II SA/Bk 112/23

II SA/Bk 112/23 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2023-04-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Elżbieta Trykoszko /przewodniczący/
Małgorzata Roleder
Marta Joanna Czubkowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 42 par. 1, art. 43 i art. 58
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska (spr.) sędzia WSA Małgorzata Roleder, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi A. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. umarza postępowanie administracyjne z wniosku A. D. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącej A. D. kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z [...] grudnia 2022 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. odmówiło A.D. (dalej: Skarżąca) przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Zawiadomieniem z 2 czerwca 2022 r. Wojewoda P. poinformował Skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ponownego ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy 2016/2017 (od dnia 1 sierpnia 2016 r. do dnia 30 września 2017 r.), 2017/2018 (od dnia 1 października 2017 r. do dnia 30 października 2017 r.); 2017/2018 (od dnia 1 listopada 2017 r. do dnia 31 października 2018 r.); 2018/2019 (od dnia 1 listopada 2018 r. do 31 października 2019 r.). Zawiadomienie doręczono na adres: A.D., ul. [...], [...] B. i zostało odebrane osobiście przez Skarżącą w dniu 15 czerwca 2022 r. (k. 302 akt administracyjnych).
Następnie decyzją z [...] lipca 2022r. nr [...] Wojewoda odmówił przyznania Skarżącej prawa do zasiłku rodzinnego w formie dodatku dyferencyjnego na dziecko – córkę A. w okresie od 1 listopada 2018 r. do 31 maja 2019 r. Jednocześnie przyznał prawo do zasiłku rodzinnego na okres od 1 czerwca 2019 r. do 30 czerwca 2019 r. Decyzja została przesłana na adres: A.D., ul. [...], [...] B. i wydana w dniu 2 sierpnia 2022 r. do rąk I.D., jako osobie pełnoletniej zamieszkującej z adresatem (k. 345 akt administracyjnych).
Wnioskiem z 8 listopada 2022 r. Skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji załączając do wniosku: (-) odwołanie, (-) oświadczenie z 5 kwietnia 2022 r. skierowane do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie Dział Świadczeń Rodzinnych w B. (i odebrane w tym dniu przez pracownika Ośrodka), w którym Skarżąca poinformowała, że jej adresem zamieszkania I.D. z 8 listopada 2022 r., zgodnie z którym jej córka A.D. nie zamieszkuje w domu rodzinnym przy ul. [...] w B. od sierpnia 2019 r. i od tego czasu wynajmuje mieszkanie pod adresem: ul. [...] w B., (-) umowę najmu lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w B. zawartą 16 lipca 2019 r.
W uzasadnieniu wniosku wskazała, że decyzja Wojewody z [...] lipca 2022 r. została wysłana Skarżącej na adres jej dawnego domu rodzinnego przy ul. [...] w B., pod którym od dawna nie zamieszkuje. Od sierpnia 2019 r. adresem zamieszkania i doręczeń Skarżącej jest jej mieszkanie przy ul. [...] w B.. Nadto, od lipca 2022 r. Skarżąca zamieszkiwała i była zameldowana w Szwajcarii, gdzie wyjechała wraz z córką A. z zamiarem stałego pobytu. Skarżąca nie zgłaszała tej zmiany organowi, gdyż nie wnosiła o dalsze wypłaty jakichkolwiek świadczeń rodzinnych, nie składała wniosków na kolejne okresy wypłaty świadczeń, a same świadczenia zaprzestała pobierać w maju 2022 r. Dlatego, w jej ocenie, uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło z przyczyn od niej niezależnych. Doszło do nieprawidłowego doręczenia decyzji z [...] lipca 2022 r. Wysłano ją na adres zameldowania Skarżącej: ul. [...] w B., pod którym nie zamieszkuje od lat. Korespondencja została pod tym adresem odebrana przez matkę Skarżącej, tym niemniej informacja o tym nie została Skarżącej przekazana. Uzasadnia to przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Końcowo podkreśliła, że wiedzę o wydanej przez Wojewodę decyzji Skarżąca powzięła dopiero po przejrzeniu akt postępowania administracyjnego przez jej pełnomocnika w dniu 7 listopada 2022 r., dlatego też od tej daty należy liczyć termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji.
