przewodniczącego zespołu. Z posiedzenia zespołu sporządza się protokół (§ 9 ust. 1, 2 i 3). W przypadku uwzględnienia wniosku zespół wydaje orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego według wzoru stanowiącego załącznik nr 1 do rozporządzenia (§ 12 pkt 1).
Zgodnie z § 13 ust. 1 rozporządzenia MEN orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydaje się dla dzieci i uczniów niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie oraz zagrożonych niedostosowaniem społecznym, wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy, o których mowa w przepisach w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym.
Na podstawie ust. 2 tego przepisu w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego zespół określa m.in.: 1) diagnozę funkcjonowania dziecka lub ucznia, z uwzględnieniem potencjału rozwojowego oraz mocnych stron i uzdolnień dziecka lub ucznia oraz występujących w środowisku nauczania i wychowania barier i ograniczeń utrudniających jego funkcjonowanie; 2) okres, w jakim zachodzi potrzeba kształcenia specjalnego; 3) zalecane warunki i formy wsparcia umożliwiające realizację indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych dziecka lub ucznia, w tym warunki rozwijania jego potencjalnych możliwości i mocnych stron, wzmacniania aktywności i uczestnictwa dziecka lub ucznia w życiu przedszkola, szkoły, ośrodka lub placówki, oraz jeżeli zachodzi potrzeba indywidualnego wsparcia dziecka lub ucznia ze strony dodatkowo zatrudnionej kadry, o której mowa w przepisach w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym - zakres tego wsparcia; 4) zalecane cele rozwojowe i terapeutyczne do realizacji podczas zajęć wychowania przedszkolnego lub zajęć edukacyjnych, zajęć rewalidacyjnych, socjoterapeutycznych i resocjalizacyjnych oraz w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej udzielanej dziecku lub uczniowi i, w zależności od potrzeb, jego rodzicom, przez przedszkole, szkołę, ośrodek lub placówkę oraz poradnię, wraz ze wskazaniem zalecanych form pomocy psychologiczno-pedagogicznej, a w przypadku dzieci i uczniów niepełnosprawnych - również zalecanych rodzajów zajęć rewalidacyjnych; 5) wszystkie możliwe formy kształcenia specjalnego, poczynając od najkorzystniejszej dla dziecka lub ucznia, według zespołu, formy kształcenia specjalnego spośród m.in. a) w przedszkolu (oddziale) ogólnodostępnym, integracyjnym, specjalnym, innej formie wychowania przedszkolnego - w przypadku dzieci niepełnosprawnych, b) w szkole (oddziale) ogólnodostępnej, integracyjnej lub specjalnej - w przypadku uczniów niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie lub zagrożonych niedostosowaniem społecznym. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydaje się na okres wychowania przedszkolnego, roku szkolnego albo etapu edukacyjnego (§ 13 ust. 4).
W Prawie oświatowym ustawodawca wielokrotnie posłużył się pojęciem "etap edukacyjny" nie definiując go, lecz wiążąc z programem kształcenia dla poszczególnych typów szkół, w tym szkoły podstawowej – art. 18 Prawa oświatowego. Z załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej (Dz.U. z 2017 r. poz. 356) wynika, że kształcenie w szkole podstawowej trwa osiem lat i jest podzielone na dwa etapy edukacyjne: 1) I etap edukacyjny obejmujący klasy I-III szkoły podstawowej - edukacja wczesnoszkolna; 2) II etap edukacyjny obejmujący klasy IV-VIII szkoły podstawowej. – przedmiotowe orzeczenie obejmuje okres do końca drugiego etapu edukacyjnego.
Na podstawie § 25 rozporządzenia MEN od orzeczenia wnioskodawca może wnieść odwołanie do kuratora oświaty, za pośrednictwem zespołu, który wydał orzeczenie, w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia (ust. 1). Przewodniczący zespołu jest obowiązany przekazać odwołanie wraz z aktami sprawy kuratorowi oświaty w terminie 14 dni od dnia, w którym otrzymał odwołanie, jeżeli w tym terminie nie wydał nowego orzeczenia, zgodnie z ust. 2 (ust. 4). Kurator oświaty, w zależności od potrzeby, zasięga opinii psychologa, pedagoga, lekarza lub innego specjalisty. (ust. 5). Kurator oświaty rozpatruje odwołanie w terminie 14 dni od dnia jego otrzymania, a w przypadku potrzeby zasięgnięcia opinii, o której mowa w ust. 5, w terminie 14 dni od dnia, w którym otrzymał tę opinię (ust. 6).
Zdaniem Sądu wskazania wymaga, że na gruncie uprzednio obowiązującej, ustawy o systemie oświaty ukształtował się pogląd prawny, że orzeczenia w sprawie kształcenia specjalnego nie stanowiły stricte decyzji administracyjnej, lecz były innym niż decyzja administracyjna aktem administracyjnym, jednak miały do niego oraz do postępowania w tej sprawie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. J. Chmielewski, Glosa do wyroku WSA w Poznaniu z dnia 2 lipca 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 223/14, opubl. OSP 2016/4/36 oraz wyrok NSA z dnia 9 maja 2018 r., sygn. akt I GSK 750/18, CBOSA). Także obecnie - orzeczenie zespołu działającego w publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, podejmowane jest w sprawie indywidualnej w konkretnym stanie faktycznym, na podstawie generalno-abstrakcyjnych norm administracyjnego prawa materialnego i w sposób władczy kształtuje uprawnienia jego adresata (podmiotu usytuowanego na zewnątrz zespołu orzekającego). Ustawodawca określa prawną formę działania zespołu mianem orzeczenia. W efekcie oznacza to, że orzeczenia zespołów są innymi niż decyzje - aktami administracyjnymi. Natomiast zespoły orzekające pełnią funkcję organów administracji publicznej w oparciu o przyznaną im przez ustawodawcę kompetencję szczególną do wykonywania administracji publicznej w drodze wydawania aktów administracyjnych. Ze względu na brak wyłączenia w przepisach Prawa oświatowego stosowania norm procedury administracyjnej oraz charakter i rodzaj prawny istoty tych orzeczeń, zastosowanie przy ich wydaniu znajdują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) – por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z dnia 6 czerwca 2023 r., sygn. akt I GSK 1236/19 (CBOSA).
Mając na uwadze przytoczone przepisy istotne dla kontroli legalności dokonywanej przez sąd administracyjny są tryb podejmowania oraz charakter orzeczenia zespołu orzekającego determinujące zakres tej kontroli.
Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wymaga przeprowadzenia działań oraz ocen zespołu specjalistów, które zostały szczegółowo określone w rozporządzeniu MEN. Przewodniczący oraz cały zespół orzekający są zobowiązani do wykonania i odpowiedniego udokumentowania wszystkich czynności przewidzianych procedurą wydawania orzeczenia. Działania te podlegają zasadom postępowania administracyjnego i mogą być kontrolowane najpierw przez kuratora oświaty, a następnie przez sąd administracyjny. Natomiast treści merytoryczne zawarte w orzeczeniu – takie jak diagnoza funkcjonowania dziecka, rekomendowane warunki i formy wsparcia, cele rozwojowe i terapeutyczne czy proponowane formy kształcenia specjalnego – mają charakter specjalistyczny i ekspercki. W związku z tym nie mogą być samodzielnie oceniane ani podważane pod względem merytorycznym przez organ administracji oświatowej (kuratora).
Jako organ odwoławczy, Kurator Oświaty sam nie może przeprowadzić diagnozy dziecka, ani dokonać pozostałych ocen wymaganych rozporządzeniem MEN. Ma jednak możliwość zasięgnięcia opinii odpowiedniego specjalisty, którego wykorzystanie należy do uznania organu. Weryfikacja polega więc na zbadaniu przez kuratora oświaty, czy procedura poprzedzająca wydanie orzeczenia spełniała wymogi przepisane prawem, czy samo orzeczenie zawiera elementy ustalone prawem, a w przypadku wątpliwości, co do ustaleń zespołu orzekającego może zasięgnąć opinii specjalisty w trybie § 25 rozporządzenia MEN. (por. Wyrok WSA we Wrocławiu z 3 października 2024 r., IV SA/Wr 664/23, LEX nr 3852319.)
Również kontrola Sądu w przedmiotowej sprawie, sprowadza się także do oceny, czy zaskarżone działania organów administracji publicznej odpowiadały prawu. Jak trafnie bowiem wskazano w wyroku WSA w Warszawie z dnia 29 maja 2019 r., sygn.. akt II SA/Wa 1823/18, zadaniem zespołu jest wydawanie orzeczeń o potrzebie (braku potrzeby) kształcenia specjalnego w oparciu o specjalistyczną wiedzę medyczną. Sąd administracyjny natomiast nie jest władny, aby rozważać kwestie medyczne. Tym samym, sąd nie jest uprawniony do kwestionowania określonej przez zespół orzekający diagnozy oraz przyczyn wydania orzeczenia.
Zgodnie z art. 127 Prawa oświatowego wydając orzeczenie zadaniem Zespołu Orzekającego jest ustalenie zaistnienia niepełnosprawności, niedostosowania społecznego lub zagrożenia niedostosowaniem społecznym, a następnie ocena, czy zaistnienie jednego z tych stanów dziecka lub ucznia wymaga specjalnej organizacji nauki lub specjalnych metod pracy, co sprowadza się do oceny, czy dziecko lub uczeń jest w takim stanie, że edukacja może przebiegać w ramach zwykłej organizacji nauki i przy użyciu zwykłych metod pracy, czy wymaga stosowania specjalnej organizacji nauki i specjalnych metod pracy.
W sprawie bezsporne jest, że skarżąca złożyła wniosek o wydanie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na autyzm oraz niepełnoprawność intelektualną w stopniu lekkim jej syna. Skarżąca zaznaczyła, że jej syn jest obecnie w VI klasie szkoły podstawowej.
W związku ze złożonym przez skarżącą wnioskiem, dyrektor Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Suwałkach powołał Zespół Orzekający w skład, którego wchodził dyrektor Poradni, dwóch psychologów, pedagog i lekarz (zgodnie z § 4 ust. 2 rozporządzenia MEN). Zespół w takim samym składzie został powołany także, aby odnieść się do odwołania wniesionego przez skarżącą. Z akt sprawy wynika także, że skarżącej została zapewniona możliwość uczestnictwa w posiedzeniach zespołu i zajęcie stanowiska. Skarżąca wzięła udział w pierwszym posiedzeniu w dniu 26 marca 2025 r., natomiast nie wzięła udziału w kolejnym posiedzeniu z 16 kwietnia 2025 r. (była o nim zawiadomiona). Zatem wyczerpane zostały wymogi określone w § 4 ust. 5 rozporządzenia MEN.
Zespół Orzekający dysponował opinią o funkcjonowaniu dziecka w środowisku szkolnym pochodzącą ze szkoły, sporządzoną przez nauczyciela pracującego z uczniem wspartego zdaniem psychologa z Niepublicznej Terapeutycznej Szkoły Podstawowej "B." w S. (§ 7 ust. 2 rozporządzenia MEN), której uczniem jest syn skarżącej, zaświadczeniem o stanie zdrowia ucznia z Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej z 19 marca 2025 r. z rozpoznaniem autyzmu dziecięcego (§ 6 ust. 4 rozporządzenia MEN). Zespół Orzekający wydał orzeczenie zgodnie z § 9 rozporządzenia na posiedzeniu, właściwą większością (jednomyślnie), sporządził z posiedzenia protokół, który zawierał wymagane elementy (§ 9 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia MEN). Zespół wyjaśnił zasadność przyjęcia diagnozy o lekkiej niepełnosprawności. Orzeczenie zostało wydane na właściwym wzorze i zawiera wszelkie wymagane elementy, (w zakresie, w jakim mają one zastosowanie do badanego dziecka).
Mając na uwadze treść § 25 ust. 2 rozporządzenia MEN, w związku ze złożonym odwołaniem, powołany został ponownie Zespół Orzekający, który na posiedzeniu zbadał, czy jest ono zasadne i jednogłośnie podtrzymał dotychczasowe orzeczenie. Kolejnym etapem postępowania było przekazanie odwołania wraz z aktami Podlaskiemu Kuratorowi Oświaty w Białymstoku, który zwrócił się o sporządzenie opinii psychologa i pedagoga (z Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Grajewie). Sporządzona opinia jest jednoznaczna - Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Suwałkach rzetelnie i zgodnie z przepisami prawa wydała orzeczenie o kształceniu specjalnym z uwagi na niepełnosprawność sprzężoną - autyzm i niepełnosprawność intelektualną w stopniu lekkim. Zespół Orzekający dołożył wszelkich starań, podejmując się diagnozy intelektu wszystkimi dostępnymi narzędziami, biorąc pod uwagę funkcjonowanie dziecka - aby wskazać w orzeczeniu najbardziej optymalne dla jego rozwoju formy wsparcia i możliwości organizacji kształcenia specjalnego zgodnie z obowiązującym prawem.
Sąd, kontrolując legalność zaskarżonej decyzji i poprzedzającego ją orzeczenia, uznał, że odpowiadają one prawu. Przebieg sprawy nie budzi wątpliwości. Sąd nie dopatrzył się jakichkolwiek uchybień w przeprowadzonym postępowaniu dowodowym. Zgromadzony materiał dowodowy jest kompletny, spójny i wystarczający do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji nie naruszają zasady swobodnej oceny dowodów. Sąd stoi na stanowisku, że postępowanie zostało przeprowadzone z poszanowaniem przepisów art. 7, art. 8 art. 77 oraz art. 80 k.p.a. Organ II instancji, wbrew twierdzeniem skargi, wyczerpująco odniósł się także do zarzutów odwołania, wskazując, że fakt funkcjonowania dziecka w środowisku dwujęzycznym nie był brany pod uwagę przy samej diagnozie. W orzeczeniu zespół wyjaśnił szczegółowo okoliczności podjętej diagnozy, z uwzględnieniem wyboru sposobu dojścia do diagnozy także w kontekście trudności komunikacyjnych dziecka. W orzeczeniu też bez wątpienia odpowiedziano na wątpliwości skarżącej, wskazując, że dziecko należy angażować w życie społeczne szkoły, wyjazdy, wydarzenia, inicjatywy, pracę z innymi dziećmi. W orzeczeniu wskazano również metody wspierające proces pracy z uczniem. Zwrócono także uwagę na typy szkół, w których może kształcić się syn skarżącej, w tym tę o której skarżąca miała pozytywną opinię. Dodatkowo, co podkreślił także organ II instancji, w orzeczeniu wskazano na potrzebę przeprowadzenia badania kontrolnego nie wcześniej niż po I semestrze klasy VII, co jest odpowiedzią na wątpliwości skarżącej w odniesieniu do możliwości nauki jej syna w klasie VII.
Orzeczenie zawiera zalecenie dostosowania wymagań edukacyjnych, metod pracy oraz form nauczania do aktualnych możliwości i potrzeb ucznia. Wskazuje również na możliwość rezygnacji z nauki drugiego języka obcego nowożytnego. Z jego treści wynika ponadto, że kształcenie specjalne w przypadku ucznia z niepełnosprawnością sprzężoną ma na celu zapewnienie indywidualnego podejścia do procesu dydaktycznego oraz stworzenie warunków sprzyjających dalszemu rozwojowi dziecka. W orzeczeniu zawarto także zapis, zgodnie z którym w sytuacji pojawienia się trudności w nauce – mimo zastosowania odpowiednich dostosowań – zaleca się prowadzenie wybranych zajęć edukacyjnych w formie indywidualnej, co ma na celu poprawę efektów w przyswajaniu wiedzy i umiejętności.
Podsumowując Sąd uznaje, że orzeczenie o kształceniu specjalnym zostało wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, co prawidłowo ocenił Kurator Oświaty. Zespół Orzekający procedował w prawidłowym składzie. Orzeczenie zostało wydane w następstwie pełnej analizy zgromadzonej dokumentacji diagnostycznej rozszerzonej o dodatkową opinię psychologa i pedagogów, zgodnie z kompetencją Kuratora Oświaty. Orzeczenie zostało wydane do końca II etapu edukacji, co pozostaje w zgodzie z treścią § 13 ust. 4 rozporządzenia MEN. Zawiera wszystkie niezbędne elementy wymienione w § 13 ust. 2 ww. rozporządzenia. Skarżąca była informowana o posiedzeniach Zespołu Orzekającego i miała możliwość uczestnictwa w nich.
W ocenie Sądu bez wpływu na rozstrzygnięcie organów pozostaje także treść Orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego w dniu 4 lipca 2025 r. przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Suwałkach, w którym zaliczono A. K. do stopnia niepełnosprawności – znacznego. Przede wszystkim orzeczenia tego nie było jeszcze w dacie orzekania przez organy (decyzja odwoławcza z dnia 21 maja 2025 r.), ale też zauważenia wymaga, że wydane ono zostało na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 44 z późn. zm.), które to przepisy nie miały zastosowania w sprawę niniejszej.
Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.