II SA/Bk 1223/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2025-10-21
NSAAdministracyjneŚredniawsa
rekompensatagranica państwowazawieszenie ruchudziałalność gospodarczastratydywidendauznanie administracyjneWSAWojewoda

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki na decyzję Wojewody odmawiającą przyznania rekompensaty z budżetu państwa z powodu czasowego zawieszenia ruchu na przejściu granicznym, uznając, że wypłata dywidendy przez spółkę podważa jej twierdzenia o ciężkiej sytuacji finansowej.

Spółka P. sp. z o.o. zaskarżyła decyzję Wojewody Podlaskiego odmawiającą przyznania rekompensaty z budżetu państwa w związku z czasowym zawieszeniem ruchu na przejściu granicznym Bobrowniki - Bierestowica. Spółka argumentowała, że zawieszenie ruchu spowodowało znaczący spadek przychodów i stratę finansową. Wojewoda odmówił przyznania rekompensaty, wskazując, że spółka wypłaciła znaczną dywidendę ze środków zapasowych, co podważa jej twierdzenia o ciężkiej sytuacji materialnej. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organu, że wypłata dywidendy w sytuacji ubiegania się o pomoc publiczną nie uzasadnia przyznania rekompensaty w trybie "szczególnie uzasadnionego przypadku".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku rozpoznał skargę spółki P. sp. z o.o. na decyzję Wojewody Podlaskiego, która odmówiła przyznania rekompensaty z budżetu państwa. Rekompensata miała wyrównać straty poniesione w związku z czasowym zawieszeniem ruchu na przejściu granicznym Bobrowniki - Bierestowica w grudniu 2024 r. Spółka, prowadząca działalność handlową, wykazała znaczący spadek przychodów i straty finansowe po zamknięciu przejścia, argumentując, że jest to bezpośredni skutek tej sytuacji. Wojewoda Podlaski odmówił przyznania rekompensaty, powołując się na art. 16b ust. 19 ustawy o ochronie granicy państwowej, który przewiduje przyznawanie pomocy w "szczególnie uzasadnionych przypadkach". Kluczowym argumentem organu było to, że spółka, mimo deklarowanej trudnej sytuacji finansowej, wypłaciła wspólnikom znaczną dywidendę w kwocie blisko miliona złotych ze środków kapitału zapasowego. Sąd administracyjny oddalił skargę spółki, uznając decyzję Wojewody za prawidłową. Sąd podkreślił, że choć spółka poniosła straty, to wypłata dywidendy podważa twierdzenie o "ciężkim położeniu materialnym" i braku środków na pokrycie strat. Sąd zaznaczył, że kapitał zapasowy służy stabilizacji finansowej przedsiębiorstwa, a jego uszczuplenie na rzecz dywidendy, a następnie ubieganie się o pomoc publiczną, jest sprzeczne z zasadami słuszności. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia zasady równego traktowania, wskazując na odmienne regulacje dla podmiotów z terenu gminy i powiatu.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, wypłata znaczącej dywidendy ze środków zapasowych przez spółkę, która jednocześnie ubiega się o rekompensatę z budżetu państwa z powodu strat finansowych, podważa jej twierdzenia o "ciężkim położeniu materialnym" i nie uzasadnia przyznania rekompensaty w trybie "szczególnie uzasadnionego przypadku" opartym na względach słuszności.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wypłata dywidendy w kwocie bliskiej miliona złotych ze środków kapitału zapasowego, podczas gdy spółka deklaruje straty i ubiega się o pomoc publiczną, jest sprzeczna z zasadami słuszności i wskazuje, że sytuacja finansowa spółki nie jest na tyle zła, aby uzasadniać przyznanie rekompensaty w trybie uznaniowym. Kapitał zapasowy ma służyć stabilizacji finansowej, a jego uszczuplenie na rzecz dywidendy, a następnie wnioskowanie o rekompensatę, jest nieuzasadnione.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

u.o.g.p. art. 16b § ust. 1-21

Ustawa o ochronie granicy państwowej

Pomocnicze

u.s.u.s. art. 4 § pkt 2

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

u.u.s.r. art. 6 § pkt 1

Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników

u.u.h.

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach hotelarskich oraz usługach pilotów wycieczek i przewodników turystycznych

k.p.a.

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a.

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.s.h. art. 192

Kodeks spółek handlowych

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 32

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wypłata dywidendy przez spółkę podważa jej twierdzenia o ciężkiej sytuacji finansowej i braku środków. Kapitał zapasowy służy stabilizacji finansowej, a jego uszczuplenie na rzecz dywidendy, a następnie wnioskowanie o rekompensatę, jest sprzeczne z zasadami słuszności. Rozróżnienie w ustawie między podmiotami z gminy a powiatu jest zgodne z prawem.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 16b u.o.g.p.) przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w tym brak uwzględnienia "szczególnie uzasadnionych przypadków" i rzeczywistych strat. Naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77 k.p.a.) poprzez nieprzeprowadzenie pełnego postępowania wyjaśniającego i ograniczenie oceny stanu faktycznego do jednego kryterium (dywidendy). Naruszenie zasady równego traktowania (art. 32 Konstytucji RP) poprzez nierówne traktowanie strony w stosunku do podmiotów z sąsiednich gmin. Wypłata dywidendy była formą wynagrodzenia dla wspólników za pracę i miała na celu ochronę środków przed inflacją.

Godne uwagi sformułowania

wypłata dywidendy w tak dużej kwocie byłaby niemożliwa, gdyby Spółka była w złej sytuacji finansowej kapitał zapasowy ma charakter dobrowolnego zabezpieczenia interesów, ale jego przeznaczeniem jest m.in. pokrycie straty wspólnicy najpierw uszczuplili kapitał zapasowego utworzony z zysków Spółki o ok. 1 000 000 zł, przeznaczając go na wypłatę dywidendy, a następnie – powołując się na ciężką kondycję finansową Spółki – wystąpili do Wojewody o przyznanie rekompensaty.

Skład orzekający

Małgorzata Roleder

przewodniczący sprawozdawca

Marta Joanna Czubkowska

asesor sądowy

Marek Leszczyński

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przyznawania rekompensat z budżetu państwa w sytuacjach nadzwyczajnych, zwłaszcza w kontekście wypłaty dywidendy przez wnioskodawcę."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji spółki i interpretacji art. 16b ust. 19 ustawy o ochronie granicy państwowej, który ma charakter uznaniowy. Wnioski mogą być trudne do bezpośredniego zastosowania w innych sprawach bez uwzględnienia indywidualnych okoliczności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje konflikt między deklarowanymi stratami przedsiębiorcy a jego zdolnością do wypłaty dywidendy, co jest istotne dla zrozumienia zasad przyznawania pomocy publicznej i uznania administracyjnego.

Czy wypłata dywidendy przekreśla szansę na rekompensatę graniczną? Sąd rozwiewa wątpliwości.

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

II SA/Bk 1223/25 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2025-10-21
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Małgorzata Roleder /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne
Działalność gospodarcza
Inne
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 295
art. 16b ust. 1-21
Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Marek Leszczyński, Protokolant specjalista Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 października 2025 r. sprawy ze skargi P. sp. z o.o. w B. na decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia 29 kwietnia 2025 r. nr WG-III.3150.3.2024.PD/8 w przedmiocie odmowy przyznania rekompensaty z budżetu państwa w związku z czasowym zawieszeniem ruchu na przejściu granicznym oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 29 kwietnia 2025 r., WG-III.3150.3.2024.PD/8, Wojewoda Podlaski (dalej: "Wojewoda") odmówił P. Sp. z o.o. z siedzibą w B., prowadzącemu działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży detalicznej towarów w sklepach, na straganach i targowiskach, przyznania rekompensaty z budżetu państwa w związku z czasowym zawieszeniem ruchu na przejściu granicznym Bobrowniki - Bierestowica, za miesiąc grudzień 2024 r., o której mowa w art. 16b ust. 19 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej.
Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wnioskiem z 23 stycznia 2025 r., uzupełnionym w dniach 11 i 19 marca 2025 r., płatnik składek P. Sp. z o.o. z siedzibą w Białymstoku (dalej: "Spółka", "Skarżąca" lub "Wnioskodawca"), wystąpiła do Wojewody o przyznanie rekompensaty w związku z czasowym zawieszeniem ruchu na przejściu granicznym Bobrowniki - Bierestowica, za miesiąc grudzień 2024 r.
W uzasadnieniu wniosku Spółka wskazała m.in., że w okresie czasowego zawieszenia ruchu na przejściu granicznym Bobrowniki - Bierestowica, tj. w miesiącu grudniu 2024 r., na obszarze powiatu białostockiego, w którym położone jest ww. przejście graniczne, w miejscowości Fasty, gm. Dobrzyniewo Duże, wnioskodawca prowadził działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży hurtowej i detalicznej towarów. Podstawą prowadzenia działalności był wpis do Krajowego Rejestru Sądowego. Spółka oświadczyła, że czasowe zawieszenie ruchu na przejściu granicznym Bobrowniki - Bierestowica, które miało miejsce w dniu 10 lutego 2023 r., bezpośrednio wpłynęło na wysokość osiąganych przychodów. W latach 2018-2019 Spółka osiągała zysk roczny na poziomie powyżej miliona złotych, zaś rok 2024 zakończył się stratą ok. 340 500,00 zł. Spadek obrotów (aż 65%) nastąpił, mimo zastosowania przez Spółkę środków zaradczych, tj. m.in. obniżenia marży i dostosowania godzin otwarcia do potrzeb klientów. We wniosku wybrano sposób liczenia rekompensaty w oparciu o średniomiesięczny przychód uzyskany z prowadzonej działalności na obszarze powiatu, w którym położone jest przejście graniczne, w okresie wybranych 3 z 6 miesięcy kalendarzowych bezpośrednio poprzedzających zawieszenie ruchu na wskazanym przejściu granicznym (art. 16b ust. 6 pkt 1 w zw. z ust. 19 ustawy) – w niniejszej sprawie z miesięcy: listopad 2022 r., grudzień 2022 r. oraz styczeń 2023 r. Wnioskodawca wskazał, że uzyskał średni miesięczny przychód z prowadzonej działalności na obszarze powiatu, w którym położone jest przejście graniczne, na którym czasowo zawieszono ruch, z ww. miesięcy w kwocie 516 500,47 zł. Wnioskodawca oświadczył także, że spełnia warunek zgłoszenia siebie jako płatnika składek oraz zgłoszenia co najmniej jednej osoby do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych w terminie do ostatniego dnia kwartału bezpośrednio poprzedzającego kwartał, w którym nastąpiło czasowe zawieszenie ruchu na przejściu granicznym i złożył stosowne dokumenty na potwierdzenie powyższego.
Wojewoda pismem z dnia 31 styczna 2025 r. zawiadomił Spółkę o wszczęciu postępowania w przedmiocie przyznania rekompensaty.
Organ, na podstawie zawartego porozumienia, zlecił Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku przeprowadzenie kontroli przychodu Wnioskodawcy. W informacji pokontrolnej z 14 lutego 2025 r. Zastępca Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Białymstoku poinformowała, że średni miesięczny przychód Spółki z miesięcy: listopad 2022 r., grudzień 2022 r. oraz styczeń 2023 r. jest niezgodny z zadeklarowaną kwotą i wyniósł 528 231,57 zł.
Wojewoda pismem z 3 kwietnia 2025 r. zawiadomił Wnioskodawcę o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie oraz ewentualnego uzupełnienia zgromadzonego materiału dowodowego. Spółka w dniu 11 kwietnia 2025 r. zapoznała się z aktami sprawy i nie złożyła żadnych uwag do zgromadzonego materiału dowodowego.
Następnie Wojewoda opisaną na wstępie decyzją z 29 kwietnia 2025 r. odmówił Spółce przyznania rekompensaty z budżetu państwa w związku z czasowym zawieszeniem ruchu na przejściu granicznym Bobrowniki - Bierestowica, za miesiąc grudzień 2024 r.
Organ przytoczył stosowne przepisy ustawy z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 184, dalej: "u.o.g.p."), zwłaszcza art. 16b u.o.g.p. oraz wyjaśnił zasady przyznawania rekompensat w związku z zarządzeniem przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych czasowego zawieszenia ruchu na przejściach granicznych.
Wojewoda stwierdził, że ocena danych zawartych we wniosku oraz w załącznikach do wniosku, w zestawieniu z obowiązującymi przepisami prawa wykazała, że wnioskodawca prowadzi działalność, o której mowa w art. 16b ust. 19 u.o.g.p., w powiecie białostockim, gm. Dobrzyniewo Duże, tj. na obszarze powiatu, w którym położone jest przejście graniczne Bobrowniki - Bierestowica. Zatem, spełniony został warunek prowadzenia działalności na obszarze powiatu, w którym położone jest przejście graniczne, na którym czasowo zawieszono ruch. Jednocześnie uznał, że wnioskodawca przedłożył wszystkie wymagane dokumenty i oświadczenia, o których mowa w art. 16b ust. 11 i 12 ustawy, umożliwiające dokonanie merytorycznej oceny zasadności przyznania rekompensaty.