Zaskarżonym postanowieniem z [...] grudnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Zdaniem Kolegium, przede wszystkim nie został spełniony warunek złożenia żądania w terminie siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 58 § 2 K.p.a.). Wprawdzie 5 kwietnia 2022 r. Skarżąca poinformowała organy o swoim nowym adresie zamieszkania przy ul. [...] w B., jednak dotychczasowy adres przy ul. [...] w B. pozostał adresem zameldowania Skarżącej. Ponadto, 20 maja 2022 r. Skarżąca odebrała osobiście pod tym adresem postanowienie o sprostowaniu decyzji w przedmiocie zasiłku rodzinnego. Takie zachowanie Skarżącej, w ocenie Kolegium, pozwala stwierdzić, że nie była ona konsekwentna w swoich oświadczeniach. Tym bardziej, że korespondencja kierowana do niej na adres ul. [...] w B. odbierana była przez jej matkę lub podejmowana, po uprzednim awizowaniu przesyłki, w urzędzie pocztowym. Dlatego Kolegium nie zgodziło się ze stwierdzeniem, że doręczenie decyzji z [...] lipca 2022 r. na adres ul. [...] w B. nie było skuteczne.
Kolegium stwierdziło jednocześnie, że gdyby nawet podjąć próbę obalenia powyższego stanowiska, to i tak nie można byłoby przywrócić terminu, bowiem nie został dochowany siedmiodniowy termin na złożenie wniosku w tym przedmiocie. Decyzja Wojewody z [...] lipca 2022 r. została odebrana 2 sierpnia 2022 r. przez matkę Skarżącej. Ze złożonego przez nią oświadczenia (z 8 listopada 2022 r.) wynika zaś wprost, że na adres ul. [...] przychodziła różna korespondencja do córki, również z Urzędu Wojewódzkiego i Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. W ocenie Kolegium pismo, którego treść odczytała I.D. swojej córce w trakcie rozmowy telefonicznej w dniu 12 września 2022 r., to były decyzje Wojewody z [...] września 2022 r., odebrane przez nią 12 września 2022 r. Skoro zaś wśród doręczonych w tym dniu decyzji była decyzja ustalająca nienależnie pobrany zasiłek rodzinny na córkę A., a w uzasadnieniu tej decyzji Wojewoda powołał się na swoją poprzednią decyzję z [...] lipca 2022 r., to siedmiodniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu należy liczyć od 12 września 2022 r. Termin ten upłynął bezskutecznie 19 września 2022 r., a zatem złożenie wniosku w dniu 8 listopada 2022 r. nastąpiło z uchybieniem terminu.
Skargę na powyższe postanowienie Kolegium do sądu administracyjnego wniosła A.D. Zarzuciła naruszenie:
1. art. 58 § 1 w zw. z art. 59 § 1 K.p.a. poprzez błędne zastosowanie, tj. odmowę przywrócenia terminu w sytuacji, gdy Skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy;
2. art. 7 i art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 Kpa poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego, a w konsekwencji błędną ocenę, powodującą naruszenie zasady prawdy obiektywnej i zasady pogłębiania zaufania obywateli do państwa, przejawiające się w błędnym ustaleniu, że do doręczenia doszło prawidłowo, a skarżąca nie wykazała, że do uchybienia terminu doszło bez jej winy;
3. art. 42 § 1 w zw. z art. 43 Kpa poprzez niedoręczenie Skarżącej w sposób prawidłowy i skuteczny decyzji z 15 lipca 2022 r. oraz niezbadanie dostępnych rejestrów w celu ustalenia adresu Skarżącej.
W uzasadnieniu Skarżąca wyjaśniła, że Wojewoda wysłał decyzję z [...] lipca 2022 r. na adres: ul [...] w B., a zatem wbrew jej oświadczeniu z 5 kwietnia 2022 r. o nowym adresie zamieszkania przy ul. [...] w B. Nie było to prawidłowe, bowiem lokal przy ul. [...] w B. nie jest ani jej miejscem zamieszkania, ani adresem wskazanym do korespondencji w bazie adresów elektronicznych. Nawiązując do treści art. 43 K.p.a. Skarżąca wyjaśniła, że doręczenie zastępcze skuteczne jest tylko wówczas, gdy pismo doręczy się dorosłemu domownikowi adresata w miejscu jego zamieszkania. W przedmiotowym postępowaniu bezsporne jest, że decyzja Wojewody nie została wysłana na adres zamieszkania Skarżącej, ale na adres jej zameldowania. Nadto, Skarżąca od lipca 2022 r. zamieszkała w Szwajcarii, gdzie była oficjalnie zameldowana i nie miała wiedzy o wszczęciu przez Wojewodę postępowania zakończonego decyzją z [...] lipca 2022r., zatem nie może ponosić winy za niewskazanie adresu szwajcarskiego.
Końcowo zaprzeczyła, aby wiadomość o wydanych przez Wojewodę decyzjach z [...] lipca 2022 r. powzięła w trakcie rozmowy telefonicznej z matką przeprowadzonej 12 września 2022 r. Jak wskazała, nie sposób przyjąć, że w takiej sytuacji odczekała dwa miesiące ze złożeniem odwołania. Dlatego termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania powinien być liczony od 7 listopada 2022 r., czyli od zapoznania się pełnomocnika Skarżącej z aktami administracyjnymi ww. spraw.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Uzupełniająco Kolegium wskazało, że korespondencja kierowana do Skarżącej zarówno na adres: B., ul. [...], jak i na adres ul. [...] odbierana była przez stronę. Odbiór korespondencji kierowanej na adres: B., ul. [...] następował przez matkę Skarżącej, która czyniła to jako "dorosły domownik", co potwierdzają wpisy doręczyciela na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Ponadto organ dysponując adresami Skarżącej, pod którymi następował odbiór korespondencji, nie był zobowiązany do poszukiwania jej nowego adresu. W ocenie Kolegium, kwestią istotną dla zachowania terminów procesowych jest fakt doręczenia decyzji, a nie okoliczność zapoznania się z treścią rozstrzygnięcia. Wskazało, że Skarżąca w dniu 15 czerwca 2022 r. odebrała pod adresem: B., ul. [...] m.in. zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ponownego ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego. Z powyższym zawiadomieniem przesłano stronie wezwanie do dostarczenie wskazanych dokumentów, na którym widniał adres ul. [...], czego Skarżąca nie zakwestionowała. Zatem strona wiedziała, że w stosunku do niej toczy się postępowanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna i podlega uwzględnieniu, bowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania wydane na podstawie art. 58 § 2 K.p.a. z uwagi na to, że nie został zachowany termin siedmiu dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, a nadto że Skarżąca nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy.
Zgodnie z art. 58 K.p.a., w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). O przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia art. 59 § 2 K.p.a.
Zdaniem sądu, pierwszorzędną kwestią w sprawie jest przesądzenie, czy doszło do skutecznego doręczenia decyzji Wojewody P. z [...] lipca 2022 r., od której złożone zostało odwołanie – przy czym, zdaniem Kolegium, nastąpiło to z uchybieniem terminu, którego nie ma podstaw przywracać. Merytoryczne rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest bowiem aktualne dopiero wówczas, gdy decyzja została prawidłowo doręczona lub ogłoszona stronie. Wówczas otwiera się termin do wniesienia odwołania, któremu strona może uchybić. A contrario nieskuteczne doręczenie decyzji nie może stanowić podstawy wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Doręczenie niezgodne z obowiązującymi przepisami jest bezskuteczne, co oznacza, że termin do dokonania czynności nie rozpoczął biegu, a zatem strona nie musi składać wniosku o jego przywrócenie, a jeżeli to uczyni, to wniosek taki jest bezprzedmiotowy (por. wyroki NSA z: 24 września 2020 r., I OSK 504/20 i 19 maja 2020 r., II GSK 134/20, pub. CBOSA).
Powyższe uwagi są istotne, gdyż Skarżąca konsekwentnie kwestionuje prawidłowość doręczenia jej korespondencji, w tym decyzji Wojewody P. z [...] lipca 2022 r., na adres zameldowania przy ul. [...] w B.
Wymaga podkreślenia, że doręczenie jest w postępowaniu administracyjnym czynnością sformalizowaną, stanowi gwarancję podstawowych praw strony w tym postępowaniu, a jednocześnie chronią organ przed negatywnymi skutkami działań strony zmierzającej do utrudnienia, czy wydłużenia postępowania. Zatem czynność ta powinna być dokonana zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie uregulowaniami. Za wszelkie błędy popełnione w zakresie doręczenia odpowiada organ administracji publicznej i to bez względu na to, czy czynność tę realizował samodzielnie, czy też zlecał jej wykonanie innym uprawnionym podmiotom, a ich wystąpienie skutkuje niemożnością uznania czynności doręczenia za skuteczną (tak m.in. NSA w wyrokach z: 24 maja 2022 r., I FSK 2295/21 oraz 11 maja 2012 r., I FSK 1134/11, pub. CBOSA). Oznacza to, że adresat pisma nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji niezawinionych przez siebie uchybień przy doręczaniu korespondencji, będących wynikiem zaniedbań organu lub podmiotu dokonującego doręczenia, a wszelkie pojawiające się w tym zakresie wątpliwości winny być interpretowane i oceniane na jego korzyść. Każda sytuacja naruszenia przez organ obowiązków doręczania pisemnej decyzji stronie powinna być oceniana przez sąd indywidualnie, ze szczególnym uwzględnieniem specyfiki postępowania, okoliczności sprawy oraz ewentualnych skutków procesowych dla podmiotu będącego adresatem decyzji, które to skutki spowodowane zostały nieprawidłowym doręczeniem decyzji (por. postanowienia NSA: z 25 maja 2011 r., II GSK 816/11 oraz z 15 września 2011 r., II GSK 1761/11, pub. CBOSA).
Kodeks postępowania administracyjnego w sposób ścisły wyznacza miejsca, w których doręczenie jest prawnie dopuszczalne, oraz osoby fizyczne, do rąk których można dokonać zgodnego z prawem doręczenia zastępczego. W przypadku osób fizycznych jednym z miejsc, w których możliwe jest dokonanie doręczenia, jest mieszkanie adresata (art. 42 § 1 K.p.a.). W przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu, jak stanowi art. 43 K.p.a., pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym pojęciu mieszkania, o jakim mowa w art. 42 § 1 K.p.a., przypisuje się znaczenie konwencjonalne, zgodne z oświadczeniem strony, niezależnie od tego, czy istotnie podany przez nią adres stanowi rzeczywiste miejsce jej zamieszkiwania. Przyjmuje się bowiem, że wskazanie określonego adresu strony jest dla organu wiążące (zob. wyrok NSA z 28 listopada 2012 r., I OSK 1257/11, pub. CBOSA). Wskazanie przez stronę adresu zamieszkania wiąże się z istotnymi konsekwencjami, jeżeli chodzi o krąg osób, które mogą odebrać w tym miejscu kierowane do adresata pismo. Po pierwsze, za domownika strony w rozumieniu przepisu art. 43 K.p.a. może być uznana osoba faktycznie zamieszkująca pod wskazanym przez stronę adresem, a po drugie, pod tym adresem może dojść do awizowania pisma, a następnie fikcji doręczenia "per awizo".
Z treści art. 42 § 1 K.p.a. wynikają też dodatkowe wnioski. Mianowicie z punktu widzenia doręczenia przez organ pisma stronie kluczowe znaczenie ma miejsce zamieszkania (faktyczne zamieszkiwanie), a nie zameldowania strony (prawne mieszkanie). Zameldowanie nie dowodzi jeszcze zamieszkiwania w danej miejscowości, a tym samym adres zameldowania nie przesądza jeszcze o miejscu zamieszkania osoby fizycznej. Osoba zameldowana w jednym miejscu może zamieszkiwać w innym miejscu, w którym koncentruje się całość jej istotnych spraw życiowych, nie dokonując obowiązku meldunkowego, tj. wymeldowania się z poprzedniego miejsca pobytu stałego i zameldowania w nowym miejscu pobytu stałego (por. wyrok NSA z 13 października 2020 r., I OSK 3003/18, pub. CBOSA). W konsekwencji zastosowanie przepisu art. 43 K.p.a. i uznanie, że doszło do doręczenia decyzji w sytuacji, gdy odebrał ją dorosły domownik, może nastąpić jedynie wtedy, gdy doręczenia dokonano na właściwy adres strony.
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy wywodząc o skuteczności doręczenia przesyłki zawierającej decyzję Wojewody z [...] lipca 2022 r. w trybie art. 43 K.p.a., Kolegium uznało, że została ona skierowana na właściwy adres strony skarżącej, tj. ul. [...] w B. Wskazało, że owszem 5 kwietnia 2022 r. Skarżąca poinformowała organy o nowym adresie zamieszkania przy ul. [...] w B., ale jednocześnie oświadczyła, że "dotychczasowy adres przy ul. [...] w B. nadal pozostaje adresem zameldowania".
W tym miejscu należy raz jeszcze zaznaczyć, że w art. 42 § 1 K.p.a. mowa jest o doręczeniu w miejscu zamieszkania. W sytuacji ustalenia, że adres, pod który Wojewoda kierował korespondencję do Skarżącej nie jest adresem jej zamieszkania, przysyłka tego organu - zawierająca decyzję - wysłana na ten adres, nie mogłaby być uznana za skutecznie doręczoną w oparciu o art. 43 K.p.a.
Jak wynika z akt administracyjnych, Skarżąca we wnioskach o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, złożonych w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w dniu 4 listopada 2020 r., wskazała wprawdzie jako adres zamieszkania: ul. [...] w B. Na ten adres zostały też jej doręczone decyzje organów. Tym niemniej, co kluczowe w przedmiotowej sprawie, Skarżąca w dniu 5 kwietnia 2022 r. złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w B. oświadczenie, w którym jednoznacznie poinformowała, że jej adresem zamieszkania jest: ul. [...], [...] B., a adres ul. [...] w B. pozostaje jej adresem zameldowania (k. 382 i 382v akt administracyjnych). Po złożeniu przez Skarżącą ww. oświadczenia organ początkowo kierował korespondencję na wskazany przez nią w oświadczeniu adres zamieszkania (pismo z 21 kwietnia 2022 r.), jednak już znajdująca się w aktach administracyjnych decyzja Wojewody P. z [...] maja 2022 r. odmawiająca Skarżącej prawa do zasiłku rodzinnego w postaci dodatku dyferencyjnego na okres od 1 października 2020 r. do 31 marca 2022 r. i przyznająca jej prawo do zasiłku na okres od 1 kwietnia 2021 r. 30 kwietnia 2022 r., została przesłana na adres ul. Pułaskiego 26/16, i pod tym adresem odebrana przez matkę Skarżącej. Z kolei zawiadomienia Wojewody z 2 czerwca 2022 r. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ponownego ustalenia Skarżącej prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego oraz o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ponownego ustalenia Skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego zostały wysłane stronie skarżącej na adres: B., ul. [...] i pod tym adresem osobiście odebrane przez Skarżącą. Co się zaś tyczy decyzji Wojewody z [...] lipca 2022 r., co do której strona zainicjowała postępowanie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, to została ona wysłana Skarżącej na adres: B., ul. [...] i pod tym adresem odebrana przez matkę Skarżącej.
Na tle powyższych okoliczności wyłania się rażąca niekonsekwencja w działaniach organu w zakresie czynności doręczenia. Organ dysponował dwoma adresami Skarżącej - zameldowania (wcześniej wskazanym jako adres do doręczeń) oraz aktualnym zamieszkania. Pomimo wyraźnego rozróżnienia wskazanych adresów, korespondencja wysyłana była przez organy "dowolnie" i w sposób dalece niekonsekwentny.
W takiej sytuacji przyjąć należy, że skoro doręczenie decyzji Wojewody z [...] lipca 2022 r. nastąpiło na adres zameldowania Skarżącej (ul. [...] w B.), przy istnieniu wyraźnego i jednoznacznego oświadczenia Skarżącej (z 5 kwietnia 2022 r.) wskazującego, że jej nowym adresem zamieszkania jest: ul. [...] w B., to takie doręczenie nie może być uznane za skuteczne. Okoliczności tej nie zmienia również fakt, że przedmiotowa decyzja została odebrana przy ul. [...] przez matkę Skarżącej jako dorosłego domownika. Jak już wyżej wyjaśniono, matka Skarżącej nie mogła być uznana za domownika Skarżącej albowiem z nią nie mieszka. Tymczasem domownikiem w rozumieniu przepisu art. 43 K.p.a. może być krewny lub powinowaty zamieszkujący wraz z adresatem pisma w jednym mieszkaniu. Jak wynika zaś wprost z oświadczenia matki Skarżącej z 8 listopada 2022 r., jej córka nie zamieszkuje w domu rodzinnym przy ul. [...] od sierpnia 2019 r. Od tego czasu wynajmowała mieszkanie przy ul. [...] w B., a w lipcu 2022 r. wyjechała do Szwajcarii. Matka Skarżącej zaznaczyła, że na jej adres przychodziła korespondencja do córki, jednak nie otwierała listów.
W okolicznościach rozpatrywanej sprawy nie ma też znaczenia podnoszona przez Kolegium kwestia niezawiadomienia przez Skarżącą o zmianie miejsca zamieszkania poza granice kraju, skoro Skarżąca wskazała adres do doręczeń w kraju. Bez wpływu na powyższą konkluzję pozostaje również podniesiona przez Kolegium w odpowiedzi na skargę okoliczność osobistego podpisywania przez Skarżącą zwrotnego potwierdzenia odbioru niektórych pism kierowanych do niej na adres ul. [...]. Był to wcześniejszy adres zamieszkania Skarżącej, jej dom rodzinny oraz aktualny adres zamieszkania jej matki. Okazjonalne zatem przebywanie i odbieranie korespondencji pod tym adresem w żadnym razie nie zdezaktualizowało złożonego przez Skarżącą oświadczenia z 5 kwietnia 2022 r. wskazującego jako adres zamieszkania: Białystok, ul. [...]. W kontekście złożonego oświadczenia, niezrozumiałe w ocenie sądu, jest również stwierdzenie Kolegium jakoby Skarżąca była niekonsekwentna w swoich oświadczeniach. Treść oświadczenia Skarżącej co do adresu zamieszkania i zameldowania jest jednoznaczna i nie może budzić wątpliwości. Organ dysponując zaś aktualnym adresem zamieszkania Skarżącej, zobowiązany był kierować korespondencję na ten właśnie adres.
W konsekwencji, wobec braku skutecznego doręczenia Skarżącej decyzji Wojewody z [...] lipca 2022 r. nie rozpoczął się biegu terminu do wniesienia odwołania, a skoro tak, to Skarżąca nie mogła temu terminowi uchybić. Powyższe czyni wadliwym zaskarżone postanowienie SKO odmawiające jego przywrócenia, a złożony przez Skarżącą wniosek o przywrócenie terminu - bezprzedmiotowym. W ocenie sądu, skoro ww. decyzja Wojewody nie została skutecznie doręczona Skarżącej, to orzekanie w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia od niej odwołania jest bezprzedmiotowe, a postępowanie w tym zakresie powinno zostać umorzone na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. (analogicznie NSA w wyroku z 19 maja 2020 r., II GSK 134/20). Uchybienie polegające na nieprawidłowym, z naruszeniem art. 42 § 1 i art. 43 K.p.a., doręczeniu decyzji wyłącza też konieczność oceny okoliczności spóźnienia się strony we wniesieniu odwołania.
W tym stanie rzeczy sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), uchylił zaskarżone postanowienie, o czym orzekł w pkt 1 sentencji wyroku. W oparciu zaś o art. 145 § 3 tej ustawy, umorzył postępowanie w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Wojewody P. z [...] lipca 2022r. nr [...] (pkt 2 sentencji wyroku).
O zwrocie kosztów postępowania orzeczono w pkt 3 sentencji wyroku na podstawie art. 200 i 205 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Zwrot kosztów należnych stronie skarżącej obejmuje wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym w kwocie 240 zł. Na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c ww. rozporządzenia, stawka minimalna opłaty za czynności radcy prawnego w niniejszej sprawie wynosi 480 zł. Niemniej sąd, na podstawie art. 206 P.p.s.a., odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania w całości, obniżając opłatę dla pełnomocnika do kwoty 240 zł. Zgodnie z treścią art. 206 P.p.s.a., sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Zastosowanie tej regulacji pozostawione zostało uznaniu sądu i swobodnej ocenie w odniesieniu do okoliczności konkretnej sprawy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że wywiedzenie skarg i reprezentowanie strony w sprawach o tożsamym stanie faktycznym oraz objętych jednolitą regulacją prawną uzasadnia miarkowanie wynagrodzenia pełnomocnika, czyli dostosowanie tego wynagrodzenia do stopnia zindywidualizowania sprawy i koniecznego nakładu pracy (vide: postanowienia NSA: z 7 czerwca 2016 r., I OZ 544/16; z 1 lipca 2016 r., II GZ 668/16; z 25 stycznia 2019 r., I GZ 502/18, z 18 czerwca 2020 r., I OSK 2407/19). Mając na uwadze te wskazania sąd dokonując miarkowania uwzględnił, że niniejsza skarga jest jedną z dwunastu tożsamych treściowo, które wpłynęły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, sporządzonych według podobnego szablonu, a dotyczących w istocie tego samego problemu. Materiał dowodowy każdej z tych spraw stanowią jedne, wspólne akta administracyjne. Podobnie sporne zagadnienie prawne nie było skomplikowane i wielowątkowe. W związku z tym nakład pracy pełnomocnika nie był znaczny, sprowadzał się w istocie do analizy kilku dokumentów, zaś dodatkowo lektura treści zażaleń i skarg wskazuje na tożsamość sformułowanych zarzutów. Uzasadniało to zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w adekwatnej wysokości, tj. 1/2 stawki minimalnej - 240 zł w każdej z tych spraw. Poza zakresem zasądzonych kosztów sąd pozostawił uiszczony przez stronę skarżącą wpis od skargi, albowiem w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej strona skarżąca działanie, a także bezczynności i przewlekłe prowadzenie postępowania, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.). Uiszczony zatem przez stronę skarżącą wpis zostanie jej zwrócony z urzędu.
Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 3 P.p.s.a.