II SA/Bd 996/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2022-07-27
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanesamowola budowlanarozbudowapozwolenie na budowęwstrzymanie robótnadzór budowlanywiatybudyneklegalizacja

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki na postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych związanych z rozbudową salonu samochodowego, uznając je za rozbudowę, a nie budowę wiaty.

Spółka A. sp. z o.o. zaskarżyła postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wstrzymujące roboty budowlane związane z rozbudową salonu samochodowego. Spółka argumentowała, że wykonane prace to budowa wiaty, a nie rozbudowa budynku. Sąd uznał jednak, że prace te stanowiły rozbudowę istniejącego salonu, ingerując w jego bryłę i parametry techniczne, a tym samym wymagały pozwolenia na budowę. Sąd potwierdził również, że spółka A. sp. z o.o., jako następca prawny inwestora i najemca nieruchomości, była właściwym adresatem nałożonych obowiązków legalizacyjnych.

Sprawa dotyczyła skargi A. sp. z o.o. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych związanych z rozbudową salonu samochodowego. Organ pierwszej instancji (PINB) wstrzymał roboty i nałożył na inwestora obowiązek przedstawienia dokumentów legalizacyjnych, uznając wykonane prace za rozbudowę bez wymaganego pozwolenia na budowę. Po zażaleniach, WINB utrzymał postanowienie PINB w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) w Bydgoszczy wyrokiem z 14 lipca 2020 r. uchylił postanowienie WINB, wskazując na konieczność precyzyjnego określenia obiektu, rodzaju robót oraz podmiotu zobowiązanego. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, WINB ponownie utrzymał w mocy postanowienie PINB. Skarżąca spółka zarzucała naruszenie przepisów k.p.a. i Prawa budowlanego, twierdząc, że wykonano jedynie budowę wiaty, która nie wymaga pozwolenia na budowę. WSA w Bydgoszczy oddalił skargę, uznając, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z uwzględnieniem wskazań sądu z poprzedniego wyroku. Sąd podzielił stanowisko organów nadzoru budowlanego, że wykonane prace stanowiły rozbudowę istniejącego budynku salonu samochodowego, a nie budowę wiaty. Rozbudowa ta zmieniła bryłę, długość, szerokość i kubaturę budynku. Sąd podkreślił, że wiata różni się od budynku brakiem przegród zewnętrznych lub posiadaniem ich tylko z trzech stron, podczas gdy rozbudowane części salonu posiadały ściany i dach, były trwale związane z gruntem i funkcjonalnie powiązane z istniejącym budynkiem. Sąd uznał również, że spółka A. sp. z o.o., jako następca prawny inwestora i najemca nieruchomości, była właściwym adresatem nałożonych obowiązków legalizacyjnych, co potwierdziły dodatkowe dowody przedstawione w toku postępowania sądowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Prace te stanowią rozbudowę istniejącego budynku salonu samochodowego, ponieważ ingerują w jego bryłę, długość, szerokość i kubaturę, a także są trwale związane z gruntem i funkcjonalnie powiązane z budynkiem.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że rozbudowane części posiadały przegrody budowlane, dach, były trwale związane z gruntem i funkcjonalnie powiązane z istniejącym budynkiem, co odróżnia je od definicji wiaty. Zmiana charakterystycznych parametrów budynku przesądza o rozbudowie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

p.b. art. 48 § 2 i 3

Prawo budowlane

Procedura legalizacyjna samowoli budowlanych, wstrzymanie robót i nałożenie obowiązków.

p.b. art. 28 § 1

Prawo budowlane

Wymóg uzyskania pozwolenia na budowę.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

Pomocnicze

k.p.a. art. 123

Kodeks postępowania administracyjnego

p.b. art. 3 § pkt 6

Prawo budowlane

Definicja budowy (w tym rozbudowy).

p.b. art. 3 § pkt 7

Prawo budowlane

Definicja robót budowlanych.

p.b. art. 3 § pkt 7a

Prawo budowlane

Definicja przebudowy.

p.b. art. 52

Prawo budowlane

Obowiązki inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego w postępowaniu legalizacyjnym.

p.p.s.a. art. 153

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie sądów i organów oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu.

p.p.s.a. art. 156 § 1 pkt 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa stwierdzenia nieważności decyzji (sprawa już rozstrzygnięta).

p.p.s.a. art. 106 § 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość przeprowadzenia dowodu uzupełniającego przez sąd.

Ustawa o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw art. 25

Stosowanie przepisów Prawa budowlanego w brzmieniu dotychczasowym do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowelizacji.

rozporządzenie MI § § 12

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Przepisy dotyczące odległości sytuowania budynków od granic działki.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wykonane prace stanowią rozbudowę budynku, a nie budowę wiaty. Spółka A. sp. z o.o. jest właściwym adresatem nałożonych obowiązków.

Odrzucone argumenty

Wykonane prace to budowa wiaty, która nie wymaga pozwolenia na budowę. Postanowienie jest dotknięte wadą nieważności z powodu naruszenia zasady powagi rzeczy osądzonej. Spółka A. sp. z o.o. nie jest właściwym adresatem nałożonych obowiązków.

Godne uwagi sformułowania

Z rozbudową mamy do czynienia w przypadku zmiany, innych poza wysokością charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego, jak kubatura, powierzchnia zabudowy, jego długość, czy szerokość. Wobec tego WINB stwierdził, że skoro, 'przebudowę' stanowią takie roboty budowlane, których wynik w żaden sposób nie zmienia bryły obiektu budowlanego, to w sytuacji, gdy nastąpi nawet nieznaczna zmiana tej bryły, będziemy mieć do czynienia z 'rozbudową' lub 'nadbudową' obiektu. Wiata od budynku odróżnia przede wszystkim to, że wiata jest obiektem budowlanym, ale nie budynkiem.

Skład orzekający

Leszek Tyliński

przewodniczący

Joanna Brzezińska

sprawozdawca

Katarzyna Korycka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęć 'rozbudowa' i 'wiata' w kontekście Prawa budowlanego, ustalanie właściwego adresata obowiązków legalizacyjnych w przypadku samowoli budowlanej."

Ograniczenia: Konkretne ustalenia faktyczne dotyczące powiązań konstrukcyjnych i funkcjonalnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu samowoli budowlanej i rozróżnienia między rozbudową a budową wiaty, co ma praktyczne znaczenie dla wielu inwestorów. Dodatkowo, analiza powiązań między spółkami i ustalenie właściwego adresata obowiązków jest interesująca z perspektywy prawniczej.

Rozbudowa salonu czy budowa wiaty? Sąd rozstrzyga kluczową kwestię w prawie budowlanym.

Sektor

motoryzacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bd 996/21 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2022-07-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Joanna Brzezińska /sprawozdawca/
Katarzyna Korycka
Leszek Tyliński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Sygn. powiązane
II OSK 693/23 - Wyrok NSA z 2024-05-07
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Tyliński Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) sędzia WSA Katarzyna Korycka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 lipca 2022 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. w [...] na postanowienie [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z [...] sierpnia 2018 r. [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w T. (dalej "PINB"), na podstawie art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej "k.p.a.") i art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1202 ze zm., dalej "p.b."), wstrzymał roboty budowlane związane z rozbudową salonu samochodowego usytuowanego przy ul. [...] w T., zlokalizowaną na terenie dz. nr [...] w obr. [...] przy ul. [...] od strony dz. nr [...] i [...] w obr. [...] i nałożył na inwestora przedmiotowej rozbudowy - A. Sp. z o.o. w T. obowiązek przedstawienia, w terminie do dnia [...] listopada 2018 r. następujących dokumentów:
- zaświadczenia Prezydenta Miasta T. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku planu zagospodarowania przestrzennego,
- czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi, opracowanych przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane i wpisaną na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego;
- oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w trakcie przeprowadzonych w dniach 23 lipca i 13 listopada 2017 r. kontroli (protokoły kontroli: nr [...] – k. 7 i nr [...] – k. 18 akt administracyjnych), stwierdzono, że na terenie działki nr [...] rozbudowano istniejący budynek salonu samochodowego. Rozbudowa ma kształt zbliżony do litery "T", składa się z kilku pomieszczeń i jest połączona funkcjonalnie z istniejącym salonem samochodowym. Rozbudowa ta w części usytuowanej od strony działki nr [...] (tj. oznaczonej nr [...] w załączniku graficznym do protokołu nr [...]) wykonana jest z konstrukcji stalowej ze ścianami częściowo murowanymi, a częściowo z płyty warstwowej, dach jednospadowy z blachy trapezowej wysokoprofilowej, maksymalna wysokość wynosi 4,05 m; w części usytuowanej w zbliżeniu do granicy z działkami nr [...] (oznaczonej nr [...] w załączniku jw.) wykonana jest w konstrukcji stalowej, obłożonej płytą warstwową z dachem na dźwigarach kratowych, krytym blachą trapezową, maksymalna wysokość tej części wynosi 4,35 m; a w części od strony działki nr [...] (oznaczonej nr [...] w załączniku jw.), tj. w części gdzie znajduje się pomieszczenie myjni, salon samochodowy został rozbudowany o powierzchnię o wymiarach 1,20 m x 5,15 m, rozbudowa ta zastała wykonana w konstrukcji stalowej, obłożonej płytami warstwowymi. Organ zaznaczył ponadto, że rozbudowane części salonu znajdują się na terenie nieruchomości – działki nr [...] - która stanowi własność E. . W świetle zebranego materiału dowodowego ustalono, że inwestorem robót budowlanych jest skarżąca A. sp. z o.o. Rozbudowa miała miejsce w latach 2011-2016, dokonano jej bez wymaganego pozwolenia na budowę, co potwierdza treść pisma Prezydenta Miasta T. z 28 czerwca 2017 r. oraz notatka służbowa z 30 października 2017 r. (k. 13 akt organu I instancji). PINB stwierdził, że zachodzą w sprawie przesłanki legalizacyjne stwierdzonej samowoli budowlanej określone w art. 48 ust. 2 p.b. W toku czynności wyjaśniających ustalono, że działka nr [...] jest objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego – zatwierdzonym uchwałą nr 105/15 Rady Miasta Torunia z dnia 9 lipca 2015 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenów położonych w rejonie ulic M. Skłodowskiej-Curie i Równinnej w Toruniu - zgodnie z zapisami którego przedmiotowa nieruchomość przeznaczona jest pod usługi z dopuszczeniem magazynów, dróg wewnętrznych, parkingów, obiektów i urządzeń infrastruktury technicznej. Mimo, że obecne usytuowanie rozbudowy narusza przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 1422 ze zm., dalej "rozporządzenie MI") to w ocenie organu istnieje możliwość doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem.
Na skutek zażaleń A. sp. z o.o. w T. oraz V. sp. z o.o. w T., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej "WINB") postanowieniem z [...] listopada 2018 r. [...], utrzymał w mocy powyższe postanowienie organu I instancji.
Wyrokiem z 14 lipca 2020 r. sygn. II SA/Bd 34/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, uwzględniając skargę A. sp. z o.o. w T. , uchylił zaskarżone postanowienie WINB.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy WINB postanowieniem z [...] maja 2020 r. znak [...], utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji z [...] sierpnia 2018 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania w sprawie, w tym uzupełnionego zgodnie ze wskazaniami zawartymi w ww. wyroku Sądu. W dniu 23.03.2021 r. przedstawiciele PINB w asyście funkcjonariuszy Policji, przeprowadzili dodatkową kontrolę w sprawie rozbudowy budynku salonu samochodowego i szczegółowych oględzin obiektów budowlanych znajdujących się na terenie działki nr [...], gdzie działa salon samochodowy [...]. Wykonano szkic sytuacyjny oraz dokumentację zdjęciową kontrolowanych obiektów. PINB na podstawie przeprowadzonej kontroli opracował analizę techniczną dotyczącą spornych obiektów. Wraz z pismem z 30.03.2021 r. organ I instancji przekazał do K-P WINB uzupełniony materiał dowodowy, wraz z ww. analizą, z której wynika, że żadna z części salonu samochodowego oznaczonych nr 1 (a, b, c), 2, 3 i 4 na załączniku graficznym do protokołu ww. kontroli nie jest samoistnym obiektem budowlanym. Pod względem konstrukcyjnym istnieje możliwość rozbiórki każdej z tych części bez negatywnego wpływu na bezpieczeństwo konstrukcji istniejącego budynku pierwotnego salonu samochodowego z serwisem. Konstrukcje stalowe zadaszenia części 1, 2 i 3 oparte są na ścianie budynku pierwotnego. Natomiast konstrukcja zadaszenia części 4 oparta jest na podciągu przyspawanym do slupów konstrukcyjnych części 2. Z analizy wynika również, że wykonane roboty budowlane stanowią rozbudowę istniejącego budynku, ponieważ wbrew stanowisku rzeczoznawców przedstawionym na str. 13 ekspertyzy (ze stycznia 2019 r.), wykonane roboty budowlane wpłynęły na parametry techniczne istniejącego budynku. Oparcie bowiem konstrukcji zadaszenia nowych części na ścianach zewnętrznych salonu dodatkowo obciążyło te ściany.
W ocenie organu odwoławczego, PINB dokonał właściwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego uznając wykonane prace budowlane za rozbudowę salonu samochodowego i prawidłowo wydał postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych związanych z rozbudową oraz nałożył na inwestora przedmiotowej rozbudowy A. Sp. z o. o. w T., obowiązek dostarczenia wskazanych dokumentów. Zgodnie z art. 3 pkt 6 ustawy, przez budowę należy rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego. Zaś w myśl art. 3 pkt 7 p.b. przez roboty budowlane należy rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. Przepisy p.b. nie zawierają definicji terminu "rozbudowa". Powołując się na znaczenie językowe oraz orzecznictwo sądowoadministracyjne organ wywiódł, że z rozbudową mamy do czynienia w przypadku zmiany, innych poza wysokością charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego, jak kubatura, powierzchnia zabudowy, jego długość, czy szerokość. Rozbudową będzie zatem powiększenie istniejącego obiektu budowlanego o taki stanowiący charakterystyczny parametr budynku element techniczny, który stanowi (zewnętrzną) część obiektu budowlanego. Wobec tego WINB stwierdził, że skoro, "przebudowę" stanowią takie roboty budowlane, których wynik w żaden sposób nie zmienia bryły obiektu budowlanego, to w sytuacji, gdy nastąpi nawet nieznaczna zmiana tej bryły, będziemy mieć do czynienia z "rozbudową" lub "nadbudową" obiektu. Odnosząc się do ekspertyzy nr 21/18 ze stycznia 2019 r. organ wyjaśnił, że jej rozważania odnoszą się do wiaty, podczas gdy żaden z obiektów usytuowanych na terenie działki nr [...], ani żadna z rozbudowanych części budynku salonu nie jest wiatą. Jak wskazały oględziny każda część posiada dach, trzy ściany własne, a jako czwartą ścianę wykorzystuje ścianę istniejącego budynku (w przypadku części 1, 2 i 3) albo ścianę nr 2 w przypadku części nr 4 jest trwale połączona z gruntem. Tym samym wykonując omawiane części obiektu wydzielono z przestrzeni dodatkową kubaturę i zwiększono powierzchnię użytkową, wykorzystywaną na działalność gospodarczą prowadzoną przez spółkę A. Sp. z o.o. (salon samochodowy - sprzedaż samochodów nowych i używanych, serwis samochodowy, blacharnia, lakiernia, serwis, myjnia, itp.). Pojęcie "wiata" nie posiada legalnej definicji, a z orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika, że jest to lekka, otwarta konstrukcja, wsparta na słupach, nieposiadająca zewnętrznych lub dysponująca ścianami maksymalnie z trzech stron. Może byś zadaszona lub nie. Wiata stanowi budowlę nie przegrodami ze wszystkich stron. Forma rozpatrywanych części nie jest zatem tożsama z ww. cechami. Organ zwrócił uwagę, że podczas kontroli z 23.03.2021 r. niemożliwym było jednoznaczne stwierdzenie sposobu fundamentowania opisanych części obiektu, niemniej dokumentacja fotograficzna (załączona do protokołu z 2021 r. i 2017 r., potwierdza zatopienie słupów w posadzce betonowej). Zasady wiedzy technicznej wskazują nadto, że konstrukcje stalowe (widoczne ponad betonową posadzką słupy) są trwale związane z gruntem. Waga wykonanych konstrukcji przy rozmiarach powstałych części obiektu wymaga trwałego połączenia z gruntem ze względów bezpieczeństwa. Zdatność do użytkowania obiektu przez okres 25-30 lat dla płyt warstwowych i 120-150 lat dla konstrukcji stalowej (jak wskazano w ww. ekspertyzie) nie pozwala uznać rozbudowanych części za obiekt tymczasowy, który mógłby być przez tak długi czas użytkowany bez związania z gruntem.
Z tych powodów organ II instancji stwierdził, że doszło do samowolnej rozbudowy salonu samochodowego, a nie jak twierdzi strona skarżąca jedynie do budowy wiaty, która jest samodzielną budowlą.
Organ odwoławczy jako prawidłowe uznał także określenie w postanowieniu PINB A. sp. z o.o. jako adresata nałożonych obowiązków.
Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ II instancji wyjaśnił, że organ nadzoru budowlanego wydając postanowienie w trybie art. 48 ust. 2 p.b., zobowiązany jest każdorazowo wstrzymać prowadzenie robót budowlanych bez względu na to, czy roboty te są obecnie prowadzone, czy też zostały już zakończone. Ma to bowiem dwojakie znaczenie. Po pierwsze, wstrzymuje roboty budowlane, jeżeli są one obecnie prowadzone, a po drugie stanowi zakaz prowadzenia robót na przyszłość, do zakończenia postępowania z konsekwencjami wynikającymi z art. 50a pkt 1 p.b. Ponownie wskazał, że zakres i charakter wykonanych samowolnie robót budowlanych jednoznacznie wyklucza, że w niniejszej sprawie doszło do budowy wiaty, dokonano natomiast rozbudowy salonu samochodowego znajdującego się na działce nr [...] przy ul. [...]. Obecny użytkownik i następca prawny inwestora w toku postępowania nie przedstawił dokumentów potwierdzających legalność wykonanych robót budowlanych.
Skargę na powyższe postanowienie WINB z [...] maja 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy (pismem datowanym na 5 lipca 2018, wniesionym do organu 7 lipca 2021 r., sprostowanym i uzupełnionym pismem z 16 września 2021 r.) wniosła A. sp. z o.o. w T., reprezentowana przez adwokata, zarzucając naruszenie:
- art. 123 k.p.a. w zw. z art. 48 ust. 1 i 4 ustawy Prawo budowlane przez błędne zastosowanie i w konsekwencji wydania zaskarżonej decyzji mimo, iż nie było ku temu przesłanek prawem przewidzianych;
- art. 29 ust. 1 p.b., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż budowa wiaty wymaga uzyskania pozwolenia na budowę;
- paragrafu 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż do przedmiotowej wiaty mają zastosowanie odległości, w jakich należy sytuować budynki na działce budowlanej od granicy tej działki, podczas gdy przedmiotowa działka nie stanowi budynku, w związku z czym nie mają do niej zastosowania przedmiotowe uregulowania,
- art. 3 ust. 2 p.b. poprzez niewłaściwą wykładnię i uznanie wiaty za budynek
Na tej podstawie skarżąca Spółka wniosła o:
1. uchylenie zaskarżonego postanowienia WINB oraz poprzedzającego je postanowienia PINB Powiatu Grodzkiego w T. z [...] sierpnia 2018 r. [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych i nałożenia obowiązku przedstawienia we wskazanym terminie określonych dokumentów ewentualnie o
2. uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do organu I instancji
W treści pierwotnej skargi częściowo odnoszono się do przedmiotowo odrębnej sprawy rozstrzygniętej ostatecznie decyzją WINB utrzymującą w mocy decyzję PINB z [...] sierpnia 2018 r. nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego konstrukcji stalowej, obitej płytą warstwową z dachem jednospadowym z blach na dźwigarach stalowych- kratowych, opartych na konstrukcji obiektu salonu samochodowego (w części użytkowej jako magazyn i usytuowanej na terenie dz. nr: [...] w obr. [...], w zbliżeniu do granicy z dz. nr [...]; w kształcie zbliżonym do litery "T"), o wymiarach zewnętrznych 5,00 m × 17,30 m i wysokości max- 4,20 m, usytuowanego na terenie dz. nr [...] w obr. [...] przy ul. [...] w zbliżeniu do granicy z dz. nr [...], pobudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Skarżąca zarzuciła, że WINB nie zastosował się do wskazówek Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego - przedstawionych w uzasadnieniu wyroku z 14 lipca 2020 r. sygn. II SA/Bd 34/19 tj.: nie dokonał ustalenia, że obowiązkiem wynikającym z postępowania legalizacyjnego winien zostać w pierwszej kolejności obciążony inwestor - pod warunkiem jednak, iż posiada w dacie orzekania uprawnienia do władania obiektem budowlanym, które pozwoliłoby mu na wykonanie obowiązku (m.in. - wyrok NSA z 3 marca 2017 r. II OSK 1657/15). Adresatem postanowienia wydanego na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 p.b. - co do zasady - winna być osoba posiadająca w dacie nakładania obowiązków legalizacyjnych - prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Skarżąca zaprzeczyła jednocześnie, aby była podmiotem wobec którego można byłoby wydać zaskarżoną decyzję w szczególności zaś to, iż na dzień orzekania posiadała prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wskazała jednocześnie, że organ bezskutecznie wzywał spółkę E. do określenia kto jest uprawniony do dysponowania nieruchomością. Pełnomocnik na ww. wezwania wskazywał, że sporządzone one zostały z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa i co organ winien spełnić aby uzyskać - zgodnie z prawem - odpowiedź. Organ mimo nie uzupełnił braków i uchybień swoich wezwań.
Po wtóre organ nie dokonał żadnego określenia obiektu objętego postępowaniem, rodzaju robót budowlanych - w szczególności organ nie ustalił czy zrealizowane obiekty ingerują w istniejąca substancję budowlaną salonu samochodowego, w jaki sposób, czy są one powiązane konstrukcyjnie z salonem samochodowym i czy dana forma połączenia obiektów wyczerpuje definicję rozbudowy. Po ponownym rozpoznaniu sprawy podstawą wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia było uznanie, iż nastąpiła rozbudowa budynku salonu samochodowego a co za tym idzie konieczne było uzyskanie pozwolenia na budowę. Kwestionując powyższe Spółka podniosła, że roboty budowlane wykonane i zakończone już przez inwestora nie są rozbudową salonu samochodowego - lecz jedynie budową wiaty. Wybudowana wiata jest demontowalna, w konstrukcji stalowej, nie jest trwale związana z gruntem, nie posiada fundamentów. Nie wymaga zatem pozwolenia na budowę. Nie jest ona budynkiem w rozumieniu p.b., w związku z czym nie mają zastosowania przepisy dotyczące minimalnych odległości budynków od granic działki budowlanej. Kwestie te zostały opisane w ekspertyzie autorstwa doktorów budownictwa [...] - do których organ nie odniósł się merytorycznie.
W piśmie z 16 września 2021 r. korygującym oznaczenie przedmiotu zaskarżenia i uzupełniającym zarzuty skargi skarżąca spółka rozwinęła i podniosła dodatkowe argumenty w zakresie: braku prawidłowej kwalifikacji obiektu (budowla-wiata) i ustalenia rodzaju wykonanych robót budowlanych oraz nieważności zaskarżonego postanowienia (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.).
W odpowiedzi na skargę K-P Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w skarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlegała oddaleniu.
Na wstępie podkreślić należy, że w niniejszej sprawie prawomocnym wyrokiem z 14 lipca 2020 r. sygn. II SA/Bd 34/19 tutejszy Sąd uwzględniając skargę A. sp. z o.o. w T. uchylił zaskarżone postanowienie K-PWINB z [...] listopada 2018 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie PINB Powiatu Grodzkiego w T. z [...] sierpnia 2018 r. w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych związanych z rozbudową salonu samochodowego usytuowanego przy ul. [...] w T., zlokalizowaną na terenie dz. nr [...] w obr. [...] przy ul. [...] od strony dz. nr [...] i [...] w obr. [...] i nałożenia na A. Sp. z o.o. w T. obowiązek przedstawienia wskazanych dokumentów w terminie do dnia 30 listopada 2018 r.
W uzasadnieniu między innymi Sąd wskazał, że zasadniczą kwestią, podlegającą dokładnemu ustaleniu przez organy nadzoru budowlanego w toku postępowania prowadzonego w przedmiocie legalizacji stwierdzonej samowoli budowlanej jest precyzyjne określenie obiektu objętego postępowaniem, rodzaju robót budowalnych oraz ustalenie podmiotu zobowiązanego do wykonania nałożonych obowiązków. W sprawie nie poczyniono w tym zakresie w sposób zgodny z prawem wszystkich koniecznych ustaleń i wyjaśnień, co zostało wyszczególnione w uzasadnieniu wyroku. Ponownie rozpatrując sprawę WINB ustali, czy inwestor posiada tytuł prawny do nieruchomości pozwalający mu na wykonanie nałożonych obowiązków, jako że ta okoliczność determinuje określenie adresata nałożonych obowiązków. Wyjaśni też w sposób wskazany przez Sąd z jakim rodzajem robót budowalnych mamy do czynienia w sprawie, wskaże odnośnie każdego ze zrealizowanych obiektów w jaki sposób jest on połączony z salonem samochodowym i jaką pełni funkcję, a także czy posiada fundament i jak jest związany z gruntem. W sytuacji gdy dająca się wyodrębnić z całości część samowolnie wzniesionego obiektu może zostać zalegalizowana, organ powinien w takim zakresie przeprowadzić procedurę legalizacyjną, i wydać nakaz rozbiórki w zakresie części obiektu niemożliwej do zalegalizowania.
Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. dalej "p.p.s.a."), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w powyższym orzeczeniu sądu z 14 lipca 2020 r. wiążą w niniejszej sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, nie uległy zmianie przepisy, które stanowiły podstawę prawną rozstrzygnięcia, bowiem zasadnie WINB wskazał, że zgodnie z art. 25 ustawy z dnia 13.02.2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ww. ustawy, przepisy p.b. stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Wobec tego w niniejszej sprawie przepisy ustawy Prawo budowlane mają zastosowanie w brzmieniu obowiązującym do 18.09.2020 r. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy art. 48 ust. 2 i ust. 3 p.b., regulujące (wstępną) procedurę legalizacyjną samowoli budowlanych.
W pierwszej kolejności należy odnieść się jednak do najdalej idącego zarzutu nieważności zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. W myśl art. 126 k.p.a. przepisy art. 156 – 159 stosuje się odpowiednio do postanowień, od których przysługuje zażalenie.
W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie nie jest dotknięte wadą nieważności. W szczególności postępowanie zakończone ostateczną decyzją WINB z dnia [...] października 2018 r. (znak [...]) utrzymującej w mocy decyzję PINB z dnia [...] sierpnia 2018 r. [...] o nakazie E. rozbiórki obiektu budowlanego o konstrukcji stalowej (...) w części użytkowanej jako magazyn i usytuowanej na terenie dz. nr [...] obr. [...] w zbliżeniu do granicy z dz. nr [...] w kształcie zbliżonym do litery "T", o wymiarach zewnętrznych 5,00 x 17,30 m (...) usytuowanego na terenie dz. nr [...] przy ul. [...] w T. w zbliżeniu do granicy z dz. nr [...], pobudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę - dotyczy innego obiektu stanowiącego rozbudowę istniejącego salonu samochodowego wybudowanego na działce nr [...] (vide pismo WINB z 23 lutego 2022 r. wraz z załącznikiem graficznym k. 86-88 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 24 września 2019 r. sygn. II SA/Bd 1421/18 oddalił skargę inwestora – E. sp. z o.o. na powyższą decyzję. Wyrok ten nie jest prawomocny, na skutek skargi kasacyjnej ww. Spółki sprawa toczy się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pod sygn. II OSK 1943/20.
Postanowienie podlegające kontroli sądowej w niniejszej sprawie, dotyczy natomiast innych części rozbudowanego bez pozwolenia na budowę salonu samochodowego (rozbudowa o kształcie zbliżonym do litery "T" w zestawieniu do protokołu z 13 listopada 2017 r. i skardze oznaczonych jako 1 (a,b,c), 2 i 3) zlokalizowanych na terenie dz. nr [...] w obr. [...] przy ul. [...] od strony dz. nr [...] i [...]. W uzasadnieniach skarżonego postanowienia oraz utrzymanego w mocy postanowienia PINB wskazano, że rozbudowa składa się z kilku pomieszczeń połączonych funkcjonalnie z istniejącym salonem samochodowym. Przedmiotowa rozbudowa w części usytuowanej od strony działki nr [...] (ozn. nr [...]) jest konstrukcji stalowej ze ścianami częściowo murowanymi, a częściowo z płyty warstwowej. Dach jednospadowy z blachy trapezowej, maksymalna wysokość ok. 4,05 m. W części (ozn. nr [...] na załączniku graficznym) usytuowanej w zbliżeniu do granicy z dz. nr [...] wykonana jest z konstrukcji stalowej, obłożonej płytą warstwową z dachem na dźwigarach kratowych, krytym blachą trapezową, max. wysokość tej części wynosi 4,35 m. Rozbudowa obejmuje także część ozn. nr [...], o konstrukcji stalowej, obłożonej płytami warstwowymi, w której znajduje się pomieszczenie myjni samochodowej (od strony dz. nr [...]) o 1,20m × 5,15m. Organy ustaliły nadto, że rozbudowa ta powstała w latach 2011 – 2016 i posadowiona jest w zbliżeniu od 0,3 – 0,5m od granicy z działkami nr [...]
W odniesieniu do pozostałych kwestii spornych w niniejszej sprawie, na podstawie analizy akt administracyjnych sprawy, jak również dokumentów uzupełnionych przez strony postępowania sądowoadministracyjnego, należy stwierdzić że zaskarżone postanowienie WINB zostało wydane z uwzględnieniem oceny prawnej i wskazań zawartych w uzasadnieniu wiążącego w tej sprawie wyroku z 14 lipca 2020 r. w sprawie II SA/Bd 34/19, na podstawie wyczerpująco zebranego i rozpatrzonego materiału dowodowego i wszechstronnej jego oceny. Organ odwoławczy prawidłowo także zastosował i wyjaśnił adekwatne do okoliczności sprawy przepisy materialnoprawne. Zarzuty skargi okazały się niezasadne.
Jak już wskazano zarówno WINB rozpatrując sprawę ponownie, jak i Sąd rozpoznając niniejszą sprawę związany był oceną prawną i wskazaniami zawartymi w ww. prawomocnym wyroku tutejszego Sądu. W szczególności wiążąca jest wykładnia przepisów ustawy Prawo budowlane tj. art. 3 pkt 2, 6 i 7, art. 28 ust. 1, art. 48, art. 52 w tym pojęcia "rozbudowy" obiektu budowlanego.
Nie budzi wątpliwości, że pierwotnie wybudowany legalnie na działce nr [...] obr. [...] w T. został budynek salonu samochodowego – czyli obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiadający fundamenty i dach. Budynek ten posiadał zatem konkretne określone w projekcie budowlanym zatwierdzonym decyzją o pozwoleniu na budowę charakterystyczne parametry, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość.
Zgodnie z art. 3 pkt. 6 p.b., pod pojęciem budowy, rozumieć należy nie tylko wykonanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, lecz także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego. Co istotne odrębnie ustawodawca zdefiniował pojęcie "przebudowy", przez co należy rozumieć wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji (art. 3 pkt 7a).
Jak wskazał Sąd w uzasadnieniu wyroku z 14 lipca 2020 r. mimo braku legalnej definicji pojęcia "rozbudowa", stanowi ona rodzaj budowy, polegający na wykonywaniu robót budowlanych w wyniku których następuje zmiana charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego takich jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, długość czy szerokość, która jednak nie prowadzi do powstania żadnego nowego obiektu, lecz do modyfikacji obiektu wcześniej istniejącego. W wyniku rozbudowy nie powstaje nowy obiekt budowlany czy też nowa substancja. Sąd wskazał, że za rozbudowę budynku nie sposób uznać budowy całkowicie nowych obiektów budowlanych, nie ingerujących w istniejącą substancję budowlaną (wyrok WSA w Gdańsku z 17 października 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 425/18). Sąd jednocześnie stwierdził, że organy nie wyjaśniły, dlaczego uznały, że zrealizowane samowolnie obiekty stanowią rozbudowę w rozumieniu prawa budowlanego uznając, że powołanie jedynie na związek funkcjonalny obiektów jest niewystarczające. W sprawie należało wskazać czy zrealizowane obiekty ingerują w istniejącą substancję budowlaną salonu samochodowego, w jaki sposób, czy są one powiązane konstrukcyjnie z salonem samochodowym, jeżeli tak to w jaki sposób, a także określić jak zostały one połączone z salonem samochodowym i czy dana forma połączenia obiektów wyczerpuje definicję rozbudowy. Takich ustaleń w sprawie zabrakło, a były one konieczne, skoro organy posługiwały się pojęciem rozbudowy, a strona skarżąca powołując się na określony sposób wykonania spornych obiektów (demontowany, nie powiązany z gruntem, bez fundamentów) konsekwentnie kwestionowała że w sprawie mamy do czynienia z budynkiem.
W niniejszej sprawie po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez WINB, nadal sporne pozostaje to, czy inwestor dokonał na działce nr [...] w opisanym zakresie rozbudowy istniejącego budynku salonu samochodowego – jak wywodzą organu nadzoru budowlanego, czy też zrealizowana została budowla/budowle – wiaty, które nie są wydzielone trwale z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych, bowiem wykonano je z lekkich płyt warstwowych, łatwo demontowalnych, nie mających funkcji konstrukcyjnych, lecz estetyczne i ochronne przed wpływami zewnętrznymi, bez których obiekt był i może być użytkowany zgodnie z przeznaczeniem, nie posiadają fundamentów. Skarżąca spółka zarzuca bowiem konsekwentnie, że w sprawie mamy do czynienia z budową nowej substancji budowlanej przy istniejącym budynku salonu samochodowego, a nie z rozbudową salonu samochodowego w postaci realizacji obiektu stanowiącego integralną część salonu samochodowego.
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela w tej kwestii stanowisko wywiedzione przez organy nadzoru budowlanego. W świetle zgromadzonego i uzupełnionego materiału dowodowego, w szczególności protokołów z kontroli wraz z załącznikami, szkiców sytuacyjnych, dokumentacji zdjęciowej nie budzi wątpliwości, że przedmiotowe roboty budowlane nie polegały na wybudowaniu nowego obiektu budowlanego (wiaty/wiat) lecz stanowiły rozbudowę istniejącego budynku salonu samochodowego. Wynika to z dokonanej przez WINB wystarczającej dla wydania rozstrzygnięcia i możliwej oceny w zakresie wzajemnych powiązań konstrukcyjnych, funkcjonalnych i użytkowych pomiędzy budynkiem salonu samochodowego i jego rozbudowanymi częściami oznaczonymi w protokole kontroli nr 1 (a, b ,c), 2 i 3. Samowolne roboty budowlane doprowadziły nie do wybudowania nowego odrębnego obiektu budowlanego (wiaty), lecz na skutek oparcia i powiązania z budynkiem, zapewnienia możliwości przemieszczania się z budynku do tych części, które służą wykonywaniu funkcji jednoznacznie powiązanych z działalnością salonu samochodowego – stanowią o rozbudowie tego budynku. W ocenie Sądu doszło bowiem do zmiany bryły budynku, długości i szerokości, zwiększenia jego kubatury i powierzchni zabudowy. Wskazać należy, że zgodnie z powyższą wiążącą wykładnią kwestią wyjściową dla kategoryzacji robót budowlanych do rozbudowy jest zawsze pierwotny obiekt budowlany – tu budynek. Dla ustalenia, że doszło do rozbudowy budynku, nie jest warunkiem koniecznym ustalenie, że rozbudowana w warunkach samowoli budowlanej część lub części tego obiektu każdorazowo odpowiadają wszystkim koniecznym elementom definiującym pojęcie budynku.
Z drugiej strony należy wskazać, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że wiata od budynku odróżnia przede wszystkim to, że wiata jest obiektem budowlanym, ale nie budynkiem. Od budynku odróżnia ją przede wszystkim to, że pozbawiona jest wszystkich albo większości przegród zewnętrznych, a także najczęściej jej podstawowym elementem konstrukcyjnym (konstrukcją nośną), na którym osadzony jest dach, są słupy wiążące budowlę z gruntem (vide: wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Bd 1063/15 – dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny podstawowe cechy obiektu (budowli) pozwalające na uznanie go za wiatę to posiadanie fundamentów, dachu, nieposiadanie ścian oraz posadowienie budowli na słupach (vide: wyroki NSA z 26 kwietnia 2019 r. sygn. II OSK 1091/18, z 16 lutego 2016 r. sygn. II OSK 1481/14 - dostępne jw.), przy czym bez znaczenia pozostaje fakt wybudowania wiaty w bezpośrednim zbliżeniu do budynku, wiata może bowiem przylegać do budynku (por. wyrok NSA z 10 maja 2011 r. sygn. II OSK 794/10). Wiata może również posiadać ściany, ale nie ze wszystkich stron.
Niezasadne jest zatem stanowisko strony skarżącej, że np. sam tylko brak fundamentu w wybudowanym/rozbudowanej części obiektu budowlanego skutkować winno oceną, że doszło do wybudowania wiaty, a nie do rozbudowy budynku salonu samochodowego. Wskazać bowiem należy, że zaskarżone postanowienie jest dopiero wstępnym etapem procedury legalizacyjnej i na tym etapie nie można zakładać, czy ostatecznie inwestor będzie czy nie zainteresowany doprowadzeniem obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem, w szczególności elementów konstrukcji budynku.
Jak wynika z kilkukrotnych oględzin w tej sprawie i zostało już prawomocnie przesądzone w ww. wyroku w sprawie II SA/Bd 34/19, że zrealizowane obiekty posiadają dach i przegrody ze wszystkich stron, które powodują, że są on wydzielone z przestrzeni. Z jednej strony połączone są one bowiem z budynkiem salonu samochodowego, a obiekty nr 1 i 2 na załączniku do protokołu z dnia 23 lipca 2017 r. także są połączone wzajemnie ze sobą, natomiast z pozostałych stron przedmiotowe obiekty są wydzielone z przestrzeni przegrodami budowlanymi. Przegrody te są wykonane z płyt warstwowych, a częściowo też płyt gazobetonowych, i oparte są na konstrukcji stalowej, co przesądza o ich trwałości. W tym zakresie Sąd odwołał się do przedłożonej przez skarżącą Spółkę ekspertyzy, gdzie wskazano ich okres trwałości tj. 25-30 lat. Stwierdził, że nie przesądza również o kwalifikacji zrealizowanych obiektów jako posiadających przegrody budowalne kwestia łatwości demontażu płyt stanowiących przegrody, to czy obiekty mogą funkcjonować bez nich, czy też okoliczność że płyty te będą krócej trwać niż konstrukcja stalowa. Wbrew stanowisku strony skarżącej, Sąd uznał zatem, że w sprawie wskutek zrealizowanych robót budowlanych powstały obiekty wydzielone z przestrzeni przegrodami budowlanymi.
W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, wbrew stanowisku strony skarżącej przedmiotowe obiekty nie posiadają cechy wiaty/wiat, stanowią kilkuczęściową rozbudowę budynku wydzieloną za pomocą przegród budowlanych z każdej strony, pokrytą dachem oraz połączoną z gruntem w sposób trwały za pomocą śrub (kotew) zatopionych w fundamencie.
Jak wynika z akt sprawy skarżąca Spółka, ani też właściciel nieruchomości nie współpracowały w pełni z organami w wyjaśnieniu okoliczności tej sprawy, utrudnione było np. przeprowadzenie szczegółowych oględzin spornych obiektów. W trakcie oględzin z 23 marca 2021 r. ( protokół ) ustalono że fundamentowanie nie jest widoczne, przedstawiciel Spółki nie wskazał informacji na temat technologii jego wykonania. Inspektorzy PINB uznali, że fundamentowanie rozbudowanych części jest niezależne od pierwotnego budynku. W tym miejscu podkreślić należy, że pod pojęciem fundamentu rozumieć należy element konstrukcyjny przenoszący obciążenia z innych elementów konstrukcyjnych takich jak ściany i dach bezpośrednio na grunt (vide: wyroki NSA z 24 listopada 2016 r. sygn. II OSK 397/15 oraz II OSK 1062/15 – dostępne jw.). Ponadto należy zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie i jednoznacznie wypowiedział się, że cecha "trwałego związania z gruntem" sprowadza się do posadowienia obiektu na tyle trwale, by zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie na inne miejsce.
Skarżąca podnosi między innymi, że sporne obiekty nie są trwale związane z gruntem, słupy nie są wtopione w fundament, są jedynie przykręcone śrubami do posadzki i są demontowane. Te argumenty jednak nie mogą mieć znaczenia w sprawie z podanych wyżej powodów. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 16 grudnia 2009 r. sygn. II OSK 1958/08, żaden z przepisów Prawa budowlanego nie uzależnia kwalifikacji obiektu budowlanego od metody, techniki i technologii jego wykonania, czy od tego że w każdej chwili może on być rozebrany. Z kolei o trwałości spornego obiektu może świadczyć technika jego wykonania, sposób użytkowania jak również to, że mimo upływu kilka lat od rozbudowy, nie wynika z akt sprawy aby kontrola ich konstrukcji wskazywała na znaczące zużycie, zły stan techniczny, niestabilność itp. Poszczególne części opisane przez organy nie są wybudowane w jednej technice, np. obiekt nr 1b w technice murowanej, ocieplony styropianem , dach o konstrukcji lekkiej płyta falista oparty na belce wbudowanej w ścianę budynku pierwotnego (wykorzystywany jako pomieszczenie wymiany opon). Także pozostałe części konstrukcyjnie i funkcjonalnie wpisują się w pojęcie rozbudowy budynku salonu samochodowego. Jak wskazano w skardze funkcja budowli to funkcja magazynowo -pomocnicza - i tak odpowiednio część oznaczona: 1a – magazyn lakierów + pomieszczenie kompresora, 1b – pomieszczenie wymiany opon, 1c - warsztat techniczny, 2 – funkcja magazynowo-gospodarcza + przechowywanie pojazdów, 3 powiększenie pomieszczenia myjni. Zwraca uwagę nadto widoczne wyraźnie zintegrowanie rozbudowanych części z pierwotnym budynkiem.
Wobec powyższego, zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, na wykonanie przedmiotowej rozbudowy budynku salonu samochodowego konieczne było uprzednie uzyskanie pozwolenia na budowę. Niesporne pozostaje, że inwestor taką decyzją nie dysponował, zatem zasadne było rozpoznanie sprawy w trybie art. 48 p.b.
W niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego zasadnie uznały, że rozbudowa ta budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, wobec czego postanowieniem z [...] sierpnia 2018 r. zasadnie wstrzymał prowadzenie robót budowlanych oraz nałożył obowiązek przedstawienia w terminie do 30 listopada 2018 r. wskazane dokumenty. Dalszy przebieg postępowania legalizacyjnego nie stanowi przedmiotu niniejszej sprawy.
Odrębnym spornym zagadnieniem pozostaje w sprawie to na kogo organ nadzoru budowlanego winien nałożyć w okolicznościach tej sprawy obowiązek wykonania nakazów określonych zgodnie z art. 48 p.b. Skarżąca A. sp. z o.o. w T. w toku postępowania konsekwentnie kwestionowała, aby to na nią mogły zostać nałożone obowiązki w postępowaniu legalizacyjnym, wywodząc, że nie jest właścicielem nieruchomości i nie posiadała w dacie orzekania prawa dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W piśmie z 9 grudnia 2019 r. skarżąca spółka wskazała, że podmiot, który jest adresatem zaskarżonego postanowienia nie powinien być stroną niniejszego postępowania, bowiem nie jest on właścicielem nieruchomości położonej w T. przy ul. [...], dz. nr [...] oraz że postanowienie to winno być wydane wobec E. sp. z o.o. w T. która jest właścicielem spornej nieruchomości od 2014 r. Pismem z 22 czerwca 2020 r. skarżąca załączyła pismo właściciela nieruchomości - E. sp. z o.o. w T. zawierające oświadczenie o wyrażeniu zgody na wykonanie przez A. sp. z o.o. budowli w postaci wiaty na dz. nr [...] w obr. [...] ul. [...].
Zgodnie z art. 52 p.b. inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51. W tym zakresie w przywoływanym wyroku z 14 lipca 2020 r. Sąd wskazał, że z przepisu tego nie wynika dowolność organów administracji w wyborze podmiotu zobowiązanego do wykonania określonych czynności, a jednocześnie jego treść nie obliguje organu do wskazywania ich adresata bezwzględnie w takiej kolejności, jaka została wskazana w ustawie. Wybór osoby, na którą taki obowiązek należy nałożyć, winien być uzależniony przede wszystkim od legalnej i realnej możliwości realizacji obowiązku przez dany podmiot. Uwzględniając kolejność podmiotów wymienionych w art. 52 p.b. można stwierdzić, że w pierwszej kolejności określonym obowiązkiem powinien być obciążony inwestor, jednakże pod warunkiem, że posiada on w dacie orzekania uprawnienia do władania obiektem budowlanym, które pozwoliłyby mu na wykonanie obowiązku. Adresatem postanowienia wydanego na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 p.b., co do zasady winna więc być osoba posiadająca w dacie nakładania obowiązków legalizacyjnych, prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Oznacza to zatem konieczność rozważenia i zbadania przez organ nadzoru budowlanego czy obciążony takim obowiązkiem inwestor posiadać będzie w dacie orzekania, m.in. uprawnienia do władania obiektem budowlanym, które pozwoliłyby mu na wykonanie nałożonego obowiązku. Sąd wskazał, że organy czyniąc skarżącą Spółkę, adresatem postanowienia jako inwestora wykonanej rozbudowy salonu samochodowego, nie wypowiedziały się jednak jaki jest aktualny związek skarżącej Spółki ze stanowiącą własność spółki E. sp. z o.o. w T. nieruchomością, na której zrealizowana została sporna samowola budowlana. Organy w sprawie w ogóle nie zbadały i nie wypowiedziały się czy skarżąca posiada tytuł prawny do nieruchomości, który umożliwiałby jej wykonanie nałożonych obowiązków. Stanowiło to wadliwość, która była jednym z powodów uchylenia zaskarżonego postanowienia WINB z [...] listopada 2018 r. Sąd wskazał, aby przy ponownym rozpatrzeniu sprawy WINB ustalił, czy inwestor posiada tytuł prawny do nieruchomości pozwalający mu na wykonanie nałożonych obowiązków, jako że ta okoliczność determinuje określenie adresata nałożonych obowiązków.
W skarżonym w niniejszej sprawie postanowieniu WINB na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego stwierdził, że inwestorem spornych obiektów budowlanych była U. Sp. z o.o. w T., posiadająca ten sam nr NIP, KRS i REGON, co spółka A. . Spółka A. jest zatem następcą prawnym inwestora, a także obecnie użytkuje sporne obiekty budowlane (okoliczności niesporne w sprawie). Organ wskazał, że mimo kilkukrotnych wezwań kierowanych do spółek A. oraz E. , nie przedstawiły one dokumentów, na podstawie których A. sp. z o.o. użytkuje nieruchomość stanowiącą własność spółki E. . Organ II instancji wywiódł nadto, że tytuł prawny do dysponowania przez skarżącą Spółkę nieruchomością w zakresie niezbędnym do wykonania określonych w postanowieniu PINB obowiązków, wynika z tego, że E. sp. z o.o. w T. , będąca właścicielem działki nr [...], jest udziałowcem skarżącej spółki. Z informacji zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym wynika, że prezes zarządu E. sp. z o.o. jest jednocześnie prokurentem A. sp. z o.o.
Sąd podziela stanowisko organów nadzoru budowlanego, zgodnie z którym w okolicznościach rozpoznawanej sprawy zgodne z obowiązującymi przepisami prawa materialnego było nałożenie obowiązków związanych z możliwością legalizacji samowolnie wykonanej rozbudowy salonu samochodowego położonego w T. przy ul. [...] na działce nr [...] na skarżącą A. sp. z o.o. z siedzibą w T. przy [...].
W tym zakresie należy wskazać, że zgodnie z zalegającym w aktach sprawy odpisem nr KRS: [...] (na dzień 24 05.2021 r.) jedynym wspólnikiem i członkiem zarządu "E. " sp. z o.o. z siedzibą pod tym samym adresem w T., jest J. M.. Podstawowy przedmiot działalności tej spółki stanowi wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi, a przedmiot pozostałej działalności m.in. produkcja nadwozi do pojazdów silnikowych, sprzedaż hurtowa i detaliczna oraz konserwacja i naprawa pojazdów samochodowych z wyłączeniem motocykli, sprzedaż hurtowa części i akcesoriów do tych pojazdów, a także roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych. (samoistna prokura L. W.).
Z kolei Spółka E. , co zasadnie wskazał WINB, jest jedynym wspólnikiem skarżącej Spółki A. nr [...], prezesem zarządu której jest J. M. (uprawniony do składania oświadczeń woli w imieniu spółki samodzielnie. Prokurentami samoistnymi tej Spółki są J. M. i L. W.. Podstawowy przedmiot działalności prowadzonej przez tę Spółkę stanowi sprzedaż hurtowa i detaliczna samochodów osobowych i furgonetek, pozostałe m.in. konserwacja i naprawa pojazdów samochodowych z wyłączeniem motocykli, sprzedaż hurtowa i detaliczna części i akcesoriów do tych pojazdów, wynajem i dzierżawa pojazdów samochodowych i furgonetek, doradztwo w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania, badania i analizy techniczne. Ponadto z dostępnych danych KRS wynika, że pod tym samym adresem w dacie orzekania przez WINB siedzibę miały także inne powiązane spółki np. J. sp. z o.o. obecnie w likwidacji (nr [...]) oraz A. sp. z o.o. (nr [...]) obecnie w likwidacji której wspólnikami byli J. M. i J. M..
Z uwagi zatem na powyższe powiązania organizacyjne i osobowe, porównanie przedmiotów działalności i fakt prowadzenia salonu samochodowego na działce nr [...] przez skarżącą A. sp. z o.o., jako inwestor przedmiotowej rozbudowy, w sytuacji faktycznej i prawnej niniejszej sprawy, nie było podstaw aby kwestionować zobowiązanie skarżącej Spółki jako naruszające art. 52 ustawy Prawo budowlane.
Niezależnie od powyższego zważyć należało, że za pismem z 31 marca 2022 r. pełnomocnik skarżącej przedłożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego E. sp. z o.o. w T. od wyroku tutejszego Sądu z 24 września 2019 r, w sprawie II SA/Bd 1421/18 w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu oznaczonego na szkicach z 2017 r. nr 4, wraz z jej uzupełnieniem z 21 listopada 2021 r. W dokumencie tym Spółka E. , jako właściciel nieruchomości zakwestionowała skierowanie przez organy nadzoru budowlanego do niej nakazu rozbiórki wywodząc, że powinien być on w pierwszej kolejności skierowany do inwestora czyli A. sp. z o.o. Powołała się przy tym na dowody tj. umowę najmu, rozliczenia księgowe jak również oświadczenia reprezentantów obu spółek załączone do skargi. W powyższym uzupełnieniu skargi kasacyjnej (w sprawie II OSK 1934/20) z 29 listopada 2021 r. podniesiono, że Spółka A. (wcześniejsza nazwa U. sp. z o.o.) jest najemcą nieruchomości, miała i ma prawo dysponowania, władania nieruchomością, obiektem budowlanym na cele budowlane. Uprawnienie to przysługiwało tej spółce zarówno w dniu orzekania przez organy administracji (tj. 30 sierpnia i [...] października 2018r.) i jak i WSA w Bydgoszczy (tj. 24 września 2019 r.). Uprawnienie to przysługuje A. sp. z o.o. również w chwili obecnej. Profesjonalny pełnomocnik (ten sam, który reprezentuje w niniejszej sprawie skarżącą Spółkę) odwołał się do § 5 ust. 5 załączonej umowy najmu z 2014 r. zawartej pomiędzy właścicielem nieruchomości spółką E. (wynajmujący) U. sp. z o.o. - najemcą (obecnie A. sp. z o.o.). Określono w nim, że najemca ma prawo dysponować obiektem na cele budowlane tzn. dokonywać prac remontowych, remontowo – modernizacyjnych czy tez innych budowlanych w celu przystosowania obiektu do prowadzenia działalności i jej specyfiki(zgodnie z wymogami standardów wizualnych i funkcjonalnych obiektu dealera ranault i dacia). Prace te najemca wykonuje na swój wyłączny koszt i nie podlega on zwrotowi przez wynajmującego. W tym samym zakresie najemca ma prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Sąd w niniejszej sprawie na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. z urzędu przeprowadził dowód uzupełniający z dokumentów dołączonych do ww. pisma strony skarżącej z 31 marca 2022 r., albowiem okazało się to niezbędne dla wyjaśnienia kwestii spornych. Treść wskazanych dokumentów i oświadczeń obu ww. spółek, których mimo wezwań WINB w tej sprawie żadna z nich nie złożyła w toku niniejszego postępowania administracyjnego, nie pozostawia wątpliwości, co do prawidłowego określenia w tej sprawie adresata obowiązków. Przy czym przebieg postępowania i częściowo sprzeczna argumentacja strony skarżącej w niniejszej sprawie oraz przywołanej sprawie dotyczącej odrębnego obiektu wskazuje na celowe utrudnianie i przedłużanie przez stronę skarżącą postępowania w sprawie przedmiotowej samowolnej rozbudowy salonu samochodowego.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a zarzuty skargi nie mogły odnieść oczekiwanego skutku. Na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd zatem skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI