II SA/BK 1074/05

II SA/Bk 1074/05 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2006-01-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2005-12-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Elżbieta Trykoszko
Stanisław Prutis /przewodniczący/
Wojciech Stachurski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 923/06 - Wyrok NSA z 2007-05-25
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 133 poz 1123
par. 4 ust. 1
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów.
Tezy
Przepis § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. Nr 133, poz. 1123 ze zm.), nie wyczerpuje wszystkich przypadków, w których dochodzi do przeniesienia prawa własności. Użyty w tym przepisie zwrot "w szczególności" nie może być interpretowany inaczej, jak wyraźne zaznaczenie przykładowego jedynie wyliczenia dokumentów będących dowodem własności pojazdu.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis, Sędziowie asesor WSA Wojciech Stachurski (spr.),, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant Marta Joanna Czubkowska, po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi I. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] czerwca 2005 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i przekazania do ponownego rozpatrzenia sprawy rejestracji pojazdu oddala skargę
Uzasadnienie
Dnia 12 marca 2005 r. J. T. złożył w Urzędzie Miejskim B. wniosek o rejestrację samochodu marki M. [...], zarejestrowanego w tym czasie na jego żonę – I. T. Do wniosku o rejestrację J. T. dołączył zawartą dnia 10 grudnia 2004 r. w formie aktu notarialnego umowę wyłączenia wspólności (ustawowej) majątkowej małżeńskiej i umowę o podziale majątku dorobkowego małżonków, a także protokół przekazania na jego rzecz przedsiębiorstwa C. O. – I. T. z siedzibą w B. przy ul. [...] P. P. [...] wraz z zestawieniem wartościowym środków trwałych.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] Prezydent B. odmówił wnioskodawcy rejestracji przedmiotowego pojazdu. Wskazał, że w przedłożonych przez J. T. umowach nie zawarto wypowiedzi o podziale konkretnych pojazdów, które stanowiły współwłasność małżonków, w tym pojazdów ujętych w ewidencji środków trwałych prowadzonego przedsiębiorstwa. Zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz § 2 ust. 1 pkt 1 Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. Nr 133, poz.1123 ze zm.), rejestracji dokonuje się na podstawie dowodu własności pojazdu. Z dokumentu tego powinno wynikać prawo własności do pojazdu oznaczonego numerem identyfikacyjnym nadwozia i silnika, zgodnie ze złożonym wnioskiem o rejestrację. Stosownie zaś do treści § 1 ust. 1 pkt 1 Instrukcji w sprawie rejestracji pojazdów stanowiącej załącznik Nr 1 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (Dz. U. Nr 192, poz. 1878 ze zm.), rejestrując pojazd organ rejestrujący przyjmuje wniosek o rejestrację pojazdu z załączonymi dokumentami, sprawdzając zgodność zawartych w nich danych dotyczących właściciela pojazdu oraz pojazdu, tj. cech identyfikacyjnych i danych technicznych.
Od powyższej decyzji J. T. odwołał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. Organ odwoławczy wydaną dnia [...] czerwca 2005 r. decyzją nr [...] uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Kolegium stwierdziło, że zgodnie z przepisem art. 72 ust. 1 pkt 1 Kodeksu drogowego (winno być: Prawa o ruchu drogowym), rejestracji dokonuje się na podstawie (...) dowodu własności. Dookreślenie "formy dokumentu", jaki może być uznany za dowód własności znajduje się w przepisie § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów. Treść tego przepisu – z uwagi na użyty w nim zwrot "w szczególności" – wymienia jedynie przykładowo najczęściej występujące w obrocie prawnym formy dowodów własności, wymagając tylko aby miały one postać "dokumentu materialnego". Taka redakcja wskazanego przepisu pozwala zatem na przyjęcie jako dowodu własności także każdej innej formy dokumentu, która zawiera jednoznaczne dane stwierdzające fakt przeniesienia tego prawa. Za taki dowód Kolegium uznało przedłożony przez stronę akt notarialny, dotyczący wyłączenia wspólności ustawowej i podziału majątku dorobkowego małżonków. Stanowi on prawnie dopuszczalna formę regulacji stosunków cywilnoprawnych.
Zdaniem Kolegium, bez znaczenia w tym przypadku jest fakt "przemieszania się" sfery gospodarczej i małżeńskiej, gdyż to wola stron decyduje bezpośrednio
o przemieszczeniu danych składników majątkowych z jednego obszaru do innych lub też
o ich całkowitym wyłączeniu z danego zakresu. Kodeks cywilny określa w sposób wyraźny zarówno składniki przedsiębiorstwa, jak też skutki czynności prawnej mającej za przedmiot przedsiębiorstwo. Zgodnie z przepisem art. 552 k.c., taka czynność prawna (...) obejmuje wszystko, co wchodzi w skład przedsiębiorstwa, chyba że co innego wynika
z treści czynności (...). Mylne jest więc przyjęcie przez organ I instancji założenia, iż treść umowy powinna "odnosić do konkretnego, indywidualnie oznaczonego pojazdu". Wręcz przeciwnie, w razie zbycia przedsiębiorstwa takie odniesienie wymagane jest jedynie
w sytuacji wyłączenia danego składnika wchodzącego w skład przedsiębiorstwa spod skutków danej czynności prawnej. Innymi słowy zamiar zatrzymania danego składnika majątkowego w dalszym ciągu jako swojej własności uzasadnia jego indywidualne wskazanie w akcie notarialnym.
Z powyższą decyzją nie zgodziła się I. T., która poprzez ustanowionego w sprawie pełnomocnika złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie decyzji organu II instancji, zarzucił jej naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. błędną wykładnię i nienależyte zastosowanie art. 551 k.c., a w konsekwencji uznanie, że doszło do przeniesienia własności pojazdu marki M. [...] wraz z nabyciem na wyłączną własność do majątku odrębnego przedsiębiorstwa C. O..
Zdaniem pełnomocnika skarżącej, ustawodawca w przepisie art. 551 k.c. wskazał, jakiego rodzaju elementy wchodzą w skład kompleksu składników materialnych i niematerialnych przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, czyli przedsiębiorstwa, które może być przedmiotem czynności prawnej. Nie wszystkie jednak elementy tworzące pojęcie przedsiębiorstwa są na tyle istotne, by bez ich zbycia nie można było mówić o zbyciu przedsiębiorstwa. O tym, jakie konkretne składniki muszą być przeniesione na nabywcę, aby można było uznać, że nastąpiło zbycie przedsiębiorstwa, decydują okoliczności faktyczne. Strony – jak wynika z art. 552 k.c. – mają pozostawioną swobodę co do tego, jakie elementy tworzące pojęcie przedsiębiorstwa objąć przedmiotem czynności prawnej, z tym że swoboda w wyłączaniu poszczególnych składników nie może iść tak daleko, aby zakres wyłączeń przekreślił istotę przedsiębiorstwa. Dlatego też zbycie przedsiębiorstwa powinno obejmować co najmniej te składniki, które determinują funkcje spełniane przez przedsiębiorstwo.
Według autora skargi wykładnia organu, iż doszło do przeniesienia własności pojazdu marki M. [...] wraz z nabyciem na wyłączną własność do majątku odrębnego przedsiębiorstwa prowadzonego pod nazwą C. O. nie uwzględnia należycie charakteru przeniesienia prawa własności. Wnoszący skargę wskazał na przepis § 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie rejestracji pojazdów z dnia 22 lipca 2002 r., gdzie – jego zdaniem - prawodawca enumeratywnie wyliczył przypadki, w których dochodzi do przeniesienia prawa własności pojazdu, wyłączając jednocześnie możliwość interpretacji tego przepisu. Wskazuje na to § 4 pkt 1 ust. 6, gdzie rozstrzygnięcie o prawie własności do pojazdu pozostawiono prawomocnej decyzji Sądu.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, co następuje.
Skargę należało oddalić, bowiem wbrew sformułowanym w niej zarzutom, zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
W myśl przepisu art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz. U z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), rejestracja pojazdu jest jednym
z warunków dopuszczenia go do ruchu. Dopuszczenie pojazdu do ruchu daje w istocie możliwość wykorzystywania pojazdu zgodnie z jego przeznaczeniem. Możliwość korzystania z rzeczy stanowi zaś główny element najpełniejszego prawa do rzeczy, jakim jest prawo własności. Każde ograniczenie korzystania z rzeczy będzie zatem ograniczeniem prawa własności. Własność może być ograniczona, ale tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności – art. 64 ust. 3 Konstytucji RP.
Powyższe potwierdza słuszność przyjętego w zaskarżonej decyzji stanowiska, iż przepis § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. Nr 133, poz.1123 ze zm.), nie może wyczerpywać wszystkich przypadków, w których dochodzi do przeniesienia prawa własności. Już gramatyczna wykładnia tego przepisu – na co zwrócił uwagę organ odwoławczy - wskazuje, iż zawarty w nim katalog dokumentów, służących wykazaniu prawa własności, jest otwarty. Użyty w tym przepisie zwrot "w szczególności" nie może być interpretowany inaczej, jak wyraźne zaznaczenie przykładowego jedynie wyliczenia dokumentów będących dowodem własności pojazdu. Reguły tej nie zmienia przywołany przez organ
I instancji przepis § 1 ust. 1 pkt 1 Instrukcji w sprawie rejestracji pojazdów stanowiącej, załącznik Nr 1 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 września 2003 r.
w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (Dz. U. Nr 192, poz. 1878 ze zm.). Zgodnie z nim organ rejestrujący pojazd przyjmuje wniosek o rejestrację pojazdu
z dołączonymi dokumentami określonymi w rozporządzeniu o rejestracji pojazdów, sprawdzając zgodność zawartych w nich danych dotyczących:
a) właściciela pojazdu,
b) pojazdu - cech identyfikacyjnych i danych technicznych;
Z przepisu tego nie wynika wcale, że cechy identyfikacyjne i dane techniczne pojazdu powinny wynikać z tego samego dokumentu, który wskazuje na właściciela pojazdu.
Własność rzeczy może wynikać z umowy o podziale majątku dorobkowego małżonków. Przepis art. 155 Kodeksu cywilnego jedynie przykładowo wymienia umowy dotyczące przeniesienia własności (zob. Kodeks cywilny. Komentarz, pod red.
K. Pietrzykowskiego, Warszawa 2002, s. 383). Jeżeli przedmiotem umowy o podziale majątku dorobkowego jest przedsiębiorstwo, rozumiane jako zorganizowany zespół składników niematerialnych i materialnych przeznaczony do prowadzenia działalności gospodarczej (art. 55 1 Kodeksu cywilnego), to czynność ta obejmuje wszystko, co wchodzi w skład przedsiębiorstwa, chyba że co innego wynika z jej treści albo z przepisów szczególnych – art. 552 Kodeksu cywilnego. Trafnie więc w niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze zakwestionowało decyzję organu I instancji, która oparta została na błędnym założeniu, iż treść umowy, której przedmiotem jest przedsiębiorstwo, powinna odnosić się do konkretnego, indywidualnie oznaczonego pojazdu.
Strona skarżąca decyzji organu II instancji w zasadzie nie neguje, iż samochód marki M. [...] o nr rej. [...] stanowi składnik przedsiębiorstwa C. O. O związku tego pojazdu z tym przedsiębiorstwem świadczy zarówno faktura zakupu z dnia 07 stycznia 2004 r., fakt, iż został on zarejestrowany jako samochód ciężarowy, a nade wszystko ujęcie go w ewidencji środków trwałych przedsiębiorstwa. Pełnomocnik Skarżącej argumentując, iż strony mają pozostawioną swobodę co do tego, jakie elementy tworzące pojęcie przedsiębiorstwa objąć przedmiotem czynności prawnej, nie wskazał żadnych okoliczności, które mogłyby uzasadniać postawioną w skardze tezę, iż J. T. nabywając na wyłączną własność przedsiębiorstwo C. O., nie nabył własności przedmiotowego samochodu.
W tym stanie rzeczy Sąd nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.-