Dalej podkreślił, że ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji, tj. zaświadczenia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Białymstoku z 21 stycznia 2025 r. oraz zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Białymstoku z 30 stycznia 2025 r., wynika że wnioskodawca nie zalegał w regulowaniu zobowiązań podatkowych, oraz składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy. Wojewoda wyliczył, że wysokość rekompensaty ustalona na podstawie art. 16b ust. 6 pkt 1 u.o.g.p. za miesiąc grudzień 2024 r. wyniosłaby 343 350,52 zł. Ze złożonych oświadczeń o stanie majątkowym wynika, że Spółka zatrudnia średniorocznie 1 osobę, a średnioroczne wynagrodzenie wynosi 4 171,90 zł. Spółka posiada majątek ruchomy w postaci 4 samochodów oraz koparko-ładowarkę (wszystkie bez obciążeń). Ponadto, nie posiada żadnych wierzytelności, ani obciążeń kredytowych oraz innych zobowiązań do uregulowania wobec ZUS, innych instytucji publicznych, kontrahentów lub innych osób i podmiotów.
Dalej stwierdził, że wnioskodawca w latach 2022-2025 nie otrzymał żadnej pomocy de minimis. Ponadto, zgodnie z załączonymi do wniosku oświadczeniami o stanie majątkowym przedsiębiorcy dochód w 2022 r. wyniósł 598 007,12 zł, w 2023 r. Spółka poniosła stratę w wysokości 112 723,47 zł, zaś w 2024 r. również poniosła stratę w wysokości 340 553,64 zł (bilans niezatwierdzony). Obroty z ostatnich 3 lat kształtują się następująco: rok 2022 - 8 330 642,83 zł, rok 2023 - 4 866 474,53 zł, rok 2024 - 2 704 546,22 zł. Wojewoda podkreślił, że analiza przedłożonych przez Wnioskodawcę zestawień obrotów i sald wykazała, że w 2022 r. zauważalna jest korelacja proporcjonalnego wzrostu kosztów oraz przychodów ze sprzedaży, co w efekcie przyczyniło się - oprócz miesięcy styczeń i luty, kiedy to Spółka poniosła straty - do wypracowania w pozostałych miesiącach dochodu, którego wysokość była zależna od wzrostu osiąganych przychodów ze sprzedaży. W 2023 r. i 2024 r. odnotowywany jest trend spadkowy przychodów ze sprzedaży oraz ponoszonych kosztów. W okresie styczeń - marzec 2023 r. widoczny jest również spadek osiągniętych dochodów, a następnie od kwietnia 2023 r. do grudnia 2024 r. Spółka ponosiła straty, z wyjątkiem grudnia 2023 r. i sierpnia 2024 r., kiedy to osiągnęła dochód w wysokości odpowiednio: 12 260,88 zł i 147 834,99 zł.
Wojewoda wyjaśnił, że w ujęciu kwotowym powyższe wygląda następująco: przychód ze sprzedaży w 2022 r. wyniósł łącznie 8 330 267,83 zł, koszty wyniosły 7 778 227,97 zł, w związku z czym Spółka osiągnęła dochód na poziomie 659 304,17 zł. W roku 2023, na początku którego nastąpiło zawieszenie ruchu na drogowym przejściu granicznym w Bobrownikach przychód ze sprzedaży wyniósł łącznie 4 866 474,53 zł, koszty wyniosły 5 066 202,92 zł, w związku z czym Spółka odnotowała stratę na poziomie 112 723,47 zł. Rok 2024 przedstawiał się następująco: przychód ze sprzedaży wyniósł 2 704 378,22 zł, koszty wyniosły 3 057 100,52 zł, zatem Spółka poniosła stratę w wysokości 340 553,64 zł. Zestawiając te dane w ujęciu średniomiesięcznym to w 2022 r. Spółka osiągnęła dochód w kwocie 54 942,01 zł/miesiąc, w 2023 r. stratę na poziomie 9 393,62 zł/miesiąc, a w 2024 r. ponad 3-krotną stratę w stosunku do roku poprzedniego w wysokości 28 379,47 zł.
Zdaniem organu powyższa analiza jednoznacznie wskazuje, że z uwagi na ograniczoną możliwość sprzedaży (zamknięte przejście graniczne) Spółka zaczęła odnotowywać coraz niższe obroty, a jej sytuacja finansowa uległa pogorszeniu. Wskazał, że co prawda w miesiącu marcu 2023 r. (tuż po miesiącu w którym nastąpiło zawieszenie ruchu na drogowym przejściu granicznym Bobrowniki- Bierestowica) osiągnęła przychód ze sprzedaży w wysokości zbliżonej do średniego miesięcznego przychodu z roku 2022, lecz zmniejszające się obroty od kwietnia 2023 r. doprowadziły do niestabilnej sytuacji finansowej. Ponadto, porównując przychód ze sprzedaży z miesiąca, za który Wnioskodawca ubiega się o rekompensatę z przychodem tożsamym w latach ubiegłych, niewątpliwie widać znaczny ich spadek. Spółka w miesiącu grudniu 2023 r. osiągnęła przychód w wysokości 299 776,83 zł, zaś w grudniu 2024 r. 207 609,22 zł, co stanowi spadek o 30 %. Zdaniem organu wysoce prawdopodobne jest, że zawieszenie ruchu na drogowym przejściu granicznym w Bobrownikach bezpośrednio wpłynęło na wysokość osiąganych przez wnioskodawcę przychodów ze sprzedaży.
Następnie Wojewoda wskazał, że biorąc pod uwagę profil działalności Spółki nakierowany na sprzedaż towarów, których finalnymi klientami byli w znacznej mierze odbiorcy z Białorusi oraz Rosji, a także mając na względzie, że przychód ze sprzedaży był ściśle związany z ruchem na drodze krajowej nr 65 (droga relacji Białystok - Bobrowniki) i nr 19, zawieszenie ruchu na przejściu granicznym w Bobrownikach miało bezpośrednie przełożenie na kondycję przedsiębiorcy. Spółka w 2022 r. utrzymywała przez cały rok płynność finansową, jej sytuacja była stabilna i mogła podejmować plany rozwojowe. Aktualnie sytuacja finansowa Spółki uległa destabilizacji, o czym świadczą ujemne wyniki finansowe od kwietnia 2023 r. do grudnia 2024 r. (z wyjątkiem grudnia 2023 r. i sierpnia 2024 r.).
Poza omówieniem analizy finansowej dotyczącej przychodów ze sprzedaży, kosztów i dochodów/strat, organ dokonał także analizy ogólnego bilansu finansowego Spółki, przede wszystkim z miesiąca, którego analizowany wniosek dotyczy, tj. grudzień 2024 r., ale też z miesięcy: październik 2024 r. i listopad 2024 r., za które Spółka osobnymi wnioskami, ale w tym samym czasie, również ubiega się o rekompensatę. Z zestawienia obrotów i sald wynika, że Spółka w miesiącu październiku 2024 r., listopadzie 2024 r. oraz grudniu 2024 r. dysponowała kolejno środkami pieniężnymi w gotówce, na rachunkach bankowych i lokatach bankowych w łącznej wysokości: 2 033 258,24 zł; 1 149 609,00 zł; 846 490,73 zł. Organ dostrzegł znaczne spadki wysokości środków pieniężnych zgromadzonych w gotówce, na rachunkach bankowych i lokatach terminowych. W miesiącu listopadzie 2024 r., w stosunku do miesiąca października 2024 r., zanotowano spadek w wysokości 883 649,24 zł, zaś w miesiącu grudniu 2024 r., w stosunku do miesiąca listopada 2024 r., spadek w wysokości 303 118,27 zł.
Wojewoda zaznaczył, że w piśmie z 17 marca 2025 r. Wnioskodawca, w celu wyjaśnienia powyższego, poinformował, że Spółka mając na uwadze przedłużające się zamknięcie przejść granicznych oraz brak perspektyw na szybkie ich otwarcie, postanowiła zmniejszyć kapitał zapasowy utrzymywany na lokatach i wypłacić go częściowo w postaci dywidendy na mocy uchwały nr 1 z dnia 30 października 2024 r. Łączna kwota wypłaty dywidendy wyniosła 987 654,32 zł. Spółka zapłaciła również podatek od dywidendy w wysokości 187 654,00 zł. Organ wyjaśnił, że dywidenda jest to kwota zysku wypłacana wspólnikom spółki. Aby możliwa była jej wypłata konieczne jest spełnienie następujących warunków: - sporządzenie sprawozdania finansowego i podpisanie go przez członków zarządu kwalifikowanym podpisem elektronicznym; - wydanie opinii przez biegłego rewidenta, jeśli spółka podlega obowiązkowi badania sprawozdania finansowego; - suma odpowiednich pozycji w sprawozdaniu finansowym powinna być dodatnia, tzn. spółka może wypłacić zysk (z zysku z ostatniego roku lub z lat ubiegłych); - odbycie przez wspólników zwyczajnego zgromadzenia wspólników; - podjęcie przez zwyczajne zgromadzenie wspólników uchwały o zatwierdzeniu sprawozdania finansowego oraz o podziale zysku w formie wypłaty dywidendy. Zatem zdaniem organu Spółka może wypłacić dywidendę w sytuacji pozostawania przez nią w dobrej kondycji finansowej.
W ocenie Wojewody przedstawione powyższej okoliczności przemawiają za uznaniem, że Wnioskodawca w związku z czasowym zawieszeniem ruchu na przejściu granicznym poniósł i ponosi w dalszym ciągu straty, jednakże wyjątkowość okoliczności przewidzianych w ustawie nie znajduje zastosowania. Z jednej strony bowiem Spółka wnioskuje o rekompensatę powołując się na zasady słuszności i poniesione straty oraz utracone korzyści, z drugiej strony z kapitału zapasowego wypłaca wspólnikom dywidendy w łącznej kwocie 987 654,32 zł. Zdaniem Wojewody istotnym jest także, że wypłata dywidendy wynikała ze świadomego działania wspólników, którzy następnie powołując się na ciężką kondycję finansową spółki zwrócili się z wnioskiem o przyznanie rekompensaty.
W kontekście wypłaty dywidendy organ podkreślił, że co prawda kapitał zapasowy w spółce z o.o. ma charakter dobrowolnego zabezpieczenia interesów, ale jego przeznaczeniem jest m.in. pokrycie straty, która może powstać podczas działania przedsiębiorstwa. Kapitał ten służy stabilizacji sytuacji finansowej przedsiębiorcy w razie kryzysu, z którym niewątpliwie mamy do czynienia. Ponadto podkreślił, że Spółka, pomimo wypłaty dywidendy w łącznej kwocie 987 654,32 zł, nadal posiada środki pieniężne w wysokości - 890 464,06 zł (stan na dzień 31 stycznia 2025 r.). Jednocześnie nie posiada żadnych wierzytelności, ani obciążeń kredytowych oraz innych zobowiązań do uregulowania wobec ZUS, innych instytucji publicznych, kontrahentów lub innych osób i podmiotów.
Dalej organ podkreślił, że Wnioskodawca domaga się udzielenia wsparcia finansowego ze strony państwa w wysokości ok. 340 000,00 zł, tj. niewspółmiernie wysokiego w stosunku do osiąganych przed zawieszeniem ruchu na przejściu granicznym dochodów (dochód w 2022 r. wyniósł ok. 660 000,00 zł za cały rok). Ponadto, ww. wysokość rekompensaty przewyższyłaby stratę poniesioną w miesiącu grudniu 2024 r., za który wnioskodawca ubiega się o rekompensatę tj. ok. 40 000,00 zł. Wojewoda zaznaczył, że przychód z tytułu rekompensaty nie stanowi przychodu w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz przepisów o podatku dochodowym od osób prawnych.
Końcowo Wojewoda uznał, że w powyższej sytuacji, mając na uwadze całokształt przytoczonych okoliczności, brak jest przesłanek, o których mowa w art. 16b ust. 19 u.o.g.p. do udzielenia Spółce rekompensaty.
Od powyższej decyzji Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zarzucił jej:
I. Naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
1. art. 16b ust. 6 pkt. 19 w zw. z art. 16b ust. 1 ust. 3, ust. 4 ust. 5 u.o.g.p. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisu - organ odmówił przyznania rekompensaty wyłącznie na podstawie faktu wypłaty dywidendy przez wspólników po obniżeniu kapitału zakładowego Spółki w listopadzie 2024 r., podczas gdy w przepisach brak jest regulacji wykluczającej rekompensatę z tego powodu. Przepis przewiduje możliwość uwzględnienia "szczególnie uzasadnionych przypadków" na podstawie rzeczywistych strat i wpływu zawieszenia ruchu, co zostało pominięte przez organ, pomimo, że ta okoliczność została w decyzji potwierdzona;
2. art. 16b ust. 6 pkt. 19 w zw. z art. 16b ust. 1 ust. 3, ust. 4 ust. 5 u.o.g.p. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisu poprzez ustalenie, że sytuacja materialna Spółki jest równoznaczna z majątkiem Spółki, podczas gdy stwierdzenie wyraźnego spadku ruchu na rynku, obrotów i dochodów oraz zmniejszania stanu zapasów, starzenie się zapasu, jak i wyposażenia Spółki, wstrzymanie inwestycji, zwolnienie personelu, obniżenie oszczędności świadczy o pogorszeniu sytuacji materialnej w stosunku do roku 2022 r., co jest logiczną konsekwencją spadku przychodów i obrotów;
3. art. 16b ust. 6 pkt. 19 w zw. z art. 16b ust. 1 ust. 3, ust. 4 ust. 5 u.o.g.p. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisu poprzez ustalenie, że sytuacja materialna Spółki jest równoznaczna z brakiem przesłanki szczególnej sytuacji przewidzianej w przepisie, podczas gdy ustawodawca wymienia trzy alternatywne przesłanki, które nie muszą zachodzić łącznie i wystarczy zaistnienie jednej z przesłanek w sposób szczególny, aby ustalić przesłankę do przyznania rekompensaty;
