II SA/Bk 1048/05

II SA/Bk 1048/05 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2006-01-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-12-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Danuta Tryniszewska-Bytys /przewodniczący sprawozdawca/
Grażyna Gryglaszewska
Stanisław Prutis
Symbol z opisem
6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne
Kombatanci
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 42 poz 371
art. 25 ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia NSA Stanisław Prutis, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] grudnia 2004 r., Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] września 2001 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950
ze zm.) pozbawił J. R. uprawnień kombatanckich przyznanych orzeczeniem Związku Bojowników o Wolność i Demokrację z dnia [...] kwietnia 1985 r. z tytułu walki
o utrwalenie władzy ludowej w okresie od 18 sierpnia 1948 r. do 31 grudnia 1948 r.
Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się J. R. we wniosku o ponowne rozstrzygniecie sprawy wywodząc, iż wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w B. z dnia 27 marca 1953 r., sygn. akt Sr [...] został skazany na karę pięciu lat pozbawienia wolności i utratę praw publicznych za przestępstwa popełnione przeciwko władzy ludowej
w szczególności "lżenie i wyszydzanie ustroju PRL". Podkreślił, iż był przeciwny odbywaniu wojskowej służby zastępczej w szeregach Milicji Obywatelskiej, uprawnienia kombatanckie otrzymał w roku 1985 r. decyzją ZBoWiD za służbę w M.O., gdyż zataił fakt skazania w/w orzeczeniem. W konkluzji J. R. stwierdził, iż skazanie oraz odbywanie kary pozbawienia wolności świadczy o tym, iż był on ofiarą komunistycznych represji.
Decyzją z dnia [...] października 2001 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów utrzymał w mocy wcześniejsze rozstrzygnięcie, na którą to decyzję została wywiedziona przez J. R. skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2002 r. sygn. akt SA/Bk 1822/01 NSA OZ w Białymstoku uchylił zaskarżoną decyzję wskazując jako uchybienie niezbadanie przesłanek z art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o kombatantach... wskazanych przez stronę jako podstawa do uprawnień kombatanckich.
Postępowanie administracyjne było dwukrotnie zawieszane przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych - postanowieniem z dnia [...] listopada 2002 r. do czasu rozpatrzenia przez Sąd Okręgowy w B. wniosku J. R. o uznanie za nieważny wyroku Wojskowego Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] marca 1953 r., sygn. akt Sr [...], ( postanowieniem z dnia [...] lutego 2003 r. sygn. akt III Ko [...] Sąd Okręgowy oddalił przedmiotowy wniosek i rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy przez Sąd Apelacyjny w B. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2003 r. sygn. akt II AKz [...]) oraz postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2004 r. - do czasu rozpatrzenia odwołania J. R. od decyzji Prezesa Sądu Okręgowego w B. z dnia [...] maja 2003 r. sygn. akt [...] odmawiającej potwierdzenia pobytu wnioskodawcy w więzieniu lub innym miejscu odosobnienia za działalność polityczną związaną z walką o suwerenność i niepodległość ( rozstrzygniecie to zostało utrzymane w mocy przez Ministra Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. sygn. akt [...]).
Decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po ponownym rozpoznaniu sprawy (na skutek wyroku NSA OZ w Białymstoku z dnia 23 kwietnia 2002 r.) utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2001 r. W uzasadnieniu, powołując się na art. 4 ust. l pkt 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach..., stwierdził brak podstaw do przyznania stronie uprawnień kombatanckich, akcentując, że J. R. uzyskał je wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w ramach służby w M.O. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w dalszej części uzasadnienia wywiódł, iż działalność wskazana przez wnioskodawcę, będąca podstawą skazania wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w B. z dnia 27 marca 1953 r. nie stanowi działalności politycznej bądź religijnej w rozumieniu art. 4 ust. l pkt 4 ustawy o kombatantach... Podkreślił, iż okoliczność ta została potwierdzona w decyzji Prezesa Sądu Okręgowego w B. z dnia [...] maja 2003 r. sygn. akt [...] utrzymanej w mocy przez Ministra Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. sygn. akt [...]. Organ ocenił, iż J. R. nie wykazał spełnienia przesłanek przewidzianych w treści art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach warunkujących zachowanie dotychczasowych uprawnień kombatanckich.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. J. R. zarzucił skarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów art. 7, 77 § l, 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2000 r.
