II SA/BK 119/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2023-04-12
NSAAdministracyjneŚredniawsa
ewidencja gruntówużytki gruntowepostępowanie administracyjneodmowa wszczęcia postępowaniaprawo geodezyjne i kartograficzneinteres prawny WSAKPA

WSA uchylił postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wyjaśnienia charakteru użytków gruntowych, uznając, że organy nie ustaliły prawidłowo intencji strony i przedwcześnie odmówiły wszczęcia postępowania.

Skarżący zwrócił się do Starosty o wyjaśnienie podstaw ujawnienia użytku rolnego zabudowanego na działce sąsiadującej z jego nieruchomością, wskazując na negatywny wpływ prac na jego działkę. Organy obu instancji odmówiły wszczęcia postępowania, uznając brak interesu prawnego skarżącego oraz brak podstaw prawnych do wszczęcia postępowania wyjaśniającego. WSA uchylił te postanowienia, stwierdzając, że organy nie ustaliły prawidłowo intencji strony i przedwcześnie odmówiły wszczęcia postępowania, naruszając przepisy K.p.a.

Sprawa dotyczyła skargi A. Z. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, które utrzymało w mocy postanowienie Starosty o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Skarżący domagał się wyjaśnienia podstaw ujawnienia użytku rolnego zabudowanego na sąsiedniej działce, wskazując, że prace na tej działce negatywnie wpływają na jego nieruchomość. Organy obu instancji uznały, że skarżący nie wykazał interesu prawnego i że nie istnieje podstawa prawna do wszczęcia postępowania wyjaśniającego w tej sprawie, traktując pismo skarżącego jako wniosek o wszczęcie postępowania ewidencyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Starosty. Sąd uznał, że organy naruszyły przepisy K.p.a., w szczególności art. 61a, 7, 8 i 9, ponieważ przedwcześnie zakwalifikowały żądanie skarżącego jako wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie wyjaśnienia poprawności ujawnienia użytków gruntowych i odmówiły wszczęcia postępowania bez prawidłowego ustalenia intencji strony. Sąd podkreślił, że w przypadku wątpliwości co do treści żądania, organ powinien wezwać stronę do jego sprecyzowania zgodnie z art. 64 § 2 K.p.a., a także pouczyć o możliwościach prawnych wynikających z Prawa geodezyjnego i kartograficznego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, takie pismo niekoniecznie musi być traktowane jako wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie wyjaśnienia poprawności ujawnienia użytków gruntowych. Organ powinien ustalić rzeczywistą intencję strony, a w przypadku wątpliwości wezwać do sprecyzowania żądania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy przedwcześnie zakwalifikowały żądanie skarżącego jako wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego i odmówiły wszczęcia postępowania bez prawidłowego ustalenia intencji strony. W przypadku wątpliwości co do treści żądania, organ powinien wezwać stronę do jego sprecyzowania zgodnie z K.p.a.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

k.p.a. art. 61a § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 61a § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa odmowy wszczęcia postępowania, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uchylenia zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji z powodu naruszenia przepisów postępowania.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 61 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 64 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa zasądzenia od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego.

P.g.k. art. 2

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

Definicja ewidencji gruntów i budynków.

P.g.k. art. 20

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

Rodzaje informacji objętych ewidencją gruntów.

P.g.k. art. 22 § 1

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

Prowadzenie ewidencji gruntów i budynków przez starostów.

P.g.k. art. 24 § 3

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

Formy udostępniania informacji zawartych w operacie ewidencyjnym.

P.g.k. art. 24 § 4

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

Zasada jawności informacji zawartych w operacie ewidencyjnym.

P.g.k. art. 24 § 5

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

Warunki udostępniania danych ewidencji gruntów i budynków zawierających dane podmiotów.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy przedwcześnie zakwalifikowały żądanie skarżącego jako wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego. Organy nie ustaliły prawidłowo intencji strony i nie wezwały do sprecyzowania żądania. Zasada jawności informacji przedmiotowych z Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Naruszenie przez organy przepisów K.p.a. dotyczących ustalania stanu faktycznego i informowania stron.

Odrzucone argumenty

Brak interesu prawnego skarżącego do żądania wyjaśnień. Brak podstaw prawnych do wszczęcia postępowania wyjaśniającego w żądanym trybie.

