III SA/KR 228/23

III SA/Kr 228/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-09-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewa Michna /przewodniczący/
Hanna Knysiak-Sudyka
Marta Kisielowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 703/24 - Wyrok NSA z 2025-04-24
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1692
Art. 2
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka Asesor WSA Marta Kisielowska (spr.) Protokolant Specjalista Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2023 r. sprawy ze skargi B. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 15 grudnia 2022 r. sygn. akt SKO.PS/4110/732/2022 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 15 grudnia 2022 r., znak SKO.PS/4110/732/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Wójta Gminy D. z dnia 2 listopada 2022 r. odmawiającej przyznania dodatku węglowego B. U. (dalej: "skarżąca"). Podstawę prawną decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, dalej: "k.p.a.") oraz art. 2 ust. 1, ust. 3, ust. 15 i ust. 16 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 1682 ze zm., dalej: "u.d.w.").
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 25 sierpnia 2022 r. skarżąca wystąpiła do Wójta Gminy D. z wnioskiem o wypłatę dodatku węglowego. Wskazała, że w skład gospodarstwa domowego wchodzą B. U., J. U., F. U. Mieszkają w budynku jednorodzinnym z zainstalowanym głównym źródłem ogrzewania. Głównym źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe.
Z deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw z dnia 13 czerwca 2022 r. wynika, że w budynku skarżącej zainstalowane są: kocioł gazowy/bojler gazowy/podgrzewacz gazowy przepływowy/kominek gazowy – funkcja c.o. i c.w.u. oraz kocioł na paliwo stałe (węgiel, drewno, pellet lub inny rodzaj biomasy) z automatycznym podawaniem paliwa/z podajnikiem – funkcja c.o. Rodzaj stosowanego w kotle paliwa to drewno kawałkowe.
Z korekty deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw z dnia 16 sierpnia 2022 r. wynika, że w budynku skarżącej zainstalowane są: kocioł na paliwo stałe (węgiel, drewno, pellet lub inny rodzaj biomasy) z automatycznym podawaniem paliwa/z podajnikiem – funkcja c.o. oraz kocioł gazowy/bojler gazowy/podgrzewacz gazowy przepływowy/kominek gazowy – funkcja c.w.u. Kocioł jest klasy 5, a stosowany w nim rodzaj paliwa to węgiel i paliwa węglopochodne.
Decyzją z dnia 25 października 2022 r. Wójt Gminy D. odmówił przyznania skarżącej dodatku węglowego. W uzasadnieniu wskazał, że na dzień 11 sierpnia 2022 r. głównym źródłem ogrzewania wpisanym do centralnej ewidencji emisyjności budynków jest kocioł na paliwo stałe, w którym stosowane jest paliwo w postaci drewna kawałkowego. Nie zostały zatem spełnione przesłanki przyznania dodatku węglowego.
W odwołaniu od decyzji skarżąca wskazała, że korekta deklaracji powinna zostać uwzględniona przez organ przy orzekaniu o dodatku węglowym. Skarżąca podniosła, że technologia rozpalania kotłów na paliwo stałe wymaga rozpalania drewnem kawałkowym, aby można było w nich palić paliwem stałym zawierającym co najmniej 85% węgla kamiennego.
Decyzją z dnia 15 grudnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Wójta Gminy D. W ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo uwzględnił stan wynikający z deklaracji dotyczącej źródeł ciepła na dzień 11 sierpnia 2022 r. Ponieważ z przepisów ustawy wynika, że ta data jest wiążąca dla organów orzekających o dodatku węglowym, a zmiany w deklaracji dokonane po tym terminie nie mogą być brane pod uwagę w postępowaniu o przyznanie dodatku węglowego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca podniosła, że odmówiono jej dodatku węglowego pomimo dostarczenia poprawionej delacji dotyczącej źródeł ciepła. W ocenie skarżącej organ nierzetelnie sprawdził stan faktyczny, a decyzja została podjęta na podstawie pierwszej deklaracji. Skarżąca wyjaśniła, że w pierwszej deklaracji wpisała drewno ze względu na niezwykle wysokie ceny węgla w czasie jej wypełniania. Zdaniem skarżącej wątpliwości co do stanu faktycznego, mogą zostać usunięte poprzez kontrolę budynku.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną jest, że skarżąca po dniu 11 sierpnia 2022 r. tj. 16 sierpnia 2022 r. dokonała korekty deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw wskazując, że źródłem ciepła jest kocioł na paliwo stałe (węgiel, drewno, pellet lub inny rodzaj biomasy) z automatycznym podawaniem paliwa/z podajnikiem, a stosowany w nim rodzaj paliwa to węgiel i paliwa węglopochodne.
W ocenie Sądu organy przedwcześnie, bez dostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, odmówiły przyznania dodatku węglowego skarżącej, z tego względu skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 2 ust. 1 u.d.w., który stanowi, że dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu – w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
Z powołanego przepisu wynika, że dla otrzymania dodatku węglowego koniecznym do spełnienia warunkiem jest ogrzewanie gospodarstwa domowego (główne źródło ciepła) przez wymienione w art. 2 ust. 1 u.d.w. urządzenie grzewcze, to jest m.in. kocioł na paliwo stałe, w którym spalane jest paliwo stałe. Zgodnie z art. 2 ust. 3 u.d.w. przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet, pelet zawierające co najmniej 85% węgla.
Analiza zaskarżonej decyzji, w której organ odwołał się wyłącznie do treści CEEB, daje podstawę do stwierdzenia, iż w przedmiotowej sprawie nie uwzględniono, że na mocy art. 50 ust. 1 pkt g ustawy z dnia 19 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 1967 ze zm., dalej powoływanej jako "ustawa zmieniająca") doszło do istotnej nowelizacji ustawy o dodatku węglowym, to jest do dodania po art. 2 ustępie 15 u.d.w. do treści tej ustawy ustępów 15a-15e. Zgodnie z art. 64 ustawy zmieniającej weszła ona w życie z dniem następującym po dniu jej ogłoszenia, co nastąpiło w dniu 20 września 2022 r. Skarżąca złożyła wniosek w dniu 25 sierpnia 2022 r., decyzja organu I instancji została wydana 25 października 2022 r., a II instancji 15 grudnia 2022 r., a zatem – zgodnie z zasadą aktualności- organy powinny uwzględnić aktualny - istniejący w dacie wydania decyzji - stan prawny sprawy, w tym w szczególności treść art. 2 ust. 15a – 15e u.d.w.
Zauważyć należy, że zgodnie z art. 2 ust. 15 u.d.w. organ dokonuje weryfikacji wniosku o przyznanie dodatku węglowego w szczególności (a zatem nie jedynie) w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ciepła w CEEB.
W ocenie Sądu istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy – tj. ogrzewanie gospodarstwa domowego (główne źródło ciepła) przez wymienione w art. 2 ust. 1 ustawy urządzenie grzewcze, to jest: kocioł na paliwo stałe, kominek, kozę, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnię, kuchnię węglową lub piec kaflowy, w których spalane jest paliwo stałe, czyli zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 3 ustawy węgiel kamienny, brykiet lub pellet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego, nie zostały jednoznacznie przez organy ustalone w toku prowadzonego przez nie postępowania.
Zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji w toku postępowania tak z urzędu, jak i na wniosek podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz mają obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Tymczasem, organy I i II instancji odwołały się wyłącznie do treści CEEB i to bez uwzględnienia dokonanej w dniu 16 sierpnia 2022 r. aktualizacji deklaracji. Organy uznały bowiem, że jeżeli wymienione w art. 2 ust. 1 u.d.w. główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego nie zostało ujawnione w ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r. stanowi to wystarczającą podstawę do odmowy przyznania dodatku węglowego.
Podkreślić należy, że nie budzi wątpliwości Sądu, że dodatek węglowy może zostać przyznany także osobie, która zgłosiła źródło ogrzewania do ewidencji w trybie korekty wcześniej złożonej deklaracji (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu: z 9 marca 2023 r. sygn. II SA/Op 360/22, z 13 kwietnia 2023 r. sygn. II SA/Op 74/23, wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: z 8 maja 2023 r. sygn. III SA/Kr 27/23, z 12 maja 2023 r. sygn. III SA/Kr 232/23, wyrok WSA w Gliwicach z 31 maja 2023 r. sygn. II SA/Gl 301/23).
Co więcej, w myśl art. 2 ust. 15 u.d.w. pozyskanie danych z CEEB jest tylko jednym ze sposobów weryfikacji, czy wniosek o wypłatę dodatku węglowego jest zasadny. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 15a i 15b u.d.w., dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, organ bierze pod uwagę w szczególności: informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie innych świadczeń, dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, zaś jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, organ może przeprowadzić wywiad środowiskowy.
Podkreślić należy, że katalog źródeł i informacji, w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku o dodatek węglowy ma charakter otwarty. Ustawodawca obliguje organ orzekający do ustalenia rzeczywistego rodzaju źródła ciepła stosowanego przez gospodarstwo domowe osoby ubiegającej się oświadczenie. Przedmiotowe ustalenia powinny zostać dokonane przy użyciu wszelkich dostępnych środków dowodowych, w sposób wnikliwy, dokładny i wyczerpujący, czyniący zadość zasadzie prawdy obiektywnej sformułowanej w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Co więcej, jak stanowi art. 2 ust. 15b u.d.w., jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, można przeprowadzić wywiad środowiskowy, w czasie którego ustala się m. in., czy stan faktyczny gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku (ust. 15d).
Podkreślić zatem należy, że weryfikacja wniosku o przyznanie dodatku węglowego ma charakter wszechstronny i nie polega jedynie na sprawdzeniu danych widniejących w ewidencji emisyjności budynków i tylko na dzień 11 sierpnia 2022 r. Stan faktyczny sprawy istotny z punktu widzenia art. 2 ust. 1 u.d.w. może być zatem ustalony w oparciu o inne dostępne organowi dane, które zostały przykładowo wymienione w art. 2 ust. 15a u.d.w. Tym samym, brak ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego w zakresie źródła ciepła w gospodarstwie domowym skarżącej jest w ocenie Sądu nie do zaakceptowania, tak w świetle art. 2 ust. 15a i następnych u.d.w., jak i ogólnych zasad postępowania administracyjnego. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło bowiem pomimo posiadania przez organ informacji, że stan ujawniony w deklaracji na dzień 11 sierpnia 2022 r. różni się od stanu rzeczywistego.
Sąd uznał za nieuprawniony pogląd, jakoby żaden przepis ustawy nie dawał organom uprawnień do badania ewentualnych rozbieżności między wpisami w centralnej ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r., a stanem rzeczywistym oraz stanem wynikającym z korekty deklaracji z dnia 16 sierpnia 2022 r. Przeciwnie, ustalenie tych okoliczności stanowiło obowiązek organu.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań. Rozpoznanie wniosku skarżącej o przyznanie dodatku węglowego powinno zatem nastąpić z uwzględnieniem dokonanej przez Sąd wykładni art. 2 ust. 1, ust. 15, ust. 15a-15e ustawy oraz ogólnych zasad postępowania dowodowego, a zatem zadaniem organów będzie jednoznaczne ustalenie źródła ogrzewania gospodarstwa domowego skarżącej i rodzaju stosowanego paliwa, na podstawie już posiadanych informacji oraz rozważenie przeprowadzenia w sprawie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej, bądź innych dowodów, po wskazaniu stronie potrzeby ich przeprowadzenia. W ponownie prowadzonym postępowaniu organy przyjmą za podstawę rozstrzygnięcia aktualne brzmienie danych wynikających z CEEB, a w razie wątpliwości podejmą inne środki dowodowe celem ustalenia zasadności wypłaty dodatku węglowego oraz uwzględnią nowy stan prawny sprawy wynikający z aktualnego brzmienia ustawy, w tym w szczególności przepisu art. 2 ust. 15g.
Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.