Nr 98, poz. 1071 ze zm.) poprzez brak rozpatrzenia przez organ całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, jak również nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego
w stopniu wyczerpującym oraz naruszenie art. 97 § l pkt 4 Kpa poprzez przedwczesne rozstrzygnięcie merytoryczne sprawy z uwagi na brak orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w przedmiocie skargi na opisaną wyżej decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia [...] listopada 2004 r. Nadto, zdaniem skarżącego organ, prowadząc postępowanie naruszył art. 4 ust. l pkt 4 w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia
24 stycznia o kombatantach..., bowiem wyrok Wojskowego Sądu Rejonowego z dnia 27 marca 1953 r. poświadcza fakt skazania za działalność polityczną wymierzoną przeciwko władzy ludowej, która to okoliczność została stwierdzona w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 08 czerwca 2004 r. sygn. akt II KK [...]. Wskazano nadto, że brak jest podstaw do utrzymania
w mocy pierwszoinstancyjnej decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2001 r., gdyż rozstrzygniecie to zostało uchylone prawomocnym wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2002 r. sygn. akt SA/Bk 1822/01 NSA OZ
w Białymstoku. W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie decyzji z dnia [...] grudnia 2004 r.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu skarżonego rozstrzygnięcia, wnosząc o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Kontrola sądu administracyjnego zgodnie z treścią art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że z innych przyczyn, niż naruszenie prawa materialnego lub procesowego, skarga nie może być uwzględniona.
Przedmiotem postępowania w sprawie niniejszej jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w przedmiocie pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich. Poza sporem pozostaje, iż J. R. decyzją Związku Bojowników o Wolność i Demokrację z dnia [...] kwietnia 1985 r. uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu walki o utrwalenie władzy ludowej w okresie od 18 sierpnia 1948 r. do 31 grudnia 1948 r. Należy podkreślić, iż skarżący nie kwestionuje zasadności pozbawienia uprawnień kombatanckich z mocy art. 25 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) - zwanej dalej ustawą.
W trakcie prowadzonego postępowania weryfikacyjnego J. R. wniósł o zachowanie uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w więzieniu w okresie od 9 stycznia 1953 r. do 30 kwietnia 1955 r. i od 20 stycznia 1956 r. do 02 maja 1956 r. na mocy skazania wyrokiem Wojskowego Sadu Rejonowego w B. z dnia 27 marca 1953 r. sygn. Sr [...]. Zatem prowadzący postępowanie organ winien ocenić, czy fakt ten stanowi represję w rozumieniu art. 4 ust. l pkt 4 ustawy stanowiącą podstawę do zachowania uprawnień kombatanckich.
Przepis art. 4 ust. l pkt 4 ustawy stanowi, iż represją w rozumieniu ustawy są okresy przebywania w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski na mocy skazania w latach 1944-1956, na podstawie przepisów wydanych przez władze polskie, przez sądy powszechne, wojskowe i specjalne albo w latach 1944-1956 bez wyroku - za działalność polityczną bądź religijną, związaną z walką o suwerenność i niepodległość. Tym samym nie każde przebywanie w więzieniach z mocy skazania w latach 1944-1956 stanowi represję w rozumieniu tego przepisu,
a tylko przebywanie w więzieniach za określoną działalność - (polityczną bądź religijną związaną
z walką o suwerenność i niepodległość.
W ocenie Sądu prawidłowa pozostaje ocena Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, że w sprawie niniejszej nie wystąpiły przesłanki zachowania przez skarżącego uprawnień kombatanckich z tytułu określonego w cytowanym wyżej przepisie.
Przede wszystkim należy wskazać, iż wyrokiem z dnia 16 maja 2005 r. sygn. akt V SA/Wa 192/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. R. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia pobytu w więzieniu lub innym miejscu odosobnienia za działalność polityczną związaną z walką o suwerenność i niepodległość. Wyrok ten stał się prawomocny i skład orzekający w sprawie niniejszej pozostaje związany treścią tego orzeczenia we wskazanym w nim zakresie. Na mocy art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy okoliczność tę potwierdza prezes sądu okręgowego. Tego potwierdzenia skarżący jak wynika z powyższego, nie uzyskał.
Tak, jak wyżej wyłożono - uzyskanie wnioskowanych uprawnień uzależnione jest od łącznego spełnienia dwóch przesłanek: wnioskodawca musiał przebywać w więzieniu na podstawie skazania w warunkach określonych w tym przepisie, a skazanie i pobyt w wiezieniu musiały być związane z działalnością polityczną bądź religijną związaną z walką o suwerenność i niepodległość (vide: wyrok NSA z dnia 24 września 2002 r., sygn. akt V SA 57/02, publ. LEX 141230). W niniejszej sprawie brak jest podstaw do uznania, że J. R. prowadził działalność związaną z walką o suwerenność i niepodległość Polski. Zgodnie bowiem z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, działalność związana z walką o suwerenność i niepodległość stanowi dłużej trwający, przemyślany i prowadzony z określonych pobudek (walka o suwerenność) proces (vide: wyrok NSA z dnia 10 października 1995 r., sygn. SA/Kr 2831/94 publ. LEX 24753). Sam fakt krytyki przez skarżącego ówczesnych władz Polski, partii, jej komitetu centralnego, pogarszających się warunków życia w Polsce, a szczególnie warunków służby w milicji m.in. za co został on skazany przez Wojskowy Sąd Rejonowy na karę pozbawienia wolności i pozbawienie praw publicznych, nie świadczy o powiązaniu tych czynów z celami niepodległościowymi- trudno bowiem uznać, iż podjęta przez skarżącego słowna krytyka ówczesnego porządku puliczno-prawnego mogła mieć za zamierzony cel odzyskanie przez Polskę suwerenności, stanowiła raczej publicznie wyrażoną formę niezadowolenia. Nadto, skarżący nie udowodnił, iż prowadził w sposób zamierzony działalność, która byłaby w jakimkolwiek stopniu związana z walką o suwerenność i niepodległość. Tak oceniono w postępowaniu o potwierdzenie okoliczności z art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy.
Powoływany przez J. R. w skardze fragment wyroku Sądu Najwyższego z dnia 08 czerwca 2004 r., sygn. akt II KK [...], że ściganie i skazanie miało formę politycznej represji nie oznacza, że działania za które został skazany mogą być oceniane jako związane z walką o suwerenność i niepodległość w rozumieniu art. 4 ust. l pkt 4 ustawy. Orzeczenie to potwierdza jedynie niesłuszne skazanie i pobyt wnioskodawcy w więzieniu za pierwszy czyn objęty wyrokiem z dnia 27 marca 1953 r. Skarżący łącznie został skazany za cztery różne czyny..
W odpowiedzi na pozostałe zarzuty zawarte w skardze to należało stwierdzić,
iż bezzasadne pozostaje twierdzenie o braku podstaw do utrzymania w mocy zaskarżoną decyzją decyzji z dnia [...] września 2001 r. z uwagi na wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2002 r. sygn. akt SA/Bk 1822/01. Wyrok ten uchylił decyzję z dnia [...] października 2001 r., decyzja
z dnia [...] września 2001 r. pozostała zatem w obrocie prawnym i należało rozpoznać ponownie wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, co zostało uczynione.
Niezasadne są również zarzuty naruszenia przepisów art. 7, 77 § l, 80 i art. 107 § 3 Kpa, należy bowiem-stwierdzić, iż, decyzje organu zostały wydane w oparciu o prawidłowo zebrany i oceniony materiał dowodowy. W aktach sprawy znajduje się m.in. wyrok Wojskowego Sądu Rejonowego w B. z dnia 27 marca 1953 r., sygn. akt Sr [...], wyrok Sadu Najwyższego z dnia 08 czerwca 2004 r., sygn. akt II KK [...], decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2004 r. [...] i wszystkie niezbędne dla postępowania dowody.
Odnośnie naruszenia przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych art. 97 § l pkt 4 Kpa to należało stwierdzić, iż organ mógł, ale nie miał obowiązku zawieszenia postępowania weryfikacyjnego do czasu rozstrzygnięcia przez WSA
w Warszawie skargi na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 05 listopada 2004 r. Decyzja ta była bowiem ostateczna. Z akt sprawy nie wynika by J. R. poinformował organ
o zaskarżeniu w/w decyzji do sądu administracyjnego. Nota bene w postępowaniu sądowym w sprawie niniejszej wyrok zapadł po rozpatrzeniu skargi w sprawie V SA/Wa 192/05, zatem odmowa potwierdzenia represji z art. 4 ust. 1 pkt 4 była nie tylko ostateczna, ale
i prawomocna.
Na podstawie powołanych wyżej okoliczności należało zatem stwierdzić, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W tej sytuacji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalono skargę ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), o czym orzeczono jak w sentencji.