Godne uwagi sformułowania

o tym, jaki charakter i zakres żądania ma mieć pismo wniesione przez stronę w postępowaniu administracyjnym, decyduje strona, a nie organ do którego pismo zostało skierowane. Organ administracji nie jest też związany podaną przez stronę podstawą prawną żądania, lecz musi rozpoznać sprawę co do jej istoty, w świetle intencji autora dających się ustalić na podstawie całej treści pisma. Podejmując rozstrzygnięcie o odmowie wszczęcia postępowania organ powinien zatem wykazać w jego uzasadnieniu, że wnioskodawca w sposób oczywisty nie ma legitymacji procesowej (interesu prawnego) – albo w ogóle nie ma sprawy administracyjnej należącej do drogi postępowania administracyjnego Informacje niezawierających danych osobowych (informacji przedmiotowych) może domagać się każdy podmiot, bez konieczności wykazywania interesu prawnego. Wobec uzasadnionych wątpliwości, co do rzeczywistej intencji Skarżącego i charakteru żądanych danych, obowiązkiem organów było precyzyjne ustalenie treści faktycznego żądania, a następie przesądzenie, czy żądanie to stanowi informację podmiotową, czy też jest informacją o charakterze przedmiotowym (a zatem ogólnie dostępną). W każdym bowiem przypadku, gdy powstaje wątpliwość, co do treści żądania zawartego w podaniu, organ powinien - działając na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. - wezwać stronę do sprecyzowania wniesionego podania, czyniąc jednocześnie zadość obowiązkowi wyrażonemu w art. 9 K.p.a.

Skład orzekający

Anna Bartłomiejczuk

sprawozdawca

Małgorzata Anna Dziemianowicz

przewodniczący

Marcin Kojło

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów K.p.a. dotyczących odmowy wszczęcia postępowania, obowiązku ustalania intencji strony oraz zasad udostępniania informacji z ewidencji gruntów i budynków na gruncie Prawa geodezyjnego i kartograficznego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której organ nieprawidłowo zakwalifikował żądanie strony i odmówił wszczęcia postępowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe ustalenie intencji strony przez organ administracji i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia decyzji. Pokazuje też praktyczne aspekty dostępu do informacji o nieruchomościach.

Organy administracji nie mogą ignorować intencji obywatela – WSA uchyla odmowę wszczęcia postępowania.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bk 119/23 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2023-04-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-02-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Anna Bartłomiejczuk /sprawozdawca/
Małgorzata Anna Dziemianowicz /przewodniczący/
Marcin Kojło
Symbol z opisem
6129 Inne o symbolu podstawowym 612
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 61a par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk (spr.), sędzia WSA Marcin Kojło, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 kwietnia 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. Z. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wyjaśnienia poprawności ujawnienia użytków gruntowych 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające jego wydanie postanowienie Starosty K. z dnia [...] grudnia 2022 r. numer [...]; 2. zasądza od P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. na rzecz skarżącego A. Z. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. (dalej powoływany jako "PWINGiK") postanowieniem z [...] stycznia 2023 r. utrzymał w mocy postanowienie Starosty K. z dnia .. grudnia 2022r. znak [...], wydane na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej: "K.p.a."), którym odmówiono wszczęcia postępowania administracyjnego sprawie wyjaśnienia poprawności ujawnienia użytków gruntowych na działce nr [...], obręb K1.-B., Gmina G.
Stan sprawy, poprzedzający wydanie zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia, przedstawia się następująco:
Wnioskiem z dnia 28 listopada 2022 r. A.Z. (dalej powoływany jako "Skarżący") zwrócił się do Starosty K. o wyjaśnienie, na jakiej podstawie działka nr [...], obręb K1. – B. ma charakter gruntu rolnego zabudowanego Br. Poinformował, że w dniu 30 września 2022r. zgłosił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z informacją, że na działce o nr [...], będącej zgodnie z ewidencją gruntów łąką, dokonano nasypu, utwardzenia betonem i kostką betonową bez wymaganego pozwolenia. Wykonane roboty mają zaś negatywny wpływ na jego działkę poprzez jej zalewanie wodą opadową i roztopową. W tych okolicznościach za istotne Skarżący uznał wyjaśnienie, na jakiej podstawie prawnej działka o nr [...] uzyskała charakter działki rolnej zabudowanej.
Pismem z dnia 30 listopada 2022r. Starosta wezwał Skarżącego do usunięcia braków formalnych złożonego podania poprzez wykazanie interesu prawnego (wynikającego z przepisu prawnego) w terminie 7 dni od otrzymania wezwania, wskazując jednocześnie, że skoro Skarżący nie jest właścicielem działki o nr [...], to nie posiada przymiotu strony postępowania w sprawie aktualizacji zapisów w ewidencji gruntów i budynków do tej nieruchomości.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie Skarżący wyjaśnił, że nie wnosił o wszczęcie postępowania aktualizującego zapisy w ewidencji gruntów, a dokonany na działce nr [...] nasyp o wysokości ok. 1 m i jej utwardzenie zmieniło całkowicie sytuację na gruncie i skutkować będzie zalewaniem należącej do niego działki. Jak podkreślił, wyjaśnienie faktycznego charakteru działki o nr [...] umożliwi mu dochodzenie swoich praw na podstawie art. 234 ustawy Prawo wodne.
Starosta K. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2022r. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wyjaśnienia poprawności ujawnienia użytków gruntowych na działce nr [...], obręb K1. – B., Gmina G. W uzasadnieniu wydanego postanowienia w pierwszej kolejności zaznaczył, że żądanie zawarte we wniosku zostało odczytane jako wniosek o wyjaśnienie, na jakiej podstawie wprowadzono do ewidencji gruntów i budynków obrębu K1. - B w działce nr [...] użytek rolny zabudowany. W dalszej kolejności, po ustaleniu stanu własności działki o nr [...] uznał, że skoro Skarżący nie wykazał interesu prawnego do udziału w postępowaniu ewidencyjnym w stosunku do przedmiotowej nieruchomości, to nie przysługuje mu status strony w rozumieniu art. 28 K.p.a. Starosta nie zgodził się jednocześnie ze stwierdzeniem Wnioskodawcy, że nie wnosi on o wszczęcie postępowania, a jedynie o sprawdzenie stanu faktycznego zagospodarowania nieruchomości, uzasadniając, że podjęcie takich czynności byłoby jednoznaczne ze wszczęciem postępowania wyjaśniającego dokonane zapisy ewidencyjne w stosunku do konkretnej nieruchomości, której wnioskodawca nie jest właścicielem.
Na skutek złożonego przez Skarżącego zażalenia, PWINGiK wskazanym na wstępie postanowieniem utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ stwierdził, że postanowienie Starosty pomimo częściowo błędnego uzasadnienia należało utrzymać w mocy albowiem jego rozstrzygniecie samo w sobie odpowiada prawu. Dalej, powołując się na treść art. 61a § 1 K.p.a. wyjaśnił, że podstawą odmowy wszczęcia postępowania powinny być przede wszystkim inne uzasadnione przyczyny, a w dalszej kolejności brak przymiotu strony Wnioskodawcy. W ocenie organu II instancji inną uzasadnioną przyczyną warunkującą odmowę wszczęcia postępowania jest sytuacja, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialno - prawnej do rozpatrzenia żądania we wskazanym trybie administracyjnym oraz gdy wniesiono żądanie w sprawie, która nie podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej. Jest to taki przypadek, kiedy sprawa należy do zakresu działania organów administracji, ale podlega załatwieniu w innej formie niż decyzja, np. w formie czynności materialno-technicznej, aktu stanu cywilnego lub zaświadczenia. Taka sytuacja, zdaniem organu II instancji, ma miejsce w przedmiotowej sprawie. Skarżący wniósł bowiem o wszczęcie postępowania wyjaśniającego, na jakiej podstawie działka nr [...] ma charakter gruntu rolnego zabudowanego Br. Tymczasem nie istnieje podstawa prawna do wszczęcia takiego postępowania, którego celem miałoby być wydanie aktu administracyjnego wyjaśniającego, dlaczego na działce wpisano określony użytek gruntowy. Skoro zaś przepisy nie przewidują prowadzenia takiego postępowania, to jego wszczęcie jest niedopuszczalne.
PWINGiK przyznał jednocześnie, że organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków ma oczywiście możliwość udzielenia odpowiedzi na pytanie dotyczące wprowadzonych danych w ewidencji gruntów i budynków ale nie wszczyna w tym zakresie postępowania administracyjnego wyjaśniającego lecz udziela odpowiedzi zwykłym pismem na podstawie dostępnych mu dokumentów. Jednakże aby uzyskać takie informację należy posiadać interes prawny, a taki posiadają jedynie właściciele nieruchomości oraz inne osoby ujawnione w ewidencji gruntów i budynków. Analogicznie tylko właściciel może żądać wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków (art. 24 ust. 2a pkt 2 p.g.i.k.), co słusznie zauważył Starosta K. Zatem, nawet gdyby w ewidencji gruntów i budynków ujawniono nieprawdziwe informacje, jak twierdzi Skarżący, to organ nie ma żadnych podstaw do udzielania osobom nieujawnionym w ewidencji gruntów i budynków informacji o dokumentacji będącej podstawą wpisów w ewidencji gruntów i budynków. Ponadto w sytuacji, gdy organ ewidencyjny otrzyma takie żądanie od właściciela nieruchomości, to nie wszczyna postępowania wyjaśniającego kończąc je zaskarżalnym aktem administracyjnym, lecz udziela odpowiedzi niezaskarżalnym pismem.
Skargę na to postanowienie PWINGiK wniósł do tut. sądu administracyjnego Skarżący zarzucając mu naruszenie art. 7 i 8 K.p.a. Podkreślił, że poinformował organ o faktach, które bezsprzecznie zaistniały w wyniku sfałszowania dokumentów bądź pomyłki, co ma bezpośredni i szkodliwy wpływ na jego nieruchomość. Jak podkreślił, w wyniku wyniesienia i utwardzenia działki o nr [...], dochodzi do zalewania jego działki. Dlatego też, zdaniem Skarżącego, organy administracji publicznej nie powinny przerzucać na obywateli skutków nieznajomości, czy też błędnej interpretacji przepisów prawa ani też niedopełnienia bądź przekroczenia obowiązków służbowych. Błędy organu nie mogą powodować negatywnych skutków dla obywatela, a wątpliwości należy rozstrzygać na jego korzyść.
W odpowiedzi na tak sformułowaną skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że negowanie przez organy obu instancji posiadania przez Skarżącego interesu prawnego jest tylko i wyłącznie przesłanką poboczną, bowiem głównym powodem odmowy wszczęcia postępowania były inne uzasadnione przyczyny w postaci braku podstaw prawnych do wszczęcia postępowania w żądnym przedmiocie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem organy naruszyły przepisy postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie należy przypomnieć, iż przesłanką wszelkich rozstrzygnięć organów administracji powinny być prawidłowe, wszechstronne, rzetelne, zgodne z zasadą prawdy materialnej, obiektywne ustalenia stanu faktycznego sprawy. Zasada powyższa wynika wprost z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. i znajduje zastosowanie nie tylko do wydawanych w toku postępowania administracyjnego decyzji, lecz również w stosunku do innych orzeczeń, w tym postanowień. Powyższym wymogom organy administracji orzekające w niniejszej sprawie nie sprostały, co najmniej przedwcześnie przyjmując, iż pismo Skarżącego z dnia 28 listopada 2022 r., stanowi wniosek o wszczęcie postępowania w przedmiocie wyjaśnienia poprawności ujawnienia użytków gruntowych na działce o nr [...].
Zgodnie z art. 61 § 1 K.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W postępowaniu administracyjnym zainicjowanym wnioskiem strony obowiązkiem organu jest ustalenie intencji autora wniosku. Jeśli treść żądania budzi wątpliwości, organ powinien zwrócić się do strony o stosowne sprecyzowanie. Zasadnie wskazuje się w orzecznictwie, że o tym, jaki charakter i zakres żądania ma mieć pismo wniesione przez stronę w postępowaniu administracyjnym, decyduje strona, a nie organ do którego pismo zostało skierowane. Organ administracji nie jest też związany podaną przez stronę podstawą prawną żądania, lecz musi rozpoznać sprawę co do jej istoty, w świetle intencji autora dających się ustalić na podstawie całej treści pisma. Nie można przy tym przyjąć, że jeżeli żądanie jest zredagowane niezręcznie i mało zrozumiale, to organ administracji publicznej jest uprawniony do sprecyzowania treści żądania we własnym zakresie. Mogłoby to doprowadzić do niedopuszczalnej zmiany żądania, wbrew intencji osoby wnoszącej podanie (por. wyroki NSA z dnia: 4 kwietnia 2002 r., sygn. akt I SA 2188/00, 28 maja 2020r., sygn.. akt I OSK 278/19 oraz 19 maja 2021r., sygn.. akt I OSK 3026/18, wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Jak stanowi z kolei art. 61a § 1 k.p.a., będący podstawą prawną zaskarżonego postanowienia, gdy żądanie o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis ten wskazuje na dwie przesłanki odmowy wszczęcia postępowania: pierwsza ma charakter podmiotowy (wniesienie podania przez osobę niebędącą stroną), a druga – przedmiotowy ("inne uzasadnione przyczyny"). Podejmując rozstrzygnięcie o odmowie wszczęcia postępowania organ powinien zatem wykazać w jego uzasadnieniu, że wnioskodawca w sposób oczywisty nie ma legitymacji procesowej (interesu prawnego), czyli domaga się konkretyzacji normy niezrelatywizowanej do jego indywidualnej sytuacji prawnej – albo w ogóle nie ma sprawy administracyjnej należącej do drogi postępowania administracyjnego, innymi słowy, nie ma normy nadającej się do konkretyzacji za pomocą aktu administracyjnego. Chodzi więc o sytuacje, gdy na pierwszy rzut oka możliwe jest stwierdzenie, iż brak jest podstaw do prowadzenia postępowania. Przeszkoda we wszczęciu postępowania winna zatem de facto wynikać z samego brzmienia złożonego wniosku (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 7 lutego 2014 r. I OSK 2159/12 oraz z 7 października 2021 r. II OSK 269/21, CBOSA). Dodatkowo warto zaznaczyć, że w przypadku odmowy wszczęcia postępowania na podstawie wyżej wskazanego przepisu organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, a zatem nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się bowiem aktem formalnym, a nie merytorycznym.
Jak wynika z powołanych powyżej regulacji zasadniczą przesłanką wydania zgodnego z prawem rozstrzygnięcia w przedmiocie rozpoznania wniosku strony jest prawidłowe ustalenie przedmiotu żądania zgłoszonego w tymże wniosku. Starosta K. miał zatem obowiązek ustalenia właściwej intencji Skarżącego zawartej w jego wniosku z dnia 28 listopada 2022r. We wniosku tym Skarżący zwrócił się zaś o wyjaśnienie, na jakiej podstawie działka o nr [...] obręb 0013 K1. – B. ma charakter gruntu rolnego zabudowanego Br., wskazując, że dokonany na ww. działce nasyp i utwardzenie betonem oraz kostką betonową, skutkuje zalewaniem jego działki.
W ocenie sądu, zakwalifikowanie powyższego żądania jako nieprzewidzianego prawem wniosku o wszczęcie postępowania w przedmiocie ustalenia poprawności ujawnienia użytków gruntowych na działce o nr [...] oraz uznanie, że Skarżący nie posiada interesu prawnego do żądania wskazanych informacji, było przedwczesne.
Zgodnie z art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2021 r. poz. 1990 ze zm.; dalej w skrócie: "P.g.k."), przez ewidencję gruntów i budynków (kataster nieruchomości) rozumie się system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Ewidencję gruntów i budynków oraz gleboznawczą klasyfikację gruntów prowadzą starostowie (art. 22 ust. 1 P.g.k.). W przepisie art. 20 P.g.k. wskazano rodzaje informacji o gruntach, budynkach i lokalach (ust. 1 pkt 1-3) oraz ich właścicielach (ust. 2 pkt 1-2), które obejmuje ewidencja gruntów. Informacje te mają charakter zarówno przedmiotowy, jak i podmiotowy. W odniesieniu do gruntów informacje o charakterze przedmiotowym dotyczą ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty (art. 20 ust. 1 pkt 1); w odniesieniu do budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych (art. 20 ust. 1 pkt 2); w odniesieniu do lokali - ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej (art. 20 ust. 1 pkt 3). Informacje podmiotowe (art. 20 ust. 2 pkt 1) dotyczą wskazania właściciela nieruchomości, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych - innych osób fizycznych lub prawnych, w których władaniu znajdują się grunty, budynki lub ich części. Jak stanowi zaś art. 24 ust. 3 P.g.k. Starosta udostępnia informacje zawarte w operacie ewidencyjnym w formie: 1) wypisów z rejestrów, kartotek i wykazów tego operatu; 2) wyrysów z mapy ewidencyjnej; 3) kopii dokumentów uzasadniających wpisy do bazy danych operatu ewidencyjnego; 4) plików komputerowych sformatowanych zgodnie z obowiązującym standardem wymiany danych ewidencyjnych; 5) usług, o których mowa w art. 9 ustawy z dnia 4 marca 2010 r. o infrastrukturze informacji przestrzennej. Dokumentami, o jakich mowa w art. 24 ust. 3 ustawy, są zaś akty notarialne, orzeczenia sądowe i decyzje administracyjne będące podstawą wpisów w ewidencji gruntów i budynków.
Podkreślić w tym miejscu też trzeba, że w ustawie P.g.k. wprowadzono zasadę jawności informacji zawartych w operacie ewidencyjnym, do których dostępu może domagać się każdy (art. 24 ust. 2 i ust. 4). Jawność jest realizowana z wyjątkiem wynikającym z ust. 5 tego przepisu, który stanowi, że Starosta udostępnia dane ewidencji gruntów i budynków zawierające dane podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, oraz wydaje wypisy z operatu ewidencyjnego, zawierające takie dane, na żądanie: 1) właścicieli oraz osób i jednostek organizacyjnych władających gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis; 2) organów administracji publicznej albo podmiotów niebędących organami administracji publicznej, realizujących, na skutek powierzenia lub zlecenia przez organ administracji publicznej, zadania publiczne związane z gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis; 2a) operatorów sieci w rozumieniu ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1537, 1920 i 2003 oraz z 2017 r. poz. 1529 i 1566); 3) innych podmiotów niż wymienione w pkt 1-2a, które mają interes prawny w tym zakresie.
Analiza powyższych regulacji prowadzi do wniosku, że informacji niezawierających danych osobowych (informacji przedmiotowych) może domagać się każdy podmiot, bez konieczności wykazywania interesu prawnego. Inaczej jest w przypadku tzw. informacji podmiotowych, czyli danych wymienionych w art. 20 ust. 2 pkt 1 P.g.k., ujawnienie których mogłoby naruszać prawa właścicieli tych danych, zatem osób wpisanych do ewidencji. Ze skutecznym żądaniem wydania informacji podmiotowych (a więc m.in. wypisów z ewidencji gruntów zawierających te dane) może wystąpić tylko właściciel gruntu, władający gruntem, operator sieci, o którym mowa w art. 24 ust. 5 pkt 2a ustawy lub inny podmiot, który wykaże interes prawny w tym zakresie (art. 24 ust. 5 pkt 1 – 3 P.g.k.).
Skonfrontowanie powyższych przepisów z treścią żądania Skarżącego z dnia 28 listopada 2022r., w którym wniósł on o wyjaśnienie mu, na jakiej podstawie działka o nr [...] ma charakter gruntu rolnego zabudowanego Br., a następnie o "wyjaśnienie faktycznego charakteru działki [...]" (pismo z 6 grudnia 2022r.), pozwala, zdaniem sądu, na powzięcie uzasadnionych wątpliwości, czy intencją wnoszącego podanie było rzeczywiście, jak przyjęły to organy obu instancji orzekające w sprawie, wszczęcie postępowania w sprawie wyjaśnienia poprawności ujawnienia użytków gruntowych na ww. działce. W ocenie sądu niewątpliwie niejednoznaczne żądanie Skarżącego można by uznać także za wniosek o udostępnienie danych lub dokumentów źródłowych uzasadniających wpis ww. zmiany na działce nr [...] do bazy ewidencji gruntów i budynków.
Wobec uzasadnionych wątpliwości, co do rzeczywistej intencji Skarżącego i charakteru żądanych danych, obowiązkiem organów było precyzyjne ustalenie treści faktycznego żądania, a następie przesądzenie, czy żądanie to stanowi informację podmiotową, czy też jest informacją o charakterze przedmiotowym (a zatem ogólnie dostępną). Jeśli żądanie dotyczyłoby informacji o podmiotach, to jak słusznie zasygnalizowano w zaskarżonym postanowieniu, ich uzyskanie wymagałoby wykazania przez Skarżącego interesu prawnego. W sytuacji zaś uznania, że żądane dane mają charakter przedmiotowych, a do takich należą informacje dotyczące rodzajów użytków gruntowych określonej działki, to zasadne byłoby ich udostępnienie, jako jawnych i powszechnie dostępnych (art. 24 ust.4 P.g.k.).
Tym niemniej, skoro żądanie z dnia 28 listopada 2022r. nie było precyzyjne, a organ I instancji, jak wynika z samych akt administracyjnych miał już po początkowym etapie postępowania wątpliwości co do jego treści, kwalifikując je pierwotnie jako wniosek o aktualizację zapisów w ewidencji gruntów i budynków, to winien wezwać Skarżącego do sprecyzowania złożonego żądania. W każdym bowiem przypadku, gdy powstaje wątpliwość, co do treści żądania zawartego w podaniu, organ powinien - działając na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. - wezwać stronę do sprecyzowania wniesionego podania, czyniąc jednocześnie zadość obowiązkowi wyrażonemu w art. 9 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron
o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają bowiem nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek
Wprawdzie w dniu 30 listopada 2022r. organ I instancji wystosował do Skarżącego, w trybie art. 64 § 2 K.p.a. - wezwanie, ale było to wezwanie do wykazania interesu prawnego w sprawie aktualizacji zapisów w ewidencji gruntów
i budynków. Tymczasem Skarżący w piśmie z 6 grudnia 2022r. jednoznacznie wykluczył, jakoby jego intencją było wszczęcie postępowania aktualizacyjnego zapisy w ewidencji gruntów i budynków na działce o nr [...]. W tych okolicznościach rolą organu było ponowne wezwanie Skarżącego do sprecyzowania złożonego wniosku wraz z pouczeniem o środkach prawnych przysługujących mu na płaszczyźnie ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Skoro bowiem ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne, jak stwierdziły organy, nie przewiduje możliwości wszczęcia postępowania w przedmiocie ustalenia poprawności ujawnienia użytków gruntowych, to należało pouczyć stronę skarżącą o możliwości udzielenia odpowiedzi na pytania dotyczące wprowadzonych danych w ewidencji gruntów i budynków zwykłym pismem, bez wszczynania w tym zakresie postępowania administracyjnego wyjaśniającego. Dodatkowo należało wyjaśnić Skarżącemu jako wnioskodawcy, czy udostępnienie żądanych przez niego - informacji wymaga, czy też nie, wykazana posiadania interesu prawnego. Takie wywody, co do przysługujących Skarżącemu możliwości prawnych na tle ww. ustawy, można wprawdzie odnaleźć w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i odpowiedzi na skargę, ale uznać je trzeba za "spóźnione" w sytuacji, gdy organ odmówił wszczęcia postępowania, bez uprzedniej, prawidłowej kwalifikacji żądanych informacji.
Z uwagi na powyższe, zaskarżone postanowienia należało uznać za przedwczesne i wydane z naruszeniem art. 61a oraz art. 7, 8 i 9 K.p.a., co uzasadniało ich uchylenie. Odmowa wszczęcia postępowania z uwagi na brak podstaw prawnych do wszczęcia postępowania w żądanym zakresie, stanowi bowiem zamknięcie drogi do merytorycznego rozpatrzenia wniosku, dlatego też istnienie podstaw uzasadniających wydanie tego postanowienia musi zostać stwierdzone w sposób nie pozostawiający wątpliwości. Nie jest to jednak możliwe w razie, gdy wnioskodawca kwestionuje prawidłowość zakwalifikowania treści złożonego przez niego żądania, a organ nie podjął czynności wskazanych w K.p.a., celem wyjaśnienia charakteru (rodzaju) żądanych informacji. Z tegoż względu ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji zwróci się do Skarżącego o sprecyzowanie wniosku, celem ustalenia rzeczywistej treści żądania, tj. jakiego rodzaju informacji domaga się Skarżący, i w zależności od poczynionych ustaleń, poweźmie przewidziane prawem działania.
Mając to na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 listopada 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, zwanej w skrócie: "p.p.s.a."), sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 tej ustawy, zasądzając od organu na rzecz Skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu wpisu od skargi.
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI