II SA/Bd 969/24

II SA/Bd 969/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2025-04-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Jerzy Bortkiewicz /przewodniczący/
Joanna Janiszewska - Ziołek
Mariusz Pawełczak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1283
art. 61 ust. 2e u.p.s.
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek Asesor WSA Mariusz Pawełczak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 1 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2024 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności z tytułu pobytu w domu pomocy społecznej oddala skargę.
Uzasadnienie
1. Pismem z dnia 31 stycznia 2024 r. R. D. wniósł do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. podanie o umieszczenie go w domu pomocy społecznej. Decyzją z dnia 13 lutego 2024 r. Wójt Gminy R. skierował R. D. do Domu Pomocy w D. (dalej również "DPS"), a kolejną decyzją z dnia 14 lutego 2024 r. organ orzekł o umieszczeniu go w DPS.
W toku postepowania organ ustalił, że osobami obowiązanymi do wnoszenia opłaty z tytułu pobytu R. D. w domu pomocy społecznej są on sam oraz jego syn M. D. oraz córka M. Z..
Decyzją z dnia 20 lutego 2024 r. Wójt Gminy R. ustalił, że R. D. ponosi opłatę za pobyt w DPS w wysokości 70% swojego dochodu, tj. 1723,65 zł miesięcznie. W dniu 18 marca 2024 r. M. D. zawarł umowę z Gminą R. w sprawie określenia wysokości opłaty, ponoszonej przez zobowiązanego za pobyt w DPS R. D. oraz zasad wnoszenia tej opłaty. Strony ustaliły, że tytułem miesięcznej partycypacji w kosztach zobowiązany będzie płacił kwotę 1500 zł miesięcznie. Następnie decyzją z dnia 10 maja 2024 r. Wójt Gminy R. zmienił decyzję własną z dnia 20 lutego 2024r. i ustalił, że R. D. ponosi opłatę za pobyt w DPS w wysokości 70% swojego dochodu, tj. 1907,72 zł miesięcznie.
2. Decyzją z dnia 13 maja 2024 r. Wójt Gminy R. działając na podstawie art. 60 ust. 1, art. 61 ust. 1 i 2 oraz ust. 2d i 2f, art. 62 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 1283 ze zm. - dalej: "u.p.s."), ustalił wobec M. Z. (dalej "skarżąca", "strona") odpłatność za pobyt ojca R. D. w DPS:
- od lutego 2024 r. w wysokości 1983,17 zł,
- od kwietnia 2024 r. w wysokości 2341,14 zł miesięcznie.
W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia stwierdzono, że zgodnie z art. 60 ust. 1 u.p.s., pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania. Wskazano, że w myśl art. 61 ust. 2 pkt 1 tej ustawy, opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnosi mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70 % swojego dochodu. Dalej organ wskazał, że zgodnie z § 1 pkt 4 Zarządzenia Nr 20/2023 Starosty T. z dnia 22 marca 2023 r. w sprawie ustalenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w domach pomocy społecznej prowadzonych przez Powiat T. (Dz. Urz. Woj. Kuj-Pom z dnia 28 marca 2023 r., poz. 2039) średni miesięczny koszt utrzymania w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w D. wynosi 5690 zł miesięcznie (tj. od IV 2023 r.). Zgodnie natomiast z § 1 pkt 4 Zarządzenia Nr 16/2024 Starosty T. z dnia 22 marca 2024 r. w sprawie ustalenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w domach pomocy społecznej prowadzonych przez Powiat T. (Dz. Urz. Woj. Kuj-Pom z dnia 27 marca 2024 r., poz. 2039) średni miesięczny koszt utrzymania w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w D. wynosi 6590 zł miesięcznie (tj. od IV 2024 r.).
W oparciu o powyższe, a także z uwagi na to, że skarżąca nie wyraziła zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego i ustalenia jej faktycznej sytuacji socjalno-bytowej, organ ustalił miesięczną odpłatność za pobyt jej ojca w DPS w wysokości 2341,14 zł, jako różnicę między faktycznym miesięcznym kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej, opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatą wnoszoną przez osoby zobowiązane zgodnie z obowiązującymi przepisami.
3. W odwołaniu złożonym od powyższej decyzji, pełnomocnik strony zarzucił naruszenie:
- art. 107 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 – ze zm. – dalej: "k.p.a." (omyłkowo wskazano kpc) mogące mieć wpływ na treść decyzji poprzez sformułowanie rozstrzygnięcia decyzji w sposób niejasny i nieprecyzyjny, niewskazujący osoby zobowiązanej do pokrywania kosztów pobytu R. D. w DPS;
- art. 6 i 8 k.p.a., poprzez nieuznanie pisma z dnia 28 sierpnia 2023 r. skierowanego do GOPS jako wniosku z art. 64 u.p.s. o całkowite zwolnienie skarżącej od ponoszenia opłat za pobyt jej ojca w DPS, ewentualnie niewyjaśnienie wątpliwości z tym związanych;
- art. 61 ust. 2d u.p.s. poprzez jego zastosowanie w podstawie prawnej decyzji przy jednoczesnym rozstrzygnięciu sprawy w oparciu o art. 61 ust. 2e u.p.s., niewskazany w podstawie decyzji, na podstawie którego dokonano wyliczenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, co doprowadziło do sprzeczności między wskazaną w decyzji, a faktycznie zastosowaną podstawą rozstrzygnięcia.
4. Rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Włocławku decyzją z dnia 4 września 2024 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
W motywach rozstrzygnięcia organ, po przytoczeniu stosownych przepisów u.p.s. wskazał, że w przedmiotowej sprawie osobami zobowiązanymi do partycypacji w kosztach pobytu podopiecznego są dzieci R. D., tj. skarżąca i jej brat. Dalej wyjaśnił, że wysokość opłaty wobec zobowiązanych może zostać ustalona w drodze umowy zawartej na podstawie art. 103 ust. 2 u.p.s. bądź na podstawie decyzji administracyjnej. W przypadku zaś odmowy przez osoby zobowiązane zawarcia umowy ustawodawca uregulował dwie sytuacje. Pierwszą, w której osoba zobowiązana odmawia zawarcia umowy, ale wyraża zgodę na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz drugą, w której osoba zobowiązana odmawia i zawarcia umowy i przeprowadzenia wywiadu. W sytuacji pierwszej organ winien uwzględnić kryterium dochodowe określone w art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s., a także ograniczenia o których mowa w art. 103 ust. 2 tej. ustawy. W drugiej sytuacji organ ustala opłatę bez jakichkolwiek ograniczeń wynikających z sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej zobowiązanego. Niewyrażenie bowiem zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego stanowi wystarczającą podstawę do ustalenia opłaty w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane.
W ocenie organu odwoławczego opłata obciążająca skarżącą została obliczona prawidłowo. Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w DPS wynosi 6590 zł (stosowana od kwietnia 2024 r.). Mieszkaniec domu pomocy społecznej wnosi opłatę w wysokości 1907,72 zł (decyzja z dnia 10 maja 2024 r.). Pozostała do uregulowania przez osoby zobowiązane do partycypacji w kosztach jest więc kwota 4682,28 zł, rozdzielona proporcjonalnie na dwie osoby zobowiązane (skarżącą i jej brata), daje kwotę 2341,14 zł.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ wskazał, że w sytuacji gdy decyzja została skierowana do jedynej strony postępowania – skarżącej, co także wynika z decyzji, to nie ma wątpliwości, że obowiązek określony tą decyzją obciąża skarżącą. Również zarzut, mający polegać na nieuznaniu pisma z dnia 12 marca 28 sierpnia 2023 r. jako wniosku o całkowite zwolnienie skarżącej od ponoszenia opłat za pobyt jej ojca w DPS, ewentualnie niewyjaśnienie wątpliwości co do jego treści, organ uznał za niezasadny.
5. W skardze do tut. Sądu skarżąca reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej naruszenie:
- art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. mogące mieć wpływ na treść decyzji poprzez sformułowanie rozstrzygnięcia decyzji w sposób niejasny i nieprecyzyjny, nieskazujący osoby zobowiązanej do pokrywania kosztów pobytu R. D. w DPS;
- art. 6 i 8 k.p.a., poprzez nieuznanie pisma z dnia 28 sierpnia 2023 r. skierowanego do GOPS jako wniosku z art. 64 u.p.s. o całkowite zwolnienie skarżącej od ponoszenia opłat za pobyt jej ojca w DPS, ewentualnie niewyjaśnienie wątpliwości z tym związanych;
- art. 61 ust. 2d u.p.s. poprzez jego zastosowanie w podstawie prawnej decyzji przy jednoczesnym rozstrzygnięciu sprawy w oparciu o art. 61 ust. 2e u.p.s., niewskazany w podstawie decyzji, na podstawie którego dokonano wyliczenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, co doprowadziło do sprzeczności między wskazaną w decyzji, a faktycznie zastosowaną podstawą rozstrzygnięcia.
W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację wspierającą podniesione zarzuty.
6. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
7. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że niniejsza skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie spawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 119 pkt 2 p.p.s.a. bowiem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, zaś pełnomocnik skarżącej nie wniósł o przeprowadzenie rozprawy.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 1367) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 ustawy p.p.s.a.).
Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że nie została ona wydana z naruszeniem prawa dającym podstawę do jej uchylenia. W opinii Sądu zaskarżony akt jak i poprzedzające go postępowanie odpowiadają wymogom prawa, organy administracji działając w granicach wyznaczonych prawem zebrały niezbędny i kompletny materiał dowodowy, właściwie go oceniły, poprawnie wyłożyły i zastosowały przepisy prawa materialnego.
8. Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy R. z 13 maja 2024 r., którą organ ustalił skarżącej wysokość odpłatności za pobyt ojca R. D. w Domu Pomocy Społecznej.
Istota sporu sprowadza się do oceny zasadności i prawidłowości obciążenia skarżącej opłatą za pobyt jej ojca w Domu Pomocy Społecznej.
W myśl art. 61 ust. 1 u.p.s obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:
1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,
2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,
3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej
- przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.
Stosownie zaś do treści art. 61 ust. 2 u.p.s. opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:
1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu;
2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2:
a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium,
b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;
3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.
Jeżeli chodzi o wysokość odpłatności, to może ona zostać ustalona w dwojaki sposób, tj. w drodze umowy zawartej na podstawie art. 103 ust. 2 u.p.s., bądź na podstawie decyzji administracyjnej, w przypadkach, o których mowa w art. 61 ust. 2d i 2e u.p.s.
Art. 61 ust. 2d u.p.s. stanowi, że w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2.
Z art. 61 ust. 2e u.p.s. wynika natomiast, że w przypadku odmowy przez małżonka, zstępnego bądź wstępnego zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, oraz niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala, w drodze decyzji, organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w ust. 1 pkt 2. Stosownie zaś do art. 61 ust. 2f u.p.s. wysokość opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej, o której mowa w ust. 2e, ustala się proporcjonalnie do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia.
Z powołanych regulacji wynika, że ustawodawca przewidział określoną kolejność osób zobowiązanych do ponoszenia odpłatności za pobyt osoby bliskiej w domu pomocy społecznej w sytuacji, gdy 70% jej dochodu nie jest wystarczające dla pokrycia tych kosztów w pełnym zakresie, co ma miejsce w przedmiotowej sprawie. W takiej sytuacji zachodzi konieczność partycypacji w kosztach jej pobytu innych podmiotów wskazanych w art. 61 ust. 2 pkt 2 i 3 u.p.s. Rzeczą organu jest wówczas ustalenie wysokości kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy średnim miesięcznym kosztem utrzymania mieszkańca i wnoszoną przez niego opłatą, stanowiącą nie więcej niż 70% jego dochodów. Następnie organ winien ustalić krąg osób zobowiązanych do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej i podjąć działania zmierzające do ustalenia ich sytuacji dochodowej i w konsekwencji wysokości opłaty.
Zasada kolejności przyjęta w art. 61 u.p.s. oznacza, że w sytuacji, gdy osoba umieszczona w domu pomocy społecznej nie jest w stanie ponosić kosztów pobytu w placówce, obowiązek wnoszenia opłat spoczywa na małżonku, w następnej kolejności na zstępnych, w dalszej kolejności na wstępnych, a jeszcze w dalszej - na gminie, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Wnoszenie opłat nie obciąża równocześnie wszystkich zobowiązanych wymienionych w art. 61 ust. 1, obowiązek ten przechodzi na nich w kolejności ustalonej w powołanym przepisie. Przepis art. 61 ust. 2 u.p.s. określa sytuacje, w jakich osoby w nim wymienione będą zobowiązane do partycypowania w kosztach utrzymania osoby umieszczonej w domu pomocy społecznej. Określa też gwarancje dla osoby zobowiązanej, że dochód pozostający na osobę w rodzinie po ustaleniu jej zobowiązania na rzecz mieszkańca domu pomocy społecznej nie będzie niższy, niż 300% kryterium dochodowego. W sytuacji, kiedy dochody mieszkańca domu pomocy nie są wystarczające do pokrycia całości kosztów pobytu, należy obciążyć dalsze osoby zobowiązane. Prawidłowy sposób ustalenia przedmiotowej opłaty winien polegać na obliczeniu wysokości dochodu na osobę w rodzinie podmiotu zobowiązanego w sposób określony w art. 6 pkt 3 u.p.s., to jest poprzez podzielenie sumy dochodów członków rodziny przez ilość członków rodziny, a następnie odjęciu od tej kwoty sumy odpowiadającej 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Wynik powyższego działania matematycznego (o ile stanowi liczbę dodatnią) stanowić będzie górną granicę opłaty, jaką obciążyć można daną osobę zobowiązaną (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 10 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2820/16).
W kontekście przedmiotowej sprawy wskazania w tym miejscu wymaga, że ustalenie wysokości opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej proporcjonalnie do liczby osób zobowiązanych do jej ponoszenia może mieć miejsce wyłącznie w przypadku opłaty, o jakiej mowa w art. 61 ust. 2e u.p.s. Opłata, o jakiej mowa w tym przepisie, to opłata ustalana w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej, a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. Do ustalenia decyzją opłaty w tej wysokości dochodzi wyłącznie w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, oraz niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego. Przez taką odmowę, skutkującą brakiem ustalenia sytuacji dochodowej osoby lub osób zobowiązanych, osoby te pozbawione są ochrony przewidzianej zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. Ponoszona przez te osoby opłata jest niezależna od osiąganego przez nie dochodu (dochodu na osobę w rodzinie), a jeżeli takich osób jest więcej, ponoszą ją w częściach proporcjonalnych. Natomiast osoby, które wyraziły zgodę na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, objęte są ochroną, albowiem w ich przypadku, w zależności od wysokości dochodu, albo nie mają obowiązku ponoszenia opłaty, albo ponoszą ją w limitowanej wysokości, albo też przy zawarciu umowy lub w wydanej decyzji możliwe jest uwzględnienie przy zawarciu umowy wysokości dochodów i możliwości ponoszenia opłaty (art. 103 ust. 2 u.p.s.). (...). Analogiczne stanowisko w analizowanej kwestii prezentowane jest w piśmiennictwie. Zwraca się uwagę, że opłat nie dzieli się po równo na wszystkich zobowiązanych. Na wysokość opłaty nie ma zasadniczego wpływu liczba osób obowiązanych do jej ponoszenia, gdyż głównym czynnikiem kształtującym jej wysokość w odniesieniu do osób wymienionych w art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy jest ich sytuacja dochodowa. Jeżeli osoby zobowiązane do wnoszenia odpłatności za pobyt małżonka lub krewnego odmówią zawarcia umowy, organ właściwy dla mieszkańca DPS ustali wysokość ich obciążenia w drodze decyzji, uwzględniając ograniczenia wynikające z dochodu tych osób oraz zwolnienia ustawowe i zastosowane przez organ wobec innych zobowiązanych. Znacznie bardziej restrykcyjnie ustawodawca potraktował postawę osób bliskich mieszkańca, którzy odmówią zawarcia umowy i nie wyrażą zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego. Wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej zostanie wówczas ustalona w drodze decyzji w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane. W takiej sytuacji organ nie bierze pod uwagę ograniczeń wynikających z sytuacji dochodowej, osobistej ani rodzinnej tych osób. Ratio legis tych unormowań sprowadza się do założenia, że skoro osoby te nie chcą ujawnić swojej sytuacji, to organ ma prawo założyć, że są w stanie ponosić opłatę w pełnym wymiarze. Taka okoliczność powinna być uznana za wystarczającą do ustalenia opłaty w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane. Z dodanych do ustawy przepisów wynika, że wysokość opłaty, o której mowa w ust. 2e, ustala się proporcjonalnie do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia. W przypadku gdy więcej niż jedna osoba zobowiązana do ponoszenia odpłatności odmawia podpisania umowy oraz przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, pozostała opłata stanowiąca dopełnienie średniego kosztu utrzymania w domu pomocy społecznej obciąża te osoby proporcjonalnie, a więc w równych częściach. Wymaga podkreślenia, że proporcjonalny podział opłaty, o którym mowa w ust. 2f, dotyczy tylko sytuacji, w której nastąpiła odmowa zwarcia umowy i przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, nie można z niego wywodzić ogólnej normy postępowania, a więc dzielenia opłaty po równo na wszystkich zobowiązanych (tak I. Sierpowska (w:) Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI, LEX/el. 2021, art. 61)" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 maja 2022 r. sygn. akt I OSK 1848/21).
9. Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy organy zasadnie ustaliły wysokość opłaty obciążającą skarżącą w oparciu o przepis art. 61 ust. 2e u.p.s. Nie ulega bowiem wątpliwości, że skarżąca odmówiła przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego i zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s. - stosowna umowa z dnia 18 marca 2024 r. (GOPS.421.3.2024) ustalająca warunki odpłatności za pobyt ojca w DPS przesłana do skarżącej wraz z pismem organu z dnia 19 marca 2024 r., w którym zawarto prośbę podpisania umowy i odesłanie jej po podpisaniu. Skarżąca, której doręczono ww. umowę nie odesłała jej podpisanego egzemplarza organowi, a ponadto w oświadczeniu nr 1 (k. 57 akt adm.) z dnia 28 lutego 2024 r. oświadczyła mi.in., że nie wyraża zgody na przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego na rzecz "ojca" R. D. oraz, że nie poczuwa się do obowiązku aby ponosić jakiekolwiek koszty związane z pobytem ojca w DPS. Tym samym, jak słusznie stwierdziły organy skarżąca odmówiła zawarcia ww. umowy, a także nie wyraziła zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego. W takiej sytuacji organy nie mogły skorzystać z dyspozycji art. 61 ust. 2d u.p.s., a tym samym uwzględnić ograniczeń zawartych m.in. w art. 61 ust. 2 pkt 2 tej ustawy. Raz jeszcze należy podkreślić, że organy sytuacji majątkowej skarżącej i jej rodziny (w kontekście spełnienia kryterium dochodowego) nie badały i nie były do jej badania zobligowane, wobec niewyrażenia przez skarżącą zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, mającego przecież na celu ustalenie m.in. sytuacji dochodowej i majątkowej jej rodziny. W ramach zapadłego rozstrzygnięcia, po przeprowadzeniu postępowania i dokonaniu ustaleń co do sytuacji finansowej poszczególnych osób zobowiązanych w regulowania opłat za pobyt w DPS R. D. organy ustaliły w konsekwencji różnicę między średnim kosztem utrzymania pensjonariusza w DPS a wnoszoną przez niego opłatą z tego tytułu, w wyszczególnionych w decyzji Wójta Gminy R. okresach miesięcznych, uwzględniając tym samym okoliczności wpływające na zmianę wartości tej różnicy, tj. zmianę średniego kosztu utrzymania w DPS. Następnie tak otrzymaną różnicę organy podzieliły proporcjonalnie na 2 osoby obowiązane do uiszczenia pozostałej części opłaty (czemu organ dał wyraz w sentencji wydanej decyzji). Zauważyć przy tym należy, że stosując art. 61 ust. 2e u.p.s. organy były zobligowane do uwzględnienia dyspozycji art. 61 ust. 2f u.p.s., który statuuje zasadę proporcjonalności w ponoszeniu opłaty przez kilka osób obowiązanych do jej wnoszenia. W tym względzie organy słusznie uwzględniły okoliczność, że oprócz skarżącej, obowiązek ponoszenia przedmiotowej opłaty obciąża również syna M. D., dzieląc pozostałą do zapłaty opłatę przez 2.
Również bez wpływu na zasadność wydanej decyzji pozostają argumenty wskazywane w skardze a odnoszące się do relacji osobistych skarżącej z osobą uprawnioną (pensjonariuszem DPS). Wniosek ten wynika z charakteru nakładanego w trybie art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. zobowiązania, nie stanowi on bowiem zobowiązania o charakterze alimentacyjnym, ale jest zobowiązaniem publicznoprawnym. Obowiązek ten, jakkolwiek pozostaje w funkcjonalnym związku z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w zakresie alimentacji nie ma takiego charakteru, stanowi ciężar publicznoprawny, który wiąże się z przyjęciem osoby uprawnionej do DPS. Jego celem jest pokrycie określonych w trybie administracyjnym kosztów utrzymania takiej osoby w DPS.
Wskazywane natomiast przez stronę okoliczności (relacje rodzinne) są natomiast brane pod uwagę przy stosowaniu środków w ramach instytucji zwolnienia od opłat (art. 64 i art. 64a u.p.s.). Ustawodawca na gruncie tych instytucji za uzasadnione uznał badanie także i tych okoliczności, ściśle przez ustawę dookreślonych, wspartych na więziach rodzinnych. Fakty te jednak nie mogą być rozważane w ramach obecnie prowadzonego sporu, bowiem wbrew argumentacji zawartej w skardze nie sposób przyjąć, aby pismo skarżącej z dnia 28 sierpnia 2023 r. stanowiło wniosek złożony w trybie art. 64 u.p.s. o całkowite zwolnienie jej od ponoszenia opłat za pobyt ojca w DPS. Po pierwsze powyższe pismo stanowiło odpowiedź na pismo z dnia 18 sierpnia 2023 r., którym to organ zwrócił się do strony z prośbą o podjęcie działań, które wpłyną na poprawę warunków bytowych ojca. Po drugie z pisma strony wprost wynikało, że nie widzi potrzeby wspierania zdrowego ojca, który de facto nigdy jej nie wspierał. Po trzecie powyższe pismo zostało złożone jeszcze przed wszczęciem przedmiotowego postępowania. Po czwarte uszło uwadze strony skarżącej, że zwolnienie o którym mowa w powołanym przepisie art. 64 u.p.s. możliwe jest po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, czego z uwagi na odmowę skarżącej nie uczyniono. W konsekwencji nie sposób podzielić sformułowanego w skardze zarzutu naruszenia art. 64 u.p.s.
Ponadto wbrew stanowisku skarżącej organ odwoławczy prawidłowo uznał, że w przedmiotowej sprawie zastosowanie miał przepis art. 61 ust. 2e u.p.s. Co prawda organ I instancji w podstawie prawnej błędnie wskazał art. 61 ust. 2d u.p.s. jednakże powyższe uchybienie nie miało wpływu na wynik sprawy.
Ponadto w ocenie Sądu wydane decyzje w sposób jednoznaczny określają ich jedynego adresat i podmiot na który został nałożony obowiązek poniesienia odpłatności za pobyt R. D. w DPS.
Wobec tego w pełni trzeba zaaprobować stanowisko organów administracji, a wskazujące na istnienie podstaw do obciążenia strony opłatą za pobyt jej wstępnego w DPS. Także kolejny ważki w tej sprawie element jakim jest wysokość ponoszonej przez stronę opłaty nie budzi zastrzeżeń, co do prawidłowości przyjętych ustaleń i stosowanych przepisów.
10. Reasumując stwierdzić należy, że w wyniku dokonanej kontroli Sąd doszedł do wniosku, że w zaistniałym stanie faktycznym nie nastąpiło naruszenie powołanych w skardze przepisów prawa, zaś wszystkie podniesione w skardze zarzuty, okazały się niezasadne. Sąd zaś nie doszukał się innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Organy bowiem właściwie oceniły cały zebrany materiał dowodowy, w tym zgodnie zasadą prawdy obiektywnej oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej, prawidłowo ustalając stan faktyczny sprawy. Organ odwoławczy zastosował właściwe podstawy prawne, które prawidłowo zinterpretował oraz należycie wyjaśnił w pisemnych motywach rozstrzygnięcia, które spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto dochował również zasady z art. 15 k.p.a., dokonując ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, przeprowadzając kompleksową ocenę całego zebranego materiału dowodowego oraz ustosunkowując się do zarzutów zawartych w odwołaniu skarżącej. Powyższej oceny nie zdołała skutecznie podważyć argumentacja podniesiona w skardze. Zauważyć przy tym należy, że ani niezadowolenie strony z zapadłego rozstrzygnięcia, ani subiektywne jej przekonanie o wadliwości zaskarżonej decyzji, nie mogą same w sobie stanowić podstawy uwzględnienia skargi.
Z tych też powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę jako bezzasadną oddalił.
J. Janiszewska-Ziołek J. Bortkiewicz M. Pawełczak