II SA/Bd 995/22

II SA/Bd 995/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-02-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Halina Adamczewska-Wasilewicz
Leszek Kleczkowski /sprawozdawca/
Tomasz Wójcik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6049 Inne o symbolu podstawowym 604
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 1223/23 - Wyrok NSA z 2024-03-27
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2095
art. 15 zzzzzn(2)ust. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wójcik Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 lutego 2023 r. sprawy ze skargi F. Sp. z o.o. sp.k. w G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 29 lipca 2022 r. nr 0401.CKB.4040.109.2022 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 3 czerwca 2022 r., nr 0401-CKB.4040.109.2022, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy na rzecz F. Sp. z o.o. sp.k. w G. kwotę 4 017 zł (słownie: cztery tysiące siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] czerwca 2022 r. nałożył na F. sp. z o.o. sp. k. w G. karę pieniężną w wysokości [...] zł za niedopełnienie obowiązku zgłoszenia w ustawowym terminie wskazanym w art. 60 ustawy z [...] marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (dalej: "p.p.p.f.t."), informacji, o których mowa w art. 59 p.p.p.f.t.
Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] lipca 2022 r. utrzymał w mocy decyzję wydaną w pierwszej instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że spółka została wpisana do Rejestru Przedsiębiorców w dniu [...] kwietnia 2013 r., a zatem ustawowy termin do zgłoszenia do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych dla spółki upłynął w dniu [...] lipca 2020 r. Skarżąca natomiast dokonała zgłoszenia w dniu [...] maja 2022 r., czyli 21 miesięcy po ustawowym terminie i nastąpiło to po wszczęciu postępowania w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za brak rejestracji. W związku z tym, w ocenie organu zaistniały przesłanki do nałożenia na spółkę kary pieniężnej, o której mowa w art. 153 ust. 1 p.p.p.f.t.
Organ podkreślił, że przed wydaniem decyzji rozważył wszystkie przesłanki dotyczące zarówno możliwości odstąpienia od nałożenia kary, o których stanowi art. 189 f k.p.a., jaki i ustalenia jej wysokości na możliwie najniższym poziomie (art. 189d k.p.a.).
W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiotowej sprawie nie można przyjąć, wbrew opinii skarżącej, że waga naruszenia jest znikoma. Brak wpisu do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych w ustawowym terminie, a dopiero po upływie 21 miesięcy od niego, nie może być potraktowany jako naruszenie, którego waga ma charakter znikomy. Kara nakładana jest bowiem za naruszenie przepisów prawnych ustawy, przyjętych w walce z praniem pieniędzy oraz finansowaniem terroryzmu. Centralny Rejestr Beneficjentów Rzeczywistych jest rejestrem jawnym, a jego zadaniem jest umożliwienie wyszukiwania informacji m.in. według zgłoszonych danych beneficjenta rzeczywistego.
Odnosząc się do argumentów spółki dotyczących działalności jako mikroprzedsiębiorca w znikomym zakresie oraz zmian udziałowców, jak również niezamierzonego zaniechania obowiązku wpisu do Rejestru, organ wyjaśnił, że strona jest podmiotem profesjonalnie prowadzącym działalność gospodarczą w F. spółki posiadającej osobowość prawną, działający już od 2013 r. Zatem należy do grupy podmiotów w stosunku, do których stawiane są wyższe wymagania, niż wobec osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą. Podmiot taki musi mieć świadomość obowiązków, jakie nakładają na niego przepisy prawa i musi się z nich wywiązywać. Dlatego powoływana przez skarżącą okoliczność przebywania przedstawiciela spółki poza granicami kraju, częste podróże służbowe czy nikły związek z [...], nie znajdują uzasadnienia.
Odnoście do stanowiska strony, że możliwym było uzyskanie informacji wskazanych w rejestrze za pomocą wyszukiwarki KRS udostępnianej przez Ministerstwo Sprawiedliwości, organ zauważył, że na podstawie KRS można ustalić kto jest wspólnikiem spółki i jaki jest jej zarząd, brak jednak informacji, kto jest beneficjentem rzeczywistym.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że w przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje fakt, iż naruszenie prawa było związane z brakiem działania strony. Organ wziął jednak pod uwagę, że w trakcie trwania naruszenia prawa obowiązywał w Polsce stan pandemii, który mógł utrudnić wykonanie ustawowego obowiązku dokonania rejestracji i również ta okoliczność wpłynęła na określenie wysokości kary na tak niskim poziomie w porównaniu do jej wymiaru maksymalnego.
W złożonej do tut. Sądu skardze spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie decyzji organu I instancji, zarzucając:
1) naruszenie przepisów postępowania, tj.:
a) art. 189 f § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary administracyjnej, podczas gdy waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona dokonała zgłoszenia do CRBR jeszcze przed nałożeniem kary, co wyczerpuje przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej,
b) art. 189 f § 2 pkt. 1 oraz § 3 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy organ doszedł do przekonania, iż nie może zastosować instytucji przewidzianej w art. 189 f § 1 pkt. 1 k.p.a., co skutkowało brakiem odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej, mimo przedstawienia przez stronę dowodów potwierdzających usunięcie naruszenia prawa,
c) art. 189e k.p.a. poprzez niezastosowanie tego przepisu i nałożenie na stronę kary administracyjnej w sytuacji, gdy do naruszenia prawa doszło wskutek działania siły wyższej jaką była pandemia COVID-19,
d) art. 6 k.p.a. poprzez niezastosowanie obowiązujących przepisów prawa przewidujących obowiązek odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej, mimo wystąpienia przesłanek ich zastosowania,
e) art. 8 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, a to prowadzenie postępowania, które ze względu na wynik i uzasadnienie decyzji budzi wątpliwości co do proporcjonalności oraz bezstronności i równego traktowania,
f) art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy zachodziły podstawy do uchylenia decyzji oraz odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej,
g) art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i pominięcie w decyzji uzasadnienia dotyczącego wymiaru kary, w szczególności w zakresie adekwatności wysokości kary,
2) błąd w ustaleniach faktycznych, a to: uznanie, że waga i okoliczności naruszenia prawa były znaczne; uznanie, iż skarżąca była w przeszłości ukarana za to samo zachowanie, a także nieprzypisanie zachowaniu skarżącej (niezwłocznego zgłoszenia do rejestru CRBR) – dobrowolnych działań podjętych w celu usunięcia skutków naruszenia, co miało wpływ na samo nałożenie kary oraz wymiar nałożonej kary administracyjnej, zgodnie z dyrektywami wymiary kary opisanymi w art. 189d k.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko Sąd, niezależnie od zarzutów i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie któregoś z naruszeń prawa, powodujących wzruszenie zaskarżonej decyzji.
Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Oceniając wydane w sprawie decyzje z punktu widzenia ich zgodności z prawem stwierdzić należy, że naruszają one prawo.
Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy z dnia [...] marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm., dalej: "ustawa o COVID"). W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Przed wydaniem wyroku Sąd umożliwił skarżącej wypowiedzenie się w sprawie.
Z akt sprawy wynika, że spółka nie dopełniła obowiązku zgłoszenia do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych informacji, o których mowa w art. 59 p.p.p.f.t. Termin na zgłoszenie tych informacji upłynął w dniu [...] lipca 2020 r., natomiast skarżąca dokonała według organu zgłoszenia dopiero w dniu [...] maja 2022 r. W związku z tym organ wymierzył spółce, na podstawie art. 153 p.p.p.f.t., karę pieniężną w wysokości [...] zł.
Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ zasadnie wymierzył spółce karę pieniężną we wskazanej wysokości.
Materialnoprawną podstawę nałożenia kary stanowiły przepisy p.p.p.f.t. Jak wynika z treści art. 58 pkt 2 p.p.p.f.t. spółki komandytowe zobowiązane są do zgłaszania informacji o beneficjentach rzeczywistych oraz ich aktualizacji. W art. 59 p.p.p.f.t. wskazano szczegółowo rodzaj informacji podlegających zgłoszeniu. W myśl art. 60 ust. 1 pkt 1 p.p.p.f.t. informacje te powinny być zgłoszone do Rejestru w terminie 7 dni od dnia wpisu podmiotów do Krajowego Rejestru Sądowego. Natomiast w przypadku spółek, które zostały wpisane do Krajowego Rejestru Sądowego przed dniem wejścia w życie przepisów dotyczących Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych, tj. przed [...] października 2019 r. – zgodnie z art. 195 p.p.p.f.t. – obowiązek zgłoszenia informacji do Rejestru upłynął w dniu [...] lipca 2020 r. W myśl art. 195 p.p.p.f.t. (w brzmieniu obowiązującym od dnia [...] marca 2020 r.) spółki, o których mowa w art. 58, wpisane do Krajowego Rejestru Sądowego przed dniem wejścia w życie rozdziału 6 zgłaszają do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych informacje o beneficjentach rzeczywistych w terminie 9 miesięcy od dnia wejścia w życie tego rozdziału. Organ przyjął jednak, że u uwagi na występujące zakłócenia systemu, ostateczny termin zgłoszenia danych do Rejestru upłynął w dniu [...] lipca 2020r.
Z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że spółka została wpisana do Rejestru Przedsiębiorców w dniu [...] kwietnia 2013 r., a zatem ustawowy termin do dokonania zgłoszenia dla spółki upłynął właśnie w dniu [...] lipca 2020 r.
W myśl natomiast art. 153 ust. 1 p.p.p.f.t. podmioty wymienione w art. 58 pkt 1-5 i 7-13, które nie dopełniły obowiązku zgłoszenia informacji, o których mowa w art. 59, w terminie wskazanym w ustawie, podlegają karze pieniężnej do wysokości [...] zł.
Nie zgadzając się podjętym przez organ rozstrzygnięciem skarżąca wskazała na umknął jej obowiązek ujawnienia informacji w Centralnym Rejestrze Beneficjentów Rzeczywistych, a zaniechanie nie było zamierzone i celowe. Zaznaczyła, że z uwagi na częste podróże służbowe przedstawiciela spółki oraz do niedawna jego nikły związek z [...] nie miał on świadomości istnienia obowiązku dokonania wpisu do Rejestru. Podkreśliła, że obowiązek ten został wykonany niezwłocznie po otrzymaniu informacji o wszczęciu postępowania w sprawie nałożenia kary.
W ocenie Sądu w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na regulację zawartą w art. 15zzzzzn(2) ust. 1 ustawy o COVID, w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2). W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (ust. 3). Natomiast w myśl art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.
Podkreślenia wymaga, że art. 15zzzzzn(2) obowiązywał w czasie, w którym skarżąca powinna dokonać zgłoszenia stosownych informacji do Rejestru. Wskazać też należy, że organ wszczął postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2022 r. (doręczonym w dniu [...] maja 2022 r.), a zatem w czasie obowiązywania tego przepisu. Przepis ten modyfikuje regulację zawartą w art. 195 p.p.p.f.t., umożliwiając przewrócenie terminu przewidzianego w tym przepisie. W rozpatrywanej sprawie, zdaniem Sądu, w grę wchodzi przepis art. 15zzzzzn(2) ust. 1 pkt 5 ustawy o COVID, który dotyczy terminów zawitych przewidzianych w przepisach prawa administracyjnego, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony.
Wskazać należy, że termin ustanowiony w art. 195 p.p.p.f.t. jest terminem materialnoprawnym (zawitym) wynikającemu z prawa administracyjnego, z niedochowaniem którego wiążą się negatywne konsekwencje. Wydłużenie przez ustawodawcę terminu do zgłoszenia informacji o beneficjentach rzeczywistych (z 6 miesięcy do 9 miesięcy), nie oznacza, że termin ten nie może być przywrócony. Od regulacji zawartej w art. 15zzzzzn(2) ustawy o COVID nie przewidziano żadnych wyjątków. Tym samym w każdym przypadku niezachowania przez stronę terminu zawitego przewidzianego przepisami prawa administracyjnego, organ powinien zastosować się do treści powyższego przepisu.
W konsekwencji stwierdzić należy, że organ naruszył art. 15zzzzzn(2) ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy o COVID, a także art. 6 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji państwowej działają na podstawie przepisów prawa.
Ponownie rozpatrując sprawę organ poinformuje skarżącą o przekroczeniu terminu do zgłoszenia informacji do Rejestru i wyznaczy jej 30-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie tego terminu, czyli zastosuje regulacje wynikające z art. 15zzzzzn(2) ust. 1 i ust. 2 ustawy o COVID. W rezultacie organ przedwcześnie wymierzył skarżącej karę pieniężną, bowiem najpierw powinna być rozstrzygnięta kwestia przywrócenia uchybionego przez stronę terminu.
W piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2023 r. organ wniósł o przeprowadzenie rozprawy zdalnej, jednakże takiej zgody i oświadczenia o możliwościach technicznych udziału w rozprawie zdalnej nie złożyła skarżąca. W związku z tym Sąd oddalił wniosek organu o przeprowadzenie zdalnej rozprawy i rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c), art. 135 p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] czerwca 2022 r. O kosztach sądowych postanowiono na podstawie art. 200, art. 205 § 2, art. 209 p.p.s.a. Na koszty te złożył się uiszczony wpis od skargi (400 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (3.600 zł), opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa (17 zł).