4. art. 16b ust. 6 pkt. 19 w zw. z art. 16b ust. 1 ust. 3, ust. 4 ust. 5 u.o.g.p. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisu poprzez ustalenie, że rekompensata pełni rolę zapomogi dla podmiotów, które nie mają środków utrzymania, podczas gdy samo słowo rekompensata odnosi się do wyrównania obniżenia przychodów i obrotów spółki w związku z rozporządzeniem zawieszającym przejście ruchu granicznego w Bobrownikach, a organ ustalił, że utrata przychodów i obrotów wynosi ok 65%, czyli 3 krotnie więcej, niż wymagane minimum w stosunku do podmiotów z siedzibą w gminie Gródek. Przy konieczności wystąpienia przesłanki szkody po stronie skarżącej przyznanie rekompensaty nie jest, jak to ujęto w uzasadnieniu "bezpodstawnym wzbogaceniem", gdyż istotnym elementem przyznania rekompensaty jest znaczne zmniejszenie obrotu i dochodu, co w decyzji wobec Skarżącej stwierdzono;
5. art. 16b ust. 6 pkt. 19 w zw. z art. 16b ust. 1 ust. 3, ust. 4 ust. 5 u.o.g.p., poprzez powołanie się na argument odnoszący się do względów słuszności podczas gdy tym samym naruszono zasadę równego traktowania — Spółka znajduje się w identycznej sytuacji, a nawet gorszej sytuacji jak inne podmioty prowadzące działalność na terenie gminy G., które rekompensatę otrzymały bez dodatkowej oceny. Jedynym elementem różniącym jest przynależność Spółki do powiatu, co jest formalnym i nieuzasadnionym kryterium odmowy, niezgodnym z zasadą słuszności określoną w przepisach i doktrynie prawa i samo powołanie się na prawo do uznaniowości organu nie oznacza, że decyzja może być podjęta bez wyważenia wszystkich okoliczności, w tym również powyższego argumentu;
6. art. 16b ust. 6 pkt. 19 w zw. z art. 16b ust. 1 ust. 3, ust. 4 ust. 5 u.o.g.p., poprzez błędną wykładnie dokonaną sprzecznie z wykładnią celowościową przepisu - celem przepisu jest wsparcie podmiotów dotkniętych negatywnymi skutkami czasowego zawieszenia mchu na granicy, w tym również powiatu, o ile z jakichś szczególnych względów zostały pokrzywdzone. Decyzja organu oparta na kryterium administracyjnym (przynależność do powiatu), a nie rzeczywistych skutkach gospodarczych, narusza cel regulacji oraz zasadę sprawiedliwości i efektywności działania administracji;
II. Naruszenie przepisów postępowania:
1. art. 7 k.p.a. poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego oraz niewyważenie interesu publicznego i słusznego interesu strony i polegającego na odmowie przyznania rekompensaty wyłącznie z powodu wypłaty dywidendy, bez uwzględnienia jej rzeczywistego charakteru i znaczenia dla sytuacji majątkowej wspólników (którzy de facto utrzymują się z dywidendy i brak wypłaty dywidendy powodowałoby, że to oni osobiście ponieśliby konsekwencję zamknięcia przejścia granicznego, a nie tylko Spółka);
2. art. 7 k.p.a. w związku z zaniechaniem ustalenia istotnych okoliczności sprawy - w szczególności pominięcie, że wspólnicy Spółki od ponad 20 lat rozwijali i prowadzili działalność gospodarczą, a dywidenda stanowiła ich główne źródło utrzymania oraz formę wynagrodzenia za osobiste zaangażowanie w działalność spółki, która po zamknięciu granicy poniosła istotne straty finansowe (spadek przychodów o ok. 65%).
3. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. - poprzez nieprzeprowadzenie pełnego postępowania wyjaśniającego i ograniczenie oceny stanu faktycznego wyłącznie do jednego kryterium (dywidendy), bez analizy sytuacji ekonomicznej Spółki, przyczyn wypłaty oraz jej wpływu na funkcjonowanie przedsiębiorstwa, o czym świadczy stwierdzenie organu, że strona nie ustosunkowała się do zebranego materiału, przy czym pominięto w całości wyjaśnienia strony złożone w dniu 19 marca 2025 r.
4. art. 2 Konstytucji RP (zasada demokratycznego państwa prawnego i zasada zaufania obywatela do państwa) oraz art. 32 Konstytucji RP (zasada równości wobec prawa) — poprzez nierówne traktowanie strony w stosunku do podmiotów prowadzących analogiczną działalność w sąsiednich gminach objętych pomocą, a także poprzez arbitralne i nieproporcjonalne uznanie administracyjne, które de facto przenosi skutki zamknięcia granicy na osoby fizyczne — wspólników — bez racjonalnego uzasadnienia.
Mając na uwadze postawione zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a także zobowiązanie organu do ponownego rozpatrzenia sprawy z uwzględnieniem prawidłowej wykładni przepisów i realnej sytuacji ekonomicznej Spółki oraz wspólników. Wniosła również o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz odniósł się do argumentów skargi. W piśmie z 3 października 2025 r. Spółka poczyniła replikę na odpowiedź na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzją Wojewody z 29 kwietnia 2025 r. odmawiająca przyznania Spółce rekompensaty z budżetu państwa w związku z czasowym zawieszeniem ruchu na przejściu granicznym Bobrowniki - Bierestowica za miesiąc grudzień 2024 r.
Zakreślając materialnoprawne ramy niniejszej sprawy wskazać należy na art. 16b u.o.g.p., w którym zawarte zostały zasady udzielania rekompensaty za straty poniesione w następstwie czasowego zawieszenia ruchu na przejściu granicznym. Ustawodawca przewidział, że o rekompensatę, w myśl art. 16b ust. 1 ustawy, będą mogli ubiegać się płatnicy składek w rozumieniu art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 497 ze zm.), niebędący jednostką budżetową lub samorządowym zakładem budżetowym, prowadzący działalność gospodarczą w zakresie gastronomii, wymiany walut, sprzedaży detalicznej towarów w sklepach, na straganach i targowiskach, świadczenia usług hotelarskich w rozumieniu ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach hotelarskich oraz usługach pilotów wycieczek i przewodników turystycznych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1944 t.j.), lub działalności agenta celnego, oraz rolnicy w rozumieniu art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2024 r. poz. 90 ze zm.) świadczący usługi hotelarskie w rozumieniu ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach hotelarskich oraz usługach pilotów wycieczek i przewodników turystycznych, którzy prowadzą działalność gospodarczą w tym zakresie lub świadczą te usługi hotelarskie na obszarze gminy, w której położone jest to przejście graniczne, i którzy spełniają warunki określone w ust. 3 i 4.
Organem przyznającym rekompensatę jest wojewoda właściwy ze względu na miejsce prowadzenia działalności gospodarczej lub świadczenia usług. Wniosek w tej sprawie powinien zostać złożony nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym upłynął ostatni dzień miesiąca kalendarzowego stanowiącego podstawę do ustalenia rekompensaty. Obowiązkiem wojewody jest wydanie decyzji w sprawie rekompensaty niezwłocznie, ale nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Jego decyzja jest ostateczna, a zatem nie przysługuje od niej odwołanie. Rekompensata przekazywana jest w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji na rachunek wskazany we wniosku o rekompensatę (zob. B. Kurzępa, komentarz do art. 16(b) [w:] Ustawa o ochronie granicy państwowej. Komentarz, LEX/el. 2025).
W art. 16b ust. 3–5 u.o.g.p. określone zostały warunki, jakie spełnić musi podmiot ubiegający się o rekompensatę. W przypadku płatnika składek jest to zgłoszenie siebie jako płatnika składek oraz co najmniej jednej osoby do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych w terminie do ostatniego dnia kwartału bezpośrednio poprzedzającego kwartał, w którym nastąpiło czasowe zawieszenie ruchu na przejściu granicznym. Jak stanowi ust. 4 pkt 1 rekompensata przysługuje, jeżeli przychód z działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w miesiącu kalendarzowym, w którym obowiązywało czasowe zawieszenie ruchu na przejściu granicznym, o którym mowa w ust. 1, na obszarze gminy, w której położone jest to przejście graniczne, był niższy o co najmniej 25% w stosunku do przychodu uzyskanego w tej gminie w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających ten miesiąc albo w analogicznym miesiącu kalendarzowym ostatniego roku, w którym ruch na tym przejściu granicznym nie był czasowo zawieszony oraz na obszarze gminy, w której położone jest to przejście graniczne, nie obowiązywał zakaz, o którym mowa w art. 12a ust. 1, oraz na obszarze tej gminy nie obowiązywał stan wyjątkowy - w przypadku płatnika składek. Ponadto, stosownie do art. 16b ust. 5 pkt 1, rekompensata przysługuje płatnikowi składek, który na dzień złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 10, nie zalega w regulowaniu zobowiązań podatkowych, składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, Fundusz Pracy, Fundusz Emerytur Pomostowych lub Fundusz Solidarnościowy, chyba że ten płatnik składek zawarł umowę z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych lub otrzymał decyzję urzędu skarbowego w sprawie spłaty zadłużenia i terminowo opłaca raty lub korzysta z odroczenia terminu płatności.
Bezspornym jest, że w niniejszej sprawie Spółka spełniła powyższe warunki.
Bezpośrednią podstawą materialną wydania zaskarżonej decyzji jest art. 16b ust. 19 u.o.g.p. Zgodnie z tym przepisem Wojewoda, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może przyznać rekompensatę również płatnikom składek w rozumieniu art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, niebędącym jednostką budżetową lub samorządowym zakładem budżetowym, oraz rolnikom w rozumieniu art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, którzy nie spełniają wymagań wskazanych w ust. 1, 2 i 4 i którzy prowadzą działalność na obszarze powiatu, w którym położone jest przejście graniczne, o którym mowa w ust. 1, gdy okoliczności mające związek z czasowym zawieszeniem ruchu na przejściu granicznym, a zwłaszcza poziom strat, utraconych korzyści lub ciężkie położenie materialne, wskazują, że wymagają tego względy słuszności. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy ust. 10-18.
Wskazać należy, że dla przyznawania rekompensat w tym trybie nie została przewidziana odrębna procedura (poza brakiem obowiązku spełnienia wymagań, o których mowa w art. 16b ust. 1, 2 i 4), a zatem do tego typu rekompensat stosuje się regulacje zawarte w pozostałych ustępach art. 16b.
Z zestawienia art. 16b ust. 1 oraz ust. 19 u.o.g.p. wynika, że ustawodawca przewidział dwie kategorie beneficjentów, mogących skorzystać z rekompensaty. W pierwszej "podstawowej" grupie mieszczą się m.in. płatnicy składek prowadzący określonego rodzaju działalność gospodarczą na obszarze gminy (ust. 1), w drugiej zaś płatnicy składek prowadzący działalność gospodarczą na obszarze powiatu (ust. 19). Rekompensata, o której mowa w art. 16b ust. 1, przysługuje w przypadku spełnienia konkretnych warunków określonych w ustawie, natomiast rekompensata, o której mowa w ust. 19, ma charakter uznaniowy. Ustawodawca posłużył się bowiem w tym przypadku klauzulą "szczególnie uzasadnionego przypadku".
Wyjaśnić trzeba, że uznanie administracyjne stwarza organowi administracji publicznej możliwość działania na własną odpowiedzialność, jakkolwiek na podstawie upoważnienia udzielonego przez ustawodawcę. Uznaniowy charakter decyzji nie wyklucza wprawdzie sam przez się jej sądowej kontroli, ale oznacza, że kontrola ta sprowadza się zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej, zarówno przepisów szczególnych, jak i zasad ogólnych określonych w rozdziale drugim Kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności Sąd kontroluje, czy w toku tego postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli czy nie nosi ona cech dowolności. Badaniu podlega zatem to, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji spełniona została zawarta w art. 7 k.p.a. powinność uwzględnienia słusznego interesu społecznego i słusznego interesu strony oraz czy respektowana była konstytucyjna zasada równości wobec prawa. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już jednak poza kontrolą sądowoadministracyjną. Sąd administracyjny nie jest władny wkraczać w to uznanie, gdyż wtedy musiałby dokonać oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia słuszności i celowości, wykraczając poza granice określone w cytowanym wyżej art. 1 § 1 i § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracyjnej pod względem zgodności z prawem.
Sąd, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym wyżej zakresie, nie stwierdził, aby naruszała ona prawo. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadku stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdy organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.
W ocenie Sądu w postępowaniu prawidłowo zebrano materiał dowodowy oraz ustalono wszystkie istotne dla sprawy okoliczności. Należy mieć na względzie, że głównym dowodem w postępowaniu o udzielenie rekompensaty są liczne dane zawarte we wniosku oraz w załącznikach do wniosku, szczegółowo wymienione w art. 16b ust. 11 i 12 u.o.g.p. Były one dla Wojewody podstawą do dokonania merytorycznej oceny zasadności przyznania rekompensaty. Ponadto, jako że kwota rekompensaty, o której mowa w ust. 6 pkt 1, przekraczała 65 000 zł, organ zobowiązany był przeprowadzić kontrolę w celu weryfikacji danych zawartych we wniosku (ust. 16). Wynik tej kontroli również stanowi podstawę dowodową wydania decyzji. W niniejszej sprawie była nią informacja pokontrolna Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Białymstoku z 16 lipca 2024 r. Organ wziął pod rozwagę także wyjaśnienia Spółki zawarte w piśmie z 19 marca 2025 r. dotyczące wypłaty środków pieniężnych na cele dywidendy. Z tych względów sformułowane w skardze zarzuty nieprzeprowadzenia pełnego postępowania wyjaśniającego i zaniechania ustalenia istotnych okoliczności sprawy nie zasługują na uwzględnienie.
Podkreślić trzeba, że otrzymanie rekompensaty możliwe jest w sytuacji zajścia szczególnie uzasadnionego przypadku. Dodatkową przesłanką jest także to, aby przyznanie rekompensaty było uzasadnione względami słuszności, a więc znajdować uzasadnienie aksjologiczne w powszechnie akceptowanych normach moralnych (zob. L. Jantowski, komentarz do art. 417(2) [w:] Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, red. M. Balwicka-Szczyrba, A. Sylwestrzak, LEX/el. 2025). Owa pozaprawna norma również stanowi kryterium oceny, które musi być uwzględnione przez organ orzekający o udzieleniu rekompensaty. Nie istnieją jednak sztywne kryteria, według których można byłoby przeprowadzić ocenę, czy w danej sprawie względy słuszności przemawiają za koniecznością udzielenia rekompensaty. Decydują o tym okoliczności danej sprawy, mające związek z czasowym zawieszeniem ruchu na przejściu granicznym, obejmujące – z woli ustawodawcy – poziom strat, utracone korzyści lub ciężkie położenie materialne.
Tak więc za każdym razem przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" oraz "względów słuszności" powinny być badane i oceniane w sposób indywidualny. Przy czym, w ocenie Sądu, regulacja zawarta w art. 16b ust. 19 u.o.g.p. ma na celu pomoc przedsiębiorcom, którzy znaleźli się w na tyle trudnej sytuacji materialnej, że przyznanie rekompensaty nie budzi żadnych wątpliwości. Jak trafnie stwierdził organ, przypadek ten musi być na tyle wyrazisty i odbiegający od sytuacji innych podmiotów znajdujących się w trudnym położeniu, że uzasadnia przyznanie pomocy z uwagi na okazjonalność i nadzwyczajność występującego zdarzenia, które jest na tyle dotkliwe w skutkach, że dana osoba nie jest w stanie sobie z nim poradzić, nawet przy uwzględnieniu możliwości ludzkiej zapobiegliwości. Wyjątkowość okoliczności przyznawania świadczeń na specjalnych zasadach wynika stąd, że beneficjenci tych świadczeń nie spełniają ogólnych kryteriów otrzymania pomocy, tj. nie prowadzą działalności gospodarczej lub nie świadczą usług hotelarskich na obszarze gminy.
Sąd w pełni podziela dokonane przez Wojewodę ustalenia w zakresie stanu majątkowego Spółki. Nie ma potrzeby powtarzania w tym miejscu wyczerpujących wywodów organu w tym zakresie, zwłaszcza że zostały przytoczone w części historycznej niniejszego uzasadnienia. Sąd przychyla się także do oceny Wojewody, który zasadnie uznał, że ustalenia te nie przemawiają za przyznaniem rekompensaty, gdyż sytuacja majątkowa Spółki nie jest "szczególnie uzasadnionym przypadkiem". Dla uzasadnienia powyższego należy przytoczyć główne tezy, które legły u podstaw takiej oceny.
W pierwszej kolejności zauważyć trzeba, że z danych przedstawionych przez organ, a niekwestionowanych przez Spółę, wynika spadkowy trend przychodów ze sprzedaży oraz ponoszonych kosztów w 2023 i 2024 r. W okresie styczeń - marzec 2023 r. widoczny jest również spadek osiągniętych dochodów. Następnie od kwietnia 2023 r. do grudnia 2024 r. Spółka ponosiła straty, z wyjątkiem grudnia 2023 r. i sierpnia 2024 r., kiedy to osiągnęła dochód w wysokości odpowiednio: 12 260,88 zł i 147 834,99 zł. W 2022 r. spółka osiągnęła dochód w kwocie 54 942,01 zł/miesiąc, w 2023 r. stratę na poziomie 9 393,62 zł/miesiąc, a w 2024 r. ponad trzykrotną stratę w stosunku do roku poprzedniego w wysokości 28 379,47 zł. Wynika z powyższego, że sytuacja finansowa w 2022 r. była stabilna, a Spółka posiadała wówczas płynność finansową. Niemniej jednak ujemne wyniki finansowe od kwietnia 2023 r. do grudnia 2024 r. (z wyjątkiem grudnia 2023 r. i sierpnia 2024 r.) wskazują na destabilizację tej sytuacji. Nie budzi wątpliwości Sądu, że przyczyną pogarszania się sytuacji finansowej było zawieszenie ruchu na drogowym przejściu granicznym w Bobrownikach, powiązane z charakterem prowadzonej działalności gospodarczej, polegającej na sprzedaży towarów, głównie dla odbiorców z Białorusi oraz Rosji. Ponadto, z powodu ograniczenia ruchu na DK 65 Skarżąca zredukowała dostawy do nabywców z odcinka Białystok-Bobrowniki.
Niemniej jednak dla całościowej oceny nie jest wystarczająca analiza finansowa dotycząca przychodów ze sprzedaży, kosztów i dochodów (strat), lecz konieczne jest odniesienie tychże ustaleń do ogólnego bilansu finansowego Spółki, zwłaszcza z grudnia 2024 r. (miesiąca, za który Spółka domaga się udzielenia rekompensaty), ale również z innych miesięcy, za które Spółka ubiegała się o rekompensatę (na podstawie odrębnych wniosków). W ocenie Sądu stan środków pieniężnych Spółki, którym dysponowała w tym okresie, w stosunku do ponoszonych strat, a także zdolność do wypłaty wysokiej dywidendy w kwocie 987 654,32 zł, przemawia za odmową udzielenia rekompensaty. Przytaczając pokrótce ustalenia organu wskazać należy Spółka w październiku, listopadzie oraz grudniu 2024 r. dysponowała (w gotówce, na rachunkach bankowych i lokatach bankowych) środkami pieniężnymi w łącznej wysokości: 2 033 258,24 zł, 1 149 609,00 zł i 846 490,73 zł. Co jednak istotne, na mocy uchwały nr 1 z dnia 30 października 2024 r. wypłaciła wspólnikom dywidendę w łącznej kwocie 987 654,32 zł, od którego dodatkowo uiściła podatek w wysokości 187 654,00 zł. Wbrew argumentacji skargi, w ocenie Sądu wypłata dywidendy w tak dużej kwocie byłaby niemożliwa, gdyby Spółka była w złej sytuacji finansowej. Oceny tej nie zmienia fakt, że dywidenda została wypłacona z kapitału zapasowego. Rzecz jasna istnieje możliwość wypłaty dywidendy z kapitału zapasowego (zob. art. 192 k.s.h.), niemniej jednak podstawowym celem istnienia kapitału zapasowego jest zapewnienie środków na pokrycie ewentualnych strat finansowych. Jest rezerwą finansową, która ma za zadanie wspomagać i stabilizować działalność przedsiębiorstwa, a także pełni funkcję miernika kondycji finansowej spółki. Nie bez znaczenia jest również fakt, że wspólnicy najpierw uszczuplili kapitał zapasowego utworzony z zysków Spółki o ok. 1 000 000 zł, przeznaczając go na wypłatę dywidendy, a następnie – powołując się na ciężką kondycję finansową Spółki – wystąpili do Wojewody o przyznanie rekompensaty. Ponadto, Spółka, pomimo wypłaty tak dużej dywidendy na dzień 31 stycznia 2025 r. nadal posiadała środki pieniężne w wysokości 890 464,06 zł. Co równie istotne, nie posiada żadnych wierzytelności, ani obciążeń kredytowych oraz innych zobowiązań do uregulowania.
Nie można tracić z pola widzenia faktu, że wysokość rekompensaty ustalona na podstawie art. 16b ust. 6 pkt 1 u.o.g.p. za miesiąc grudzień 2023 r. wyniosłaby 343 350,52 zł, a więc kwotę niewspółmiernie wysoką w stosunku do dochodu z 2022 r. (sprzed zawieszenia ruchu na przejściu granicznym), który wyniósł ok. 660 000,00 zł/rok. Ponadto, wysokość rekompensaty znacznie przewyższyłaby stratę poniesioną w miesiącu grudniu 2024 r., za który Spółka ubiega się o rekompensatę (strata wyniosła 303 118,27 zł).
Sąd pragnie przypomnieć, że Wojewoda trzema decyzjami z 15 listopada 2024 r. (znak: WG-1II.3150.3.2024.PD/3, WG-III.3150.3.2024.PD/4, WG-1II.3150.3.2024.PD/5), odmówił Spółce przyznania rekompensaty w trybie art. 16b ust. 19 u.o.g.p. za miesiące: grudzień 2023 r., styczeń 2024 r. oraz luty 2024 r. Motywem powyższych rozstrzygnięć, na które nie wniesiono skargi do sądu administracyjnego, również był stan środków pieniężnych Spółki (zarówno w miesiącach, za które domagała się udzielenia rekompensaty, jak również w ostatnim analizowanym miesiącu – 1 932 792,60 zł), w stosunku do ponoszonych strat. Organ stwierdził wówczas, że łączne straty jakie powstały w ciągu 1,5 roku licząc od lutego 2023 r. nie stanowiły nawet 1/3 posiadanego kapitału, a także, że stan kapitału Spółki, pomimo osiąganych strat, nie uległ zmniejszeniu. Następnie wnioskami z 23 stycznia 2025 r., uzupełnionymi w 11 i 19 marca 2025 r., Spółka ponownie wystąpiła o przyznanie rekompensaty, tym razem za miesiące: październik 2024 r., listopad 2024 r. i grudzień 2024 r. Niemniej jednak Spółka skargę do sądu administracyjnego wniosła wyłącznie na decyzję nr WG-111.3150.3.2024.PD, a więc na rozstrzygnięcie dotyczące miesiąca grudnia. Tym samym decyzje obejmujące miesiące październik i listopad 2024 r. stały się prawomocne.
Jako niezasadny jawi się zarzut Spółki dotyczący nierównego traktowania podmiotów prowadzących działalność gospodarczą na obszarze gminy, w stosunku do podmiotów prowadzących działalność gospodarczą na obszarze powiatu. Jak już wyjaśniono, to z woli ustawodawcy przepis art. 16b u.o.g.p. wyodrębnia dwie grupy beneficjentów – podstawową (z terenu gminy), oraz szczególną (z terenu powiatu). Brak analogicznych działań organu w odniesieniu do podmiotów prowadzących działalność gospodarczą na obszarze gminy, na terenie której położone jest zamknięte przejście graniczne, wynika jednoznacznie z przytoczonych przepisów prawa, do których stosowania organ jest zobowiązany, zgodnie z zasadą legalizmu. Nie można zatem mówić o nierównym traktowaniu czy też o naruszeniu wynikających z art. 2 Konstytucji zasad demokratycznego państwa prawnego oraz zaufania. Nie sposób też podzielić stanowiska o błędnej wykładni przepisu, naruszeniu celu regulacji czy też naruszeniu zasady sprawiedliwości i efektywności działania administracji. Bez znaczenia pozostaje wielokrotnie podnoszona przez Skarżącą okoliczność, że wypłata dywidendy była formą wynagrodzenia dla wspólników za pracę świadczoną osobiście na rzecz Spółki. Dla sprawy relewantny jest fakt, że Spółka była w stanie wypłacić z kapitału zapasowego kwotę ok. 1 000 000 zł, co przekonuje, że jej sytuacja finansowa nie jest na tyle zła, aby uznać, na zasadzie słuszności, że mamy do czynienia ze szczególnie uzasadnionym przypadkiem. Skarżąca podnosi, że wypłata nastąpiła w celu ochrony pieniędzy zebranych w kapitale zakładowym z uwagi na zjawisko inflacji. W tym celu Spółka miała przenieść środki z konta o niższym oprocentowaniu na wyższe oprocentowanie (osoby fizyczne). Zakładając, że w istocie taka sytuacja miała miejsce, nasuwa się wniosek, że nie ma przeszkód, aby w razie trudności finansowych i ryzyka upadłości wspólnicy z wypłaconej dywidendy, która znajdować się ma na ich prywatnych kontach, wspomogli finansowo Spółkę poprzez jej dokapitalizowanie w prawnie przewidzianych formach (np. w formie pożyczki).
Reasumując, zaskarżona, uznaniowa decyzja Wojewody nie narusza przepisów prawa, tak materialnego jak i procesowego. Nie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego. Organ nie pominął istotnego dla rozstrzygnięcia materiału dowodowego, a jego ocena jest zgodna z zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego. Nie doszło do naruszenia art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a. Wbrew ocenie autora skargi Wojewoda dokonał ważenia interesu strony oraz interesu publicznego. Sąd uznał, że niekorzystne dla Spółki rozstrzygnięcie znajduje oparcie w stanie faktycznym sprawy, zwłaszcza w dysproporcjach pomiędzy dochodami osiąganymi przed zamknięciem granicy, a wysokością wyliczonej rekompensaty, a także brakiem zadłużeń oraz zdolnością do wypłaty wysokiej dywidendy.
Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku orzekł, jak w sentencji wyroku.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę