II SA/Bd 969/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą świadczenia pielęgnacyjnego, uznając, że wiek emerytalny nie wyklucza prawa do świadczenia, jeśli opieka uniemożliwia podjęcie pracy.
Skarżąca B. M. domagała się świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym mężem. Organy administracji odmówiły, wskazując na wiek skarżącej i jej status emerytki. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obie decyzje, stwierdzając, że wiek emerytalny sam w sobie nie wyklucza prawa do świadczenia, jeśli opieka faktycznie uniemożliwia podjęcie lub kontynuowanie zatrudnienia. Sąd podkreślił potrzebę indywidualnej oceny sytuacji skarżącej.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej B. M., która sprawowała opiekę nad swoim mężem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organy administracji obu instancji odmówiły przyznania świadczenia, opierając się głównie na fakcie, że skarżąca jest emerytką i ma ukończone 72 lata, co miało oznaczać brak rezygnacji z zatrudnienia lub niemożność jego podjęcia w celu sprawowania opieki. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, w tym błędną wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, rozpoznając skargę, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Sąd uznał, że wiek emerytalny sam w sobie nie jest przeszkodą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli opiekun faktycznie nie może podjąć lub kontynuować pracy zarobkowej z powodu konieczności sprawowania opieki. Sąd podkreślił, że ustawa nie określa granicy wieku dla ubiegających się o świadczenie i że prawo do pracy jest konstytucyjnie gwarantowane. Wskazał również na brak wystarczających ustaleń faktycznych dotyczących historii aktywności zawodowej skarżącej i związku przyczynowego między opieką a rezygnacją z pracy. Sąd zasądził od organu odwoławczego zwrot kosztów postępowania sądowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, wiek emerytalny sam w sobie nie wyklucza prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli opiekun faktycznie nie może podjąć lub kontynuować pracy zarobkowej z powodu konieczności sprawowania opieki.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie określa granicy wieku dla ubiegających się o świadczenie pielęgnacyjne i że prawo do pracy jest konstytucyjnie gwarantowane. Kluczowe jest ustalenie, czy stan zdrowia opiekuna lub zakres opieki faktycznie uniemożliwia aktywność zawodową, a nie sam fakt osiągnięcia wieku emerytalnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (19)
Główne
u.ś.r. art. 17 § 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje m.in. matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu, rodzinie zastępczej, innym osobom zobowiązanym do alimentacji, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami.
Pomocnicze
u.ś.r. art. 17 § 1a
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Określa warunki dotyczące stopnia niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.
u.ś.r. art. 17 § 1b
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Przepis uznany za niekonstytucyjny w zakresie różnicującym prawo do świadczenia ze względu na datę powstania niepełnosprawności.
u.ś.r. art. 17 § 5
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Określa przesłanki negatywne, w tym związek małżeński i brak znacznego stopnia niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a także prawo do emerytury.
k.r.o. art. 27
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Dotyczy obowiązku alimentacyjnego między małżonkami.
k.r.o. art. 130
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Dotyczy obowiązku alimentacyjnego.
p.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kontroli sądów administracyjnych.
p.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kontroli sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Granice rozpoznania sprawy przez sąd.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uchylenia decyzji.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zwrot kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zwrot kosztów postępowania.
u.w.s.p. art. 1
Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
Definicja rodziny zastępczej spokrewnionej.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej.
k.p.a. art. 15
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dwuinstancyjności.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny materiału dowodowego.
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi uzasadnienia decyzji.
ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § 3
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Możliwość przeprowadzenia posiedzenia niejawnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wiek emerytalny nie wyklucza prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli opieka uniemożliwia podjęcie pracy. Brak wystarczających ustaleń faktycznych dotyczących historii aktywności zawodowej skarżącej i związku przyczynowego między opieką a rezygnacją z pracy.
Odrzucone argumenty
Organy administracji błędnie uznały, że wiek skarżącej i jej status emerytki wykluczają przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Godne uwagi sformułowania
nie można uznać, że skarżąca obecnie miałaby możliwość podjąć pracę po ukończeniu 72 roku życia, lecz uniemożliwiła jej to niepełnosprawność męża. osiągnięcie przez skarżącą wieku 72 lat, automatycznie wyklucza ustalenie, że osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zrezygnowała z zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej Zdolność do zatrudnienia lub podjęcia pracy zarobkowej nie została zatem ograniczona przesłanką wieku. Rozstrzygnięcie negatywne może zapaść wyłącznie wówczas, gdy zostanie ustalone, że warunki osobiste osoby ubiegającej się o to świadczenie – przede wszystkim jej stan zdrowia – wykluczają możliwość podjęcia lub kontynuowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, czego w przedmiotowej sprawie zabrakło.
Skład orzekający
Leszek Tyliński
przewodniczący
Katarzyna Korycka
członek
Mariusz Pawełczak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego w kontekście wieku emerytalnego opiekuna i konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym małżonkiem."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z ustawą o świadczeniach rodzinnych. Wymaga indywidualnej oceny każdego przypadku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia socjalnego i porusza ważny problem społeczny związany z opieką nad niepełnosprawnymi członkami rodziny oraz prawem do pracy osób starszych.
“Emerytura nie zamyka drogi do świadczenia pielęgnacyjnego – Sąd uchyla odmowę przyznania wsparcia dla opiekunów.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Bd 969/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy Data orzeczenia 2022-12-21 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-09-27 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy Sędziowie Katarzyna Korycka Leszek Tyliński /przewodniczący/ Mariusz Pawełczak /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku uchylono decyzję I i II instancji Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Tyliński Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Korycka asesor WSA Mariusz Pawełczak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz B. M. kwotę [...] ([...]) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie 1. Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2022r. B. M. (dalej: skarżąca, strona) zwróciła się do Burmistrza T. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. 2. Decyzją z dnia [...] czerwca 2022r. Burmistrz T. odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Po przywołaniu treści art. 17 ust. 1, ust. 1a, ust. 1b, ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2022r., poz. 615 – dalej "u.ś.r.") organ stwierdził, że przeszkodą dla przyznania świadczenia są okoliczności: - niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po ukończeniu przez nią 25 roku życia; - pozostawianie osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim; - ustalenie prawa do świadczenia emerytalnego. 3. W odwołaniu od powyższej decyzji strona wniosła o jej uchylenie w całości i orzeczenie, co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie: - art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w zw. z art. 27 i art. 130 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego i uznanie, że małżonek nie jest zobowiązany do alimentacji drugiego małżonka; - art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury; - art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez nie uwzględnienie okoliczności, iż wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 roku, sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, co determinuje naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP. 4. Rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lipca 2022r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ w pierwszej kolejności przytoczył stan faktyczny sprawy oraz powołał treści art. 17 ust. 1, ust. 1b i ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Kolegium wskazało, że odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia na podstawie art. 17 ust. 1b u.ś.r. była nieprawidłowa w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13 uznającego ten przepis za niekonstytucyjny w zakresie, w jakim różnicuje on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie. Organ odwoławczy nie podzielił również stanowiska organu I instancji, który powołując się na przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a u.ś.r. stwierdził, że skarżącej nie może zostać przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bowiem pozostaje w związku małżeńskim i nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Uzasadniając odmowę przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka określona w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., bowiem ustalono, że skarżąca od wielu lat przebywa na emeryturze, czyli była od tego czasu i jest obecnie osobą bierną zawodowo. W związku z powyższym nie została spełniona przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub nie podejmowania zatrudnienia celu sprawowania opieki nad mężem. Zdaniem Kolegium nie można uznać, że skarżąca obecnie miałaby możliwość podjąć pracę po ukończeniu 72 roku życia, lecz uniemożliwiła jej to niepełnosprawność męża. Organ odwoławczy podkreślił, że nie kwestionuje w sprawie faktu sprawowania przez skarżącą opieki we wskazanym zakresie, jednak w sytuacji, gdy ustawowe przesłanki warunkujące możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie zostały łącznie spełnione, to działając zgodnie z przepisami obowiązującego prawa organ I instancji zobligowany był do podjęcia decyzji odmownej. 5. W skardze do tut. Sądu strona reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono: - naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. i uznanie, że świadczenie pielęgnacyjne skarżącej nie przysługuje, ponieważ nie spełnia ona przesłanki w nim wskazanej, tj. nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ani też, że nie podjęcie przez nią pracy nie wynika z faktu opiekowania się niepełnosprawnym mężem, gdyż skarżąca od lat przebywa na emeryturze, podczas gdy przepis ten w ogóle nie ma zastosowania do sytuacji faktycznej, w której znajduje się skarżąca; - błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. i uznanie, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, bowiem osoba ta nie została pozbawiona dochodu i w tym zakresie całkowite pominięcie przez organ prawnie uzasadnionych celów ustawy oraz naruszenie przez organ poprzez taką interpretację ww. przepisu u.ś.r. fundamentów aksjologicznych wyrażonych w zasadach Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady równości wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP i zasady sprawiedliwości społecznej wyrażonej w art. 2 Konstytucji; - naruszenie art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeksu postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2021r., poz. 735 ze zm. – dalej "k.p.a.") poprzez orzeczenie przez organ II instancji na niekorzyść strony skarżącej, w sposób ograniczający jej uprawnienia ponad ograniczenie jej uprawnień ustalone/dokonane przez organ I instancji. 6. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 7. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021r., poz. 137) sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2022r., poz. 329 - dalej: "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a ). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd kontrolując w tak zakreślonych granicach legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdził, że wniesiona w sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie. 8. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zasadnie organ odwoławczy przyjął, że w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014r., sygn. K 38/13, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. uznany został za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Skutkiem powyższego wyroku TK okoliczność powstania niepełnosprawności po ukończeniu 18. roku życia, względnie 25. roku życia, u osoby podlegającej opiece, w przypadku, gdy wnioskodawca rezygnuje z pracy lub innej pracy zarobkowej nie może wykluczyć prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W związku z powyższym, Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że przepis ten nie mógł stanowić podstawy do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia w przedmiotowej sprawie. Sąd w pełni podziela również stanowisko Kolegium, co do wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. w związku czyli istnienia obowiązku alimentacyjnego małżonków względem siebie i braku możliwości uznania, że w kontrolowanej sprawie przepis ten stanowi przeszkodę do przyznania świadczenia. 8. Przechodząc do głównej kwestii spornej wskazać należy, że w myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z powołanego unormowania wynika, że zasadniczym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest to, aby opiekun osoby niepełnosprawnej nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych związanych z niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z pracy, spowodowaną koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną (por. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1124/18). Świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane jedynie za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z zatrudnienia, powodowanych koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Z okoliczności sprawy musi więc wynikać, że sprawujący opiekę nie wykonuje aktywności zawodowej (rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej) wyłącznie z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną i to w takim wymiarze, który w okolicznościach danej sprawy wyklucza aby opiekun miał możliwość podjęcia jakiejkolwiek aktywności zawodowej. 9. Bezspornym w sprawie jest, że mąż skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i wymaga stałej pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz że skarżąca należy do kręgu osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny. Natomiast kwestią sporną była ocena spełnienia przez skarżącą przesłanki niepodejmowania zatrudnienia, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy. Z akt sprawy wynika, że ustalony znaczny stopień niepełnosprawności męża skarżącej datuje się od [...] września 2007r. (orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] października 2007r.). Kolegium jako podstawę odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wskazało, że nie została spełniona przesłanka określona w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., bowiem skarżąca od wielu lat przebywa na emeryturze, czyli była od tego czasu i jest obecnie osobą bierną zawodowo. Ponadto zdaniem organu nie można uznać, że skarżąca obecnie miałaby możliwość podjąć pracę po ukończeniu 72 roku życia, lecz uniemożliwiła jej to niepełnosprawność męża. Odnosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy zdaniem Sądu nie do zaakceptowania jest stanowisko Kolegium, że osiągnięcie przez skarżącą wieku 72 lat, automatycznie wyklucza ustalenie, że osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zrezygnowała z zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej, względnie z podjęcia zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Ustawodawca w art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie wskazał granicy wieku osób ubiegających się oświadczenie pielęgnacyjne, które rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania stałej i długotrwałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności. W art. 17 ust. 1 i 1a u.ś.r. został określony krąg osób, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne oraz warunki, od których uzależnione jest przyznanie świadczenia. Do warunków tych należą: rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki, legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji albo legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ani art. 17, ani żaden inny przepis ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie dotyczącym świadczenia pielęgnacyjnego nie zawiera także odesłania do ustawy o pomocy społecznej, która w art. 6 pkt 7 definiuje niezdolność do pracy jako ukończone 60 lat przez kobietę i 65 lat przez mężczyznę. Literalna wykładnia przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego prowadzi do wniosku, że ustawodawca w celu ustalenia zdolności bądź niezdolności do pracy zarobkowej przy sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie posłużył się kryterium wieku. Zdolność do zatrudnienia lub podjęcia pracy zarobkowej nie została zatem ograniczona przesłanką wieku. Prawo każdego obywatela do podjęcia pracy zarobkowej nie jest ograniczone przesłanką wieku. Przyjęcie ograniczenia możliwości podjęcia pracy zarobkowej po osiągnięciu wieku emerytalnego nie da się także pogodzić z regulacjami przewidzianymi w innych obowiązujących ustawach. W ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ustawodawca przewidział możliwość zawieszenia emerytury w przypadku kontynuacji pracy po osiągnięciu wieku emerytalnego (art. 103 i nast.). Podobnie przepisy ustawy Prawo przedsiębiorców nie przewidują żadnych ograniczeń w podjęciu i prowadzeniu działalności przez emeryta lub rencistę. Taka interpretacja pozostaje w zgodzie z konstytucyjną zasadą opieki Państwa nad osobami niepełnosprawnymi, wyrażoną w art. 69 Konstytucji, a także z prawem do godnej egzystencji wszystkich osób pozbawionych środków (art. 34 ust. 3 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, Dz.U.UE.C2007, 303, 1 z 14 grudnia 2007 r.) – tak również NSA w wyrokach z dnia 29 kwietnia 2021 r., sygn. I OSK 208/21, z dnia 19 stycznia 2021 r., sygn. I OSK 2305/20 i z dnia 9 marca 2012 r., sygn. I OSK 1787/11. Nie można się wobec powyższego zgodzić ze stanowiskiem organu odwoławczego, że samo osiągnięcie określonego wieku wyklucza zatrudnienie i w konsekwencji uniemożliwia uzyskanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Rozstrzygnięcie negatywne może zapaść wyłącznie wówczas, gdy zostanie ustalone, że warunki osobiste osoby ubiegającej się o to świadczenie – przede wszystkim jej stan zdrowia – wykluczają możliwość podjęcia lub kontynuowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, czego w przedmiotowej sprawie zabrakło. Ponadto Kolegium w zaskarżonej decyzji wskazało, że skarżąca od wielu lat przebywa na emeryturze, czyli była od tego czasu i jest obecnie osobą bierną zawodowo. Odnosząc się do powyższego wskazania wymaga, że w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dokumentu z którego wynikałoby, jak przedstawiała się historia aktywności zawodowej skarżącej oraz w jakiej dacie nabyła uprawnienie do świadczenia emerytalnego. Jest to o tyle istotne, że mając na uwadze okoliczność, iż ustalony znaczny stopień niepełnosprawności męża skarżącej datuje się od [...] września 2007r., to nie można wykluczyć, że rezygnacja z aktywności zawodowej oraz możliwość uzyskania prawa do świadczenia emerytalnego przez skarżącą mogła być właśnie spowodowana koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem. Jednocześnie mając na uwadze zarzut zawarty w skardze, że art. 17 ust. 1 pkt 4 w ogóle nie ma zastosowania do sytuacji faktycznej, w której znajduje się skarżąca wskazania wymaga, że wyeliminowanie negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. (skarżąca przedłożyła decyzję ZUS z dnia [...] kwietnia 2022r. o wstrzymaniu wypłaty emerytury od dnia 1 maja 2022r.), wykluczającej nabycie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na ustalenie prawa do emerytury, nie przesądza jeszcze o spełnieniu wszystkich normatywnych warunków umożliwiających przyznanie prawa do tegoż świadczenia. Świadczenie pielęgnacyjne bowiem nie przysługuje za samo sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną, lecz za rezygnację opiekuna z zatrudnienia w celu świadczenia tej opieki. Ustalenie zatem zakresu sprawowanej opieki oraz wystąpienia związku przyczynowego między świadczeniem opieki nad niepełnosprawnym, a rezygnacją opiekuna z zatrudnienia (niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej) odnosi się także i do emeryta ubiegającego się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia z dnia 21 lipca 2022r., sygn. akt III SA/Kr 221/22). Zatem zarzut strony w tym zakresie należy uznać za niezasadny. 10. Zdaniem Sądu nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut skarżącej dotyczący naruszenia przez Kolegium art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., bowiem jak wynika z zaskarżonego rozstrzygnięcia powyższy przepis nie stanowił podstawy do odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Potwierdzeniem powyższego jest stanowisko organu odwoławczego zawarte w odpowiedzi na skargę w której wskazano, ze Kolegium nie kwestionuje, że jeżeli strona zawiesiła pobieranie do emerytur, to nie jest to przeszkodą, która uniemożliwia uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego. 11. Za niezasadny Sąd uznał także zarzut skargi dotyczący naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, wyrażonej w art. 15 k.p.a. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że dwuinstancyjność w postępowaniu administracyjnym polega na wydaniu rozstrzygnięć o charakterze merytorycznym przez organy dwóch różnych instancji. Zasada dwuinstancyjności powoduje, że w postępowaniu administracyjnym przed organem odwoławczym nie mamy do czynienia jedynie z kontrolą orzeczenia organu pierwszej instancji, ale z prowadzeniem postępowania tak, aby załatwić sprawę co do jej istoty. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i orzec w sprawie rozstrzygniętej orzeczeniem organu I instancji. Organ ten nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli aktu czy też rozpatrzenia zasadności argumentów organu I instancji. W związku z tym organ odwoławczy nie tylko zobowiązany jest do ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, w tym poczynienia własnych ustaleń faktycznych, o ile jest to konieczne, ale też do samodzielnego dokonania oceny mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa. Zadośćuczynienie powyższym wymogom stanowi gwarancję realizacji celu zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego oraz zapewnienie, że ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ odwoławczy nie będzie iluzoryczne i nie będzie sprowadzać się do bezrefleksyjnego utrzymania w mocy zaskarżonego aktu (por. wyrok NSA z dnia 16 marca 2021 r. sygn. akt III OSK 87/21). Wobec powyższego, nie można czynić zarzutu Kolegium, że samodzielnie, ale nadal w granicach sprawy, dokonało oceny spełnienia przez stronę przesłanki określonej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. 12. Mając na uwadze powyższe Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu I instancji, jako naruszające przepisy prawa materialnego i procesowego tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r. i art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez przedwczesną odmowę przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem organy nie ustaliły, że skarżąca, z uwagi na swoje warunki osobiste, nie może podjąć pracy zarobkowej. Ponadto w aktach spawy brak jest dokumentów dotyczących aktywności zawodowej skarżącej. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.). Na wysokość zasądzonej od organu odwoławczego kwoty złożyło się wynagrodzenie radcy prawnego w wysokości 480 złotych. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy będą miały na względzie treść niniejszego uzasadnienia. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021r. poz. 2095). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Zastosowany tryb nie wpłynął na ograniczenie praw stron postępowania sądowoadministracyjnego, Sąd bowiem w świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI