II SA/Bk 1031/25

II SA/Bk 1031/25 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2025-09-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-06-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Barbara Romanczuk
Elżbieta Lemańska /przewodniczący sprawozdawca/
Marta Joanna Czubkowska
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Barbara Romanczuk, Protokolant specjalista Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 września 2025 r. sprawy ze skargi D. S. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku z dnia 11 kwietnia 2025 r. nr 885/2025 w przedmiocie ustalenia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym rozkazem personalnym z 11 kwietnia 2025 r. nr 885/2025 Komendant Wojewódzki Policji w Białymstoku utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta Powiatowego Policji w Zambrowie z 13 lutego 2025 r. nr 27/2025, którym ustalono prawo do wzrostu uposażenia zasadniczego o 18 % z tytułu wysługi lat, na dzień 27 grudnia 2024 r.
Rozkazy wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Raportem z 9 grudnia 2015 r. asp. szt. D. S. (dalej: skarżący, wnioskodawca) zwrócił się do Komendanta Powiatowego Policji w Zambrowie o zaliczenie do wysługi lat, od której zależy wzrost uposażenia, okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika przypadającego od 27 marca 1998 r. do 9 lutego 2001 r.
Rozkazem personalnym z 22 stycznia 2016 r. nr 9/2016 Komendant Powiatowy Policji w Zambrowie ustalił prawo do wzrostu uposażenia zasadniczego o 14 % z tytułu wysługi lat, na dzień 9 grudnia 2012 r. Do wysługi zaliczył wówczas, na dzień przyjęcia do służby w Policji, tj. 23 lipca 2007 r.: (-) okres pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym od 27 marca 1998 r. do 9 lutego 2001 r., tj. 2 lata, 10 miesięcy, 14 dni; (-) okres studiów w szkole wyższej od 1 października 2001r. do 29 września 2006 r., z wyłączeniem równoległego do okresu studiów okresu pracy w Polskiej Federacji Hodowców Bydła i Produkcji Mleka w Warszawie Regionie Oceny Parzniew Oddziale w Białymstoku od 1 stycznia 2006 r. do 20 lipca 2007 r., tj. 4 lata, 3 miesiące; (-) okres pracy w Polskiej Federacji Hodowców Bydła i Produkcji Mleka w Warszawie Regionie Oceny Parzniew Oddziale w Białymstoku od 1 stycznia 2006 r. do 20 lipca 2007 r., tj. 1 rok, 6 miesięcy, 20 dni; (-) okres służby w KPP w Zambrowie - 1 dzień. Łączna wysługa lat na dzień przyjęcia do służby w Policji została wówczas wyliczona na 8 lat, 8 miesięcy i 5 dni, natomiast łączną wysługę lat wyliczono na 9 grudnia 2015 r., tj. na dzień złożenia raportu, z uwzględnieniem przepisów o trzyletnim przedawnieniu, jako 17 lat, 21 dni. Rozkaz personalny z 22 stycznia 2016 r. nie był kwestionowany i pozostawał w obrocie prawnym.
W związku ze zbliżającym się terminem ustalenia prawa do nagrody jubileuszowej po 30 latach służby, dokonano analizy akt osobowych policjanta. Stwierdzono nieprawidłowości, które spowodowały wystąpienie przez Komendanta Powiatowego Policji w Zambrowie do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku o wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego z 22 stycznia 2016 r.
Komendant Wojewódzki Policji w Białymstoku wszczął postępowanie nieważnościowe i po analizie zgromadzonej dokumentacji decyzją nr 2675/2024 z 20 grudnia 2024 r. stwierdził nieważność rozkazu personalnego Komendanta Powiatowego Policji w Zambrowie z 22 stycznia 2016 r. nr 9/2016. Decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności.
Rozkaz z 20 grudnia 2024 r. doręczono skarżącemu 27 grudnia 2024 r. Nie został zaskarżony do organu wyższej instancji.
W związku z powyższym sprawa zainicjowana raportem z 9 grudnia 2015 r. powróciła do organu pierwszej instancji, tj. Komendanta Powiatowego Policji w Zambrowie, który przeprowadził postępowanie wyjaśniające w kierunku podstaw do wydania decyzji o zaliczeniu do wysługi lat okresów pracy w gospodarstwie rolnym. Przeanalizował dokumenty zgromadzone przed wydaniem rozkazu personalnego z 22 stycznia 2016 r., a nadto włączył do akt sprawy oświadczenie złożone przez stronę 24 stycznia 2025 r. Ustalił na podstawie tak zgromadzonego materiału dowodowego, że funkcjonariusz Policji we wnioskowanych okresach spełniał ustawowe przesłanki i w świetle przepisów prawnych posiadał status "domownika", zatem okresy pracy w gospodarstwie rolnym jego rodziców powinny być zaliczone do jego wysługi lat. Wykonując pracę w charakterze domownika funkcjonariusz miał ukończone 16 lat oraz nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie innych przepisów. W okresie nauki w szkole ponadpodstawowej praca na gospodarstwie rolnym rodziców stanowiła główne źródło utrzymania rodziny. Wymieniony wykonywał dużo prac fizycznych związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, co potwierdzają zeznania świadków, które są wiarygodne, zgodne i w sposób kompletny obrazują charakter funkcjonowania jak i udział poszczególnych członków rodziny w prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Wielkość gospodarstwa, gatunki hodowanych zwierząt oraz stopień zaawansowania w urządzenia mechaniczne wskazują, iż funkcjonariusz był zobligowany do stałej pracy na rzecz gospodarstwa.
Organ pierwszej instancji wskazał, że stosownie do treści § 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. z poz. 1236 z późn. zm.), dalej: rozporządzenie z 6 grudnia 2001 r., zobowiązany był ocenić wysługę lat policjanta na dzień przyjęcia do służby, tj. 23 lipca 2007 r., zaś biorąc pod uwagę przedłożone 9 grudnia 2015 r. z raportem dokumenty oraz trzyletni termin przedawnienia roszczeń (art. 107 ust. 1 ustawy o Policji), a także mając na uwadze datę przyjęcia do służby w Policji oraz termin doręczenia decyzji o stwierdzeniu nieważności rozkazu z 2016 r., tj. 27 grudnia 2024r. - procentową wysokość wzrostu uposażenia należało określić na 27 grudnia 2021 r. Uwzględniając powyższe oraz zasady ustalania procentowej wielkości wzrostu uposażenia zasadniczego policjanta wynikające z § 3 ust. 1 rozporządzenia z 6 grudnia 2001 r. organ wskazał, że na dzień doręczenia decyzji o stwierdzeniu nieważności rozkazu z 2016 r. wysługa lat wyniosła: 21 lat, 10 miesięcy i 10 dni, a zatem uwzględniając przedawnienie wzrost uposażenia należy wyliczyć na 18 % na dzień 27 grudnia 2021 r.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł D. S., który zarzucił rażące naruszenie prawa mające wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. przez działanie sprzeczne z zasadami praworządności i pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, stanowiące obejścia prawa, a to wobec dokonania ponownego przeliczenia wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu uposażenia zasadniczego z wyłączeniem okresu studiów w szkole wyższej (1 października 2001 r. do 29 września 2006 r.). Zwrócił uwagę na pozostawanie w obrocie prawnym rozkazu personalnego z 2014 r., który uwzględniał w wysłudze okres studiów, a wyeliminowanie rozkazu z 2016 r., który dotyczył jedynie zaliczenia okresu pracy w gospodarstwie rolnym.
W trakcie postępowania odwoławczego skarżący złożył w piśmie z 28 marca 2025 r. wniosek dowodowy o włączenie do akt kopii rozkazu personalnego wydanego w 2014 r. przez Komendanta Powiatowego Policji w Zambrowie oraz całości akt postępowania administracyjnego nieważnościowego zakończonego stwierdzeniem nieważności rozkazu personalnego z 22 stycznia 2016 r. - na okoliczność prawnej niedopuszczalności wyłączenia z wysługi lat okresu studiów w szkole wyższej, związania organu treścią rozkazu personalnego z 2014 r., przedmiotu postępowania – wyłącznie kwestii zaliczenia do wysługi okresu pracy w gospodarstwie rolnym, działania przez organ w celu obejścia prawa.
Z akt sprawy wynika, że powyższy wniosek organ odwoławczy pozostawił bez rozpoznania z uwagi na zgłoszenie po terminie na wypowiedzenie się.
Zaskarżonym rozkazem personalnym z 11 kwietnia 2025 r. Komendant Wojewódzki Policji w Białymstoku utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W pierwszej kolejności wskazał, że z uwagi na pozostawanie w obrocie prawnym rozkazu personalnego KWP z 20 grudnia 2024 r. wydanego w trybie nieważnościowym, zasadność i legalność jego wydania pozostaje poza kontrolą w przedmiotowej sprawie. Kwestią istotną dla rozstrzygnięcia było zaś ponowne ustalenie wysługi lat na potrzeby wzrostu uposażenia zasadniczego. W tym zakresie organ odwoławczy wskazał na art. 101 ust. 1 ustawy o Policji oraz § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia z 6 grudnia 2001 r., zgodnie z którymi do wysługi lat zalicza się także okresy, które w oparciu o odrębne przepisy podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby i od których zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego. Przepisem odrębnym w tym przypadku jest ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. nr 54, poz. 310), w której art. 1 ust. 1 pkt 3 przewidziano możliwość zaliczenia do stażu przypadających po 31 grudnia 1982 r. okresów pracy po ukończeniu 16 roku życia w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Mając na uwadze powyższe regulacje organ odwoławczy stwierdził, że stronie prawidłowo zaliczono okresy pracy w gospodarstwie rolnym, czego sam zainteresowany nie podważa.
Odnośnie kwestionowanego w odwołaniu przeliczenia wysługi lat z pominięciem okresu studiów w szkole wyższej organ odwoławczy wyjaśnił, że wysługę lat oraz poszczególne okresy składkowe ustala się na dzień przyjęcia policjanta do służby, co ma zastosowanie także w przypadku zmiany wysługi lat w związku z zaliczeniem policjantowi dotychczas nieudokumentowanych okresów zaliczanych do wysługi lat (§ 5 ust. 2-4 rozporządzenia z 6 grudnia 2001 r.). Oznacza to, że z dniem dostarczenia dodatkowych dokumentów pracodawca musi przeliczyć na nowo staż służby funkcjonariusza, z wyrównaniem za trzy lata wstecz z uwagi na okres przedawnienia. Złożenie przez policjanta raportu o zaliczenie do wysługi lat pracy w gospodarstwie rolnym tożsame jest ze złożeniem wniosku o zmianę wysługi lat. Zmiana ustaleń w tym zakresie odbywa się przez ponowne przeliczenie wysługi i dodanie dodatkowych okresów.
Organ wskazał, że okresy składkowe zaliczane do wysługi lat mogą być korygowane także w innym trybie, tj. nadzwyczajnym. W jego ocenie taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, w której w trybie nieważnościowym wyeliminowano z obrotu prawnego pierwotną decyzję, w związku z czym zachodziła konieczność wydania nowego rozstrzygnięcia.
Dalej organ odwoławczy wywiódł, że ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji reguluje w sposób zupełny stosunek służbowy funkcjonariusza Policji, w tym zagadnienia uposażenia i innych świadczeń (rozdział 9 ustawy oraz akty wykonawcze do niej, wśród których wymienił rozporządzenie z 6 grudnia 2001 r. i rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 czerwca 2002r. w sprawie okresów wliczanych do okresu służby, od którego zależy nabycie prawa do nagrody jubileuszowej oraz trybu jej obliczania i wypłacania policjantom, Dz. U. nr 100, poz. 913 z późn. zm., dalej: rozporządzenie z 19 czerwca 2002 r.). Powołane wyżej przepisy nie dają podstaw prawnych do zaliczenia okresu studiów wyższych do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego. W § 4 ust. 1 pkt 1 - 5 rozporządzenia z 6 grudnia 2001 r. wymieniono okresy, które podlegają zaliczeniu do wysługi lat, jednak nie wymieniono w tym przepisie okresu studiów. Brak jest również przepisów odrębnych uzasadniających takie zaliczenie. Wliczanie okresów studiów wyższych do okresu służby umożliwia §1 pkt 2 rozporządzenia z 19 czerwca 2002 r., jednak wyłącznie na potrzeby ustalania prawa do nagrody jubileuszowej. Gdyby wolą ustawodawcy było zaliczenie okresu studiów do okresów służby i pracy oraz innych okresów uwzględnianych funkcjonariuszom przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat, regulacja § 1 pkt 2 rozporządzenia z 19 czerwca 2002 r. byłaby zbędna.
Zdaniem KWP strona nie dostrzega istoty problemu w sprawie. Sprowadza się on do tego, jak rozumieć zaliczenie okresu studiów w szkole wyższej do wysługi lat, od której zależy wzrost uposażenia, co nastąpiło rozkazem personalnym nr 9/2016 Komendanta Powiatowego Policji w Zambrowie z 22 stycznia 2016 r. Przy czym studia do wysługi lat zostały zaliczone w 2016 r. a nie w 2014 r. Wbrew twierdzeniom strony intencją Komendanta Wojewódzkiego, który stwierdził nieważność rozkazu personalnego z 22 stycznia 2016 r., nie było korygowanie rozkazu personalnego z 5 marca 2014 r.
Skargę na powyższą decyzję z 11 kwietnia 2025 r. złożył do sądu administracyjnego D. S., który zarzucił rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:
1. art. 16 § 1 k.p.a. przez naruszenie zasady trwałości decyzji ostatecznej i ustalenie prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego o 18% z tytułu wysługi lat na dzień 27 grudnia 2021 r., przy zaliczeniu do wysługi lat okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców i jednoczesnym pominięciu okresu studiów w szkole wyżej, co było prawnie niedopuszczalnym zabiegiem, a to wobec związania organów rozkazem personalnym Komendanta Powiatowego Policji w Wysokiem Mazowieckiem nr 8/2014 z 5 marca 2014 r. zaliczającym okres studiów w szkole wyższej (1 października 2001 r. – 29 września 2006 r.) do wysługi lat, niemożliwego do wzruszenia w trybie nadzwyczajnym z uwagi na treść art. 156 § 2 k.p.a.;
2. art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. przez działanie sprzeczne z zasadami praworządności i pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, a wręcz stanowiące obejście prawa, a to wobec ponownego przeliczenia okresu wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu uposażenia zasadniczego i pominięcia okresu studiów w szkole wyższej (1 października 2001 r. – 29 września 2006 r.), pomimo że uznany za nieważny rozkaz personalny nr 9/2016 z 22 stycznia 2016 r. dotyczył wyłącznie doliczenia do wysługi lat okresu pracy w gospodarstwie rolnym, a zatem nie dawał organom prawa do ponownego badania i podważania prawidłowości zaliczenia okresu studiów skarżącego.
Skarżący nie zgodził się z twierdzeniem, że stwierdzenie nieważności rozkazu personalnego z 22 stycznia 2016 r. umożliwiło ponowne przeliczenie okresu wysługi lat uwzględnianiem przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego. W jego ocenie wydany rozkaz narusza zasadę trwałości decyzji ostatecznych i stanowi rozstrzygnięcie wydane bez podstawy prawnej na niekorzyść policjanta.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W piśmie z 3 lipca 2025 r. skarżący sformułował wniosek dowodowy.
W piśmie z 15 lipca 2025 r. swoje stanowisko ponownie przedstawił organ.
Podczas rozprawy w dniu 23 września 2025 r. strony podtrzymały stanowiska w sprawie, w tym pełnomocnik skarżącego zwrócił uwagę na złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku z 20 grudnia 2024 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga podlega oddaleniu.
Przedmiotem kontroli sądowej jest rozkaz personalny mający za przedmiot zaliczenie okresu pracy skarżącego w gospodarstwie rolnym rodziców do wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego. Spór między skarżącym a organem nie dotyczy jednak dopuszczalności tego zaliczenia, ale niewliczenia do wysługi lat okresu studiów skarżącego – przy ponownym przeliczaniu wysługi w przedmiotowym postępowaniu. W ocenie sądu obydwa powyższe zagadnienia zostały przez organy obydwu instancji rozpoznane i ocenione bez naruszenia prawa.
Kontrolowane postępowanie toczyło się na skutek raportu skarżącego z 9 grudnia 2015 r., w którym sformułowano żądanie wliczenia do wysługi lat okresu jego pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. Pierwotnie postępowanie zakończyło się rozkazem personalnym z 22 stycznia 2016 r. zaliczającym żądany okres od 27 marca 1998 r. do 9 lutego 2001 r. – jednak rozkaz ten został wyeliminowany z obrotu prawnego przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku rozstrzygnięciem z 20 grudnia 2024 r. wydanym w trybie nieważnościowym. Rozkaz KWP jest ostateczny i prawomocny. Jest to kluczowa w sprawie okoliczność, która wywołała dwojakie skutki: po pierwsze - spowodowała konieczność przeprowadzenia na nowo postępowania o zaliczenie do wysługi lat okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców skarżącego, tj. postępowania zainicjowanego raportem z 9 grudnia 2015 r., po drugie – w chwili obecnej okres studiów skarżącego nie może być zaliczony do wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, nie tylko z uwagi na regulacje prawne (o czym niżej), ale też z uwagi na treść rozkazu KWP z 20 grudnia 2024 r., który to zaliczenie w rozkazie pierwotnym (z 22 stycznia 2016 r.) zakwestionował.
Odnośnie pierwszego z ww. zagadnień (zaliczenia okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców) wskazać należy, że sąd podziela i akceptuje w całości ocenę prawną i stanowisko organów obydwu instancji w tym przedmiocie.
Jak trafnie wskazały organy, zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2024 r., poz. 145 z późn. zm.), dalej: u.P., wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat. Zasady ustalania wzrostu uposażenia z tytułu wysługi lat reguluje rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. z 2015 r., poz. 1236 z późn. zm.), dalej: rozporządzenie z 6 grudnia 2001 r. (wydane na podstawie delegacji z art. 101 ust. 2 u.P.). Zgodnie z jego § 4 ust. 1: do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się: 1) okresy służby w Policji; 2) okresy służby w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowego, Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służbie Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służbie Celnej, Służbie Celno-Skarbowej i Służbie Więziennej; 3) okresy traktowane jako równorzędne ze służbą, o której mowa w pkt 1 i 2, wymienione w art. 13 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2019 r. poz. 288); 4) zakończone okresy zatrudnienia wykonywanego w pełnym wymiarze czasu pracy; wymiar czasu pracy podlega sumowaniu w przypadku równoczesnego wykonywania zatrudnienia u różnych pracodawców w wymiarze nie niższym niż połowa obowiązującego w danym zawodzie lub na danym stanowisku; 5) inne okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego.
Podkreślić trzeba, że przepis § 4 ust. 1 obowiązuje od wejścia w życie rozporządzenia (co miało miejsce 12 stycznia 2002 r.) i ulegał zmianom, ale wyłącznie przez rozszerzenie rodzajów formacji, w których praca (służba) zalicza się do wysługi lat oraz przez wskazanie, że do wysługi lat zalicza się również okres zapewnienia osobistej opieki lub wsparcia. Nie ulegał zmianie w zakresie punktu 5, tj. możliwości zaliczenia innych okresów na podstawie przepisów odrębnych. Niewątpliwie zaś tym innym okresem jest okres pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym zidentyfikowany i wykazywany w oparciu o przepisy ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. nr 54, poz. 310). Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 3 tej ustawy ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy albo porozumienia w sprawie zakładowego systemu wynagradzania przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także: przypadające po 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.
W sprawie wykazano, że skarżący posiadał status domownika rolnika w okresie wskazanym w raporcie, tj. 27 marca 1998 r. – 9 lutego 2001 r.
Definicja domownika jest od lat zawarta w ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r., nr 7 poza 25 z późn. zm.) oraz jest niezmienna od 1990 r. Zgodnie z art. 6 pkt 2 tej ustawy, a więc również w okresie 1998-2001, domownikiem jest osoba bliska rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie, stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. Definicja ta znajduje zastosowanie w sprawie niniejszej w tym sensie, że skarżący ją spełnia.
Z kolei sposób wykazania, że dany podmiot posiadał status domownika, wynika z art. 3 ust. 1 i 3 ustawy z 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Dowodami na tę okoliczność są: zaświadczenie właściwego urzędu gminy wystawione na podstawie dokumentów uzasadniające potwierdzenie pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym bądź, w razie niemożności wydania takiego zaświadczenia, zeznania co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone gospodarstwo rolne.
Mając na uwadze definicję domownika rolnika oraz regulacje dotyczące sposobu wykazania posiadania tego statusu – w ocenie sądu organy prawidłowo i bez naruszenia prawa ustaliły na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego (którego żadna ze stron nie kwestionowała), że skarżący taki status we wskazanym o okresie 27 marca 1998 r. do 9 lutego 2001 r. posiadał. Przede wszystkim wynika to z przedłożonego oświadczenia z 24 stycznia 2025 r. precyzyjnie opisującego sposób wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, którego treść – jak wskazał organ – jest spójna z dowodami zebranymi przed wydaniem rozkazu w dniu 22 stycznia 2016 r. (zeznaniami dwóch świadków; zaświadczeniami o wielkości użytków rolnych w gospodarstwie rodziców strony i wielkości posiadanego gospodarstwa (10, 96 ha), profilu tego gospodarstwa, które pozostawało głównym źródłem utrzymania rodziny, deklaracją strony o posiadanych wówczas przez rodziców maszynach). Całokształt tych okoliczności potwierdza i uwiarygadnia żądanie skarżącego. Mając dodatkowo na uwadze, że skarżący nie był zakwaterowany w bursie szkolnej w okresie pracy wskazanym w raporcie z 9 grudnia 2015 r., był zameldowany w miejscu prowadzenia gospodarstwa rolnego rodziców, nie pozostawał w stosunku zatrudnienia, nie pobierał zasiłku dla bezrobotnych, czas jego dojazdów do szkoły oscylował wokół 25 minut, zaś czas zajęć lekcyjnych zamykał się w przedziale czasowym 8:00-14:00, nadto skarżący nie korzystał z zajęć pozaszkolnych i wyjazdów wakacyjnych - których to okoliczności nie ma podstaw podważać i nie czyniły tego strony, organy miały do czynienia z materiałem dowodowym, który pozwalał na jednoznaczne wnioski dotyczące istnienia przesłanek do zaliczenia skarżącemu, do wysługi lat, okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców jako domownik (w okresie 27 marca 1998 r. do 9 lutego 2001 r.). Uzupełniająco dodać należy, że skarżący w ww. okresie miał ukończone 16 lat (urodzony 26 marca 1982 r.) i nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie innych przepisów. Bez naruszenia prawa zastosował zatem organ § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia z 6 grudnia 2001 r. Sposób oceny materiału dowodowego, sposób rozumowania organu, dokonana wykładnia przepisów i ich zastosowanie nie budzą wątpliwości z punktu widzenia legalności.
Organy prawidłowo też wskazały momenty kluczowe z punktu widzenia daty ustalania wysługi lat. Z uwagi na to, że w istocie prowadziły postępowanie w trybie ustalania wysługi lat na skutek dołączenia dokumentów potwierdzających nieudokumentowane dotychczas okresy (raport z 9 grudnia 2015 r. dotyczył zmiany dotychczas ustalonej wysługi lat - § 5 ust. 3 rozporządzenia z 2001 r.): (-) w pierwszej kolejności odniosły się organy do reguły ogólnej wynikającej z § 5 ust. 2 rozporządzenia z 6 grudnia 2001 r., tj. wskazały wysługę lat na dzień przyjęcia do służby, tj. 23 lipca 2007 r.: 4 lata, 5 miesięcy i 5 dni, na które składają się praca w gospodarstwie rolnym rodziców jako domownik – 2 lata, 10 miesięcy i 14 dni; praca w innych zakładach pracy (stosowne świadectwa skarżący załączył organowi) - 1 rok, 6 miesięcy i 14 dni; służba w Policji – 1 dzień; (-) następnie, ponieważ prowadzone postępowanie było skutkiem wyeliminowania z obrotu prawnego (w trybie nieważnościowym) dotychczasowego rozkazu personalnego ustalającego wysługę lat – organy uwzględniły stan prawny ukształtowany rozstrzygnięciem nieważnościowym. Były też zobowiązane do stosowania § 5 ust. 4 rozporządzenia z 6 grudnia 2001 r., tj. do uwzględnienia przepisów o przedawnieniu (przedawnienie trzyletnie z art. 107 ust. 1 u.P.).
Mając więc na uwadze, że rozkaz personalny KWP stwierdzający nieważność rozstrzygnięcia ustalającego pierwotnie wysługę lat z 22 stycznia 2016 r. doręczono stronie 27 grudnia 2024 r. (w tym momencie wszedł do obrotu prawnego i rozpoczął wywoływać skutki prawne) – trafnie organy wskazały datę tego doręczenia jako moment, od którego utraciło moc rozstrzygnięcie zaliczające okres studiów do wysługi lat, tj. od którego nie można było zaliczyć okresu studiów do wysługi lat na podstawie rozkazu personalnego z 22 stycznia 2016 r. Uwzględnienie tak ukształtowanego sposobu ustalania wysługi lat i przepisów o przedawnieniu uprawniało organ do ustalenia tej wysługi na 27 grudnia 2024 r. na poziomie 21 lat, 10 miesięcy i 10 dni, a przy zastosowaniu przepisów o trzyletnim przedawnieniu – na 27 grudnia 2021 r., co przy zastosowaniu regulacji § 3 ust. 1 rozporządzenia z 6 grudnia 2001 r. wskazującej procentowy wzrost uposażenia w zależności od wysługi lat (stażu pracy) – uprawniało do ustalenia wskaźnika wzrostu na poziomie 18 %. Ustalenia i ocena organów w tym zakresie nie budzą wątpliwości sądu.
Sąd podkreśla, że pozostawanie w mocy rozkazu personalnego KWP z 20 grudnia 2024 r. jest okolicznością prawną, której organ ponownie orzekając o wysłudze lat w niniejszym postępowaniu, ani sąd kontrolujący wydane rozkazy, nie mogą pominąć. Jest to okoliczność istotnie kształtująca stan prawny w sytuacji skarżącego w zakresie ustalania wysługi lat uwzględnianej przy kształtowaniu wzrostu uposażenia zasadniczego.
W tych okolicznościach nie mogły odnieść skutku zarzuty skargi ani próby dowodowe podejmowane przez pełnomocnika skarżącego przed sądem.
W szczególności organ bez naruszenia prawa rozróżnił i wyjaśnił odmienność podstaw prawnych mających zastosowanie przy zaliczaniu okresu studiów do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu prawa do nagrody jubileuszowej oraz brak podstawy do takiego zaliczenia przy ustalaniu prawa do wzrostu uposażenia. Podsumowując jednoznaczne i nienaruszające prawa wywody organu w tym zakresie wskazać należy, że w pierwszej z ww. sytuacji istnieje wyraźna podstawa prawna do takiego zaliczenia i jest to § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 czerwca 2002 r. w sprawie okresów wliczanych do okresu służby, od którego zależy nabycie prawa do nagrody jubileuszowej oraz trybu jej obliczania i wypłacania policjantom (Dz. U. nr 100, poz. 913 z późn. zm.), zgodnie z którym do okresu służby, od którego zależy nabycie przez policjanta prawa do nagrody jubileuszowej, wlicza się okres studiów w szkole wyższej przewidziany programem nauczania w łącznym wymiarze nie większym niż 5 lat, pod warunkiem uzyskania dyplomu ich ukończenia. Jednak podkreślić należy, że przedmiotem sprawy niniejszej nie jest wysługa lat ustalana na potrzeby nagrody jubileuszowej, ale wysługa lat ustalana na potrzeby wzrostu uposażenia zasadniczego, co reguluje art. 101 ust. 1 u.P. w związku z przepisami rozporządzenia z 6 grudnia 2001 r. W tych ostatnio wskazanych regulacjach, ani w żadnych innych, nie wskazano okresu studiów jako wpływającego na wysługę lat na potrzeby ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego.
Zaskarżony rozkaz nie narusza zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, bowiem w żaden sposób nie ingeruje i nie zmienia rozstrzygnięcia zawartego w rozkazie personalnym Komendanta Powiatowego Policji w Wysokiem Mazowieckiem z 5 marca 2014 r. nr 8/2014, którego przedmiotem jest ustalenie wysługi lat ale na potrzeby nagrody jubileuszowej a nie wzrostu uposażenia zasadniczego (k. 33 akt adm.). Rozkaz z 5 marca 2014 r. i rozkazy zaskarżone w sprawie niniejszej zostały podjęte na zupełnie innych podstawach prawnych (tak jeśli chodzi o przepisy ustawowe jak i akty wykonawcze, tj. art. 111 ust. 1 u.P. i rozporządzenie z 19 czerwca 2002 r. oraz art. 101 ust 1 u.P. i rozporządzenie z 6 grudnia 2001 r.), co wyżej wyjaśniono. Nie ma między tymi rozstrzygnięciami związku zależności (nie występuje tożsamość spraw administracyjnych rozstrzygniętych tymi rozkazami).
Podobnie bez wpływu na wynik sprawy pozostaje treść załączonego do wniosku dowodowego z 3 lipca 2025 r. dokumentu – decyzji KWP z 18 czerwca 2025r. nr 2019/2025, bowiem rozstrzygnięcie to podjęto w zupełnie innym stanie faktycznym i prawnym. Różnica polega na tym, że w załączonym rozkazie dotyczącym innego policjanta wskazano na wydanie dwóch rozkazów personalnych (w 2014 r. i w 2017 r.) – w obydwu zaliczono do okresu wysługi lat okresy nauki w szkole wyższej, mimo że wysługa lat ustalana była na potrzeby wzrostu uposażenia zasadniczego. Doszło do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności rozkazu z 2017 r., jednak postępowanie to umorzono jako bezprzedmiotowe, bowiem stwierdzeniem wydania z naruszeniem prawa (a nie stwierdzeniem nieważności) zakończyło się wcześniejsze postępowanie nieważnościowe dotyczące rozkazu z 2014 r. – z uwagi na dziesięcioletni okres przedawnienia. Z powodu tego, że treść rozkazu z 2014 r. kształtowała treść rozkazu z 2017 r., nie można było również, bez naruszenia zasady trwałości decyzji ostatecznych, wyeliminować rozkazu z 2017 r., co prowadziło do umorzenia postępowania nieważnościowego. Jednak w sprawie niniejszej nie zachodzi taka zależność, bowiem nie mamy do czynienia z dwoma rozkazami, których przedmiotem jest tożsama sprawa i które wzajemnie na siebie oddziałują tworząc związek zależności (chodzi o rozkazy z 5 marca 2014 r. i wcześniej z 22 stycznia 2016 r., a obecnie z 13 lutego 2025 r. i 11 kwietnia 2025 r.). Stąd dowód w postaci rozkazu KWP z 18 czerwca 2025 r. dotyczący innego policjanta – nie jest miarodajny w sprawie niniejszej i nie ma wpływu na legalność zaskarżonych rozstrzygnięć.
Bezskuteczna dla wyniku niniejszego postępowania przed sądem pozostaje też próba zainicjowania postępowania nieważnościowego odnośnie rozkazu personalnego KWP z 20 grudnia 2024 r. Pomijając nawet fakt, że na dzień wyrokowania przez sąd nie wykazano skutecznego wszczęcia tego postępowania (przedstawiono jedynie wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku – pismo z 27 sierpnia 2025 r.), to wynik tego postępowania jest przyszły i niepewny, a wobec pozostawania w obrocie prawnym rozkazu z 20 grudnia 2024 r. – nie może stanowić zagadnienia wstępnego w sprawie niniejszej.
Końcowo zauważyć należy, że tryby weryfikacji ustalenia wysługi lat na potrzeby ukształtowania wzrostu uposażenia zasadniczego są co do zasady dwa, jak trafnie wskazał KWP na s. 9 i 10 zaskarżonego rozkazu: jest to tryb z § 5 rozporządzenia z 6 grudnia 2001 r. oraz tryb ponownego ustalenia, na skutek wyeliminowania z obrotu prawnego w trybie nieważnościowym, dotychczasowego rozkazu ustalającego. Ta druga sytuacja ma miejsce w sprawie niniejszej. Nie można przy tym żądać od organu, aby ponownie ustalając wysługę lat na potrzeby wzrostu uposażenia zasadniczego, poczynił ustalenia niezgodnie z prawem i zaliczył do wysługi okres studiów (nawet w sytuacji jak w sprawie niniejszej, gdy główny przedmiot sprawy nie dotyczy zaliczenia okresu studiów a okresu pracy w gospodarstwie rolnym). Organ jest obowiązany działać zgodnie z przepisami prawa (art. 6 k.p.a.). W przypadku, gdy w obrocie prawnym nie pozostaje żadne ostateczne rozstrzygnięcie zaliczające okres studiów do wysługi lat na potrzeby wzrostu uposażenia zasadniczego (nie na potrzeby nagrody jubileuszowej), organ ma obowiązek rozstrzygnąć kwestię zaliczenia okresu studiów na podstawie przepisów prawa.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.