II SA/Bk 122/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2024-04-23
NSAochrona środowiskaWysokawsa
prawo wodneopłaty za pobór wódwody podziemnezbiorowe zaopatrzenie w wodęprzedsiębiorstwo wodociągowestawki opłatcel poboru wodyochrona środowiskazarządzanie zasobami wodnymi

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki na decyzję określającą opłatę zmienną za pobór wód podziemnych, uznając, że spółka pobiera wodę zarówno na cele komunalne, jak i na cele poboru, uzdatniania i dostarczania wody, co uzasadnia zróżnicowanie stawek opłat.

Spółka W. Sp. z o.o. zaskarżyła decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni określającą jej opłatę zmienną za pobór wód podziemnych za III kwartał 2023 r. Spółka argumentowała, że cała pobierana woda jest przeznaczona do spożycia przez ludzi, co powinno skutkować naliczeniem opłaty według niższej stawki. Organ i sąd uznali jednak, że spółka pobiera wodę również na cele poboru, uzdatniania i dostarczania wody, co uzasadnia zastosowanie wyższej stawki dla części poboru. Sąd oddalił skargę, podzielając stanowisko organu i opierając się na orzecznictwie NSA.

Sprawa dotyczyła skargi W. Sp. z o.o. w Białymstoku na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Białymstoku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, która określiła spółce opłatę zmienną za pobór wód podziemnych za III kwartał 2023 r. w wysokości 52.991 zł. Spółka kwestionowała sposób naliczenia opłaty, argumentując, że cała pobierana woda jest przeznaczona do spożycia przez ludzi i powinna podlegać niższej stawce opłaty. Organ administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uznali jednak, że spółka pobiera wodę podziemną na dwa cele: realizację zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi (niższa stawka) oraz na cele poboru, uzdatniania i dostarczania wody (wyższa stawka). Sąd podzielił stanowisko organu, opierając się na licznych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego, które potwierdzają możliwość i zasadność takiego zróżnicowania stawek opłat w zależności od celu poboru wody, nawet jeśli jest ona pobierana przez jedno przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne. Sąd oddalił skargę spółki, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego ani procesowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd uznał, że nawet jeśli cała pobrana woda jest uzdatniana do spożycia, to cele poboru mogą być różne (np. zaopatrzenie ludności vs. pobór, uzdatnianie i dostarczanie wody dla innych odbiorców), co uzasadnia zróżnicowanie stawek opłat.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na orzecznictwie NSA, które rozróżnia cele poboru wody na podstawie przepisów Prawa wodnego i rozporządzenia, wskazując, że niższa stawka dotyczy wyłącznie wąsko rozumianego celu zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia, podczas gdy inne cele poboru, nawet realizowane przez to samo przedsiębiorstwo, podlegają wyższym stawkom.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

p.w. art. 272 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Określenie wysokości opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych lub powierzchniowych jako iloczynu jednostkowej stawki opłaty i ilości pobranych wód.

p.w. art. 272 § ust. 2

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Określenie wysokości opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych lub powierzchniowych do celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi.

p.w. art. 274 § pkt 2 lit. "za"

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Cel poboru, uzdatniania i dostarczania wody.

p.w. art. 274 § pkt 4

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Cel realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi.

Pomocnicze

Rozporządzenie Rady Ministra z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne art. § 5 § ust. 1 pkt 27 lit. a

Jednostkowa stawka opłaty zmiennej do celów poboru, uzdatniania i dostarczania wody (0,068 zł za 1 m3).

Rozporządzenie Rady Ministra z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne art. § 5 § ust. 1 pkt 40 lit. c

Jednostkowa stawka opłaty zmiennej do celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi (0,115 zł za 1 m3).

u.z.z.w.o.ś. art. 1

Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków

Definicja i zakres ustawy dotyczący zbiorowego zaopatrzenia w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi.

o.p. art. 23 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Podstawa do szacowania ilości pobranych wód w przypadku braku danych.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy do uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi przez sąd administracyjny.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pobór wód podziemnych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne może być realizowany na różne cele, co uzasadnia zróżnicowanie stawek opłat. W przypadku braku odrębnego pomiaru ilości wody dla różnych celów poboru, organ ma prawo dokonać szacunku ilości pobranej wody.

Odrzucone argumenty

Cała pobierana woda jest przeznaczona do spożycia przez ludzi, co powinno skutkować naliczeniem opłaty według niższej stawki. Organ błędnie zinterpretował przepisy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, uznając, że spółka prowadzi inną działalność niż zbiorowe zaopatrzenie w wodę. Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym brak obiektywnego ustalenia stanu faktycznego i rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony.

Godne uwagi sformułowania

Prawodawca unijny pozostawił swobodę państwom członkowskim w kształtowaniu systemu opłat za usługi wodne, z tym że system ten ma uwzględniać analizę ekonomiczną wykonaną zgodnie z załącznikiem III do dyrektywy oraz zasadę 'zanieczyszczający płaci'. Niższa stawka opłaty za pobór wód przeznaczonych do spożycia przez ludzi wykazuje ewidentnie motywację socjalną - znaczenie wody jako dobra podstawowego dla bytu człowieka spowodowało przyjęcie przez prawodawcę obniżonej stawki wody. Rozbieżność stanowisk organu i skarżącej spółki sprowadzała się w istocie do wykładni obowiązujących przepisów prawa, tj. p.w. i u.z.z.w.o.ś., nie zaś ustalonego w sprawie stanu faktycznego.

Skład orzekający

Barbara Romanczuk

przewodniczący sprawozdawca

Małgorzata Roleder

członek

Marta Joanna Czubkowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie zróżnicowania stawek opłat za pobór wód podziemnych w zależności od celu poboru, nawet w przypadku jednego przedsiębiorstwa wodociągowego. Podstawa do szacowania ilości pobranej wody przez organy w przypadku braku odrębnych pomiarów."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów Prawa wodnego i rozporządzenia w sprawie stawek opłat za usługi wodne. Interpretacja może być odmienna w przypadku innych rodzajów poboru wód lub w innych kontekstach prawnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii opłat za zasoby naturalne, jaką jest woda, oraz interpretacji przepisów prawa wodnego w kontekście działalności przedsiębiorstw wodociągowych. Jest to interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie ochrony środowiska i administracyjnym.

Czy pobierasz wodę dla mieszkańców czy dla przemysłu? To może kosztować Cię więcej!

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bk 122/24 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2024-04-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-03-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Barbara Romanczuk /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Roleder
Marta Joanna Czubkowska
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
III OSK 2190/24 - Wyrok NSA z 2025-12-03
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2233
art. 272 ust. 13, art. 274 pkt 2 i 4, art. 300
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
Dz.U. 2021 poz 736
par. 5 ust. 1 pkt 40 lit. c
Rozporządzenie Rady Ministra z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Barbara Romanczuk (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant sekretarz sądowy Natalia Paulina Janowicz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi W. Sp. z o.o. w Białymstoku na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Białymstoku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 29 grudnia 2023 r. nr BI.ZUO.2.4701.3234.2023.ES w przedmiocie określenia opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych za okres III kwartału 2023 oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 29 grudnia 2023 r., znak BI.ZUO.2.4701.3234.2023.ES Dyrektor Zarządu Zlewni w Białymstoku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej przywoływany jako "Dyrektor ZZ") określił W. Sp. z o.o. w B. (dalej jako "spółka"/"skarżąca") za okres III kwartału 2023 r. opłatę zmienną w wysokości 52.991 zł za pobór wód podziemnych, w związku z decyzją Marszałka Województwa Podlaskiego z 30 grudnia 2016 r. znak DOS-II.7322.48.2016. Zaskarżoną decyzję wydano na podstawie art. 273 ust.
6 w związku z art. 272 ust. 1 i 2, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r.
Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1478 ze zm., dalej "p.w.") w związku z art. 23 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowo (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm., dalej "o.p.").
Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W Informacji z 29 listopada 2023 r. nr 1902 ZZ Białystok, OZ/III kwartał/2023 Dyrektor ZZ ustalił spółce opłatę zmienną za okres III kwartału 2023 r. w wysokości 52.991 zł za pobór wód podziemnych. Opłata została obliczona zgodnie z art. 272 ust. 1 i 2 p.w. jako suma iloczynów: 1) jednostkowej stawki opłaty zmiennej do celów poboru, uzdatniania i dostarczania wody (0,115 zł za 1 m3 pobranych wód podziemnych) pomnożonej przez współczynnik różnicujący odpowiadający procesowi uzdatniania (0,5) oraz ilości pobranych wód podziemnych (1353159 m3
x 21,96% = 297153,7164 m3), co stanowi 17.086, 34 zł; 2) jednostkowej stawki opłaty zmiennej do celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi w ilości średniorocznej nieprzekraczającej 0,25 m3/s (0,068 zł za 1m3) pomnożonej przez współczynnik różnicujący (0,5) i ilość pobranych wód podziemnych (1353159 m3
x 78,04% = 1056005,2836 m3), co stanowi 35.904,18 zł.
Organ wskazał, że w ww. procentowy udział ilości wody pobranej został wskazany przez podmiot kontrolowany, po zapoznaniu się z protokołem kontroli Nr 1/BI.RUK.452.45.2022 przeprowadzonej w dniach od 24 lutego 2023 r. do 6 marca 2023 r. przez PGW WP Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Białymstoku,
w piśmie z 14 marca 2023 r., znak TN+FZ+NP.+TPJ-I-292/2023 informującym
o odmowie jego podpisania i przedstawiającym stanowisko tego kontrolowanego podmiotu, sprostowanego pismem z 30 maja 2023 r., znak TN+FZ+NP.+TPP+TPJ.-I-653/2023.
Powyższą Informację doręczono spółce 4 grudnia 2023 r., która dokonała opłaty wskazanej w niej kwoty dnia 18 grudnia 2023 r.
Reklamację od Informacji z 29 listopada 2023 r. złożyła skarżąca, kwestionując wysokość ustalonej opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych za okres III kwartału 2023 r., w zakresie części opłaty, która została ustalona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych do celów poboru, uzdatniania i dostarczania wody (0,115 zł za 1 m3) i ilości pobranych wód podziemnych (1.353.159 m3), co stanowi kwotę 6.984 zł.
Spółka wskazała, że z art. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków ( t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 537 ze zm., dalej jako "u.z.z.w.o.ś") wynika literalnie, iż w ramach zbiorowego zaopatrzenia w wodę, może być dostarczana tylko woda przeznaczona do spożycia przez ludzi, zaś sama ustawa nie dotyczy wody, która nie jest przeznaczona do spożycia przez ludzi. Powoduje to, że ogół pobieranej wody przez skarżącą jest uzdatniany tak, że cała pobrana woda spełnia wymagania dla wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi z dnia 7 grudnia 2017 r. (Dz. U. z 2017 r., poz. 2294, dalej jako "rozporządzenie"). Okoliczności te według spółki przesądzają, że opłata powinna być ustalona wyłącznie w oparciu o stawkę przyjętą do poboru wód dla celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi. Podstawę ustalenia opłaty zmiennej nie może stanowić struktura sprzedaży wody. Także z art. 272 ust. 1 i 2 p.w. nie wynika, aby organ miał podstawę i mógł ustalić dwa cele poboru wody. Wysokość stawek opłaty zmiennej za pobór wody przez przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne w celu zbiorowego zaopatrzenia ludności
w wodę została uregulowana w § 5 ust. 1 pkt 40 i pkt 41 rozporządzenia, przez co zastosowania nie ma § 5 ust. 1 pkt 27 rozporządzenia. Spółka podniosła też, że brak jest podstaw do zastosowania art. 23 § 1 pkt. 1 o.p., na podstawie którego dokonano szacunku ilości pobranych wód, gdyż ilości pobranej wody wynikają z odczytów
z urządzeń pomiarowych, a więc nie powinno się stosować metody szacowania wynikającej z tego przepisu.
Decyzją z 29 grudnia 2023 r. Dyrektor ZZ nie uwzględnił reklamacji i określił spółce za okres III kwartału 2023 r. opłatę zmienną w wysokości 52.991 zł za pobór wód podziemnych, a więc w kwocie wskazanej w Informacji. Nie zgodził się, że pobór wody podziemnej realizowanej przez spółkę następuje wyłącznie na cele realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, co skutkowałoby naliczeniem opłaty po stawkach preferencyjnych. Zdaniem organu określone w u.z.z.w.o.ś., zadania własne gminy polegające m.in. na zbiorowym zaopatrzeniu w wodę mają znaczenie szersze aniżeli określone w art. 274 pkt. 4 p.w. cele realizacji zadań własnych gminy
w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi. Zawierają także inne cele, np. cele poboru, uzdatniania i dostarczania wody wskazane w art. 274 pkt 3 ppkt "za" p.w. Powołując się na stanowisko zaprezentowane przez NSA w wyroku z 2 lipca 2021 r. (III OSK 4152/21) organ podkreślił, że pobór wód przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w celu zbiorowego zaopatrzenia w wodę podmiotów prowadzących działalność gospodarczą oraz podmiotów publicznych odpowiada celowi określonemu w art. 274 pkt 2 lit. "za" p.w., tj. do celów poboru, uzdatniania i dostarczania wody, a pobór wód przez przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne w celu zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi odpowiada celowi określonemu w art. 274 pkt 4 p.w.
Organ wyjaśnił też, że ustalając w Informacji wysokość opłaty zmiennej za pobór wód za ww. okres wziął pod uwagę ustalenia kontroli gospodarowania wodami przeprowadzonej w spółce w dniach 24 lutego 2023 – 6 marca 2023 r. przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Białymstoku i zakończonej protokołem kontroli, jak również uwzględnił wniosek spółki z 12 marca 2018 r. złożony w celu otrzymania decyzji zatwierdzającej wysokość taryf. We wniosku przedstawiła ona procentowy udział poszczególnych grup odbiorców w ilości sprzedawanej wody ze wskazaniem, że sprzedaż wody gospodarstwom domowym stanowi 76,86
% a pozostałym odbiorcom – 23,14 %. Na tej podstawie organ uznał, że powyższy podział grup odbiorców usług odpowiada poborowi wody do dwóch celów, to jest do celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi (odpowiadający grupie "gospodarstwa domowe") oraz do celów poboru, uzdatniania i dostarczania wody (odpowiadający grupie "pozostali odbiorcy"). Nadto – jak wskazał Dyrektor ZZ - spółka w piśmie z 30 maja 2023 r. określiła strukturę sprzedaży wody w III kwartale 2022 r. w rozbiciu na dwie grupy odbiorców: gospodarstwa domowe - 78,04 % i pozostali odbiorcy - 21,96 %, co posłużyło organowi do szacunkowego określenia ilości wody pobranej
w okresie III kwartału 2023 r. na dwa cele: dla gospodarstw domowych
– 1056005,2836 m3, a dla pozostałych odbiorców – 297153,7164 m3. Dalej organ wyjaśnił, że szacunku dokonano na podstawie art. 23 § 1 o.p. w związku z brakiem danych dotyczących rzeczywistej ilości pobranych wód w rozbiciu na dwa cele, stosując odpowiednio metodę porównawczą wewnętrzną - polegającą na porównaniu struktury ilości sprzedanej wody w poszczególnych grupach odbiorców w tym przedsiębiorstwie za poprzedni okres, odpowiadający III kwartałowi 2023 r., tj. w III kwartale 2022 r. (art. 23 § 3 pkt 1 o.p.).
W ocenie organu w sprawie zaistniała przesłanka do wydania decyzji określającej wysokość opłaty zmiennej za okres III kwartału 2023 r. za pobór wód podziemnych, w związku z brakiem uznania złożonej reklamacji, która stanowi zdaniem judykatury żądanie strony, o jakim mowa w art. 61 § 1 i art. 79a § 1 k.p.a. Spółka korzysta z usługi wodnej na podstawie pozwolenia wodnoprawnego z 30 grudnia 2016 r. wydanego przez Marszałka Województwa Podlaskiego na pobór wód podziemnych, co oznacza, że zgodnie z art. 298 pkt 1 p.w. obowiązana jest ponosić opłaty za usługi wodne. Organ wskazał, że ustalenia wysokości opłaty zmiennej dokonał w oparciu o normę prawną wynikającą z art. 272 ust. 1 i 2 p.w. oraz § 5 ust. 1 pkt 40 lit. "c", pkt 27 lit. "a" rozporządzenia, mając na uwadze art. 273 ust. 6 p.w. stanowiący podstawę do wydania decyzji w wypadku nieuwzględnienia reklamacji. Opłata za pobór wody podziemnej została obliczona jako suma iloczynów:
(-) jednostkowej stawki opłaty zmiennej do celów poboru, uzdatniania i dostarczania wody (0,115 zł za 1 m3) pomnożonej przez współczynnik różnicujący odpowiadający procesowi uzdatniania (0,5) oraz ilości pobranych wód podziemnych (1353159 m3
x 21,96% = 297153,7164 m3), co stanowi 17086,34 zł; (-) jednostkowej stawki opłaty zmiennej do celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi w ilości średniorocznej nieprzekraczającej 0,25 m3/s (0,068 zł za 1 m3) pomnożonej przez współczynnik różnicujący (0,5) i ilości pobranych wód podziemnych (1353159 m3
x 78,04% = 1056005,2836 m3), co stanowi 35 904,18 zł.
Powyższą decyzję zaskarżyła spółka w części dotyczącej ustalającej opłatę zmienną za pobór wód podziemnych ponad kwotę 46.007,00 zł, tj. w kwocie 6.984,00 zł. Podniesiono zarzuty:
I. naruszenia przepisów prawa materialnego, tj.:
1. błędną wykładnię art. 1 u.z.z.w.o.ś. polegającą na przyjęciu, że ustawa swoim przedmiotem w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę obejmuje i dotyczy wody zarówno przeznaczonej do spożycia przez ludzi jak i wody nieprzeznaczonej do spożycia przez ludzi, mimo że z art. 1, zwłaszcza jego zdania pierwszego wynika jednoznacznie, że skarżąca w ramach zbiorowego zaopatrzenia w wodę może dostarczać tylko wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi i że ustawa ta swoim przedmiotem nie obejmuje i nie dotyczy wody nieprzeznaczonej do spożycia przez ludzi, co skutkowało bezpodstawnym uznaniem przez organy, że skarżąca pobiera wodę na dwa cele;
2. art. 2 pkt 21 i art. 2 pkt 4 w zw. z art. 1 u.z.z.w.o.ś. przez błędną wykładnię polegającą na tym, że w ramach zbiorowego zaopatrzenia w wodę spółka jako przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne może dostarczać wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi i inną wodę nieprzeznaczoną do spożycia przez ludzi, podczas gdy z art. 1 zwłaszcza zdanie pierwsze tej ustawy wynika jednoznacznie, że przedmiotem ustawy są zasady i warunki zbiorowego zaopatrzenia w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, a więc w ramach zbiorowego zaopatrzenia
w wodę spółka może dostarczać tylko i wyłącznie wodę przeznaczoną do spożycia;
3. art. 1 w zw. z art. 2 pkt 18 u.z.z.w.o.ś. i w zw. z przepisami rozporządzenia, poprzez błędne przyjęcie, że chodzi o cel w jakim woda ma być ujmowana, uzdatniana i dostarczana, podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów wskazuje, iż chodzi o rodzaj i jakość ujmowanej, uzdatnianej i dostarczanej wody;
4. art. 274 pkt 4 p.w. i § 5 ust. 1 pkt 40 rozporządzenia oraz art. 274 pkt 2 lit. "za" p.w. i § 5 ust. 1 pkt 27 lit. "a" rozporządzenia, przez błędną wykładnię i przyjęcie, że art. 274 pkt 4 p.w. i § 5 ust. 1 pkt 40 rozporządzenia stanowią wyjątek względem normy z art. 274 pkt 2 lit. "za" p.w. i § 5 ust. 1 pkt 27 pkt "a" rozporządzenia, podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów nakazuje dojść do wniosku, że realizacja zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi określona w art. 274 pkt 4 p.w. nie jest wyjątkiem w stosunku do art. 274 pkt 2 lit. "za" p.w., tylko odrębną działalnością prowadzoną przez przedsiębiorstwa wodociągowo - kanalizacyjne;
5. art. 1 i art. 2 pkt 3, 4, 12, 13, 20 i 21 u.z.z.w.o.ś. przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że skarżąca prowadzi inną działalność niż zbiorowe zaopatrzenie w wodę i że wynika to z obowiązującej u skarżącej taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę, a co za tym idzie woda jest pobierana przez skarżącą na różne cele, chociaż z tych przepisów wynika, że w ramach ustawy skarżąca może prowadzić tylko działalność w zakresie zbiorowego zapatrzenia w wodę, a grupy taryfowe odbiorców mogą dotyczyć tylko zbiorowego zaopatrzenia w wodę;
6. art. 2 pkt 4 u.z.z.w.o.ś. przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że czym innym jest cel prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę, a czy innym jest wykorzystanie wody przez odbiorcę, a więc cel jej dostarczenia, od którego to celu zależy wysokość opłat, podczas gdy prawidłowa wykładnia przepisów art. 2 pkt 4 winna być dokonywana w związku z art. 2 pkt 21 i art. 1 u.z.z.w.o.ś. i polegać na przyjęciu, że zbiorowe zaopatrzenie w wodę jest działalnością polegającą na ujmowaniu, uzdatnianiu i dostarczaniu tylko wody przeznaczonej do spożycia, które odpowiada celowi poboru wody z art. 272 ust.
2 i art. 274 pkt 4 p.w.;
7. art. 274 pkt 4 p.w., poprzez błędną wykładnię pojęcia "ludności" i błędne przyjęcie, że tylko część pobieranej przez Przedsiębiorstwo wody pobierana jest
w celu zbiorowego zaopatrzenia w wodę tj. odnosząca się do gospodarstw domowych i podlega stawce preferencyjnej określonej w art. 274 pkt 4 p.w. w zw.
z § 5 ust. 1 pkt 40 lit, c) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r.
w sprawie jednostkowych opłat za usługi wodne (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 736., zwane dalej "rozporządzeniem z 22 grudnia 2017 r."), a pozostali odbiorcy nie podlegają pod pojęcie ludność i należy wobec nich stosować stawkę niepreferencyjną określoną w art. 274 pkt 2 lit za) ustawy Prawo wodne w zw.
z § 5 ust. 1 pkt 27 lit. a) rozporządzenia;
8. naruszenie art. 274 pkt 4 p.w., poprzez błędną wykładnię "celu zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę" i błędne przyjęcie, że cel ten odnosi się do jednej kategorii odbiorców usług, tj. do ludności (gospodarstw domowych) oraz, że tylko ten zakres podlega stawce z § 5 ust. 1 pkt 40 lit c rozporządzenia z 22 grudnia 2017 r.;
9. naruszenie art. 274 pkt 2 lit. za) p.w., poprzez ich błędną interpretację
i zastosowanie oraz nieuzasadnione zakwalifikowanie do odrębnego poboru w celu zaopatrzenia w wodę innych niż ludność podmiotów, tj. prowadzących działalność gospodarczą, podmiotów publicznych oraz zastosowania do tego zakresu podwyższonej stawki z § 5 ust. 1 pkt 27 rozporządzenia z 22 grudnia 2017 r. przewidzianej do celów poboru, uzdatniania i dostarczania wody;
10. art. 272 ust. 1 i ust. 2 p.w., poprzez błędną wykładnię, że z tych przepisów wynika, że skarżąca jako przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w ramach zbiorowego zaopatrzenia w wodę pobiera ją na 2 cele podczas gdy z przepisów tych wynika, wyodrębnienie w ust. 2 art. 272 p.w stawek opłaty zmiennej za pobór wód do celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi;
11. art. 270 ust. 6, art. 272 ust. 2, art. 272 pkt 2 lit za) i art. 274 pkt 4 p.w. oraz § 5 ust. 1 pkt 40 lit c rozporządzenia z 22 grudnia 2017 r., poprzez ich niewłaściwą interpretację polegającą na uznaniu, że z punktu widzenia powyższych przepisów przy ustalaniu wysokości opłaty za pobór wód powierzchniowych i podziemnych istotny jest faktyczny sposób zużycia wody przed odbiorcę końcowego, chociaż
z literalnego brzmienia tych przepisów wynika, że wysokość opłaty zmiennej ustala się za pobór wód powierzchniowych i podziemnych;
12. art. 272 ust. 1 p.w. w zw. z art. 274 pkt 4 p.w., poprzez błędną ich wykładnię, pomijając, że wysokość opłaty zmiennej ustalana jest w oparciu o cel poboru określony w pozwoleniu wodnoprawnym ( lub w pozwoleniu zintegrowanym)
i w granicach ilości wody dopuszczonej do poboru w tym pozwoleniu, a nie na cele określone w taryfie za sprzedaną wodę odbiorcom usług;
13. art. 35 ust. 1 i 2 p.w. w zw. z art. 8 p.w., poprzez błędną jego wykładnię przyjmując, że usługa wodna poboru wody podziemnej lub powierzchniowej przez gospodarstwa domowe podmioty publiczne oraz podmioty prowadzące działalność gospodarczą jest jednoznaczne z usługą dostarczania (sprzedaży) wody z sieci wodociągowej odbiorcom usług określanych w taryfie jako gospodarstwa domowe
i pozostali odbiorcy;
14. z art. 8 p.w., poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie że usługi wodne
z prawa wodnego są tożsame z usługami dostarczania wody na podstawie ustawy
o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, chociaż są to usługi całkowicie odmienne i wynikają z różnych uregulowań prawnych dlatego ustawodawca wyłączył stosowanie do usług wodnych na podstawie art. 8 p.w.;
15. błędną wykładnię i w konsekwencji niezastosowanie art. 9 ust. 3 p.w.
w związku z art. 9 dyrektywy nr 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady
z 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w ramach polityki wodnej (Dz.U.UE.L z 2000 r. Nr 327, poz. 1), poprzez obarczenie skarżącej spółki kosztami za usługi wodne ponad zwrot kosztów tych usług;
16. art. 268 ust. 1 p.w. w zw. z art. 35 ust. 3 p.w., poprzez błędną jego wykładnię przyjmując, że na podstawie tych przepisów opłata za usługi wodne różnicowana jest na różne cele w zależności od ilości wody sprzedanej różnym odbiorcom usług, pomimo, że z powyższych przepisów wynika literalnie, że opłaty zmienne pobiera się za usługę wodną, którą jest pobór wód podziemnych lub powierzchniowych;
17. art. 23 § 1 pkt 1 o.p. w zw. z art. 300 ust. 1 p.w., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i określenie wysokości opłaty za usługi wodne w drodze oszacowania, podczas gdy w rozpatrywanym stanie faktycznym i prawnym przepis ten nie powinien być stosowany, bowiem ilość pobranej wody celem ustalenia wysokości opłat zmiennych za pobór wód podziemnych i powierzchniowych powinna być ustalane zgodnie z art. 272 ust. 11 i ust. 12 p.w. i w stanie faktycznym niniejszej sprawy jest ustalona na podstawie odczytu przyrządów pomiarowych w niekwestionowanej ilości odrębnym pomiarem dla wód powierzchniowych w ilości 1 353 159 m3, a obowiązek zamontowania i odczytu tych urządzeń wynika z Decyzji Pozwolenia wodnoprawnego - Decyzji Marszałka Województwa Podlaskiego z dnia 30 grudnia 2016 r. znak DOS-II.7322.48.2016;
18. art. 552 ust. 2 pkt 2 w zw. z ust. 2a pkt 2 p.w., przez błędną jego wykładnię, poprzez nieuprawnione ustalenie podstawy naliczania opłat zmiennych oraz dokonanie szacowania wielkości poboru wody na określone cele dla ujęcia wód powierzchniowych i podziemnych, zwłaszcza w oparciu o wniosek taryfowy.
II. naruszenia przepisów postępowania, tj.:
1. art. 6, art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a., polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez organ oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego
z naruszeniem wskazanych powyżej przepisów postępowania, skutkujące błędnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy w zakresie rzeczywistego celu poboru wody przez skarżącą, przyjmując, że skarżąca spółka pobiera wodę powierzchniową
i podziemną na dwa cele:
- do celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi - art.274 pkt 4 prawa wodnego,
- do celów poboru, uzdatniania i dostarczania wody w wody - art. 274 pkt 2 lit. za) prawa wodnego,
podczas gdy z materiału dowodowego, w szczególności oświadczeń, wyjaśnień skarżącej, opisu technologicznego, pism skarżącej, zastrzeżeń do protokołu kontroli wynika, że woda w całości pobierana jest w celu realizacji zadań własnych gminy
w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczona do spożycia przez ludzi art. 274 pkt 4 prawa wodnego;
2. art. 7, 7a § 1 i 81a §1 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie, a organ rozstrzygający sprawę powinien dążyć do prawdy obiektywnej, zaś w razie wątpliwości co do treści normy prawnej i stanu faktycznego sprawę powinien rozstrzygać na korzyść strony, przez nierozstrzygnięcie na korzyść skarżącej spółki wątpliwości co do stanu faktycznego i co do treści norm prawnych podlegających zastosowaniu w sprawie tj. art. 272 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 274 pkt 4 p.w. i w zw.
z w § 5 ust. 1 pkt 40 rozporządzenia z 22 grudnia 2017 r. oraz art. 274 pkt 2 lit za) p.w. w zw. z § 5 ust. 1 pkt 27 lit. a) w/w rozporządzenia przez nieprzyjęcie jednego celu poboru wody, w sytuacji, w której brak było przesłanek opisanych w § 2 ww. przepisów;
3. art. 107 § 1 i 3 k.p.a., poprzez wadliwie skonstruowane uzasadnienie, które jest ogólnikowe i nie zawiera wskazania, którym dowodom organ przyznał moc dowodową, a którym takiej mocy odmówił.
W oparciu o powyższe zarzuty spółka skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie objętym skargą oraz o zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych.
Zdaniem skarżącej niezasadnie doszło do podwyższenia opłaty zmiennej
o kwotę 6.984 zł. Zaakcentowano, że zgodnie z przepisami u.z.z.w.o.ś. w ramach zbiorowego zaopatrzenia w wodę, prowadzi się działalność polegającą na ujmowaniu, uzdatnianiu i dostarczaniu wody, ale tylko może być tylko dostarczana woda przeznaczona do spożycia przez ludzi, a przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne może dostarczać tylko taką wodę wszystkich odbiorcom jego usług. Organ w ocenie spółki poczynił błędne ustalenia stanu faktycznego. Zaakcentowano, że ustalając dwa cele poboru wody organ całkowicie pominął regulacje p.w.
i u.z.z.w.o.ś. Tymczasem wynika z nich, że realizowana na podstawie przepisów tej ustawy działalność w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę obejmuje zarówno zbiorowe zaopatrzenie w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi oraz pobór, uzdatnianie i dostarczanie wody.
Zdaniem skarżącej, również analiza przepisów art. 2 pkt 3, 12, 13 tej ustawy (definicje taryfy, taryfowej grupy odbiorców, odbiorcy usług) wskazuje, że taryfa nie może dotyczyć innych celów niż zbiorowe zaopatrzenie w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi i zbiorowe odprowadzanie ścieków, zaś decyzja zatwierdzająca taryfę i wniosek taryfowy nie mogła stanowić dowodu i podstawy ustalania celów poboru wody i nie wynikają z nich różne cele poboru wody. Skarżąca nie prowadzi podwójnej działalności gospodarczej w zależności od tego komu – jakiemu odbiorcy dostarczana jest woda. Wyłącznym zakresem jej działania, a więc i celem poboru, jest realizacja zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności
w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, zgodnie z celem powołania spółki. Zwłaszcza że, jak wskazała, zgodnie z art. 1 i art. 16 ust. 1 u.z.z.w.o.ś. w ramach zbiorowego zaopatrzenia w wodę zobowiązana jest do uzdatniania całości wody pobranej, tak aby cała pobrana woda spełniała wymagania dla wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi z 7 grudnia 2017 r. (Dz. U. poz. 2294). Podkreśliła, że wniosek taryfowy i decyzja zatwierdzająca taryfę nie mogą stanowić dowodu i podstawy ustalania celów poboru wody i nie wynikają z nich różne cele poboru wody. Dotyczą wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi dostarczanej odbiorcom a nie wody pobieranej przez skarżącą z ujęcia. Organ dokonał więc błędnych ustaleń faktycznych w zakresie poboru wody przez skarżąca na dwa cele.
Spółka wskazała także, że wprowadzenie systemu opłat za usługi wodne
- w tym za pobór wód nastąpiło w związku z wejściem w życie ustawy Prawo wodne z 2017 r., której przepisy stanowią transpozycję do polskiego porządku prawnego m.in. dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej, tzw. Ramowej Dyrektywy Wodnej. Odpowiednikiem art. 9 ust. 1 dyrektywy jest art.
9 ust. 3 p.w. Pierwsza z zasad oznacza, że opłata ma zapewnić państwu dochody umożliwiające pokrycie kosztów usług wodnych, z których korzystają różne podmioty. Druga oznacza, w szerszym znaczeniu - że sprawca zanieczyszczenia ponosi odpowiedzialność finansową w pełnym zakresie za szkody spowodowane przez własną działalność niezależnie od tego, czy działalność ta jest zgodna z prawem, czy nie; w węższym znaczeniu, że zanieczyszczający ponosi finansową odpowiedzialność za przestrzeganie pełnego zakresu standardów wprowadzonych określoną regulacją prawną. Na gruncie prawa wodnego "zanieczyszczającym" jest podmiot, który dokonuje poboru wód z zasobów wodnych i swoim działaniem prowadzi do pogorszenia środowiska. Podmiotem pobierającym wodę podziemną bezspornie jest spółka jako przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne. Zanieczyszczającym nie jest więc odbiorca usług, któremu przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne dostarcza wodę z sieci wodociągowej. Odbiorca nie korzysta z usługi wodnej poboru wody podziemnej. W konsekwencji obowiązek ponoszenia kosztów usunięcia skutków zanieczyszczenia środowiska ciąży na podmiocie korzystającym z usług wodnych, którego sposób, zakres i cel korzystania z wód ma wpływ na wysokość tych kosztów - w tym przypadku skarżącej.
Skarżąca podkreśliła, że ani przepis art. 274 pkt 2 lit. "za" p.w. i § 5 ust. 1 pkt 27 lit. "a" rozporządzenia, ani art. 274 pkt 4 p.w. czy też § 5 ust. 1 pkt 40 rozporządzenia nie wskazują odbiorców finalnych, lecz posługują się wyłącznie konkretnymi celami poboru wód, którymi w tym przypadku są odpowiednio: "pobór, uzdatnianie i dostarczanie wody" oraz "do celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi". Ustawodawca nie posłużył się w przepisach kryterium podmiotowym. Powyższe w ocenie skarżącej spowodowało naruszenie art. 9 ust. 3 p.w. i art. 9 ust.
1 Dyrektywy wyrażającego zasadę zwrotu kosztów usług wodnych - przez jej niezastosowanie do części pobranej wody, do której zastosowano stawkę podwyższoną do 0,115 zł/ m3 niemającą nic wspólnego z wyższym kosztem poboru, uzdatniania czy przesyłu.
Końcowo skarżąca podkreśliła, że istniejące dwie linie orzecznicze dowodzą, że wykładnia treści przepisów p.w. i rozporządzenia w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne budzi wątpliwości. Mimo tego organ pobór wody
w części przypisał do celu określonego w § 5 ust. 1 pkt 27 lit. "a" i "b" rozporządzenia z 22 grudnia 2017 r., zamiast w całości przypisać celowi określonemu w § 5 ust. 1 pkt 40 lit. "c" i 41 lit. "b" rozporządzenia, co skutkowało naliczeniem wyższej opłaty zmiennej o 6.984 zł.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634
z późn. zm., dalej "p.p.s.a.").
Przedmiot sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny zasadności określenia skarżącej spółce opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych za
III kwartał 2023 r. realizowany na podstawie pozwolenia wodnoprawnego
- w wysokości odmiennej od wynikającej z danych zamieszczonych w oświadczeniu spółki złożonym w celu ustalenia wysokości opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych. W oświadczeniu tym skarżąca wykazała jedynie pobór tych wód do celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, bez wykazania poboru wód do celów poboru, uzdatniania i dostarczania wody.
W ocenie skarżącej wysokość opłat za pobór wód powinna być naliczona zgodnie z art. 274 pkt 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r.
- Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1478 ze zm., dalej "p.w.") i § 5 ust. 1 pkt 40 rozporządzenia z 22 grudnia 2017 r., gdyż pobór ten jest dokonywany wyłącznie
w celu realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, tj. w stawce niższej, a nie także na cele określone w art. 274 pkt 2 lit. "za" p.w. i § 5 ust. 1 pkt 27 rozporządzenia
z 22 grudnia 2017, tj. dla celów poboru, uzdatniania i dostarczania wody, czyli
w stawce wyższej. Organ stoi natomiast na stanowisku, że skarżąca pobiera wodę podziemną na podstawie pozwolenia wodnoprawnego w obu ww. celach, dlatego też stawki opłat powinny być zróżnicowane.
Analizując przedmiot sporu tut. sąd podziela argumentację sformułowaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 12 października 2021 r., sygn.
III OSK 4099/21, III OSK 4116/21, III OSK 4115/21, III OSK 4090/21 oraz podtrzymuje stanowisko zaprezentowane w tożsamych sprawach rozpoznanych przed tutejszym sądem pod sygnaturami m.in. II SA/Bk 350/20, II SA/Bk 600/20,
II SA/Bk 928/22 czy II SA/Bk 720/23. Prawidłowość powyższego stanowiska potwierdza również najnowsze orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyrokach 21 listopada 2023 r. sygn. III OSK 7589/21, III OSK 7587/21
i z 5 grudnia 2023 r., sygn. III OSK 7704/23, III OSK 7709/21 oraz III OSK 7707/21,
a także z dnia 20 grudnia 2023 r., sygn. akt III OSK 190/22 (przytoczone orzeczenia dostępne są w CBOSA: orzeczenia.nsa.gov.pl).
W powyższych sprawach skargi wywiodły przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne, wobec których właściwi dyrektorzy zarządów zlewni określili opłaty zmienne za pobór wód przy zróżnicowaniu stawki opłaty w zależności od celu poboru i szacunkowym przyjęciu ilości wód pobranych do celów nieobjętych preferencyjną stawką oraz – od strony proceduralnej – przy zastosowaniu art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowo (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, dalej "o.p.") w związku z art. 300 ust. 1 p.w. Stanowisko tak zaprezentowane sąd w sprawie niniejszej podtrzymuje, mając także na względzie nieco zmodyfikowaną treść zarzutów skargi. Co więcej, ostatnie z wyżej powołanych orzeczeń NSA, uchyliło wyrok WSA w Łodzi z dnia 28 października 2021 r. sygn. akt II SA/Łd 413/21,
w którym wyrażono pogląd orzeczniczy, za którym opowiada się skarżąca Spółka,
a który powielają przytoczone przez nią w skardze wyroki. Co więcej sąd zauważa, że wyrokami NSA o następujących sygn. akt: III OSK 7492/21, III OSK 7491/21,
III OSK 7586/21, III OSK 7581/21, III OSK 7591/21, III OSK 1037/22 uchylono powołane przez skarżącą wyroki WSA w Łodzi (w kolejności) o sygn. akt: II SA/Łd 322/21, II SA/Łd 343/21, II SA/Łd 408/21, II SA/Łd 409/21, II SA/Łd 421/21.
W przedmiotowej sprawie spółka realizuje pobór wód podziemnych na podstawie pozwolenia wodnoprawnego - decyzji Marszałka Województwa Podlaskiego z 30 grudnia 2016 r. znak DOS-II.7322.48.2016. Pozwolenie zostało wydane przed wejściem w życie obecnie obowiązującej ustawy p.w., tj. na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w powołanych wyżej wyrokach, w historycznym ujęciu
w pozwoleniach wodnoprawnych wydanych dla wnioskodawców na podstawie przepisów ustawy prawo wodne z 2001 r., ustalano ilość pobieranej lub odprowadzanej wody, w tym maksymalną ilość w m3 na godzinę i średnią ilość w m3 na dobę oraz maksymalną ilość w m3 na rok (art. 128 ust. 1 pkt 1 p.w. z 2001 r.). Opłaty za wprowadzanie ścieków do wód i do ziemi oraz za pobór wód uregulowane były do 31 grudnia 2017 r. w ustawie z 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2017 r. poz. 519 - dalej: p.o.ś.) i wysokość tych opłat zależała od ilości i jakości pobranej wody oraz od tego czy pobrano wodę powierzchniową czy podziemną, a także od jej przeznaczenia (art. 274 ust. 1 pkt 2, art. 290 p.o.ś.). Opłaty te związane były z faktycznym poborem wody lub wprowadzaniem ścieków do wód
w danym czasie.
Zmiana systemu opłat za pobór wód i za wprowadzanie ścieków do wód i do ziemi nastąpiła w związku z wejściem w życie p.w. z 2017 r., którego przepisy stanowią transpozycję do polskiego porządku prawnego m.in. dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej, tzw. Ramowej Dyrektywy Wodnej (Dz. Urz. WE L 327 ze zm., Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 5, str. 275). Zgodnie z art. 9 ust. 1 tej dyrektywy, Państwa Członkowskie uwzględniają zasadę zwrotu kosztów usług wodnych, włączając koszty ekologiczne
i materiałowe, uwzględniając analizę ekonomiczną wykonaną zgodnie z załącznikiem III dyrektywy oraz w szczególności zgodnie z zasadą "zanieczyszczający płaci". Zwrot kosztów usług wodnych wiąże się z nałożeniem opłat na podmioty korzystające z tych usług. Opłaty te mają służyć zachęceniu użytkowników do bardziej racjonalnego i oszczędnego sposobu gospodarowania wodami.
W uzasadnieniu wyroku z 7 grudnia 2016 r. (pkt 24) Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wskazał, że z art. 9 dyrektywy 2000/60, jak i z żadnego innego z jej artykułów nie wynika, żeby prawodawca unijny zamierzał stawiać przeszkody temu, żeby państwa członkowskie przyjęły odnośnie usług wodnych taką politykę cenową, która polega na naliczaniu użytkownikom ceny wody, która składa się z części zmiennej powiązanej z ilością rzeczywiście zużywanej wody i części stałej, która nie jest z tym zużyciem powiązana (Vodoopskrba i odvodnja d.o.o. v. Željce Klafurić,
C-686/15, ZOTSiS 2016/12/I-927). Prawodawca unijny pozostawił więc swobodę państwom członkowskim w kształtowaniu systemu opłat za usługi wodne, z tym, że system ten ma uwzględniać analizę ekonomiczną wykonaną zgodnie z załącznikiem III do dyrektywy oraz zasadę "zanieczyszczający płaci".
Zgodnie z obowiązującą ustawą - p.w. z 2017 r., za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych uiszcza się opłaty (art. 268 ust. 1 pkt 1). Wysokość opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty i ilości pobranych wód podziemnych lub wód powierzchniowych, wyrażonej w m3 (art. 272 ust. 1); wysokość opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych do celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty i ilości pobranych wód podziemnych lub wód powierzchniowych, wyrażonej w m3 (art. 272 ust. 2). Wysokość jednostkowych stawek opłat została określona w powoływanym już rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2438, dalej jako "rozporządzenie z 22 grudnia 2017 r."). Metoda ustalania opłaty zmiennej w obu powołanych przypadkach jest zatem taka sama, natomiast różna jest jednostkowa stawka opłaty zmiennej wynikająca z rozporządzenia i maksymalnej wysokości tej stawki określonej w art. 274 p.w. Z art. 272 ust. 13 p.w. wynika bowiem, że pobór wód podziemnych lub powierzchniowych może następować jednocześnie na różne cele i potrzeby. W takiej sytuacji podmiot dokonujący poboru jest zobowiązany zapewnić odrębny pomiar ilości wody dla tych celów lub potrzeb. Obowiązek stosowania przyrządów lub systemów pomiarowych do pomiaru ilości pobranych wód lub wprowadzanych ścieków określony został szczegółowo w art. 36 ust. 1-4 p.w., ale jednocześnie z przepisu przejściowego art. 552 p.w. wynika, że obowiązek ten zostanie wprowadzony od 31 grudnia 2026 r.
W rozpoznawanej sprawie kwestią sporną nie jest całościowa ilość pobranej wody w III kwartale 2023 r. w związku z posiadanym przez spółkę pozwoleniem wodnoprawnym. Spór dotyczy zasadności decyzyjnego określenia spółce przez organ Wód Polskich opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych za III kwartał 2023 r. w wysokości odmiennej (wyższej) od tej, która wynika ze złożonego na podstawie art. 552 ust. 2a pkt 2 p.w. "Oświadczenia". Spółka wykazała w nim bowiem jedynie pobór wód do celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi (art. 274 pkt
4 p.w.), podczas gdy zdaniem organów obydwu instancji oprócz ww. celu spółka realizowała również pobór wód podziemnych do celów poboru, uzdatniania
i dostarczania wody (art. 274 pkt 2 lit. "za" p.w.). W związku z tym, zdaniem organów, należało zróżnicować stawki ze względu na cel poboru. Tym bardziej, że stawka opłaty zmiennej dla pozostałych odbiorców (m.in. podmiotów gospodarczych
i podmiotów publicznych) jest wyższa od tej, która obowiązuje w przypadku dostarczania wody dla gospodarstw domowych (odpowiednio za 1 m3 pobranej wody podziemnej 0,068 zł i 0,115 zł na podstawie § 5 ust. 1 pkt 27 lit. "a" i pkt 40 lit.
"c" rozporządzenia z 22 grudnia 2017 r.
Zdaniem sądu prawidłowo organy przyjęły, że spółka w ramach prowadzonej działalności w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę zaopatruje nie tylko mieszkańców (gospodarstwa domowe) – cel z art. 274 pkt 4 p.w., lecz również podmioty publiczne i podmioty prowadzące działalność gospodarczą (tzw. pozostałych odbiorców) – cel z art. 274 pkt 2 lit. "za" p.w. Wbrew zarzutom skargi do takich ustaleń uprawniały przeprowadzone w trakcie postępowania administracyjnego dowody w postaci dokumentu z protokołu kontroli gospodarowania wodami (przeprowadzonej w okresie 24 lutego 2023 r. - 6 marca 2023 r.) oraz dokumentacja z postępowania o ustalenie taryfy. Spółka zarzuca naruszenie przepisów u.z.z.w.o.ś. wywodząc, że jako przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne prowadzi działalność wyłącznie w zakresie zbiorowego zaopatrywania ludności (tak w gospodarstwach domowych jak i w podmiotach publicznych
i prowadzących działalność gospodarczą) w zakresie dostarczania wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Jednak argumentacja sformułowana na poparcie tego stanowiska nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu
w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków ustawa określa zasady i warunki zbiorowego zaopatrzenia w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi. Nie ulega przy tym wątpliwości, że spółka jest przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym powołanym na podstawie przepisów tej ustawy i zdefiniowanym w jej art. 2 pkt 4. Zgodnie z treścią tego przepisu, przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym jest przedsiębiorca w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r. poz. 162 i 2105 oraz z 2022 r. poz. 24, 974 i 1570), jeżeli prowadzi działalność gospodarczą w zakresie zbiorowego zaopatrzenia
w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków, oraz gminne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, prowadzące tego rodzaju działalność. Spółka jest zatem przedsiębiorcą, który prowadzi działalność gospodarczą w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków. Zbiorowe zaopatrzenie w wodę to działalność polegającą na ujmowaniu, uzdatnianiu i dostarczaniu wody prowadzona przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne (art. 2 pkt 21 u.z.z.w.o.ś.). Jak podkreślił NSA
w sprawach o sygn. III OSK 4099/21, III OSK 7589/21, III OSK 7707/21
(a stanowisko to sąd w sprawie niniejszej podziela w całości, akceptuje i uznaje za własne "korzystając" obszernie z powyższych wywodów przy sporządzaniu niniejszego uzasadnienia), ustawodawca w definicjach przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego oraz zbiorowego zaopatrzenia w wodę nie posługuje się już pojęciem wody "przeznaczonej do spożycia przez ludzi". Wynika to
z wąskiego zdefiniowania pojęcia wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, które obejmuje wyłącznie wodę w stanie pierwotnym lub po uzdatnieniu, przeznaczoną do picia, przygotowania żywności lub innych celów domowych, niezależnie od jej pochodzenia i od tego, czy jest dostarczana z sieci dystrybucyjnej, cystern,
w butelkach lub pojemnikach, a także wodę wykorzystywaną przez przedsiębiorstwo produkcji żywności do wytworzenia, przetworzenia, konserwowania lub wprowadzania do obrotu produktów albo substancji przeznaczonych do spożycia przez ludzi (art. 2 pkt 18 lit. a i b u.z.z.w.o.ś. oraz art. 16 pkt 70 lit. "a" i "b" p.w.). Natomiast zbiorowe zaopatrzenie w wodę to działalność polegająca na ujmowaniu, uzdatnianiu i dostarczaniu wody, prowadzona przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne (art. 2 pkt 21 u.z.z.w.o.ś.). Zbiorowe zaopatrzenie w wodę jest zadaniem własnym gminy, co wynika wprost z art. 3 ust. 1 u.z.z.w.o.ś.
Przedsiębiorstwo wodociągowe prowadząc działalność w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę dokonuje ujmowania, uzdatniania i dostarczania wody, jednak tylko część tej działalności mieści się w pojęciu zbiorowego zaopatrzenia w wodę przeznaczonej do spożycia przez ludzi. W konsekwencji nie ma sprzeczności między normami u.z.z.w.o.ś., normami p.w. i rozporządzenia, które odrębnie ustalają stawki opłat zmiennych dla celów poboru, uzdatniania i dostarczania wody oraz odrębnie dla celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi. Drugi z tych celów jest węższy, a norma z § 5 pkt 40 rozporządzenia z 22 grudnia 2017 r. stanowi wyjątek względem normy z § 5 pkt 27 tego rozporządzenia i w związku z tym należy ją intepretować w sposób ścisły oraz zgodnie z zasadą lex specialis derogat legi generali. Oznacza to, że niższe stawki z § 5 pkt 40 rozporządzenia mogą być zastosowane wyłącznie w wąskim zakresie, w którym gminy (lub działające w jej imieniu i na jej rzecz przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne) realizują zadania własne polegające na zbiorowym zaopatrzeniu ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi.
Ustawodawca w przepisach p.w. i w przepisach rozporządzenia posłużył się dodatkowo pojęciem "ludności" i należy uznać to za zabieg celowy, który potwierdza konieczność wąskiego rozumienia powołanych przepisów. Ponadto chociaż utożsamianie pojęcia "ludności" i "gospodarstwa domowego" budzi pewne wątpliwości, to jednak nie można pomijać, że nie każda woda ujmowana, uzdatniana i dostarczana przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest wodą przeznaczoną do spożycia przez ludzi. Nie kwestionując stanowiska spółki, że prowadzi ona tylko jedną formę poboru wody, w ramach jednego procesu technologicznego, to jednak mając na uwadze powyższe regulacje należy stwierdzić, że różny jest cel "wykorzystania" tej wody i w konsekwencji różna powinna być stawka opłaty zmiennej. System opłat za usługi wodne ma uwzględniać analizę ekonomiczną wykonaną zgodnie z załącznikiem III do dyrektywy oraz także zasadę "zanieczyszczający płaci". Z pewnością inny jest wynik analizy ekonomicznej, jak
i różne jest oddziaływanie na środowisko w przypadku dostarczania wody dla ludności od przypadku dostarczania wody do zakładów przemysłowych innych niż wskazane w art. 2 pkt 18 lit. "b" u.z.z.w.o.ś.
Całokształt powyższych okoliczności prowadzi do konkluzji sformułowanej przez NSA w powołanych już wyżej wyrokach (m.in. III OSK 7589/21, III OSK 7419/21, III OSK 4099/21), aktualnych również w sprawie niniejszej, że stawka opłaty zmiennej nie została zróżnicowana w oparciu o odbiorcę końcowego, ale właśnie ze względu na stanowiący podstawę tego zróżnicowania cel poboru wody. Wskazywany "odbiorca końcowy" ma tu znaczenie wyłącznie z punktu widzenia oszacowania wody pobieranej na różne cele, uwzględniając że konieczność użycia urządzeń pomiarowych została prolongowana do końca 2026 r. Brzmienie wyżej przytoczonych przepisów oraz stanowisko ukształtowane w judykaturze dotyczące ich interpretacji przesądzają, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów art. 271
i 274 p.w., art. 1, art. 2 pkt 21, art. 2 pkt 3, 4, 12, 13, 18., 20, 21 u.z.z.w.o.ś, a więc przepisów prawa materialnego.
Jak zatem z powyższego wynika nie było podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 7, art. 7a, art. 77, art. 80 i art. 81 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej jako "k.p.a."). Żaden z przepisów stanowiących podstawę zaskarżonej decyzji nie budził wątpliwości, które należało rozstrzygnąć na korzyść spółki skarżącej. Rozbieżność między wykładnią strony a wykładnią organu nie stanowi o istnieniu wątpliwości podlegających przepisowi art. 7a § 1 k.p.a., tj. wymagających rozstrzygnięcia na korzyść skarżącej.
Brak jest również, zdaniem sądu, rozbieżności między normami art. 272 ust.
2, art. 274 pkt 4 p.w. a także art. 272 ust. 17 i ust. 19 p.w., § 5 ust. 1 pkt 40 oraz pkt 27 rozporządzenia z 22 grudnia 2017 r. oraz normami wynikającymi z art. 21 § 3, art. 23 § 1 o.p. w zw. z art. 300 p.w. Jeśli zgodnie z art. 272 ust. 13 p.w. podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne pobiera wody podziemne lub wody powierzchniowe do różnych celów lub potrzeb, oraz jest obowiązany zapewnić odrębny pomiar ilości wody pobieranej dla tych celów i potrzeb, zaś na mocy art. 552 ust. 2a pkt 2 p.w. ustalenie wysokości opłaty za usługi wodne w okresie do
31 grudnia 2026 r. następuje również na podstawie oświadczeń podmiotów obowiązanych do ponoszenia opłat za usługi wodne z uwzględnieniem – jak z kolei stanowi art. 552 ust. 2d p.w. – podziału pobieranych wód podziemnych lub powierzchniowych do różnych celów lub potrzeb, ze względu właśnie na te cele
i potrzeby – to przy braku możliwości uzyskania od spółki konkretnych i precyzyjnych danych o ilości poboru ze zróżnicowaniem na ustalone dwa cele poboru – nie było innej możliwości jak dokonanie oszacowania ilości wody pobieranej na różne cele na podstawie sposobu jaki był dostępny dla organu, tj. w oparciu o wyniki kontroli gospodarowania wodami. Znajduje to również uzasadnienie w treści art. 552 ust.
2 pkt 2 p.w., zgodnie z którym ustalenie wysokości opłaty za usługi wodne w okresie od dnia wejścia w życie ustawy do 31 grudnia 2026 r. następuje na podstawie pomiarów dokonywanych przez organy administracji w ramach kontroli gospodarowania wodami lub ustaleń z przeglądów pozwoleń wodnoprawnych. Organ wykonujący kontrolę przystąpił więc do szacunkowego określenia ilości pobranej wody w podziale na grupy odbiorców poprzez zastosowanie metody porównawczej wewnętrznej, polegającej na porównaniu struktury ilości sprzedanej wody
w poszczególnych grupach odbiorców za poprzedni okres odpowiadający III kwartałowi 2023 r., tj. w III kwartale 2022 r. Przyjęta przez organ administracji szacunkowa metoda ustalania wysokości opłaty zmiennej, przy prawidłowym zastosowaniu przepisów prawa, ma swoje umocowanie prawne. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie I FSK 1066/11, przesłanką oszacowania podstawy opodatkowania na podstawie przepisu art. 23 § 1 pkt 1 o.p. jest brak danych koniecznych do ustalenia podstawy opodatkowania. Nie ma przy tym znaczenia jakie są przyczyny braku tych danych.
Bezskutecznie także skarżąca zarzuca nieuprawnione ustalenie wysokości pobranej wody na różne cele (wymienione w art. 274 pkt 2 lit. "za" i pkt 4 p.w.)
w drodze oszacowania na podstawie art. 21 § 1 pkt 1 i art. 23 § 1 w zw. z art. 300 p.w. w sytuacji, gdy w rozpoznawanym przypadku zobowiązanie, w jej ocenie, powstało w drodze wydania decyzji na podstawie art. 272 ust. 19 p.w. a więc na zasadzie art. 21 § 1 pkt 2 o.p. W art. 300 ust. 1 p.w. wskazano, że do ponoszenia opłat za usługi wodne oraz opłat podwyższonych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują Wodom Polskim, właściwym organom Inspekcji Ochrony Środowiska oraz gminom. Ponadto w art. 300 ust. 1a i 1b p.w. określono, że uprawnienia organu podatkowego, przysługujące Wodom Polskim wykonują dyrektorzy zarządów zlewni Wód Polskich, zaś właściwy Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich pełni funkcję organu wyższego stopnia, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Nie ma wątpliwości, że przepis art. 23 o.p. znajduje się dziale III o.p., a zatem znajduje w sprawie odpowiednie zastosowanie z mocy odesłania zawartego w art. 300 p.w. Tym samym istniała możliwość szacowania w rozpoznawanej sprawie. Znamienne jest, że
w literaturze przedmiotu prawidłowo podkreśla się, że "odpowiednie" stosowanie przepisu prawa, w zależności od uzyskanego rezultatu, może dotyczyć trzech sytuacji: gdy odpowiednie stosowanie przepisów polega na stosowaniu odnośnych przepisów bez żadnych modyfikacji (wprost), gdy odpowiednie przepisy mają być zastosowane z pewnymi modyfikacjami, wreszcie trzecia sytuacja obejmuje
te przepisy, które ze względu na ich bezprzedmiotowość lub sprzeczność
z przepisami ustanowionymi dla tych stosunków, do których miały być stosowane odpowiednio, nie mogą być w ogóle zastosowane (por. T. Żyznowski, Glosa do uchwały Sądu Najwyższego z 29 października 1991 r., III CZP 109/91, "Przegląd Sądowy" 1992, nr 5-6). Zatem, każdorazowo mając na względzie powyższe rozumienie "odpowiedniego stosowania przepisu", należy odczytywać treść wskazanego w zaskarżonej decyzji organu przepisu art. 21 § 3 o.p., w kontekście powstania zobowiązania z tytułu opłat za usługi wodne i akcentując, że dotyczy to tzw. konstytutywnej decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. Jest to akt kreujący zobowiązanie podatkowe, które po wyczerpaniu trybu odwoławczego staje się należne. Odpowiednie stosowanie całego rozdziału 1 z działu III o.p. dotyczącego powstawania zobowiązań podatkowych, w tym art. 21 o.p., ujmowane przez stronę skarżącą jako ich niestosowanie, musiałoby się wiązać z uznaniem, że ze względu na ich bezprzedmiotowość lub sprzeczność z przepisami ustanowionymi dla tych stosunków, do których miały być stosowane odpowiednio, nie mogą być
w ogóle zastosowane. W ocenie sądu takiego wniosku w niniejszej sprawie nie można wyciągnąć, zarówno z uwagi na literalne brzmienie art. 300 p.w. w zakresie właściwości organów Wód Polskich (dwuinstancyjność), ale również z charakteru informacji ustalającej wysokość opłaty za dany kwartał i postępowania reklamacyjnego, które przysługuje tylko raz w okresie rozliczeniowym (art. 273 ust.
9 p.w.). Co znamienne organ uwzględniając reklamację wydaję nową informację, co również potwierdza, że nie jest ona aktem o charakterze konstytutywnym.
Pamiętać trzeba, że Informacja ustalająca wysokość opłaty za usługi wodne jest aktem o szczególnym charakterze prawnym, specyficznym dla ustawy - Prawo wodne, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2018 r. W trakcie projektowania tej regulacji była ona traktowana jako forma podobna do wystawienia faktury i nawet podkreślano, że ten etap wydawania informacji nie jest jeszcze trybem administracyjnym. Przedstawiciel Ministerstwa Środowiska wskazał, że procedura regulacyjna nie jest stricte postępowaniem administracyjnym i stanowi raczej alternatywę dla obowiązującej pod reżimem Prawa Ochrony Środowiska zasady samonaliczenia. Podobne stanowisko zajęła też przewodnicząca podkomisji, wskazując na analogię z płaceniem innych rachunków (zapis wideo posiedzenia Podkomisji nadzwyczajnej do rozpatrzenia rządowego projektu PrWod – druk nr 1529 z 27.06.2017 r. godz. 13:01, 17:23 i 17:30). Podobnie WSA w Poznaniu
w wyroku z 30 maja 2019 r. w tezie do sprawy sygn. akt IV SA/Po 180/19 wskazał, że "ani wszczęcie i prowadzenie kontroli, mającej służyć pozyskaniu danych niezbędnych do ustalenia opłat za usługi wodne, ani nawet ustalenie i przekazanie podmiotom obowiązanym do ponoszenia opłat, informacji, o której mowa w art. 272 ust. 17 p.w., nie wszczyna jeszcze postępowania administracyjnego. Do jego wszczęcia dochodzi bowiem dopiero z momentem złożenia przez ww. podmiot reklamacji, zgodnie z art. 273 ust. 1 p.w., która stanowi "żądanie strony", o jakim mowa w art. 61 § 1 i art. 79 a § 1 k.p.a.".
Ponadto omawiając te kwestie należy się odnieść do regulacji dotyczących opłat za korzystnie z usług wodnych w poprzednim stanie prawnym, a mianowicie do przepisów ustawy z 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2017 poz. 519, zwanej dalej "u.p.o.ś. tj. z 2017 r.) oraz opłat środowiskowych. Należy wyjaśnić, że z chwilą powołania do życia PGW Wody Polskie, w u.p.o.ś. tj. z 2017 r. na mocy art. 493 pkt 14 wprowadzono zmiany i uchylono w art. 273 w ust. 1 pkt
2 i 3 (dotyczące opłat za korzystanie ze środowiska w zakresie wprowadzenia ścieków do wód lub do ziemi oraz poboru wód), celem ich włączenia w system usług wodnych z zakresu gospodarki wodnej, aby ujednolicić system opłat. Nie zmienia to jednak faktu, że obecnie obowiązujące regulacje nie odbiegają zasadniczo od regulacji ujętych i funkcjonujących w poprzednim stanie prawnym. Stosownie do art. 284 ust. 1 u.p.o.ś. tj. z 2017 r. podmiot korzystający ze środowiska ustalał we własnym zakresie wysokość należnej opłaty i wnosił ją na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego. Jednocześnie, w myśl art. 286 ust. 1 u.p.o.ś. tj. z 2017 r., podmiot korzystający ze środowiska przedkładał marszałkowi województwa wykaz zawierający informacje i dane, o których mowa w art. 287, wykorzystywane do ustalenia wysokości opłat oraz wysokość tych opłat. W przypadku, gdy podmiot korzystający ze środowiska przedłożył wykaz zawierający informacje i dane
o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat, ale zamieścił w nich informacje lub dane nasuwające zastrzeżenia - marszałek województwa wymierzał, w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, opłatę w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu (art. 288 ust.
1 pkt 2 u.p.o.ś. t.j. z 2017 r.). Zgodnie z art. 281 ust. 1 u.p.o.ś. t.j. z 2017 r. do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych stosowało się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. W wyroku z 3 listopada 2015 r. NSA wskazał
– orzekając na gruncie starego stanu prawnego - że "odpowiednie stosowanie art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej do opłat za korzystanie ze środowiska, uwzględniające specyfikę tych opłat, a zwłaszcza sposób ich ustalenia (art. 284 ust. 1 u.p.o.ś.) oraz deklarowania, prowadzi do wniosku, że zobowiązanie do ponoszenia tych opłat, powstaje z mocy prawa, jako następstwo korzystania ze środowiska w zakresie objętym obowiązkiem opłaty" (wyrok w sprawie II OSK 498/14, CBOSA). Powyższe wskazuje na prawidłowość zastosowania w niniejszej sprawie procedury określającej wysokość zobowiązania podatkowego na podstawie ustawy Ordynacja podatkowa, (art. 21 § 3 o.p.).
Wszystkie przedstawione wyżej poglądy wskazują, że jest zasadnicza różnica pomiędzy informacją ustalającą wysokości opłaty wodnoprawnej określoną w art. 272 ust. 17 p.w., która jest sui generis formą działania administracji publicznej
o charakterze wzruszalnym (czynnością materialno-techniczną – vide wyrok NSA
z 26 września 2023 r., III OSK 758/22), a decyzją administracyjną wydawaną na podstawie art. 273 ust. 6 tej ustawy. Powyższe uzasadnia - na mocy art. 300 p.w.
– wśród przepisów o.p. poszukiwać trybu właściwego do kwestionowania tej informacji, w przypadku, gdy po dacie jej wydania zaistnieją okoliczności wskazane
w o.p., a nieuwzględnione w p.w. Z możliwości tej mogą korzystać obie strony postępowania zarówno w sytuacji np. nadpłaty zobowiązania czy też zaległości podatkowej.
Odnosząc się do zarzutu skarżącej dotyczącego naruszenia art. 9 ust.
1 Dyrektywy przez jej niezastosowanie do części pobranej wody, do której zastosowano stawkę podwyższoną do 0,115 zł/ m3 niemającą nic wspólnego
z wyższym kosztem poboru, uzdatniania czy przesyłu, gdyż zaopatrzenie w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi jako zadanie gminy dla wszystkich podmiotów w ramach tej usługi prowadzone jest w jednakowy sposób, pomiar poboru dokonywany jest jednym urządzeniem pomiarowym z każdego ujęcia, a woda dostarczana jest tymi samymi urządzeniami wodociągowymi - to sąd już wcześniej zaznaczył, że prawodawca unijny pozostawił swobodę państwom członkowskim
w kształtowaniu systemu opłat za usługi wodne, z tym że system ten ma uwzględniać analizę ekonomiczną wykonaną zgodnie z załącznikiem III do dyrektywy oraz zasadę "zanieczyszczający płaci". W perspektywie tej zasady obciążenie środowiska
w przypadku poboru wód do celów ogólniejszych (poboru, uzdatniania i dostarczania wody) oraz szczegółowych (realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi) jest zasadniczo takie samo, determinowane ilością pobranej wody, choć już z istoty swojej przykładowo pobór wód na cele przemysłowe stanowi znacznie większe obciążenie dla środowiska, z uwagi na ilość pobieranych wód w porównaniu do potrzeb zaopatrzenia ludności. Jednak prawodawca, określając stawki opłat za pobór wód, przyjął pewne kryteria społeczno-gospodarcze, które zadecydowały
o zróżnicowaniu stawek opłat, w zależności od celu. Niższa stawka opłaty za pobór wód przeznaczonych do spożycia przez ludzi wykazuje ewidentnie motywację socjalną - znaczenie wody jako dobra podstawowego dla bytu człowieka spowodowało przyjęcie przez prawodawcę obniżonej stawki wody. Wykładnia celowościowa wspiera zatem wyniki wykładni językowej i systemowej - obniżona stawka ma zastosowanie wyłącznie do wody pobieranej na wąsko, ściśle określony cel, zawężony w stosunku do całokształtu działalności spółki - choć cała jej działalność stanowi realizację zadania w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę, to tylko część pobieranej wody (w ramach tej działalności) korzysta z obniżonej stawki - jako woda przeznaczona do spożycia przez ludzi.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, sąd uznał je za niezasadne. Materiał dowodowy został zebrany i oceniony w sposób wszechstronny, bez naruszenia art. 80 k.p.a., tj. zasady swobodnej oceny dowodów. Wbrew zarzutom skargi uzasadnienie wydanej decyzji jest wyczerpujące, zawiera ustalenia stanu faktycznego, wskazanie zastosowanych przepisów prawa i ich wyjaśnienie oraz opis przeprowadzonej subsumcji (czym zrealizowano wymagania art. 107 § 3 i art.
11 k.p.a.). Nie powstały niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego
w sprawie o nałożenie na stronę obowiązku, które nie zostały rozstrzygnięte na jej korzyść, jak stanowi art. 81a § 1 k.p.a. W szczególności nie można mówić
o powstaniu takich wątpliwości zawsze w przypadku, gdy organ określa podstawę zobowiązania metodą szacowania. Reasumując, decyzję wydano na podstawie a nie z naruszeniem przepisów prawa (art. 6 k.p.a.).
Nie doszło też do naruszenia art. 8 p.w., zgodnie z którym przepisów ustawy nie stosuje się do usług wodnych w zakresie magazynowania, uzdatniania lub dystrybucji wód powierzchniowych i wód podziemnych oraz odbioru ścieków, objętych przepisami ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Przepis ten budzi wątpliwości w doktrynie, gdzie wskazuje się, że "Obie ustawy dotyczą częściowo wszak zbieżnej materii, stąd wyłączenie
z prawa wodnego mające dotyczyć usług magazynowania, uzdatniania lub dystrybucji wód powierzchniowych i wód podziemnych oraz odbioru ścieków nie jest oczywiste [...] Sensu omawianego wyłączenia upatrywać należy, generalnie w woli ustawowego wyłączenia kolizji zastosowania jednocześnie obu ww. ustaw do kwestii dostawy wody i odbioru ścieków z uwagi na inny cel i przedmiot tych regulacji" (tak P. Szuwalski, komentarz do wybranych przepisów p.w., System Informacji Prawnej LexOmega). Zdaniem sądu, z taką kolizją nie mamy do czynienia w sprawie niniejszej, w której opłaty za usługi wodne określone zostały na podstawie ustawy p.w. przy posiłkowym, interpretacyjnym zastosowaniu u.z.z.w.
Sąd nie podziela także zarzutów naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 6, art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., gdyż materiał dowodowy, na podstawie którego organ wydał swoją decyzję był zupełny i na jego podstawie organ w sposób prawidłowy
i swobodny, a nie dowolny, ustalił rzeczywisty cel poboru wód przez skarżącą. Nie można także podzielić zasadności zarzutu naruszenia przepisu art. 7a § 1 i 81a
§ 1 k.p.a., które znalazłby zastosowanie tylko w razie "wątpliwości co do treści normy prawnej" lub "wątpliwości co do stanu faktycznego", jednak takie w sprawie nie wystąpiły. Rozbieżność stanowisk organu i skarżącej spółki sprowadzała się w istocie do wykładni obowiązujących przepisów prawa, tj. p.w. i u.z.z.w.o.ś., nie zaś ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Zdaniem Sądu, o czym była już powyżej, nie budzi wątpliwości, że skarżąca Spółka w ramach prowadzonej działalności
w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę, zaopatruje nie tylko mieszkańców, lecz również podmioty publiczne i podmioty prowadzące działalność gospodarczą,
a zatem organy słusznie przyjęły, że pobór wód podziemnych przez spółkę następuje na dwa cele, objęte różnymi stawkami.
W świetle powyższych ustaleń stwierdzić należało, że zarzuty podniesione
w skardze nie zasługiwały na uwzględnienie. Opłata zmienna za pobór wód ustalona w sposób, w jaki uczynił to organ była uzasadniona okolicznościami sprawy. Żaden ze wskazanych w skardze przepisów p.w., u.z.z.w.o.ś. oraz o.p. nie został naruszony.
Odnosząc się do wskazanych w skardze orzeczeń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi należy zwrócić uwagę, że stanowisko w nich zawarte zostało zakwestionowane przez NSA w powołanych wyżej wyrokach kasacyjnych.
Z tych też względów nie może być punktem odniesienia dla rozstrzyganej sprawy. Linia orzecznicza tutejszego sądu jest zbieżna z aktualnym stanowiskiem NSA prezentowanym w tego rodzaju sprawach. Zaakcentować przy tym należy, że ponadto wyrokami z dnia: 9 kwietnia 2024 r. sygn. akt III OSK 3561/21 uchylono wyrok WSA w Gliwicach sygn. akt II SA/Gl 315/20; 4 kwietnia 2024 r. sygn. akt III OSK 3464/21 uchylono wyroku WSA w Gliwicach sygn. akt II SA/Gl 31/20. w których zaprezentowano odmienny pogląd, co na datę wyrokowania w przedmiotowej sprawie wskazuje, że aktualnie w orzecznictwie NSA, jest jednolite orzecznictwo dotyczące przedmiotu sporu.
Z uwagi na powyższe skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI