II SA/Rz 293/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na postanowienie stwierdzające niedopuszczalność zażalenia na postanowienie PINB o obowiązku usunięcia nieprawidłowości w projekcie budowlanym, uznając, że na takie postanowienie nie przysługuje zażalenie.
Skarga dotyczyła postanowienia PWINB stwierdzającego niedopuszczalność zażalenia na postanowienie PINB nakładające obowiązek usunięcia nieprawidłowości w projekcie budowlanym. Skarżąca zarzucała naruszenie zasady dwuinstancyjności i przepisów Prawa budowlanego. Sąd uznał, że na postanowienie o obowiązku usunięcia nieprawidłowości w projekcie budowlanym, wydane na podstawie art. 49 ust. 3 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym przed 19 września 2020 r.), nie przysługuje zażalenie, a ewentualne zarzuty można podnosić w odwołaniu od decyzji kończącej postępowanie lub w skardze do sądu administracyjnego. Błędne pouczenie organu I instancji nie tworzy prawa do środka zaskarżenia.
Przedmiotem skargi była decyzja Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PWINB) stwierdzająca niedopuszczalność zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) z 21 listopada 2022 r. Postanowienie PINB nakładało na inwestorów obowiązek usunięcia nieprawidłowości w projekcie budowlanym dotyczącym odbudowy i rozbudowy garażu i pomieszczenia gospodarczego. Skarżąca G.K. zarzuciła naruszenie przepisów k.p.a. i Prawa budowlanego, w tym błędne odrzucenie zażalenia pomimo pouczenia o takiej możliwości, ciągłe przedłużanie terminów do przedłożenia dokumentacji oraz nieprawidłowości w ocenie odległości od działki sąsiedniej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę. Sąd wyjaśnił, że zgodnie z art. 123 § 1 k.p.a. i art. 141 § 1 k.p.a., zażalenie przysługuje tylko na postanowienia enumeratywnie wyliczone w kodeksie. Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania postanowienia PINB (przed 19 września 2020 r.) nie przewidywało możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie nakładające obowiązek usunięcia nieprawidłowości w projekcie budowlanym. Sąd podkreślił, że ewentualne zarzuty dotyczące takiego postanowienia mogą być podnoszone w odwołaniu od decyzji kończącej postępowanie legalizacyjne lub w skardze do sądu administracyjnego. Błędne pouczenie organu I instancji o możliwości wniesienia zażalenia nie tworzy prawa do środka odwoławczego, gdyż musi ono wynikać wprost z przepisów prawa. Sąd odniósł się również do zarzutów dotyczących naruszenia art. 48b ust. 1 P.b. i przepisów wykonawczych, uznając je za niezasadne w kontekście zastosowania przepisów przejściowych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, na postanowienie wydane na podstawie art. 49 ust. 3 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym przed 19 września 2020 r.) nie przysługuje zażalenie, ponieważ ustawodawca nie przewidział takiej możliwości. Ewentualne zarzuty można podnosić w odwołaniu od decyzji kończącej postępowanie lub w skardze do sądu administracyjnego.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na przepisy k.p.a. (art. 123 § 1, art. 141 § 1) oraz Prawo budowlane, wskazując, że zażalenie przysługuje tylko na postanowienia enumeratywnie wymienione w przepisach. Brak przepisu w Prawie budowlanym stanowiącego o dopuszczalności zażalenia na postanowienie o obowiązku usunięcia nieprawidłowości w projekcie budowlanym oznacza, że takie zażalenie jest niedopuszczalne. Błędne pouczenie organu I instancji nie tworzy prawa do środka odwoławczego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (17)
Główne
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 144
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 123 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 141 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 142
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.P.b. art. 49 § 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
P.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Pomocnicze
k.p.a. art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.P.b. art. 48 § 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
u.P.b. art. 49 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
u.P.b. art. 48 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
u.P.b. art. 49 § 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw art. 25
Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw art. 1
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie art. 12 § 2
Argumenty
Skuteczne argumenty
Na postanowienie o obowiązku usunięcia nieprawidłowości w projekcie budowlanym, wydane na podstawie art. 49 ust. 3 P.b. (w brzmieniu obowiązującym przed 19 września 2020 r.), nie przysługuje zażalenie.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia zasady dwuinstancyjności poprzez odrzucenie zażalenia mimo pouczenia o możliwości jego wniesienia. Zarzut naruszenia art. 48b ust. 1 P.b. dotyczący przedłużania terminów i braku zakończenia sprawy. Zarzut naruszenia przepisów wykonawczych dotyczących odległości budowanego budynku od działki sąsiedniej.
Godne uwagi sformułowania
Prawo do wniesienia środka odwoławczego musi wynikać wprost z przepisu ustawy. Nie sankcjonuje go zatem omyłkowo zamieszczone przez organ w treści rozstrzygnięcia pouczenie, które nie może stanowić samoistnej podstawy do kreowania związanego z tym uprawnienia.
Skład orzekający
Paweł Zaborniak
przewodniczący
Piotr Godlewski
sprawozdawca
Maria Mikolik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących zaskarżalności postanowień w postępowaniu legalizacyjnym oraz znaczenie pouczeń organów administracji."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed 19 września 2020 r. w zakresie zaskarżalności postanowień, choć zasada braku prawa do zażalenia na postanowienia nieprzewidziane w ustawie pozostaje aktualna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie budowlanym – możliwości zaskarżania postanowień organów nadzoru budowlanego. Jest to istotne dla prawników procesowych i praktyków prawa budowlanego.
“Czy błędne pouczenie organu może dać Ci prawo do zażalenia? Sąd wyjaśnia.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Rz 293/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie Data orzeczenia 2023-07-11 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-02-24 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Sędziowie Maria Mikolik Paweł Zaborniak /przewodniczący/ Piotr Godlewski /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601 Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Budowlane prawo Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 259 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2021 poz 735 art. 134, art. 144 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Piotr Godlewski /spr./ AWSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 lipca 2023 r. sprawy ze skargi G. K. na postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 3 stycznia 2023 r. nr OA.7722.2.4.2022 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia – skargę oddala – Uzasadnienie II SA/Rz 293/23 U z a s a d n i e n i e Przedmiotem skargi G.K. jest postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie (PWINB) z 3 stycznia 2023 r. nr OA.7722.2.4.2022 stwierdzające niedopuszczalność zażalenia. Jak wynika z uzasadnienia tego postanowienia i akt administracyjnych sprawy, w toku postępowania w sprawie odbudowy i rozbudowy garażu oraz pomieszczenia gospodarczego na działce nr [...] w Z., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (PINB) postanowieniem z 4 stycznia 2018 r. nr PINB.5160.1.14.2017 - na podstawie art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2023 r., poz. 682, dalej: u.P.b.) wstrzymał inwestorom M.i Ł.B. prowadzenie robót budowlanych przy odbudowie i rozbudowie garażu i pomieszczenia gospodarczego oraz nałożył na nich obowiązek przedstawienia w terminie do 30 lipca 2018 r. wskazanych dokumentów. Postanowienie to zostało zmienione w części dotyczącej terminu obowiązku przedłożenia niezbędnych dokumentów kolejno postanowieniami PINB z 20 listopada 2018 r.,17 lipca 2019 r. i 21 sierpnia 2020 r.; na mocy ostatniego z tych postanowień termin został wyznaczony na 30 czerwca 2021 r. Po przedłożeniu przez zobowiązanych wymaganych dokumentów, PINB postanowieniem z 7 grudnia 2021 r. nr PINB.5160.1.14.2017 ustalił dla inwestorów opłatę legalizacyjną w wysokości 25 000 zł.; postanowienie to zostało uchylone postanowieniem PWINB z 3 marca 2022 r. nr OA.7722.2.4.2021, który stwierdził, że organ I instancji przed wydaniem postanowienia o ustaleniu opłaty legalizacyjnej nie dokonał należytego zbadania przedłożonego projektu budowlanego, którego wstępna analiza wykazuje, że zawiera on nieprawidłowości. Rozpatrując ponownie sprawę PINB postanowieniem z 21 listopada 2022 r. nr PINB.5160.1.14.2017 - na podstawie art. 49 ust. 3 u.P.b. - nałożył na M.i Ł.B. obowiązek usunięcia nieprawidłowości w przedłożonym projekcie budowlanym odbudowy i rozbudowy garażu i pomieszczenia gospodarczego na działce nr [...] położonej w Z., w terminie 60 dni od dnia doręczenia postanowienia. Na powyższe postanowienie – zgodnie z zawartym w nim pouczeniem - zażalenie wniósł E.R., działający przez pełnomocnika (córkę) G.K., która wskazała, że nie zgadza się z jego treścią. Wywiodła, że wielokrotnie przedłużany przez organ termin do przedłożenia przez inwestorów wymaganych dokumentów nie został dochowany, gdyż projekt budowlany z kwietnia 2021 r. został poprawiony przez projektanta już w sierpniu 2021 r., tj. po ostatecznym terminie do złożenia dokumentów wyznaczonym na 30 czerwca 2021 r., co powinno skutkować wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę samowoli budowlanej. PWINB opisanym na wstępie postanowieniem z 3 stycznia 2023 r. - działając na podstawie art. 134 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000, dalej: k.p.a.) - stwierdził, że zażalenie wniesione przez E.R. jest niedopuszczalne. W uzasadnieniu wyjaśnił, że art. 123 § 1 k.p.a. stanowi, że w toku postępowania organ administracji publicznej wydaje postanowienia, przy czym służy na nie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi (art. 141 § 1 k.p.a.). Postanowienie wydane na podstawie art. 49 ust. 3 u.P.b. nie rozstrzyga o istocie sprawy i nie kończy jej. Ma charakter dowodowy i służy organowi do dalszego podejmowania działań w celu rozstrzygnięcia sprawy. Nie podlega zaskarżeniu, ponieważ ustawodawca nie wypowiedział się na okoliczność możliwości składania od niego środka zaskarżenia. Okoliczność zamieszczenia w nim przez PINB pouczenia o możliwości wniesienia zażalenia nie oznacza, że stronom takie uprawnienie przysługuje, skoro przepisy prawa takiego uprawnienia nie przyznają. W takiej sytuacji należało stwierdzić, że wniesione zażalenie jest niedopuszczalne. Jednocześnie PWINB wskazał, że z akt sprawy wynika, że zmarła jedna ze stron przedmiotowego postępowania J.R., po której PINB ustalił następców prawnych którym przysługuje przymiot strony w postępowaniu, jednak nie doręczył im wydanego przez siebie postanowienia. W związku z tym postanowienie PWINB zostanie doręczone do wszystkich stron postępowania, w tym również do następców prawnych po zmarłej J.R. /jednym z nich jest G.K./. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie G.K., działając imieniem własnym, zaskarżyła w całości postanowienie PWINB z 3 stycznia 2023 r., zarzucając mu naruszenie: a) art. 9 i art. 15 k.p.a. poprzez odrzucenie zażalenia na postanowienie organu I instancji pomimo, iż w zaskarżonym postanowieniu strona została przez organ pouczona o możliwości wniesienia zażalenia, b) art. 48b ust. 1 u.P.b. poprzez ciągłe, nieuzasadnione przedłużanie terminów do przedłożenia właściwej dokumentacji i brak zakończenia sprawy decyzją, pomimo iż wielokrotnie przedłużane terminy były przez stronę dopuszczającą się samowoli budowlanej naruszane, c) § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, poprzez przyjęcie niezgodnych z rzeczywistością odległości budowanego budynku od działki sąsiedzkiej; przyjęcie prawidłowych odległości, tj. takich jakie są w rzeczywistości, czyniłoby procedurę legalizacyjna bezcelową. Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi podniosła, że wykonawcy samowoli budowlanej w toku postępowania zostali przez PINB zobowiązani do przedłożenia wymaganej dla legalizacji dokumentacji do 30 lipca 2018 r. Termin ten na wniosek inwestorów, bez jakiegokolwiek uzasadnienia merytorycznego, był przez organ przedłużany wielokrotnie. Obecnie, pomimo upływu ponad czterech lat od zakreślonego pierwotnie terminu, właściwa dokumentacja nadal nie została przedłożona i termin został ponownie przedłużony. Takie działanie jest sprzeczne z dyspozycją przepisu art. 48b ust. 1 u.P.b. Ponadto, nieprzedłożenie dokumentów legalizacyjnych w terminie wskazanym w postanowieniu nakładającym ten obowiązek oznacza, że organ nadzoru budowlanego musi wydać decyzję o rozbiórce (art. 49e pkt 3 u.P.b.). Podniosła, że w toku sprawy ewoluowało pojęcie odległości obiektu budowanego od działki sąsiedniej w taki sposób, aby wbrew rzeczywistym odległościom umożliwić legalizację samowoli. Chodzi o rzeczywistą odległość obiektu od sąsiedniej działki nr [...]. Projekt z kwietnia 2021 został "poprawiony" przez projektanta w sierpniu 2021 r. (już po ostatecznym terminie do złożenia dokumentów wyznaczonym na 30 czerwca 2021). Już wówczas zachodziły przesłanki do wydania decyzji o rozbiórce samowoli. Tymczasem PINB po raz kolejny, bez żadnego uzasadnienia, przedłuża termin na wykonanie dokumentacji legalizacyjnej. O możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie organu I instancji skarżąca została pouczona w treści postanowienia PINB. Postąpiła zatem zgodnie z pouczeniem. Działania organu administracji nie mogą szkodzić stronie, zaś postępowanie zgodnie z przepisem art. 15 k.p.a. jest dwuinstancyjne. Powołany przez PWINB przepis art. 141 k.p.a. nie reguluje postępowania dotyczącego legalizacji samowoli budowlanej, tylko przepisy u.P.b., która nie rozstrzyga samodzielnie o tym, które postanowienia są zaskarżalne. A skoro ustawa nie wyłącza zażalenia, to w myśl ogólnej zasady wyrażonej w art. 15 k.p.a., sprawa powinna zostać rozstrzygnięta w trybie dwóch instancji. W odpowiedzi na skargę PWINB wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach). W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.). Przedmiotem kontroli Sądu w rozpatrywanej sprawie jest postanowienie PWINB z 3 stycznia 2023 r. stwierdzające na podstawie art. 49 ust. 3 u.P.b. niedopuszczalność zażalenia E.R. na postanowienie PINB z 21 listopada 2022 r. o nałożeniu na inwestorów – M. i Ł.B. obowiązku usunięcia nieprawidłowości w przedłożonym projekcie budowlanym dotyczącym odbudowy i rozbudowy garażu i pomieszczenia gospodarczego. Postanowienie to zostało wydane w toku postępowania legalizacyjnego prowadzonego na podstawie art. 48 u.P.b. w związku ze stwierdzeniem wykonania robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, w ramach samowoli budowlanej. Postępowanie administracyjne w powyższej sprawie zostało wszczęte z urzędu w następstwie kontroli robót budowlanych przeprowadzonej na działce nr [...] w Z. 18 października 2017 r. O wszczęciu postępowania zawiadomiono strony pismem z 14 grudnia 2017 r. i jest to pierwsza czynność w sprawie o której powiadomiono strony (powiadomienie to jest udokumentowane zwrotnymi potwierdzeniami odbioru). Należy zatem przyjąć, że jest to data wszczęcia postępowania administracyjnego w rozpatrywanej sprawie. Obowiązek zawiadomienia strony o czynności organu ma dla wyznaczenia daty wszczęcia postępowania z urzędu takie znaczenie, że tylko czynności dokonane przez organ o których strony poinformowano, mogą skutkować wszczęciem postępowania. Datą wszczęcia postępowania z urzędu jest zatem dzień pierwszej czynności dokonanej w sprawie, której postępowanie dotyczy przez organ do tego uprawniony, działający w granicach przysługujących mu kompetencji, pod warunkiem że o czynności tej powiadomiono w sprawie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 marca 1981 r. SA 654/81, ONSA 1981 r., Nr 1, poz. 15). Stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie, a dla rozpatrywanej sprawy ma znaczenie kluczowe z tego względu, że decyduje o tym, jakie regulacje prawne należało w niej zastosować. W podstawie prawnej postanowienia PINB z 21 listopada 2022 r. wskazano na art. 49 ust. 3 u.P.b. w zw. z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 471), zmieniającej u.P.b. z dniem 19 września 2020 r.; zgodnie z art. 25 ustawy zmieniającej, do spraw uregulowanych ustawą zmienianą art. 1 /u.P.b./, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy /19 września 2020 r./, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Prawidłowość zastosowania tych przepisów w realiach sprawy nie budzi zastrzeżeń Sądu zarówno w odniesieniu do materialnoprawnej podstawy orzekania (art. 49 ust. 3 u.P.b.), jak i zastosowania przepisów ustawy zmieniającej z 13 lutego 2020 r., w szczególności jej art. 25. Stosownie do treści art. 49 ust. 3 u.P.b. (w brzmieniu obowiązującym przed 19 września 2020 r.), w przypadku stwierdzenia naruszeń w zakresie określonym w ust. 1, organ nadzoru budowlanego nakłada postanowieniem obowiązek usunięcia wskazanych nieprawidłowości w określonym terminie, a po jego bezskutecznym upływie wydaje decyzję o której mowa w art. 48 ust. 1 /o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części/; naruszenia o których mowa w art. 49 ust. 1 u.P.b. dotyczą: 1) zgodności projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, 2) kompletności projektu budowlanego i posiadania wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń, 3) wykonania projektu budowlanego przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane. Art. 123 § 1 k.p.a. stanowi, że w toku postępowania organ administracji publicznej wydaje postanowienia, przy czym służy na nie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi (art. 141 § 1 k.p.a.). Oznacza to, że zażalenie może być wniesione tylko na postanowienia enumeratywnie wyliczone w kodeksie. Wbrew podniesionym w uzasadnieniu skargi argumentom, organy nadzoru budowlanego stosując materialne przepisy Prawa budowlanego, prowadzą postępowanie administracyjne kierując się ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego zawartymi w kpa. Skutkuje to konkluzją, że skoro ustawodawca ani w art. 49 ust. 3 u.P.b., ani w innych regulacjach tej ustawy nie umieścił zapisu z którego można by wywieść dopuszczalność wniesienia zażalenia na postanowienie nakładające obowiązek usunięcia nieprawidłowości w przedłożonym przez inwestorów projekcie budowlanym, to zażalenie na takie postanowienie nie przysługuje. O niedopuszczalności wniesienia zażalenia na postanowienie wydane na podstawie art. 49 ust. 3 u.P.b. świadczy także rezultat wykładni systemowej przepisów u.P.b., z których wprost wynika, na które z postanowień wydawanych przez organy nadzoru budowlanego przysługuje zażalenie (np. postanowienie o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych wydawane na podstawie art. 48 ust. 2, postanowienie o ustaleniu wysokości opłaty legalizacyjnej wydawana na podstawie art. 49 ust. 1 - wg stanu prawnego obowiązującego do 18 września 2020 r., niemniej taka sama zasada dotyczy wykładni przepisów tej ustawy po zmianie). Skoro zatem nie ma w u.P.b. przepisu, który wprost stanowiłby o przysługiwaniu zażalenia na postanowienie wydane w trybie art. 49 ust. 3 (dotyczące nałożenia obowiązku usunięcia wskazanych nieprawidłowości w projekcie budowlanym składanym w trybie ust. 1 tego artykułu), to brak jest podstaw do wywodzenia, że taki środek prawny przysługuje. Nie oznacza to, że strony postępowania nie mogą kwestionować treści postanowienia nakładającego obowiązek usunięcia nieprawidłowości w projekcie budowlanym składanym w trybie art. 49 ust. 1 u.P.b. (czy też prawidłowości sporządzenia samego projektu budowlanego w przypadku jeżeli organ nie wydał postanowienia nakazującego usunięcie nieprawidłowości w projekcie budowlanym). Uprawnienie do zaskarżenia takich postanowień wynika z art. 142 k.p.a., stosownie do którego "postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji". Tak więc legalność postanowień niezaskarżalnych w toku postępowania administracyjnego może być przez stronę kwestionowana w odwołaniu od decyzji rozstrzygającej sprawę, a następnie w ewentualnej skardze do sądu administracyjnego. Ewentualne zatem zarzuty pod adresem wydanego w niniejszej sprawie na podstawie art. 49 ust. 3 u.P.b. postanowienia należy podnosić w odwołaniu od decyzji kończącej postępowanie legalizacyjne (por. Z. Cieślik, Komentarz do zmiany art. 49 ustawy – Prawo budowlane wprowadzonej przez Dz.U. z 2003 r. Nr 80 poz. 718 (w:) Z. Cieślik, S. Szuster, Komentarz do niektórych przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U.00.106.1126), zmienionych ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U.03.80.718), LEX/el. 2003). Powyższe rozważania stanowią odpowiedź na nietrafny, w ocenie Sądu, zarzut skarżącej dotyczący naruszenia zaskarżonym postanowieniem określonej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania, realizującej się w uprawnieniu zaskarżenia postanowienia objętego niniejszym postępowaniem nie wprost, ale w odwołaniu od decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego (art. 49 ust. 4 u.P.w.), a następnie w skardze do sądu administracyjnego. Należy mieć przy tym na uwadze, że postanowienie wydane na podstawie art. 49 ust. 3 u.P.b. nie dotyczy merytorycznego załatwienia sprawy, lecz postępowania zmierzającego do osiągnięcia celu postępowania głównego. Przyjęcie, że od tego postanowienia służy stronie zażalenie, spowodowałoby nadmiernie opóźnienie biegu sprawy głównej. Powyższej oceny nie zmienia okoliczność błędnego pouczenia skarżącej przez organ nadzoru budowlanego pierwszej instancji o prawie do wniesienia zażalenia na to postanowienie (por. wyrok NSA z 27 kwietnia 2001 r. I SA/Gd 170/00, niepubl.). Prawo do wniesienia środka odwoławczego musi wynikać wprost z przepisu ustawy. Nie sankcjonuje go zatem omyłkowo zamieszczone przez organ w treści rozstrzygnięcia pouczenie, które nie może stanowić samoistnej podstawy do kreowania związanego z tym uprawnienia i wbrew zarzutom skargi nie narusza ukonstytuowanej w art. 9 k.p.a. zasady informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków. O ile bowiem pouczenie samo w sobie było błędne, o tyle nie spowodowało żadnego uszczerbku w uprawnieniach skarżącej. Nie może skutecznie podważyć legalności zaskarżonego postanowienia również zarzut naruszenia przepisu art. 48b ust. 1 u.P.b. Przepis ten został dodany przez ustawodawcę powołaną wcześniej ustawą nowelizującą i stosownie do treści jej art. 25, nie ma zastosowania do stanu faktycznego niniejszej sprawy. Natomiast zarzuty naruszenia przepisów wykonawczych do u.P.b., w tym § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w zakresie przyjęcia prawidłowych odległości rozbudowywanego budynku od działek sąsiednich będzie można podnosić na etapie ewentualnej kontroli decyzji kończącej postępowanie legalizacyjne. W myśl art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność zażalenia oraz uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Jedną z przesłanek stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia jest wyłączenie przez ustawodawcę możliwości wniesienia zażalenia na określone rodzaje postanowień. Przesłanka ta wystąpiła w niniejszej sprawie, o czym prawidłowo orzekł PWINB w zaskarżonym postanowieniu na podstawie powołanych wyżej przepisów. Ubocznie Sąd wskazuje, że za prawidłowością stanowiska o niedopuszczalności zażalenia skarżącej przemawia dodatkowo treść przepisów u.P.b. w brzmieniu obowiązującym od 19 września 2020 r., które jak już wyjaśniono, z uwagi na datę jej wszczęcia, nie mają w sprawie zastosowania. Otóż na mocy art. 1 pkt 33 e) ustawy zmieniającej został uchylony art. 49 ust. 3 u.P.b., zaś ust. 1 tego artykułu uzyskał brzmienie: "W przypadku przedłożenia dokumentów legalizacyjnych organ nadzoru budowlanego sprawdza: 1) kompletność dokumentów legalizacyjnych, w tym kompletność projektu budowlanego; 2) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami ustawy, w tym zgodność z przepisami techniczno-budowlanymi; jeżeli budowa została zakończona, sprawdza się zgodność z przepisami obowiązującymi w chwili zakończenia budowy." Dla okoliczności niniejszej sprawy najistotniejsza pozostaje jednak treść dodanych jednocześnie na podstawie art. 1 pkt 33 b) ustawy zmieniającej ust. 1a i 1b art. 49 u.P.b. W myśl ust. 1a, "w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych w zakresie, o którym mowa w ust. 1, organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o obowiązku usunięcia tych nieprawidłowości w wyznaczonym terminie". Stosownie zaś do ust. 1b, "na postanowienie, o którym mowa w ust. 1a, przysługuje zażalenie." Oznacza to, że dopiero w sprawach wszczętych od 19 września 2020 r. – a taką z pewnością nie jest rozpoznawana sprawa - na postanowienie o obowiązku usunięcia w wyznaczonym terminie wskazanych nieprawidłowości projektu budowlanego przysługuje zażalenie i prawdopodobnie treścią przepisów u.P.b. obowiązujących w dacie wydawania postanowienia przez PINB, tj. 21 listopada 2022 r. (a nie mających faktyczne zastosowanie w sprawie na mocy art. 25 ustawy zmieniającej) zasugerował się ten organ zamieszczając w nim pouczenie o przysługującym na nie zażaleniu. Jak już jednak wspomniano i wywiedziono wyżej, nie wywołuje to skutku w postaci przysługiwania tego zażalenia. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę jako nieuzasadnioną.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI