II SA/Bd 984/19

II SA/Bd 984/19 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2020-01-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-10-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Anna Klotz
Grzegorz Saniewski /przewodniczący/
Jarosław Wichrowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Sygn. powiązane
I OSK 168/21 - Wyrok NSA z 2024-03-27
Skarżony organ
Wojewódzki Lekarz Weterynarii
Treść wyniku
oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie: sędzia WSA Anna Klotz sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Krystyna Witt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi E. K. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Wielobranżowe [...] E. K. w [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego [...] [...] w B. z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazu zmiany kwalifikacji środków spożywczych oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z [...] lipca 2016 r. nr [...] Powiatowy Lekarz Weterynarii (dalej określany jako PLW) w związku z protokołem z czynności kontrolnych z [...].11.2015 r., nr [...], przeprowadzonych w Przedsiębiorstwie "K." E. K. w J. zakazał:
- wprowadzania do obrotu mięsa mielonego garmażeryjnego wieprzowego z łopatki zawierającego dodatki: E 250, E 407 oraz E 575, które nie są dopuszczone do stosowania dla kategorii surowy wyrób mięsny w rozumieniu rozporządzenia (WE) 853/2004 - jaki stanowi "mielone garmażeryjne wieprzowe z łopatki" (rozdz. II, art. 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego I Rady (WE) nr 1333/2008 z 16.12.2008 r. w sprawie dodatków do żywności (Dz. Urz. WE L 354/16 z 31.12.2008);
- wprowadzania do obrotu kiełbasy białej zawierającej dodatki: E 451, E 450, E 407, E 316, które nie są dopuszczone do stosowania dla kategorii surowy wyrób mięsny w rozumieniu rozporządzenia (WE) 853/2004 - jaki stanowi "kiełbasa biała" (rozdz. II, art. 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego I Rady (WE) nr 1333/2008.
Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii (dalej określany jako WLW) z [...] sierpnia 2016 r., nr [...].
Wyrokiem z 11 stycznia 2017 r., sygn. II SA/Bd 1274/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, uwzględniając skargę E. K. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo "K." E. K. (dalej określana jako Skarżąca) uchylił powyższą decyzję WLW oraz poprzedzającą ją decyzję PLW z [...] lipca 2016 r.
Decyzją nr [...] z [...] stycznia 2018 r. PLW na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 242), art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (tekst jedn. Dz. U z 2018 r. poz. 36), art. 54 ust. 1 i 2 lit. a i b rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz. Urz. L 165 z 30.04.2004 r. ze zm. – dalej powoływane jako "rozporządzenie nr 882/2004"), rozdz. II art. 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego I Rady (WE) nr 1333/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie dodatków do żywności (Dz. Urz. WE.L 354/16 z 31.12.2008 ze zm., dalej powoływane jako rozporządzenie nr 1333/2008) po zapoznaniu się z protokołem z czynności kontrolnych przeprowadzonych [...].01.2018 r. zakazał Skarżącej:
1. wprowadzania do obrotu detalicznego z przeznaczenie dla konsumenta finalnego "mielonego garmażeryjnego wieprzowego z łopatki" o numerze partii "015", które zawiera w składzie dodatki: E 250 (azotyn sodu), E407 (karagen) oraz E 575 (lakton kwasu glukonowego), które nie są dopuszczone do stosowania dla kategorii surowy wyrób mięsny w rozumieniu rozporządzenia (WE) 853/2004 - jaki stanowi "mielone garmażeryjne wieprzowe z łopatki" o numerze partii "015" (zgodnie z rozdz. II, art. 5 rozporządzenia (WE) nr 1333/2008 w sprawie dodatków do żywności);
2. wprowadzania do obrotu detalicznego z przeznaczeniem dla konsumenta finalnego "kiełbasy białej", o numerze partii "015", która zawiera w składzie dodatki: E 451 (trifosforany), E 450 (difosforany), E 407 (karagen), E 316 (izoaskorbinian sodu), E 575 (lakton kwasu glukonowego, E 621 (glutaminian sodu), które nie są dopuszczone do stosowania dla kategorii surowy wyrób mięsny w rozumieniu rozporządzenia (WE) 853/2004 - jaki stanowi "kiełbasa biała" o numerze partii "015" (zgodnie z rozdz. II, art. 5 rozporządzenia Nr 1333/2008)
oraz nakazał wycofanie kwestionowanych partii ww. środków spożywczych w przypadku, gdyby zostały już wprowadzone do obrotu detalicznego z przeznaczeniem dla konsumenta finalnego, w związku z naruszeniem art. 5 rozporządzenia nr 1333/2008.
Na skutek skargi wniesionej przez Skarżącą na ww. decyzję WLW Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z 21 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 578/18, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję PLW.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że mając na uwadze treść art. 153 ppsa nie mogły w niniejszej sprawie odnieść oczekiwanego przez stronę skarżącą skutku te wszystkie zarzuty, które dotyczą kwestii już przesądzonych prawomocnym wyrokiem WSA w Bydgoszczy z 11.01.2017 r., w szczególności tego, że jako nieprawidłową należy uznać kwalifikację środków spożywczych produkowanych przez stronę skarżącą - objętych kontrolą z [...].01.2016 r. "kiełbasa biała" oraz "mielone wieprzowe z łopatki" jako produktów mięsnych niepoddanych obróbce cieplnej (podkategorii 08.3.1), a jako prawidłową kwalifikację organów, tj. jako surowe wyroby mięsne w rozumieniu rozporządzenia (WE) 853/2004 (podkategoria 08.2).
W powyższym kontekście Sąd podkreślił, że z treści uzasadnienia wcześniejszego wyroku wynika jednoznacznie, że podlegały uprzednio ocenie walory dowodowe i wpływ na ustalenie istotnych elementów stanu faktycznego, zarówno opinia Instytutu, jak i przedłożone przez Skarżącą opinie zespołu badawczego Instytutu [...]z [...].09.2015 r. i [...].01.2016 r.
W pierwszej kolejności w uzasadnieniu ww. wyroku Sąd podkreślił, że rozporządzenie nr 882/2004 zawiera podstawowe obowiązujące we Wspólnocie przepisy prawne z zakresu urzędowych kontroli mających na celu sprawdzenie zgodności z regułami ukierunkowanymi, w szczególności na: a) zapobieganie, eliminowanie lub ograniczanie dopuszczalnych poziomów zagrożenia ludzi i zwierząt, bezpośrednio lub poprzez środowisko naturalne; oraz b) gwarantowanie uczciwych praktyk w handlu paszami i żywnością oraz ochronę interesów konsumenta łącznie z etykietowaniem pasz i żywności oraz innymi formami przekazywania informacji konsumentom. Stosownie do art. 54 ust. 1 tego rozporządzenia, w sytuacji, gdy właściwy organ wykryje niezgodności, podejmuje działanie zapewniające, że podmiot gospodarczy zastosuje środki zaradcze. Podczas decydowania, jakie podjąć działanie, właściwy organ uwzględnia rodzaj niezgodności oraz poprzednie dane podmiotu gospodarczego w zakresie niezgodności. Zgodnie z ust. 2 art. 54 rozporządzenia nr 882/2004, działanie, o którym mowa w ust. 1, zawiera, gdzie jest to stosowne, następujące środki:
a) nałożenie procedur sanitarnych lub podjęcie wszelkich innych działań uważanych za niezbędne do zapewnienia bezpieczeństwa paszy lub żywności lub zgodności z prawem paszowym i żywnościowym, zasadami dotyczącymi zdrowia zwierząt lub dobrostanem zwierząt;
b) ograniczenie lub zakaz wprowadzania do obrotu, przywozu lub wywozu paszy, żywności lub zwierząt;
c) monitorowanie, oraz w razie konieczności, nakazanie wycofania i/lub zniszczenia paszy lub żywności;
d) upoważnienie do wykorzystania paszy lub żywności do celów innych niż te, do których były początkowo przeznaczone;
e) zawieszenie działania lub zamknięcie całego lub części danego przedsiębiorstwa na właściwy okres czasu;
f) zawieszenie lub wycofanie zatwierdzenia zakładu;
g) środki określone w art. 19 dotyczące przesyłek z państw trzecich;
h) wszelkie inne środki jakie właściwy organ uznaje za właściwe.
Zapis ust. 1 lit. h tego przepisu stanowi wyraźne podkreślenie waloru celowości, adekwatności i proporcjonalności wyboru określonego środka. Skoro przepis ten zawiera otwarty katalog instrumentów, które organ może zastosować, powinien on przekonująco uzasadnić dokonany wybór, który realizuje wyznaczony cel dla zapewnienia dbałości o zdrową i bezpieczną żywność.
Powołując się na wątpliwości i trudności związane z prawidłowym kwalifikowaniem pojęć definiowanych w rozporządzeniu (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady nr 852/2004 z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych (Dz. U. UE. L.2004.139.1, dalej powoływane jako rozporządzenie nr 852/2004) i rozporządzeniu (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady nr 853/2004 ustanawiającym szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego (Dz. U. UE. L.2004.139.55, dalej powoływane jako rozporządzenie nr 853/2004), w odniesieniu do kategorii żywności "Mięso" oraz w odniesieniu do stosowania określonych dodatków do żywności - w ww. wyroku Sąd przesądził jednak zasadniczo sporną w sprawie kwestię stwierdzając, że niewątpliwie w sprawie wyjaśniono kwestię kwalifikowalności kontrolowanych ([...].01.2015 r.) produktów czyli "kiełbasy białej" i "mielonego garmażeryjnego wieprzowego z łopatki" do określonej przez organ grupy (tj. surowych wyrobów mięsnych w rozumieniu rozporządzenia (WE) nr 853/2004) i wskazano, dlaczego nie mogą być one zakwalifikowane do grupy wskazywanej przez przedsiębiorcę (tj. produktów mięsnych niepoddanych obróbce cieplnej). Sąd potwierdził możliwość pomocniczego stosowania przez organy kontrolne przy kwalifikacji produktów/wyrobów mięsnych także wytycznych i przewodników opracowanych przez Komisję Europejską.
Jednocześnie, z uwagi na możliwe trudności i wątpliwości oceny, czy nastąpiła w procesie produkcji całkowita utrata cech świeżego mięsa, Sąd uznał, że nie jest pozbawione racji twierdzenie strony, że istnieje potrzeba analizy stanu włókien mięśniowych. Stan włókien mięśniowych ulega modyfikacji wskutek działań mechanicznych, chemicznych, upływu czasu, procesów przetwarzania i kombinacji tych czynników. Rzetelna analiza może opierać się zatem na badaniu mikroskopowym. Jednocześnie ustalenia w tym przedmiocie w wielu przypadkach możliwe są na podstawie informacji o procesach technologicznych, którym poddano surowy wyrób mięsny. Prawodawca wspólnotowy w żaden sposób nie określa jednak stopnia modyfikacji włókien, które eliminują wyrób z kategorii surowych wyrobów mięsnych. Nie podaje stosunku procentowego ani charakteru modyfikacji, ani też żadnej innej charakterystyki. Nie przewiduje również żadnej metodologii badania. Aby odróżnić poszczególne kategorie wyrobów/produktów mięsnych oczywistym jest, że element różnicujący powinien być jasno określony z przedstawioną metodologią badań. Wbrew twierdzeniu strony skarżącej, Sąd nie zobowiązał jednak organu do uzupełnienia w tym kierunku materiału dowodowego sprawy i ocenił, że przedstawione przez stronę badania mikroskopowe, mimo nieoczywistości kategoryzacji bez określenia oficjalnej metodologii badań, nie obaliły jednak w okolicznościach tej sprawy twierdzeń organu co do kwalifikacji przedmiotowych wyrobów – jako "surowych wyrobów mięsnych", mimo pewnego ich przetworzenia, natomiast wskazał na uzasadnione wątpliwości co do adekwatności i proporcjonalności zastosowanej sankcji. Podstawą do uznania, że zastosowano środek adekwatny, jest istnienie bezpośredniego związku przyczynowego między wystąpieniem niezgodności a zagrożeniem. Podkreślanie przez organ, że na skutek błędnej kwalifikacji użyto niedopuszczalnych dodatków do żywności, jest następczym skutkiem stwierdzonej niezgodności, co przeczy uznaniu, że organ wskazał istnienie bezpośredniego związku między stwierdzoną niezgodnością a zagrożeniem i uzasadnionym zastosowaniem środka zaradczego.
Sąd podkreślił, że organ nie wykazał, by przy zastosowanej przez skarżącą kwalifikacji dodatki były niewłaściwe, a więc, że przy zastosowanej kwalifikacji stwierdzono niezgodność. Jeśli natomiast ocenić samą kwalifikację produktów jako niezgodność, to należy zastanowić się, czy polemika w tym przedmiocie dotyczy przesłanek do działania opisanych w art. 54 ust. 1 i 2 lit. b rozporządzenia nr 882/2004. Przepis ten wymaga zastosowania procedur i środków, które będą stanowiły środki zaradcze w przypadku wykrycia niezgodności. W tym celu organ podejmuje działania m.in. polegające na nałożeniu procedur stanowiących lub innych uważanych za niezbędne do zapewnienia bezpieczeństwa żywności lub zgodności z prawem żywnościowym lub np. ograniczające lub zakazujące wprowadzenia do obrotu żywności. Działanie takie musi być niezbędne i podjęte w celu zapewnienia bezpieczeństwa.
W istocie zakazano wprowadzenia do obrotu produktu bez ustalenia, czy niezgodność ma wpływ na zdrowie przy przyjętej przez skarżącą kwalifikacji, czy doszło do wprowadzenia konsumentów w błąd i jakie z tego tytułu powstają skutki. Jeśli celem organu było wyeliminowanie niewłaściwej technologii, czy przy stosowanej technologii innego nazwania produktu, użyty środek jest nieadekwatny i nieproporcjonalny, gdyż nie odnosi się do bezpośredniej przyczyny niezgodności.
Dalej Sąd podkreślił, że zakaz wprowadzenia produktów do obrotu głównie służy zabezpieczeniu konsumenta przed konkretnym zagrożeniem. Niewątpliwie organy nie muszą ustalać za pomocą badań, wykazywać i konkretyzować zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi, ale wskazanie takie powinno być podane. Używane przez Skarżącą dodatki są stosowane w procesach produkcji żywności. W rozpoznawanej sprawie dodatki te co do zasady nie są szkodliwe, lecz nieprawidłowo zastosowane do przyjętej przez organ kwalifikacji żywności. Organ nie wskazał, czy z tego tytułu powstają zagrożenia dla zdrowia ludzi, a jednocześnie czy niezgodność dotyczy sfery produkcji, technologii czy nazewnictwa i nie wyjaśnił, by zastosowana sankcja odpowiednio usuwała stwierdzone niezgodności.
Natomiast Sąd ponownie rozpoznając sprawę wskazał, że na skutek powyższego prawomocnego wyroku obowiązkiem PLW było ponowne rozpatrzenie tożsamej przedmiotowo sprawy administracyjnej, z uwzględnieniem oceny prawnej i wskazań wyrażonych w cyt. wyroku. Organ winien zatem ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę wszczętą na skutek kontroli urzędowej dotyczącej zgodności z prawem żywnościowym przeprowadzonej w przedsiębiorstwie Skarżącej [...].11.2015 r., podczas której w kontrolowanych partiach wyrobów organ stwierdził konkretne niezgodności z prawem żywnościowym. Z analizy treści decyzji PWL z [...].01.2018 r. nie wynika powyższa tożsamość przedmiotowa rozpoznawanej sprawy administracyjnej.
Nadto akta administracyjne sprawy obejmują wyłącznie dokumentację zgromadzoną podczas kontroli w styczniu 2018 r., a jedynym odniesieniem do wcześniejszego postępowania jest wskazanie na ww. wyrok Sądu i fakt wcześniejszych kontroli, zatem akta administracyjne ewidentnie nie obejmują całości sprawy.
W ocenie Sądu organy administracji błędnie uznały, że w związku z przesądzeniem w ww. wyroku jednego z istotnych zagadnień, przy ponownym rozpoznaniu sprawy nie muszą już dokonywać ponownie wszechstronnego ustalenia stanu faktycznego w tym zakresie z odniesieniem do całokształtu materiału dowodowego. Treść uzasadnień decyzji organów obydwu instancji wskazuje, że organy potraktowały ocenę prawną i wskazania wyrażone w wyroku jako swego rodzaju prejudykat, zwalniający je w pewnej części z konieczności ponawiania ustaleń stanu faktycznego i ewentualnie możliwość jego stosowania do wszystkich analogicznych przyszłych sytuacji, co nie znajduje umocowania w obowiązującym stanie prawnym.
Sąd wskazał, że celu przepisów unijnych i krajowych w tej sprawie nie można osiągnąć zakazując wprowadzania do obrotu detalicznego z przeznaczeniem dla konsumenta finalnego (i nakazując ewentualne wycofanie) oznaczonej jednostkowo partii "015" skontrolowanej [...].01.2018 r. wyrobów Skarżącej. Tym razem jednak organy, aczkolwiek analiza w tym zakresie jeszcze w niewystarczającym zakresie odpowiada wskazaniom Sądu, rozważyły i uwzględniły, że kontrolowane środki, uwzględniając stwierdzoną niezgodność z przepisami dotyczącymi stosowania dodatków do żywności, nie powodują niebezpieczeństwa dla zdrowia i bezpieczeństwa żywności pochodzenia zwierzęcego w takim zakresie, aby konieczne było zastosowanie całkowitego zakazu jakiegokolwiek wprowadzania ich do obrotu.
Organ winien stosownie do art. 153 ppsa rozważyć wszelkie okoliczności i przepisy mające zastosowanie w sprawie, nie tylko stosowania odpowiednich dodatków do żywności, ale także etykietowania i zapobieżenia wprowadzania w błąd konsumentów co do charakteru danego środka. W pierwszej kolejności, aby móc się skutecznie powołać w tej sprawie na związanie powyższym wyrokiem w kwestii przesądzenia, że określone produkty objęte kontrolą w listopadzie 2015 r. należy kwalifikować jako surowe wyroby mięsne w rozumieniu rozporządzenia nr 853/2004, należało ponad wszelką wątpliwość na podstawie szczegółowej analizy zgromadzonego materiału dowodowego ustalić, że środki objęte kontrolą w styczniu 2018 r. są tożsame, powstały w ramach takiego samego procesu technologii i produkcji, że nie wprowadzono jakichkolwiek zmian, które mogłyby wpłynąć na zdezaktualizowanie oceny prawnej w tym zakresie. Jeżeli ta okoliczność zostanie ustalona, co winno znaleźć odzwierciedlenie w materiale dowodowym i porównaniu zawartym w uzasadnieniu decyzji, wówczas nie jest wykluczone w ramach tej samej sprawy administracyjnej powoływanie się na kilka kontroli tego samego producenta i wykazanie kontynuacji produkowania środków nieodpowiadających obowiązującym przepisom prawa, taka jednak kontynuacja winna wynikać również z treści decyzji administracyjnej i to zarówno jej uzasadnienia, jak i rozstrzygnięcia.
W kontekście krótkotrwałej przydatności do spożycia tego typu środków spożywczych pochodzenia zwierzęcego jest oczywistym, że bezprzedmiotowe byłoby nakładanie obecnie zakazu wprowadzania do obrotu np. partii produktów objętych pierwotną kontrolą, co jednak nie znaczy, że w kontekście wskazań wyroku organ winien dokonać analizy i poszukiwania takich środków zaradczych, które odnosić się będą do całego czy to procesu produkcyjnego, czy to sposobu nazewnictwa, czy np. ograniczania wprowadzania do obrotu w określonym zakresie, ale w tej sprawie już nie do konkretnej partii.
Organy winny skoncentrować się na ustaleniu właściwego i adekwatnego środka zaradczego celem wyeliminowania zagrożenia dla zdrowia środków spożywczych i zagrożenia dla konsumenta tego typu wyrobów, skoro producent nie wyraża woli zmiany czy to procesu technologicznego, czy to np. oznaczenia produktów zgodnego z ich prawną charakterystyką i stosownego wprowadzania do obrotu.
Nie można a priori podzielić stanowiska organu, że nowy dowód nie mógłby podważyć np. innych dowodów już zgromadzonych. Okoliczność braku określenia w obowiązujących przepisach metod badawczych referencyjnych nie ogranicza możliwości prowadzenia badań procesów i skutków technologii produkcji żywności, w tym jej wpływu na modyfikację struktury włókien mięśniowych. Tego typu dokument prywatny winien jednak zawierać nie tylko wyniki jednostkowych badań pojedynczej partii produktu, lecz mieć odniesienie do całego konkretnego procesu analizować skutki stosowanych metod, dodawania substancji, czy i kiedy następuje faktyczne przetworzenie i całkowite wyeliminowanie cech świeżego mięsa w oparciu o definicje prawne określone w ww. rozporządzeniach (WE). Takiego dowodu strona nie przedstawiła w tej sprawie. Nieskuteczne w tym względnie są zatem próby podważenia oceny prawnej wyrażonej w prawomocnym wyroku.
Nadto Sąd wskazał na niekonsekwencję i wewnętrzną sprzeczność w stanowisku Skarżącej w kontekście przepisów prawa unijnego, w szczególności rozporządzeń (WE) nr 882/2004, 852/2004, 853/2004, 1333/2008 i rozporządzenia nr 601/2014 z dnia 4 czerwca 2014 r. zmieniającego załącznik II do rozporządzenia (WE) nr 1333/2008 w odniesieniu do kategorii żywności "Mięso" oraz w odniesieniu do stosowania określonych dodatków do żywności w surowych wyrobach mięsnych (D. Urz. U.E. 2014.166.11). W preambule tego ostatniego rozporządzenia wyraźnie wskazano, że wprowadzane zmiany wprowadzane są w związku z wątpliwościami i różnicami w stosowaniu dodatków do żywności w szczególnych kategoriach mięs. W pkt 5 wskazano, że "W pkt 1.15 załącznika do rozporządzenia (WE) nr 853/2004 surowe wyroby mięsne zdefiniowane są jako świeże mięso, w tym mięso rozdrobnione na kawałki, do którego dodano środki spożywcze, przyprawy korzenne lub substancje dodatkowe lub które poddano procesowi niewystarczającemu do modyfikacji wewnętrznej struktury włókien mięśniowych mięsa, a zatem niewystarczającemu do wyeliminowania cech świeżego mięsa. Od tego czasu uściślono jednak, że surowe wyroby mięsne mogą być zarówno przetworzone, jak i nieprzetworzone. Za surowy wyrób mięsny nie należy jednak — po przetworzeniu — uznawać produktu, w którym zupełnie wyeliminowano cechy świeżego mięsa; produkt taki powinien być objęty definicją "produktów mięsnych" zawartą w pkt 7.1 załącznika I do rozporządzenia (WE) nr 853/2004. W interesie jasności prawa należy zatem do celów kategorii 8 stosować terminy "świeże mięso", "surowe wyroby mięsne" i "produkty mięsne" zgodnie z ich definicjami w rozporządzeniu (WE) nr 853/2004. Należy zatem odpowiednio zmienić podkategorie objęte kategorią 8 w części D wykazu unijnego.". Natomiast zgodnie z pkt 6 preambuły, "Stosowanie dodatków do żywności należących do grupy I, jak określono w części C wykazu unijnego, jest co do zasady dozwolone w mięsie przetworzonym, zaś stosowanie dodatków do żywności należących do tej grupy w mięsie nieprzetworzonym jest ograniczone i dozwolone jedynie w konkretnych przypadkach.". Na wniosek niektórych państw członkowskich lub przemysłu mięsnego zbadano stosowanie azotynów (E 249-250) jako konserwantów w określonych produktach tradycyjnych: (...) kiełbasa surowa biała, kiełbasa surowa metka oraz tatar wołowy (danie tatarskie) i uznano, że należy dopuścić to zastosowanie.
W załączniku nr II do rozporządzenia nr 1333/2008 wprowadzono między innymi zmiany polegające na zmianie zapisów w części D dotyczących kategorii 08.Mięso poprzez nadanie podziału na podkategorie m.in.:
08.1 Mięso świeże, z wyjątkiem surowych wyrobów mięsnych w rozumieniu rozporządzenia (WE) nr 853/2004,
08.2 Surowe wyroby mięsne w rozumieniu rozporządzenia (WE) nr 853/2004
08.3 Produkty mięsne
08.3.1 Produkty mięsne niepoddane obróbce cieplnej
08.3.2. Produkty mięsne poddane obróbce cieplnej
W części E w kategorii 08.2 Surowe wyroby mięsne w rozumieniu rozporządzenia nr 853/2004 dodano wpis dotyczący możliwości stosowania do tego typu wyrobów azotynów E 249-250, ilości 150, tylko do konkretnie wskazanych produktów tradycyjnych, w tym kiełbasy surowej białej, kiełbasy surowej metki i tatara wołowego (danie tatarskie). Podkreślając szczególny tryb wieloletniego ustalania na poziomie prawa Unii listy dodatków do żywności, kształtowania zasad bezpieczeństwa prawa paszowego i żywnościowego, zwrócenia uwagi wymaga to, że istotą powyższych przepisów ma być ujednolicenie zasad ich stosowania na terenie Unii i zapewnienie bezpiecznego dla konsumentów poziomu spożycia poszczególnych środków jako dodatków do żywności. Nie może budzić wątpliwości, że przykładowo kiełbasa surowa biała jest tradycyjnym polskim produktem, której owa surowość mięsa jest charakterystycznym dla tego produktu elementem. Dopuszczenie do stosowania tego rodzaju wyrobu azotynów jako środka konserwującego (peklującego) nie świadczy o przetworzeniu i nadal jest to surowy wyrób mięsny. Tym samym oczywiste z punktu widzenia zasad ochrony i uczciwej konkurencji oraz etykietowania produktów byłoby używanie określenia "kiełbasa surowa biała", jak również niejako skróconej wersji "kiełbasa biała" wyłącznie do takiego konkretnego rodzaju żywności.
Jeżeli zatem Skarżąca jako producent żywności pochodzenia mięsnego zamierza wprowadzać z przeznaczeniem dla konsumenta finalnego produkt, co do którego twierdzi, że nie jest on takim surowym wyrobem mięsnym, jak "surowa kiełbasa biała", powstaje pytanie, dlaczego nie etykietuje swego wyrobu zgodnie ze swoją kwalifikacją prawną, czyli np. jako "produkt mięsny typu kiełbasa biała". Z kolei mając na uwadze określone załącznikiem do rozporządzenia nr 853/2004 definicje pojęć takich jak "mięso mielone", "MOM", "surowe wyroby mięsne", jak również produktów przetworzonych, w tym produktów mięsnych, można zadać pytanie, dlaczego Skarżąca nie nazywa swego produktu zgodnie z własną kwalifikacją i stosowanymi dodatkami. Etykieta bowiem określa wyrób jako "mielone garmażeryjne wieprzowe z łopatki". Trudno ocenić, co oznacza pojęcie "mielone garmażeryjne", tym bardziej, czy jest to nadal mięso mielone, czy inny surowy wyrób mięsny, czy jednak produkt mięsny przetworzony. Skarżąca nie używa wszakże nazwy własnej swego wyrobu np. "produkt mięsny przetworzony garmażeryjny wieprzowy z łopatki".
W efekcie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję PLW z [...].01.2018 r.
Na skutek powyższego wyroku WLP decyzją z [...].07.2019 r. Nr [...] na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 824), art. 15 ust. 1 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej, art. 54 ust. 1, 2 lit. a), h) rozporządzenia nr 882/2004, rozdz. II art. 5 rozporządzenia nr 1333/2008 oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej powoływana jako kpa) nakazał skarżącej zmianę kwalifikacji środków spożywczych "kiełbasa biała" i "mielone wieprzowe garmażeryjne z łopatki" produkowanych w oparciu o "Instrukcję produkcji mielonego garmażeryjnego wieprzowego z łopatki" wersja: 01 oraz "Instrukcję produkcji kiełbasy białej" wersja: 01, celem wprowadzania do obrotu detalicznego z przeznaczeniem dla konsumenta finalnego, z kategorii żywności 8.3.1 - produkty mięsne niepoddane obróbce cieplnej na kategorię żywności 8.2 Surowe wyroby mięsne w rozumieniu rozporządzenia nr 853/2004 i dostosowanie stosowanych w produkcji ww. środków spożywczych dodatków do tej kategorii żywności.
W uzasadnieniu organ wskazał, że [...].05.2019 r. przeprowadził kontrolę w zakładzie Skarżącej. W toku kontroli organ ustalił, że podmiot nadal kwalifikuje "kiełbasę białą" do podkategorii 8.3.1 - czyli produktów mięsnych niepoddanych obróbce cieplnej. "Kiełbasa biała", zgodnie z instrukcją produkcji, tak jak podczas wcześniejszych kontroli, produkowana jest ze świeżego mięsa. Producent decyzję o takiej kwalifikacji "kiełbasy białej" opiera na podstawie badań przeprowadzonych przez Instytut w P. (opinia z [...].09.2015 r. oraz opinia z [...].01.2016 r.) i w związku z powyższym do produkcji "kiełbasy białej" surowej stosuje dodatki dopuszczone do grupy produktów mięsnych niepoddanych obróbce cieplnej, tj.:
wzmacniacz smaku - E 621,
stabilizator -E 451, E 450, E 331,
substancja zagęszczająca - E 407 i E 1422,
przeciwutleniacz - E 316, E 301,
regulator kwasowości - E 262, E 325, E 575,
substancja konserwująca - E 250.
Ponadto organ ustalił również, że zakład kwalifikuje niezmiennie od 2015 r. "mielone wieprzowe garmażeryjne z łopatki" jako produkt przetworzony niepoddany obróbce cieplnej. Decyzję tę producent opiera w oparciu o schemat produkcyjny, który zakłada, że surowcem do produkcji "mielonego garmażeryjnego wieprzowego z łopatki" jest mięso peklowane, a także badań przeprowadzonych przez Instytut w P. (opinia z [...].01.2016 r.). W związku z powyższym do produkcji "mielonego garmażeryjnego wieprzowego z łopatki" stosuje następujące dodatki dopuszczone dla kategorii żywności 08.3.1, tj.:
substancja zagęszczająca - E 407,
przeciwutleniacz - E 300,
stabilizator - E 331,
regulator kwasowości - E 325, E 575 i E 262
substancja konserwująca - E 250.
Organ ustalił również, że ww. środki spożywcze są niezmiennie w całym toku postępowania wprowadzane do obrotu detalicznego z przeznaczeniem dla konsumenta końcowego.
Organ poddał również weryfikacji instrukcje produkcji ww. produktów. Instrukcja produkcji "mielonego garmażeryjnego wieprzowego z łopatki" nie została zmieniona, doprecyzowano jedynie czas, na jaki pozostawione zostaje drobne mięso wieprzowe wraz z peklosolą. Ww. instrukcja przewiduje takie procesy technologiczne jak:
- wymieszanie mięsa drobnego wieprzowego z peklosolą i pozostawienie go na 24 godziny (poprzedni schemat zakładał - wymieszanie mięsa drobnego wieprzowego z peklosolą i pozostawienie go na minimum 20 godzin),
- rozdrabnianie i masowanie mięsa pod próżnią z przyprawami i dodatkami przez około 20 minut,
- ponowne rozdrabnianie,
- leżakowanie przez 5 godzi,
- pakowanie.
Proces produkcji "kiełbasy białej" obejmuje nadal takie zabiegi technologiczne jak:
- rozdrabnianie mięsa w wilku i maszynie kutrującej,
- peklowanie oraz mieszanie z innymi składnikami,
- nadziewanie w osłonki i pozostawienie na 3 godziny do przepeklowania przed pakowaniem.
"Kiełbasa biała" poza procesem peklowania bezzmiennie nie podlega żadnemu innemu przetwarzaniu, które zachowuje i wydłuża okres trwałości mięsa, prowadząc przy tym do eliminacji cech świeżego mięsa.
Ustalenia stanu faktycznego dokonane podczas kontroli przeprowadzonych w dniach [...].11.2015 r., [...].07.2017 r., [...].01.2018 r. oraz [...].05.2019 r. wskazują, że od 2015 r. "kiełbasa biała" i "mielone garmażeryjne wieprzowe z łopatki" produkowane są w oparciu o ten sam proces technologiczny i nie dokonano w nim zmian, które mogłyby wpłynąć na zdezaktualizowanie oceny prawnej w tym zakresie.
Skarżąca pomimo prawomocnych ww. wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, które jednoznacznie rozstrzygają kwalifikację "kiełbasy białej" oraz "mielonego garmażeryjnego wieprzowego z łopatki" do grupy surowych wyrobów mięsnych, nadal produkuje je w sposób niezgodny z przepisami prawa, wprowadzając jednocześnie konsumenta w błąd.
Organ sprawy zwrócił się do prof. dr hab. n. med. M. J. W. - Dyrektora Instytutu w W. o wydanie opinii w sprawie dotyczącej kwalifikacji przedmiotowych produktów do grupy surowych wyrobów mięsnych w rozumieniu rozporządzenia (WE) nr 853/2004 lub produktów mięsnych niepoddanych obróbce cieplnej. Opinia była niezbędna z uwagi na fakt, że aby podjąć decyzję o tym, jakie substancje dodatkowe mogą być dodane do danego produktu, należy przyporządkować dany asortyment do odpowiedniej kategorii żywności zgodnie z zał. II do rozporządzenia nr 1333/2008. Biorąc pod uwagę treść ww. opinii organ wskazał, ze wyroby i produkty mięsne należą do kategorii 08. Mięso. Kategoria ta po zmianach wprowadzonych rozporządzeniem nr 601/2014 w odniesieniu do kategorii żywności "Mięso" oraz w odniesieniu do stosowania określonych dodatków do żywności w surowych wyrobach mięsnych, dzieli się na następujące podkategorie:
Surowe mięso z wyłączeniem surowych wyrobów mięsnych w rozumieniu rozporządzenia (WE) nr 853/2004
Surowe wyroby mięsne w rozumieniu rozporządzenia (WE) nr 853/2004
Produkty mięsne
Produkty mięsne niepoddane obróbce cieplnej
Produkty mięsne poddane obróbce cieplnej
Osłonki i powłoki oraz dekoracje mięsa
Tradycyjnie peklowane produkty mięsne, objęte przepisami szczególnymi dotyczącymi azotynów i azotanów.
Przedmiotowe produkty nie zostały poddane obróbce termicznej. W przypadku tych środków spożywczych należy zatem rozważyć ich zaklasyfikowanie do jednej z następujących kategorii:
8.2 Surowe wyroby mięsne w rozumieniu rozporządzenia (WE) nr 853/2004 lub
8.3.1 Produkty mięsne niepoddane obróbce cieplnej.
Organ w celu właściwej klasyfikacji środka spożywczego do odpowiedniej kategorii w załączniku II do rozporządzenia nr 1333/2008 skorzystał z przewodnika opracowanego przez Komisję Europejską. Jest to przewodnik po kategoriach ujętych w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1129/2011 z dnia 11 listopada 2011 r. zmieniającym załącznik II do rozporządzenia nr 1333/2008 poprzez ustanowienie unijnego wykazu dodatków do żywności. Zgodnie z Przewodnikiem w opisie kategorii 08.2 Surowe wyroby mięsne w rozumieniu rozporządzenia nr 853/2004 podano definicję surowych wyrobów mięsnych jednoznaczną z definicją zawartą w załączniku I do rozporządzenia nr 853/2004: Surowe wyroby mięsne oznaczają świeże mięso, w tym mięso rozdrobnione na kawałki, do którego dodano środki spożywcze, przyprawy korzenne lub substancje dodatkowe, lub które poddano procesowi niewystarczającemu do modyfikacji wewnętrznej struktury włókien mięśniowych mięsa, a zatem niewystarczającemu do wyeliminowania cech świeżego mięsa. W tej części opisu kategorii "08.2 Surowe wyroby mięsne w rozumieniu rozporządzenia (WE) nr 853/2004" wymieniono środki spożywcze należące do tej podkategorii. Jeżeli chodzi o wyroby polskie to Przewodnik klasyfikuje do tej podkategorii również kiełbasę surową typu kiełbasa biała, kiełbasę surową typu metka oraz tatar (danie tatarskie).
Odnośnie produktów mięsnych niepoddanych obróbce cieplnej (kategoria 08.3.1) Przewodnik wskazuje, że ta kategoria obejmuje szereg metod przetwarzania (np. peklowanie, solenie, wędzenie, suszenie, fermentację, marynowanie, peklowanie w solance, dojrzewanie), które konserwują i przedłużają trwałość produktu. Przykładami produktów mięsnych niepoddanych obróbce cieplnej są szynka surowa, suszona oraz fermentowane suszone kiełbasy.
Biorąc pod uwagę zapisy dotyczące stosowania substancji dodatkowych do surowych wyrobów mięsnych ujętych w kategorii "08.2 Surowe wyroby mięsne w rozumieniu rozporządzenia (WE) nr 853/2004", należy stwierdzić, że dodatek azotynów E 250 (azotyn sodu) jest niedozwolony do środków spożywczych należących do tej kategorii z pewnymi, ściśle określonymi wyjątkami. Do wymienionych wyjątków należą: kiełbasa surowa typu kiełbasa biała, kiełbasa surowa typu metka, tatar wołowy (danie tatarskie) i obecnie również golonka peklowana. Do tych czterech surowych wyrobów mięsnych możliwy jest dodatek azotynów E 249-250 ze względu na tradycję peklowania tych wyrobów w Polsce. Powyższe zostało usankcjonowane prawnie w rozporządzeniu nr 1333/2008.
Fakt dodania azotynów do "kiełbasy białej" nie powoduje jednak zmiany jej kwalifikacji na produkt mięsny. Kiełbasa biała surowa jest wymieniona w załączniku II część E do rozporządzenia nr 1333/2008 w kategorii 08.2 Surowe wyroby mięsne w rozumieniu rozporządzenia (WE) nr 853/2004 i zgodnie z zapisami rozporządzenia do tego surowego wyrobu mięsnego możliwy jest dodatek azotynów (jako wyjątek od reguły generalnego zakazu peklowania surowych wyrobów mięsnych). Kiełbasa biała surowa jest zdefiniowana w Przewodniku w kategorii 08.2 Surowe wyroby mięsne w rozumieniu rozporządzenia nr 853/2004, co oznacza, że nawet po dodaniu azotynów (na co zezwalają zapisy załącznika II do rozporządzenia nr 1333/2008) nadal jest zaliczana do surowych wyrobów mięsnych (jest to surowy wyrób mięsny z dodatkiem azotynów).
W przypadku rozważania możliwości zaklasyfikowania środka spożywczego do kategorii 08.3.1 "Produkty mięsne niepoddane obróbce cieplnej" należy rozważyć, czy poza stosowaniem soli peklującej (dodatkiem azotynów) środek spożywczy został poddany innym procesom, które zachowują i wydłużają okres trwałości mięsa, np. suszenie, fermentacja, dojrzewanie, wędzenie. W tej kwestii, w ocenie organu, należy posłużyć się wytycznymi opracowanymi przez Komisję Europejską w sprawie wykonania niektórych przepisów rozporządzenia nr 853/2004. W pkt 5.9 "surowe wyroby mięsne i produkty mięsne" w ww. wytycznych podano, że mięso (produkt mięsny) solone lub peklowane nawet całkowicie, wprowadzone do obrotu w początkowej fazie procesu dojrzewania, które nie zostało poddane żadnemu innemu przetwarzaniu takiemu jak obróbka termiczna lub suszenie, odpowiada definicji "surowych wyrobów mięsnych", ponieważ nadal zachowuje cechy świeżego mięsa. Jeżeli środek spożywczy poddaje się dalszemu przetwarzaniu, np. suszeniu, które prowadzi do wyeliminowania cech świeżego mięsa, wówczas zostaje on objęty definicją produktów mięsnych.
Proces produkcji "kiełbasy białej" obejmuje takie zabiegi technologiczne jak: rozdrabnianie mięsa w wilku i maszynie kutrującej, peklowanie oraz mieszanie z innymi składnikami, nadziewanie w osłonki i pozostawienie na 3 godziny do przepeklowania przed pakowaniem. "Kiełbasa biała" poza procesem peklowania nie podlega żadnemu innemu przetwarzaniu, które zachowuje i wydłuża okres trwałości mięsa, prowadząc przy tym do eliminacji cech świeżego mięsa.
W świetle wytycznych w sprawie wykonania niektórych przepisów rozporządzenia nr 853/2004, kiełbasa biała nawet z dodatkiem peklosoli (azotynów) jest surowym wyrobem mięsnym należącym do kategorii 8.2 surowe wyroby mięsne w rozumieniu rozporządzenia nr 853/2004.
Jeżeli chodzi o dodatek innych substancji dodatkowych do "kiełbasy białej", to może ona zawierać wyłącznie substancje dodatkowe dopuszczone do surowych wyrobów mięsnych, zgodnie z zapisami dla kategorii 08.2 Surowe wyroby mięsne w rozumieniu rozporządzenia nr 853/2004. Zatem stosowanie przez Skarżącą dodatków dopuszczonych dla grupy 8.3.1 jest niedozwolone.
W toku prowadzonego postępowania strona przedłożyła prywatne opinie, którym organ nie dał wiary. Opinie wykonane zostały na zlecenie strony w Instytucie w P. Opinie te są niewyczerpujące w zakresie podejścia do tematu (modyfikacji wewnętrznej struktury mięsa), brak w nich cech obiektywności, nie są spójne oraz prowadzą do wysnucia niewłaściwych wniosków. Odnosząc się do badań w zakresie modyfikacji wewnętrznej struktury włókien mięśniowych mięsa, w przypadku "kiełbasy białej" należy stwierdzić, że definicja surowych wyrobów mięsnych nie precyzuje, na czym polega modyfikacja wewnętrznej struktury włókien mięśniowych mięsa, która prowadzi do wyeliminowania cech świeżego mięsa. Dodatkowo należy podnieść, że prawodawca nie określił referencyjnej metodologii przeprowadzania badań mięsa pod kątem zmiany w wewnętrznej strukturze włókien mięśniowych mięsa. Przedstawione przez stronę badania zawierają jedynie wyniki jednostkowych badań pojedynczej partii produktu i nie mają odniesienia do całego procesu produkcji, nie zawierają analizy skutków stosowanych metod, dodawanych substancji oraz nie wskazują, kiedy następuje faktyczne przetworzenie i całkowite wyeliminowanie cech świeżego mięsa. Nie ma zatem możliwości zweryfikowania rezultatu tych badań. W tej kwestii należy się więc oprzeć na obowiązujących przepisach prawnych (rozporządzeniach) oraz innych dokumentach - przewodnikach i wytycznych umożliwiających właściwą interpretację przepisów rozporządzeń. Biorąc pod uwagę zapisy rozporządzeń i wytycznych można wysnuć następujące wnioski.
Naruszenie budowy strukturalnej mięśni spowodowane operacjami mechanicznymi (rozdrabnianie mięsa na wilku i maszynie kutrującej) nie może być przyczyną klasyfikowania środka spożywczego do kategorii 08.3 "Produkty mięsne". Zgodnie z definicją zawartą w rozporządzeniu nr 853/2004 "produkty mięsne są to produkty przetworzone uzyskane w wyniku przetworzenia mięsa lub dalszego przetworzenia takich produktów przetworzonych, co w konsekwencji powoduje utratę właściwości mięsa świeżego na powierzchni przekroju". Z definicji tej wynika, że aby środek spożywczy mógł być zaklasyfikowany do grupy "produktów mięsnych", musi być poddany procesowi przetwarzania. Rozporządzenie nr 852/2004 podaje definicję przetwarzania oraz definicję środków nieprzetworzonych: - przetwarzanie - oznacza każde działanie, które znacznie zmienia produkt wyjściowy, w tym ogrzewanie, wędzenie, peklowanie, dojrzewanie, suszenie, marynowanie, ekstrakcję, wyciskanie lub połączenie tych procesów; - produkty nieprzetworzone - oznaczają środki spożywcze, które nie podlegają przetwarzaniu i obejmują produkty, które zostały rozdzielone, oddzielone na części, przecięte, pokrojone, pozbawione kości, rozdrobnione, wygarbowane, skruszone, nacięte, wyczyszczone, przycięte, pozbawione łusek, zmielone, schłodzone, zamrożone, głęboko zamrożone lub rozmrożone.
Z powyższych definicji wynika, że proces rozdrabniania mięsa nawet, jeżeli narusza budowę strukturalną mięśni, nie jest procesem przetwarzania, a zmiany w strukturze mięśni powstałe w wyniku rozdrabniania nie są wystarczające do klasyfikacji środka spożywczego do produktów mięsnych.
Odnosząc się do zmian w modyfikacji wewnętrznej struktury włókien mięśniowych mięsa wywołanych procesem peklowania należy stwierdzić, że zgodnie z wytycznymi w sprawie wykonania niektórych przepisów rozporządzenia nr 853/2004, które stanowią: "Natomiast surowe wyroby mięsne mogą odpowiadać definicji "produktów nieprzetworzonych" lub "produktów przetworzonych". Na przykład surowy wyrób mięsny objęty będzie definicją "produktów przetworzonych", jeżeli zastosowane działania wspomniane w definicji "przetwarzania" są niewystarczające do całkowitej modyfikacji wewnętrznej struktury włókien mięśniowych mięsa, a powierzchnia przekroju pokazuje, że produkt ma właściwości świeżego mięsa". "Produkty mogą być wprowadzane do obrotu, zanim przetwarzanie spowodowało całkowitą zmianę wewnętrznej struktury włókien mięśniowych mięsa. W takich przypadkach, stopień wyeliminowania cech świeżego mięsa w chwili wprowadzania wyrobu na rynek określa definicję, którą jest on objęty." Zmiany wewnętrznej struktury włókien mięśniowych mięsa wywołane tylko procesem peklowania nie zawsze są wystarczające do wyeliminowania cech świeżego mięsa.
Instrukcja produkcji "mielonego garmażeryjnego wieprzowego z łopatki" przewiduje takie procesy technologiczne jak:
- wymieszanie mięsa drobnego wieprzowego z peklosolą i pozostawienie go na 24 godziny,
- rozdrabnianie i masowanie mięsa pod próżnią z przyprawami i dodatkami przez około 20 minut,
- ponowne rozdrabnianie,
- leżakowanie przez 5 godzin,
- pakowanie.
W celu klasyfikacji "mielonego garmażeryjnego wieprzowego z łopatki" należy posłużyć się wytycznymi opracowanymi przez Komisję Europejską w sprawie wykonania niektórych przepisów rozporządzenia nr 853/2004. W punkcie 5.9 "surowe wyroby mięsne i produkty mięsne" ww. wytycznych podano, że "świeże mięso, które zostało rozdrobnione na kawałki obejmuje mięso mielone". Dlatego też mięso mielone, do którego dodano inne środki spożywcze, przyprawy lub substancje dodatkowe odpowiada definicji surowych wyrobów mięsnych.
Biorąc pod uwagę zapisy ww. wytycznych "mielone garmażeryjne wieprzowe z łopatki" należy zaklasyfikować do surowych wyrobów mięsnych. Do mięsa świeżego można zaś dodać tylko takie dodatki, jakie są dopuszczone do mięsa świeżego zgodnie z rozporządzeniem nr 1333/2008 (podkategoria 08.1 Surowe mięso z wyłączeniem surowych wyrobów mięsnych w rozumieniu rozporządzenia (WE) nr 853/2004) lub do produkowanego z niego środka spożywczego. Przedstawiona instrukcja produkcji "mielonego wieprzowego garmażeryjnego z łopatki" wskazuje, że środek spożywczy wyprodukowany w oparciu o przedstawioną technologię należy zakwalifikować do surowych wyrobów mięsnych w rozumieniu rozporządzenia nr 853/2004. W związku z powyższym nie można do niego zastosować dodatków, które do tej kategorii żywności nie są dopuszczone rozporządzeniem nr 1333/2008. Przepisy dotyczące stosowania substancji dodatkowych do surowych wyrobów mięsnych ujęte w kategorii 08.2 nie zezwalają na stosowanie dodatków azotynów E 249-250 do środków spożywczych należących do tej podkategorii z pewnymi ściśle określonymi wyjątkami. Wśród tych wyjątków nie jest wymienione mięso mielone. W związku z powyższym dodatek peklosoli (azotynów) do "mielonego garmażeryjnego wieprzowego z łopatki" nie jest dozwolony.
Odnosząc się do faktu, że sól peklująca nie jest bezpośrednio dodawana do mielonego garmażeryjnego, lecz surowcem do produkcji "mielonego wieprzowego garmażeryjnego z łopatki" jest mięso peklowane, właściwym jest przytoczenie definicji zasady przenoszenia zawartej w art. 18 rozporządzenia nr 1333/2008: "Obecność danego dodatku do żywności dopuszczalna jest:
a) W wieloskładnikowym środku spożywczym innym niż środki spożywcze określone w zał. II, jeżeli ten dodatek do żywności został dopuszczony do stosowania w jednym ze składników danego wieloskładnikowego środka spożywczego,
b) W środku spożywczym, do którego dodany został dodatek do żywności, enzym spożywczy lub środek aromatyzujący, jeżeli ten dodatek do żywności
i. Został dopuszczony do stosowania w dodatku do żywności, enzymie spożywczym lub środku aromatyzującym zgodnie z niniejszym rozporządzeniem oraz
ii. Został przeniesiony do środka spożywczego wraz z tym dodatkiem do żywności, enzymem spożywczym lub środkiem aromatyzującym; oraz
iii. Nie pełni funkcji technologicznej w ostatecznym środku spożywczym
c) W środku spożywczym, który ma być wykorzystany wyłącznie do przygotowania wieloskładnikowego środka spożywczego pod warunkiem, że ten wieloskładnikowy środek spożywczy jest zgodny z niniejszym rozporządzeniem.".
Zgodnie z załącznikiem II do rozporządzenia nr 1333/2008 do kategorii 08.1 mięso świeże, z wyjątkiem surowych wyrobów mięsnych w rozumieniu rozporządzenia (WE) nr 853/2004, do której to kategorii należy również mięso drobne, nie wolno dodawać peklosoli. W przypadku dodatku peklosoli do mięsa drobnego przeznaczonego do produkcji "mielonego garmażeryjnego wieprzowego z łopatki" należy rozważyć sytuację opisaną w punkcie c) zasady przenoszenia (tzw. zasada odwrotnego przenoszenia). Zasada ta dotyczy jednak składników wprowadzonych do obrotu z przeznaczeniem do wykorzystania w produkcji innych składników spożywczych (składniki te nie są wprowadzane do obrotu detalicznego z przeznaczeniem dla konsumenta finalnego). W takim przypadku substancja dodatkowa może być dodawana do składnika, do którego normalnie nie jest dopuszczona, pod warunkiem, że składnik jest przeznaczony wyłącznie do produkcji produktu złożonego, do którego dana substancja jest dopuszczona.
Biorąc pod uwagę zapisy określone w punkcie c) zasady przenoszenia, azotyny mogłyby być dodawane do mięsa drobnego (do którego normalnie nie jest dopuszczone stosowanie tych substancji) pod warunkiem, że to mięso peklowane byłoby wykorzystane wyłącznie do produkcji produktu mięsnego, do którego stosowanie azotynów jest dopuszczone (np. do produkcji kiełbasy parzonej wędzonej). W przypadku produkcji "mielonego garmażeryjnego wieprzowego z łopatki" mięso drobne peklowane zostało wykorzystane do produkcji surowego wyrobu mięsnego z przeznaczeniem do wprowadzenia do obrotu detalicznego dla konsumenta końcowego, do którego dodatek azotynów nie jest dozwolony w ramach wyjątków dopuszczonych rozporządzeniem. W związku z tym warunki opisane w punkcie c) zasady przenoszenia nie są spełnione i do produkcji środka spożywczego pod nazwą "mielone garmażeryjne wieprzowe z łopatki" nie można wykorzystywać mięsa peklowanego.
Środek spożywczy pod nazwą "mielone garmażeryjne wieprzowe z łopatki" z zastosowaniem substancji dodatkowych (substancja zagęszczająca - E 407, przeciwutleniacz - E 300, stabilizator - E 331, regulator kwasowości - E 325, E 575, E 262, substancja konserwująca - E 250) z przeznaczeniem do wprowadzenia go do obrotu detalicznego dla konsumenta końcowego, ze względu na zastosowane procesy technologiczne i sposób wprowadzania do obrotu należy do kategorii żywności 08.2 Surowe wyroby mięsne w rozumieniu rozporządzenia nr 853/2004 i nie spełnia przepisów rozporządzenia nr 1333/2008, ponieważ zawiera substancje dodatkowe, które nie są dopuszczone do tego wyrobu.
Reasumując, do podjęcia decyzji odnośnie możliwości zastosowania poszczególnych substancji dodatkowych do poszczególnych produktów/wyrobów mięsnych niezbędne jest zaklasyfikowanie produktu/wyrobu do odpowiedniej kategorii w załączniku II do rozporządzenia nr 1333/2008. Rozporządzenie nr 1333/2008 klasyfikuje kiełbasę surową białą do kategorii "surowych wyrobów mięsnych w rozumieniu rozporządzenia (WE) 853/2004", o czym świadczy zapis w załączniku II część E - Dopuszczone dodatki do żywności oraz warunki ich stosowania w kategoriach żywności w aspekcie ustanowienia wyjątku dopuszczającego do stosowania w tym surowym wyrobie mięsnym azotynów (E 249-250). Powyższą kwalifikację "mielonego garmażeryjnego wieprzowego z łopatki" oraz "kiełbasy białej" potwierdzają prawomocne wyroki sądu w sprawach o sygn. akt. II SA/Bd 1274/16 oraz II SA/Bd 578/18.
Zmiana kwalifikacji produkowanych w oparciu o instrukcję produkcji mielonego garmażeryjnego wieprzowego z łopatki oraz Instrukcję produkcji kiełbasy białej środków spożywczych "kiełbasa biała" i "mielone wieprzowe garmażeryjne z łopatki" z kategorii produkty niepoddane obróbce cieplnej na kategorię surowe wyroby mięsne i dostosowanie stosowanych w produkcji ww. środków spożywczych dodatków do tej kategorii żywności pozwoli na realizację wyznaczonego celu, jakim jest zapewnienie dbałości o zdrową i bezpieczną żywność i usunie występującą niezgodność na etapie jej powstania. Swobodny przepływ bezpiecznej i zdrowej żywności stanowi istotny aspekt rynku wewnętrznego i znacznie przyczynia się do poprawy zdrowia i pomyślności obywateli oraz ich sytuacji społeczno-ekonomicznej. Ustawodawstwo unijne w ramach realizacji polityk Wspólnoty nakierowane jest na zapewnienie wysokiego poziomu ochrony ludzkiego zdrowia i życia. W celu zachowania wysokiego poziomu ochrony zdrowia ludzkiego i życia dodatki do żywności są dopuszczane do stosowania jedynie w przypadku, gdy spełniają kryteria określone w rozporządzeniu nr 1333/2008. Stosowanie dodatków do żywności musi być bezpieczne, a ich zastosowanie musi być niezbędne ze względu technologicznego, nie może wprowadzać w błąd konsumentów i musi przynosić im korzyści. Ponieważ stosowanie i maksymalne poziomy dodatku do żywności powinny uwzględniać jego spożycie z innych źródeł oraz narażenie szczególnych grup konsumentów (np. konsumentów cierpiących na alergie) na spożycie tego dodatku, w rozporządzeniu przyjęto stosowne regulacje uwzględniając najwyższe tolerowane dzienne pobranie z wszystkich źródeł. Stosowanie dodatku do żywności niezgodnie z ww. regulacją prawną powoduje narażenie człowieka na przekroczenie najwyższego tolerowanego dziennego spożycia, a w związku z powyższym stanowi zagrożenie dla zdrowia ludzi. Nadmierne pobieranie z dietą związków azotanów i azotynów, bądź też zachodząca redukcja azotanów do azotynów w organizmie człowieka mogą doprowadzić do tzw. met hemoglobinemii, tj. utleniania dwuwartościowego żelaza hemoglobiny do formy trójwartościowej. Forma ta nie ma zdolności odwracalnego wiązania tlenu, co może być przyczyną spadku ciśnienia krwi, wymiotów, biegunki, bólu i zawrotów głowy czy sinicy. Toksyczne działanie azotynów i azotanów może również powodować niedokrwistość wywołaną uszkadzającym działaniem tych związków na krwinki czerwone. Ich negatywny wpływ przejawia się również zahamowaniem przyrostu masy ciała, które spowodowane jest zmniejszonym łaknieniem, a także wpływem na witaminę A, której obecność w organizmie jest niezbędna do prawidłowej budowy struktur komórkowych oraz syntezy białka. Azotany i azotyny są także prekursorami nitrozoamin, związków wykazujących działanie rakotwórcze i mutagenne.
W związku z powyższym zgodnie z cyt. wyżej rozporządzeniem nr 1333/2008 wykorzystywanie przez skarżącą do produkcji:
- "garmażeryjnego wieprzowego z łopatki" dodatków E 250 (azotyn sodu), E 407 (karagen) oraz E 575 (lakton kwasu glukonowego);
- "kiełbasy białej" dodatków E 451 (trifosforany), E 450 (difosforany), E 407 (karagen), E 316 (izoaskorbinian sodu), E 575 (lakton kwasu glukonowego), E 621 (glutaminian sodu) - jest niedozwolone. Rozdział II art. 5 rozporządzenia nr 1333/2008 stanowi, że: "Nie wprowadza się do obrotu dodatku do żywności ani żywności, która zawiera taki dodatek, jeżeli zastosowanie tego dodatku do żywności nie jest zgodne z niniejszym rozporządzeniem.".
Mając na uwadze powyższe organ orzekł jak w sentencji.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Skarżąca zarzucając:
prowadzenie postępowania z pominięciem ustanowionego w sprawie pełnomocnika, co stanowiło naruszenia art. 40 kpa i skutkowało ograniczeniem możliwości obrony interesów odwołującej (naruszając w szczególności art. 10 § 1 kpa oraz art. 19e ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej);
art. 153 ppsa polegające na braku zastosowania się do wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 21.11.2018 r. wydanego w sprawie II SA/Bd 578/18;
art. 77 § 1 kpa polegające na braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego,
art. 5 rozporządzenia nr 1333/2008 polegające na niewłaściwym zastosowaniu tego przepisu;
rozporządzenia nr 853/2004 polegające na niewłaściwym zakwalifikowaniu "kiełbasy białej" i "mielonego wieprzowego garmażeryjnego z łopatki" jako "surowych wyrobów mięsnych" zamiast "produktów mięsnych".
Decyzją z [...] sierpnia 2019 r., nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ wskazał, że Skarżąca zarzuciła, że niedoręczenie dokumentów takich jak protokół z czynności czy zawiadomienie o zakończeniu zbierania materiału dowodowego jej pełnomocnikowi pozbawiło ją możliwości merytorycznego ustosunkowania się do kontroli, a tym samym termin do przygotowania odwołania uległ znacznemu skróceniu. Odnosząc się do powyższego zarzutu pominięcia ustanowionego przez Skarżącą pełnomocnika organ wskazał, że Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą w zakresie wyrobów mięsnych od 1994 r., a przedmiotowa kontrola poprzedzająca wydanie decyzji nie była pierwszą kontrolą przeprowadzoną u niej. W związku z powyższym Skarżąca jako profesjonalny przedsiębiorca nie może zasłaniać się brakiem specjalistycznej wiedzy prawnej ani brakiem świadomości, jakie czynności podejmować po doręczeniu protokołu z kontroli lub zawiadomienia o zakończeniu zbierania materiału dowodowego. Zarzut ten jest tym bardziej nieuzasadniony biorąc pod uwagę treść art. 19 ust. 1c ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej, zgodnie z którym "przed podjęciem pierwszej czynności kontrolnej, osoba upoważniona do wykonania kontroli ma obowiązek poinformować kontrolowanego o jego prawach i obowiązkach w trakcie kontroli". Obowiązek kontrolującego ma zatem charakter obligatoryjny. Na marginesie należy dodać, że Skarżąca nie kwestionowała w odwołaniu okoliczności pouczenia, a tym bardziej jego treści.
W art. 81 kpa prawodawca stanowi, że okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2. W art. 19d ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej zostały wymienione elementy protokołu kontroli, a art. 19e tej ustawy wskazuje uprawnienia podmiotu kontrolowanego dotyczące podpisania protokołu kontroli, wniesienia do niego zastrzeżeń oraz odmowy podpisania protokołu kontroli. Z powyższej regulacji wynika, że podmiotowi kontrolowanemu przysługuje przed podpisaniem protokołu kontroli prawo zgłoszenia w terminie 7 dni od otrzymania protokołu zastrzeżeń do ustaleń zawartych w protokole. W przypadku zgłoszenia zastrzeżeń podmiot może odmówić podpisania protokołu, a termin na podanie przyczyn odmowy podpisania również określono na 7 dni i biegnie on od doręczenia podmiotowi kontrolowanemu stanowiska kontrolującego wobec zastrzeżeń. Z jednej strony kontrolowany nie ma obowiązku natychmiastowego podpisania protokołu, gdyż może zgłosić do niego zastrzeżenia w terminie 7 dni, jednak o ile podpisze protokół, to traci on prawo do zgłoszenia zastrzeżeń. Kontrolowany może też odmówić podpisania protokołu, wskazując w terminie 7 dni przyczyny odmowy podpisania. Wprowadzenie terminów do zgłoszenia zastrzeżeń do protokołu i wyjaśnienia przyczyny odmowy podpisania protokołu jest bezwarunkowe.
Natomiast art. 19f wspomnianej ustawy stanowi, że ustalenia ujęte w protokole kontroli stanowią podstawę do podjęcia dalszych czynności, w tym dokonania ocen, sporządzenia wniosków, zaleceń pokontrolnych, wydania decyzji i sporządzenia informacji dla jednostek nadrzędnych, oraz do powiadomienia właściwego organu w przypadku popełnienia przestępstwa lub wykroczenia. W przedmiotowej sprawie, przedstawiciel kontrolowanego zakładu został zaznajomiony z treścią protokołu z kontroli, a następnie podpisał go bez żadnych zastrzeżeń. Pouczenie o prawach i obowiązkach kontrolowanego zostało przekazane podczas kontroli i zawarte w sporządzonym z tej kontroli protokole, który został podpisany. Podmiot kontrolowany może działać samodzielnie lub przez ustanowionego pełnomocnika. Z przepisów ustawy nie wynika obowiązek zastępowania podmiotu kontrolowanego przez pełnomocnika czy też jego uczestnictwa w kontroli, jest to zatem uprawnienie podmiotu kontrolowanego. Skoro pełnomocnik Skarżącej został ustanowiony [...].09.2009 r., to Skarżąca, widząc konieczność uczestniczenia w czynnościach kontrolnych swojego profesjonalnego pełnomocnika, nie powinna podpisywać protokołu bez konsultacji z nim. A contrario, skoro nie zostały zgłoszone zastrzeżenia do protokołu, to taka potrzeba nie wystąpiła. Bierna postawa Skarżącej w postępowaniu kontrolnym nie może być podstawą do zarzucenia organowi uniemożliwienia stronie czynnego udziału w postępowaniu wobec pouczenia jej o przysługujących jej prawach i obowiązkach. Okoliczność, że Skarżąca z nich nie skorzystała, nie powoduje po stronie organu konieczności podejmowania czynności aktywizujących stronę, a Skarżąca winna liczyć się z konsekwencjami swego zachowania.
Skarżąca wywodzi, że w wyniku działań organu I instancji znacznie ograniczono jej termin na przygotowanie odwołania. Zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na charakter tego terminu. Jest to termin zawity i biegnie on od dnia doręczenia decyzji administracyjnej w sprawie, również w samej decyzji znajduje się pouczenie, w którym mowa jest o możliwości wniesienia tego środka odwoławczego, terminie na jego wniesienie i sposobie jego wniesienia. Biorąc pod uwagę powyższe Skarżąca miała możliwość przygotowania swojego stanowiska i wniesienia skutecznego odwołania, z czego skorzystała, zatem nie doszło do naruszenia art. 10 § 1 kpa, organ bowiem stworzył możliwość skorzystania z uprawnienia do wniesienia środka odwoławczego.
Organowi I instancji zarzucono również naruszenie art. 153 ppsa polegające na braku zastosowania się do wytycznych zawartych w wyroku WSA w Bydgoszczy z 21.11.2018 r., wydanego w sprawie o sygn. II SA/Bd 578/18. Zarzut ten jest chybiony. Skarżąca bowiem dokonuje interpretacji tego wyroku, wykorzystując jedynie te elementy, które w jej ocenie są dla niej korzystne. Uszło uwadze Skarżącej, że orzeczenie sądu administracyjnego należy odczytywać jako całość, a nie traktować je wybiórczo. Wyrok winien być traktowany jako samodzielne i kompleksowe stanowisko sądu w konkretnej sprawie. Nie jest dopuszczalne zatem posiłkowanie się poszczególnymi fragmentami uzasadnienia, pomijając pozostałe wątki.
Skarżąca zdaje się pomijać okoliczność, że WSA w Bydgoszczy jednoznacznie przesądził o zakwalifikowaniu produkowanej przez nią "kiełbasy białej" oraz "mielonego garmażeryjnego wieprzowego z łopatki" jako surowych wyrobów mięsnych, a tym samym niedopuszczalnym było zastosowanie w procesie produkcji środków konserwujących i przedłużających ich trwałość. Takie stanowisko zostało zaprezentowane również w opinii biegłego prof. dr hab. n. med. M. W.
Stosownie do rozporządzenia nr 1333/2008 stosowanie dodatków do żywności w postaci azotynów jest dozwolone wyłącznie do ściśle określonych środków spożywczych. Zgodnie z definicją surowe wyroby mięsne są to wyroby ze świeżego, surowego mięsa, w tym mięsa rozdrobnionego, do których zostały dodane inne środki spożywcze, przyprawy lub substancje dodatkowe. Wyroby te mogą zostać poddane procesom przetwarzania, które jednak są niewystarczające do zmiany wewnętrznej struktury mięśni, a zatem do eliminacji cech mięsa surowego. Kategorie produktów zaliczanych do surowych wyrobów mięsnych to przykładowo: mięso garmażeryjne (mięso mielone z przyprawami i innymi składnikami), tzw. mięso na grilla (surowe mięso marynowane w oleju z przyprawami), kiełbasa biała surowa, tatar (danie tatarskie). Zatem organ I instancji prawidłowo dokonał kwalifikacji przedmiotowych środków spożywczych jako surowych wyrobów mięsnych i nakazał dostosowanie stosowanych w ich produkcji dodatków do tej kategorii żywności, bowiem przepisy Unii Europejskiej nie zezwalają na stosowanie azotynów i azotanów do mięsa surowego oraz do surowych wyrobów mięsnych, ponieważ mięso surowe oraz niektóre surowe wyroby mięsne są środkami spożywczymi nieprzetworzonymi, a do produktów nieprzetworzonych (stanowiących podstawę diety) wolno stosować tylko ściśle określone rozporządzeniem substancje dodatkowe. Zgodnie z częścią E załącznika I do rozporządzenia nr 1333/2008 stosowanie azotynów (E 249-250) jako substancji konserwującej w surowych wyrobach mięsnych jest ograniczone tylko do pewnych tradycyjnych wyrobów.
Mięso surowe oraz surowe wyroby mięsne są produktami o krótkim okresie przydatności do spożycia. Niewątpliwie skarżąca, stosując azotyny jako środek konserwujący w produkowanych środkach spożywczych, dąży do wydłużenia terminu przydatności do spożycia w związku z ich działaniem polegającym na hamowaniu wzrostu niepożądanej mikroflory, ale używając ich otrzymuje też pożądany kolor, smak i konsystencję zgodne z oczekiwaniami konsumentów. Jednak przedłużając okres przechowywania surowego mięsa lub surowych wyrobów mięsnych przez dodatek azotynów nie może zapobiec faktowi, że enzymy zawarte w mięsie powodują niepożądane zmiany produktu, a zmiany te są maskowane poprzez zmianę koloru i smaku uzyskaną dzięki użyciu azotynów. Co więcej, mięso surowe oraz surowe wyroby mięsne są przeznaczone do obróbki termicznej w gospodarstwie domowym. Podczas smażenia, pieczenia czy gotowania peklowanych środków spożywczych wytwarzają się związki z grupy nitrozoamin o potencjalnym działaniu rakotwórczym. Zakwalifikowanie przedmiotowych środków spożywczych do określonej kategorii żywności uzasadnia wprowadzenie zakazów w zakresie dodatków spożywczych niedozwolonych w tego typu środkach spożywczych.
W postępowaniu kontrolnym organ I instancji zweryfikował, czy produkcja kwestionowanych środków spożywczych nadal jest prowadzona według przyjętych wówczas technologii produkcji. W przypadku "kiełbasy białej" nie stwierdził zmiany, a zmiana wprowadzona w przypadku "mielonego garmażeryjnego z łopatki" nie spowodowała możliwości zmiany kategorii żywności dla tego środka spożywczego.
Organ II instancji w pełni podzielił stanowisko wyrażone w decyzji organu I instancji i wyroku WSA w Bydgoszczy dotyczące kwalifikacji przedmiotowych wyrobów jako surowych wyrobów mięsnych. O przyjętej klasyfikacji środków spożywczych nie decyduje badanie finalnego produktu, ale cały proces technologiczny, który powoduje modyfikację wewnętrznej struktury włókien mięśniowych lub go nie powoduje. W związku z powyższym, skoro w wyniku przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania dowodowego ustalono, że proces technologiczny stosowany w zakładzie Skarżącej nie prowadzi do zmiany włókien mięśniowych w strukturze mięsa, to ex definitione należy je traktować jako surowy wyrób mięsny. Bez znaczenia jest okoliczność rzekomej zmiany procesu technologicznego podnoszona w uzasadnieniu odwołania, gdyż wedle ustaleń poczynionych w całym postępowaniu administracyjnym przedmiotowe środki spożywcze wprowadzane do obrotu produkowane są na podstawie niezmienionej instrukcji produkcji. Okoliczność doprecyzowania czasu leżakowania produktów w peklosoli wprowadzona przez Skarżącą do instrukcji jest bez znaczenia dla oceny procesu technologicznego w przedmiotowej sprawie, bowiem kategoria produktów pozostaje niezmienna, a tym samym nie dochodzi do dezaktualizacji oceny prawnej poczynionej przez organ I instancji. Skarżąca nie uwzględnia faktu, że do mięsa świeżego można dodać tylko takie dodatki, jakie są dopuszczone do mięsa świeżego zgodnie z rozporządzeniem nr 1333/2008 lub do produkowanego z niego środka spożywczego.
Przedstawiony schemat technologiczny "mielonego wieprzowego garmażeryjnego z łopatki" wskazuje, że środek spożywczy wyprodukowany na podstawie przedstawionej technologii (instrukcja produkcji mielonego garmażeryjnego wieprzowego z łopatki wersja: 01) należy zakwalifikować do surowych wyrobów mięsnych w rozumieniu rozporządzenia nr 853/2004. W związku z powyższym nie można do niego zastosować dodatków, które do tej kategorii żywności nie są dopuszczone rozporządzeniem nr 1333/2008. Proces technologiczny produkcji mięsa mielonego garmażeryjnego wieprzowego z łopatki nadal przewiduje takie procesy jak mieszanie mięsa drobnego wieprzowego z peklosolą, mieszanie mięsa pod próżnią z przyprawami i dodatkami, ponowne rozdrabnianie, leżakowanie i pakowanie. Istotny jest fakt, że środek spożywczy zostaje wprowadzany do obrotu z przeznaczeniem dla konsumenta finalnego, jako "mielone garmażeryjne wieprzowe z łopatki". Mięso mielone, do którego dodano inne środki spożywcze, przyprawy lub substancje dodatkowe odpowiada definicji surowych wyrobów mięsnych, więc nie ma możliwości zastosowania w procesie technologicznym E 250, bo ten dodatek nie jest dopuszczony do produkcji surowych wyrobów mięsnych z wykluczeniem wyjątków opisanych rozporządzeniem. Dlatego przedłużenie procesu peklowania przez skarżącą do 24 godzin nie miało wpływu na ocenę organu I instancji, bo do produkcji surowego wyrobu mięsnego, jakim jest "mielone garmażeryjne wieprzowe z łopatki", nie można używać mięsa peklowanego i stopień zapeklowania nie ma w tym konkretnym przypadku żadnego znaczenia. Gdyby samo zapeklowanie było wystarczające do zakwalifikowania środka spożywczego do kategorii żywności "produkty niepoddane obróbce termicznej", nie byłoby konieczności przeprowadzania całego procesu legislacyjnego w przypadku "golonki peklowanej" - Rozporządzenie Komisji (UE) 2017/839 z dnia 17 maja 2017 r. zmieniające załącznik II do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1333/2008 w odniesieniu do stosowania azotynów (E 249-250) w golonce peklowanej (Dz. U. UE. L. z 2017.125.7).
Myli się Skarżąca, jakoby organ I instancji naruszył art. 77 § 1 kpa argumentując ten zarzut niepodejmowaniem przez organ żadnych działań w celu ustalenia stanu faktycznego, poza ograniczeniem się jedynie do oceny prawnej, wskazań wyrażonych w wyrokach sądów administracyjnych i przewodników opracowanych przez Komisję Europejską. Skarżąca pomija zupełnie okoliczność, że organ I instancji dążąc do ustalenia stanu faktycznego poza ww. działaniami przeprowadził również dowody z dokumentów m.in. etykiet i specyfikacji, instrukcji produkcji, a zatem należy przyjąć, że organ dysponował wystarczającą wiedzą do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Zgodnie z zasadą praworządności organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, wobec powyższego absurdalny wydaje się zarzut ograniczania się przez organ do oceny prawnej i posiłkowania się przepisami prawa, skoro sam ustawodawca nakłada na organy taki obowiązek.
Wątpliwości WSA w Bydgoszczy budziła jedynie kwestia proporcjonalności i adekwatności działań organu do sytuacji Skarżącej, a nie sama kwalifikacja kontrolowanych produktów. Koniecznym zatem było ustalenie, czy zastosowanie niedozwolonych substancji stanowi zagrożenie dla życia lub zdrowia konsumentów, co organ uczynił. Organ przeprowadził wnikliwą analizę instrukcji, przewodników, opracowanych przez Komisję Europejską, instrukcję produkcji obowiązującą w zakładzie Skarżącej, a także zasięgnął wiadomości specjalnych, zwracając się do prof. dr hab. n. med. M. W. - Dyrektora Instytutu o opinię w tym zakresie. W ocenie organu odwoławczego poczynione przez organ I instancji ustalenia są wyczerpujące i zrozumiałe, ponadto wskazano przyczyny, dla których sankcje zastosowane wobec Skarżącej są proporcjonalne do stopnia zagrożeń płynących z nieprawidłowej klasyfikacji środków spożywczych, a co za tym idzie stosowania niedozwolonych dodatków dla tej kategorii żywności. Jak podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, prawodawca europejski zabronił używania do surowych wyrobów mięsnych substancji, których użycie w procesie produkcji stanowiłoby naruszenie przepisów rozporządzenia nr 1333/2008. Dodatki do żywności stosowane przez Skarżącą przedmiotowych wyrobach powodują narażenie człowieka na przekroczenie najwyższego tolerowanego dziennego pobrania tych substancji ze wszystkich źródeł. W konsekwencji konsument jest narażony na m.in. nadmierne pobieranie azotanów i azotynów, mogące doprowadzić do methemogłobinemii, skutkować zahamowaniem przyrostu masy ciała. W następstwie zastosowania azotynów w mięsie mogą tworzyć się nitrozoaminy, mające działanie rakotwórcze. Ze względu na możliwość wystąpienia działań niekorzystnych dla człowieka stosowanie azotynów w żywności jest stale monitorowane przez EFSA w celu oceny ich bezpieczeństwa i w związku z ww. działaniami niepożądanymi w obowiązującym rozporządzeniu ustalono ograniczenia w ich stosowaniu, które Skarżąca narusza.
Wobec tak jednoznacznych ustaleń organu w zakresie zagrożenia dla życia i zdrowia konsumenta uznać należy, że sankcje zastosowane wobec Skarżącej są adekwatne i proporcjonalne do stopnia zagrożenia, a zatem organ I instancji prawidłowo zastosował się do wytycznych WSA w Bydgoszczy.
Po rozpatrzeniu odwołania organ odwoławczy doszedł zatem do przekonania, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa i w tych okolicznościach na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa orzekł jak w sentencji.
Skargę na powyższą decyzję złożyła Skarżąca zarzucając jej:
1. prowadzenie postępowania z pominięciem ustanowionego w sprawie pełnomocnika, co stanowiło naruszenie art. 40 kpa i skutkowało ograniczeniem możliwości obrony interesów odwołującej (naruszając w szczególności art. 10 § 1 kpa oraz art. 19e ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej);
2. naruszenie art. 153 ppsa polegające na braku zastosowania się do wytycznych zawartych w wyroku WSA w Bydgoszczy z 21.11.2018 r. wydanego w sprawie II SA/Bd 578/18;
3. naruszenie art. 77 § 1 kpa polegające na braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego;
4. naruszenie art. 5 rozporządzenia nr 1333/2008 polegające na niewłaściwym zastosowaniu tego przepisu;
5. naruszenie rozporządzenia nr 853/2004 polegające na niewłaściwym zakwalifikowaniu produkowanych przez Skarżącą "kiełbasy białej" i "mielonego wieprzowego garmażeryjnego z łopatki" jako "surowych wyrobów mięsnych" zamiast "produktów mięsnych".
Mając na uwadze powyższe Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji organu II Instancji oraz uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania w sprawie.
Zdaniem Skarżącej organ wykorzystał tylko jedynie wybiórczo fragmenty cyt. wyroku WSA w Bydgoszczy, z pominięciem wielu bardzo istotnych wytycznych Sądu dotyczących dalszego postępowania w sprawie. Organy I i II instancji dokonały niewłaściwej interpretacji treści ww. wyroku przyjmując, że w jego świetle rozstrzygnięto o braku możliwości zakwalifikowania kontrolowanych produktów do produktów mięsnych niepoddanych obróbce cieplnej (bez konieczności podejmowania jakichkolwiek działań wyjaśniających oraz bez konieczności uzupełniania materiału dowodowego w sprawie). Stanowisko zawarte w uzasadnieniu ww. wyroku nabiera szczególnie istotnego znaczenia w świetle wprowadzonych przez Skarżącą zmian w procesie technologicznym kontrolowanych produktów. Wprowadzenie tychże zmian potwierdził także w swojej decyzji sam organ, który przyznał wydłużenie czasu, na jaki pozostawione jest mięso po jego rozdrobnieniu i wymieszaniu z peklosolą. Jest to zmiana, która powoduje dłuższe oddziaływanie peklosoli na rozdrobnione mięso (maksymalizując proces modyfikujący wewnętrzną strukturę włókien mięśniowych mięsa). Organ II instancji uznał tę okoliczność za pozostającą bez znaczenia dla sprawy, gdyż jego zdaniem najistotniejsza jest niezmienność samej kategorii produktu. Zdaniem Skarżącej takie stanowisko organu II instancji wyraźnie stoi w sprzeczności z wytycznymi ww. wyroku, w którym istotnym jest dokonanie oceny wpływu samego procesu technologii i produkcji na wewnętrzną strukturę włókien mięśniowych mięsa. Mając zatem na względzie te wytyczne organ I instancji winien ponownie zebrać cały materiał dowodowy niezbędny dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i następnie podjęcia właściwej decyzji w sprawie.
Organy nie mogły traktować oceny prawnej i wskazań wyrażonych w wyroku jako swego rodzaju prejudykatu, zwalniającego je w pewnej części z konieczności ponawiania ustaleń, czy po wprowadzonych zmianach technologicznych w kontrolowanych produktach następuje modyfikacja wewnętrznej struktury włókien mięśniowych mięsa - co jest absolutnie niezbędne do właściwego zakwalifikowania kontrolowanych produktów jako "surowych wyrobów mięsnych" lub jako "produktów mięsnych".
Niedopuszczalne wydaje się uznanie, że organ I instancji dokonał wyczerpujących i zrozumiałych ustaleń w sprawie. Powoływanie się na dowód w postaci opinii prof. dr hab. n. med. M. J. W. nie wyjaśnia podstawowej wątpliwości dotyczącej wpływu konkretnego procesu technologicznego Skarżącej na modyfikację wewnętrznej struktury włókien mięśniowych mięsa. Opinia ta stanowi raczej swobodną analizę przepisów, instrukcji oraz przewodników opracowanych przez Komisję Europejską. Opinia ta dotyczy ponadto procesu technologicznego, który różni się od aktualnie stosowanego. Także z treści decyzji wydanych przez organy w niniejszej sprawie wynika, że opinia ta opiera się wyłącznie na interpretacji zapisów rozporządzeń UE oraz treści Przewodnika (który w żadnym razie nie może być traktowany jako źródło prawa wiążące przy dokonywaniu właściwej klasyfikacji). Nie ma zatem w tejże opinii odniesienia do najważniejszej w niniejszej sprawie kwestii, tzn. brak jest analizy (w oparciu o specjalistyczną wiedzę biegłego), czy w przypadku procesów technologicznych stosowanych przy wytwarzaniu "kiełbasy białej" oraz "mięsa mielonego garmażeryjnego wieprzowego z łopatki" następuje modyfikacja wewnętrznej struktury włókien mięśniowych mięsa wystarczająca do wyeliminowania cech świeżego mięsa. Także Sąd wskazywał, że opinia biegłego może mieć walor dowodowy w przypadku, gdy odnosząc się do całego konkretnego procesu analizuje "skutki stosowanych metod, dodawania substancji, czy i kiedy następuje faktyczne przetworzenie i całkowite wyeliminowanie cech świeżego mięsa, w oparciu o definicje prawne określone w ww. rozporządzeniach (WE)". Tych elementów nie było w opinii prof. dr hab. n. med. M. J. W. W świetle powyższego nie można ww. opinii traktować jako dowód pozwalający na ustalenie, czy po wprowadzonych zmianach technologicznych w kontrolowanych produktach następuje modyfikacja wewnętrznej struktury włókien mięśniowych mięsa.
Organy poza powołaniem się na ww. opinię nie podjęły żadnych działań w celu ustalenia stanu faktycznego w sprawie, a mianowicie ustalenia, czy w wyniku stosowania przez Skarżącą procesów technologicznych kontrolowanych produktów następuje modyfikacja wewnętrznej struktury włókien mięśniowych mięsa. Kwalifikowanie tych produktów jako "surowych wyrobów mięsnych" lub jako "produktów mięsnych" wyłącznie w oparciu o ocenę przepisów prawnych, wskazania wyrażone w wyrokach oraz w oparciu o wytyczne i przewodniki opracowane przez Komisję Europejską może prowadzić do błędnych wniosków.
Zwrócić należy na błędną ocenę organu dotyczącą wpływu procesu peklowania na modyfikację wewnętrznej struktury włókien mięśniowych mięsa. Organ I instancji, powołując się wyłącznie na wytyczne opracowane przez Komisję Europejską, stwierdził, że pomimo zastosowania tego procesu kontrolowane produkty nadal muszą być kwalifikowane do "surowych wyrobów mięsnych". Organ wskazał na zapis wytycznych, że "mięso (produkt mięsny) solone lub peklowane nawet całkowicie, wprowadzone do obrotu w początkowej fazie procesu dojrzewania, które nie zostało poddane żadnemu innemu przetwarzaniu takiemu jak obróbka termiczna lub suszenie odpowiada definicji "surowych wyrobów mięsnych", ponieważ nadal zachowuje cechy świeżego mięsa". Kwestionując taką interpretację organu, zwrócić należy uwagę, że zapis wytycznych odnosi się do mięsa "w kawałkach", na które proces peklowania musi oddziaływać przez długi - wielomiesięczny czas (aby peklosól mogła przeniknąć z powierzchni do wewnątrz). Inne jest natomiast oddziaływanie peklosoli na mięso, które zostanie wcześniej rozdrobnione (tak jak to jest dokonywane w procesie technologicznym stosowanym przez odwołującą) - w tym przypadku sól peklująca dużo szybciej zaczyna oddziaływać na wewnętrzne struktury włókien mięśniowych mięsa. Z uwagi na specyfikę procesu technologicznego stosowanego przez Skarżącą należy uznać, że proces ten należy kwalifikować jako przetwarzanie, w wyniku którego uzyskuje się "produkty mięsne". Mając zatem na względzie powyższą okoliczność niezbędne było dokonanie przez organ I instancji analizy, jaki wpływ na modyfikację wewnętrznej struktury włókien mięśniowych mięsa ma konkretny - stosowany przez Skarżącą proces technologiczny (tym bardziej, że nawet wytyczne opracowane przez Komisję Europejską nie są w stanie uwzględnić specyfiki wszystkich procesów technologicznych).
W świetle powyższych argumentów uznać należy, że zaskarżona decyzja narusza także: art. 153 ppsa, art. 77 § 1 kpa, art. 5 rozporządzenia nr 1333/2008 i rozporządzenie nr 853/2004.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga była niezasadna.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej powoływana jako ppsa), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Zatem niewątpliwie Sąd był związany poglądami wyrażonymi w wyrokach tut. Sądu wydanych w sprawach II SA/Bd 1274/16 i II SA/Bd 578/18.
Odnosząc się do poszczególnych zarzutów skargi wskazać trzeba, że nie był zasadny zarzut naruszenia art. 40 w zw. z art. 10 § 1 kpa rozumiany w ten sposób, że naruszenie ww. przepisów winno prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji. Podkreślenia bowiem wymaga, że stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ppsa, Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Niewątpliwie organ I instancji, pomijając ustanowionego przez Skarżącą pełnomocnika, naruszył art. 40 § 2 kpa, stosownie do którego jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Aby zarzut naruszenia przepisów postępowania mógł odnieść skutek, należy jednak ustalić, czy mogło mieć to wpływ na wynik postępowania. Skarżąca zarzucała, że na skutek niedoręczania pism jej pełnomocnikowi nie zostało prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe, ponieważ uniemożliwiono jej w szczególności składanie wniosków dowodowych i ustosunkowanie się do przebiegu prowadzonego postępowania. Wskazać jednak należy, że skarżąca nawet już po tym, jak jej pełnomocnik brał już udział w postępowaniu, nie zgłosiła żadnych nowych wniosków dowodowych ani pism, których jakoby nie mogła złożyć w toku postępowania przez organem I instancji. Wnioski takie ani pisma nie pojawiły się zarówno w toku postępowania przed organem II instancji, jak i przed Sądem. Tym samym Skarżąca nie wykazała, że niewątpliwe naruszenie art. 40 § 2 kpa mogło mieć wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt lit. c) ppsa. Jej twierdzenia w tym zakresie były gołosłowne i niepoparte żadnymi dowodami.
Wbrew twierdzeniom Skarżącej organy nie dopuściły się naruszenia art. 153 ppsa. W tym kontekście należy w szczególny sposób podkreślić, że kwestia kwalifikacji "kiełbasy białej" i "mielonego wieprzowego garmażeryjnego z łopatki" do kategorii surowych wyrobów mięsnych (a nie, jak chciała tego skarżąca, do produktów mięsnych nie podlegających obróbce cieplnej) została przesądzona w poprzednich wyrokach tut. Sądu, zatem organ prawidłowo poczynił takie same ustalenia w tym zakresie. Sąd orzekając poprzednio uznał jako prawidłową kwalifikację ww. wyrobów jako surowych wyrobów mięsnych w rozumieniu rozporządzenia (WE) 853/2004 (podkategoria 08.2), uznając za błędne ich zakwalifikowanie jako produktów mięsnych niepoddanych obróbce cieplnej (podkategorii 08.3.1). Sąd przesądził zatem o uznaniu ww. wyrobów za surowe wyroby mięsne, z tym zastrzeżeniem jednak, że ustalenie to może stać się nieaktualne w przypadku zmiany technologii produkcji.
Odnośnie "kiełbasy białej" bezsporna była okoliczność, że nie doszło do takiej zmiany, jej Instrukcja produkcji pozostaje niezmienna. Natomiast w przypadku "mielonego wieprzowego garmażeryjnego z łopatki" doszło do zmiany Instrukcji jego produkcji w ten sposób, że czas jego peklowania wynosi 24 godziny, podczas gdy wcześniej czas ten wynosił minimum 20 godzin (vide Instrukcja produkcji k. 45-48 akt adm.). Co prawda okres ten w części tekstowej określono na 20 godzin, to jednak w części rysunkowej (k. 47 akt adm.) doprecyzowano, że jest to minimum 20 godzin, więc nie jest wykluczone, że okres ten mógł być znacznie wydłużony. Nie można zatem stwierdzić, że doszło do takiej zmiany technologii produkcji tego wyrobu, która mogła mieć wpływ na jego kwalifikację jako surowego wyrobu mięsnego. Skarżąca, poza gołosłownymi twierdzeniami w tym zakresie, nie przedłożyła żadnego dowodu potwierdzającego jej stanowisko.
Tym samym niezasadny był również zarzut naruszenia rozporządzenia nr 853/2004, jak również art. 77 § 1 kpa. Organ zebrał i rozpatrzył bowiem cały materiał dowodowy w zakresie niezbędnym do prawidłowego rozpatrzenia sprawy, działając z uwzględnieniem zawartej w art. 12 kpa zasady szybkości i prostoty postępowania.
Mając na uwadze powyższe ustalenia nie mógł podlegać uwzględnieniu również zarzut naruszenia art. 5 rozporządzenia nr 1333/2008, zgodnie z którym nie wprowadza się do obrotu dodatku do żywności ani żywności, która zawiera taki dodatek, jeżeli zastosowanie tego dodatku do żywności nie jest zgodne z niniejszym rozporządzeniem. Nie ulega wątpliwości, że z uwagi na zakwalifikowanie przedmiotowych wyrobów do kategorii surowych wyrobów mięsnych nie było możliwe zastosowanie wskazanego w uzasadnieniu decyzji dodatku - azotynów (E 250), które mogą być stosowane w przypadku produktów mięsnych nie podlegających obróbce cieplnej (zgodnie z tabelą należą one do kategorii 0.3.1.). Co prawda w przypadku "kiełbasy białej" możliwe jest zastosowanie ww. dodatku, jednak cyt. rozporządzenie wprost zalicza ją do kategorii surowego wyrobu mięsnego. Organ uwzględnił w tym zakresie pogląd zawarty w wyroku w sprawie II SA/Bd 578/18, że nie może budzić wątpliwości, że kiełbasa surowa biała jest tradycyjnym polskim produktem, której owa surowość mięsa jest charakterystycznym dla tego produktu elementem. Dopuszczenie do stosowania tego rodzaju wyrobu azotynów jako środka konserwującego (peklującego) nie świadczy o przetworzeniu i nadal jest to surowy wyrób mięsny. Tym samym oczywiste z punktu widzenia zasad ochrony i uczciwej konkurencji oraz etykietowania produktów byłoby używanie określenia "kiełbasa surowa biała", jak również niejako skróconej wersji "kiełbasa biała" wyłącznie do takiego konkretnego rodzaju żywności.
Natomiast w przypadku "mielonego wieprzowego garmażeryjnego z łopatki" rozporządzenie w przypadku uznania go za surowy wyrób mięsny w ogóle wyklucza zastosowanie dodatku w postaci azotynów (E 250).
Mając na uwadze powyższe organy prawidłowo nałożyły na Skarżącą obowiązek zmiany kwalifikacji przedmiotowych środków spożywczych na surowe wyroby mięsne w rozumieniu rozporządzenia (WE) 853/2004 i dostosowanie stosowanych w ich produkcji dodatków do tej kategorii żywności. Zastosowany środek jest adekwatny do ustalonego stanu faktycznego i doprowadzi do prawidłowego oznakowania ww. wyrobów i dostosowania stosowanych dodatków do przyjętej kategorii, co przełoży się na ochronę konsumenta. Spełnia on tym samym warunki wskazane w art. 54 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 882/2004 uwzględniając rodzaj stwierdzonej niezgodności. Organ uwzględnił zatem wskazania zawarte w wyroku w sprawie II SA/Bd 578/18, w którym nakazano organom skoncentrowanie się na ustaleniu właściwego i adekwatnego środka zaradczego celem wyeliminowania zagrożenia dla zdrowia i zagrożenia dla konsumenta tego typu wyrobów, skoro producent nie wyraża woli zmiany czy to procesu technologicznego, czy to np. oznaczenia produktów zgodnego z ich prawną charakterystyką i stosownego wprowadzania do obrotu.
W tym miejscu należy podkreślić, że organy uwzględniły i wyjaśniły wpływ zastosowanego dodatku (E 250) na zdrowie konsumentów wskazując na możliwe jego szkodliwe oddziaływanie, co potwierdza prawidłowość rozstrzygnięcia, którego efektem będzie wprowadzenie do obrotu prawidłowo oznakowanych wyrobów, co umożliwi konsumentom dokonanie prawidłowego wyboru przy ich zakupie. Zgodnie z zaleceniami zawartymi w cyt. wyżej wyroku tut. Sądu organ ustalił, że niezgodność ma wpływ na zdrowie, a przy przyjętej przez Skarżącą kwalifikacji doszło do wprowadzenia w błąd konsumentów i jakie z tego tytułu powstają skutki.
Mając na uwadze powyższe skarga na podstawie art. 151 ppsa podlegała oddaleniu.