II SA/Bd 938/23

II SA/Bd 938/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-10-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Joanna Ziołek /sprawozdawca/
Leszek Kleczkowski
Urszula Wiśniewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6049 Inne o symbolu podstawowym 604
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 129 par.2, art. 134, art. 7-9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędziowie sędzia WSA Leszek Kleczkowski asesor WSA Joanna Ziołek (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 października 2023 r. sprawy ze skargi S. spółka jawna w R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 19 maja 2023 r. nr 0401-CKB.4223.12.2023 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy na rzecz S. spółka jawna kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
II SA/Bd 938/23
UZASADNIENIE
Zawiadomieniem z [...] lutego 2023 r. Dyrektor Izby Skarbowej wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 153 ust. 1 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz.U. z 2023 r. poz. 1124; dalej: "u.p.p.f.t."). Przedmiotowe postępowanie dotyczyło wymierzenia sankcji za niedopełnienie przez [...] sp. j. (dalej: "Skarżąca", "Spółka") w ustawowym terminie ciążącego na Spółce, na podstawie art. 58 u.p.p.f.t., obowiązku zgłoszenia do rejestru CRBR informacji, o których mowa w art. 59 u.p.p.f.t.
Dyrektor Izby Skarbowej (dalej: "DIAS", Organ") decyzją z [...] marca 2023 r. nałożył na Skarżącą karę pieniężną w wysokości [...] zł w związku z niedopełnieniem obowiązku zgłoszenia informacji, o których mowa w art. 59 u.p.p.f.t., w terminie wskazanym w ustawie. Decyzja została doręczona Skarżącej w dniu [...] kwietnia 2023 r. Po doręczeniu decyzji Skarżąca skierowała do Organu pismo sporządzone [...] kwietnia 2023 r., wysłane [...] kwietnia 2023 r.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2023 r. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż wniosek Skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej został wniesiony z uchybieniem terminu.
W uzasadnieniu ww. postanowienia Organ stwierdził, że zgodnie z art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775; dalej: "k.p.a.") termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wynosi czternaście dni od dnia doręczenia decyzji stronie, o czym Dyrektor Izby Skarbowej pouczył w treści decyzji. Decyzja DIAS z [...] marca 2023 r. została doręczona Spółce w dniu [...] kwietnia 2023 r. Wyżej wskazana decyzja zawierała prawidłowe pouczenie o terminie i sposobie wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zgodnie z brzmieniem art. 129 § 2 k.p.a., termin procesowy do skutecznego wniesienia przez Spółkę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie nałożenia kary upłynął [...] kwietnia 2023 r. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został nadany w Urzędzie Pocztowym G. W., [...] kwietnia 2023 r., a więc 1 dzień po upływie ustawowego terminu.
W skardze do tut. Sądu Spółka zaskarżyła w całości postanowienie DIAS z dnia [...] maja 2023 r. Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zarówno zaskarżonej decyzji jak i decyzji Organu pierwszej instancji, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie stwierdzenie nieważności w całości, zaskarżonej decyzji oraz decyzji Organu pierwszej instancji, ewentualnie stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono, że:
- zostało wydane bez rozpoznania istoty sprawy, ponieważ złożony przez Skarżącą środek zaskarżenia nie stanowił, pomimo nazwy pisma, wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy (czy też odwołania od decyzji) ale wnioskiem o wznowienie postępowania z powodu nieważności zaskarżonej decyzji; przepisy nie przewidują terminu prekluzyjnego do złożenia takiego wniosku; w rezultacie rozpoznając sprawę i wydając zaskarżone postanowienie Organ nie rozstrzygnął sprawy co do meritum;
- zostało wydane z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. ponieważ zamieszczenie przez Skarżącą w rejestrze CRBR wszystkich danych wymaganych przez portal internetowy CRBR prowadzony przez Ministerstwo Finansów pozwala na dostęp do tych danych nieograniczonej liczbie osób, co narusza interes Skarżącej w zakresie ochrony jej danych osobowych, a także ochrony bezpieczeństwa, a nadto obowiązek takiego działania został uznany za bezprawny przez TSUE w wyroku z 22.11.2022 wydanym w połączonych sprawach C-37/20 i C-601/20; tym samym art. 67 u.p.p.f.t. przewidujący jawność rejestru CRBR dla nieograniczonego kręgu odbiorców jest niezgodny z prawem UE;
- zostało wydane z naruszeniem art. 145aa § 1 k.p.a., ponieważ zamieszczenie przez Skarżącą w rejestrze CRBR wszystkich danych wymaganych przez portal internetowy CRBR prowadzony przez Ministerstwo Finansów pozwala na dostęp do tych danych nieograniczonej liczbie osób, co narusza interes Skarżącej w zakresie ochrony jej danych osobowych, a także ochrony bezpieczeństwa, a nadto obowiązek takiego działania został uznany za bezprawny przez TSUE w wyroku z 22.11.2022 wydanym w połączonych sprawach C-37/20 i C-601/20; tym samym art. 67 u.p.p.f.t. przewidujący jawność rejestru CRBR dla nieograniczonego kręgu odbiorców jest niezgodny z prawem UE.
W skardze zawarto ponadto skierowany do Organu wniosek o udzielenie zabezpieczenia w postaci wstrzymania wykonania decyzji organu pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o odrzucenie skargi, a w razie uzupełnienia braków formalnych skargi o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje.
Skarga okazała się zasadna.
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: "p.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 p.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
Kontroli Sądu podlegało postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] maja 2023 r., którym stwierdzono uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Jak wynika z akt sprawy wobec Skarżącej zostało wszczęte postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 153 ust. 1 u.p.p.f.t. Decyzją z dnia [...] marca 2023 r. DIAS nałożył na Skarżącą karę pieniężną w wysokości [...] zł. Rozstrzygnięcie to doręczono Skarżącej w dniu [...] kwietnia 2023 r. z pouczeniem, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy należy złożyć osobiście lub za pośrednictwem poczty w terminie 14 dni od daty doręczenia niniejszej decyzji. Wyjaśniono także Spółce, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie wymaga szczegółowego uzasadnienia, wystarczy, jeżeli wskazana zostanie w nim zaskarżona decyzja i będzie z niego wynikać, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji. Bezsporne jest, że termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął w niniejszej sprawie w dniu [...] kwietnia 2023 r.
Zgodnie z 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Stosownie do art. 127 § 3 k.p.a. ww. przepis znajduje zastosowanie do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Rozstrzygnięcie takie, tj. stwierdzenie postanowieniem DIAS z dnia [...] maja 2023 r. o uchybieniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w okolicznościach niniejszej sprawy, Sąd uznał jednak za przedwczesne.
Wskazać należy, że wniosek z dnia [...] kwietnia 2023 r. Skarżąca określiła jako "Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy". W uzasadnieniu wniosku Skarżąca powołała się jednak na to, że "stan prawny w chwili wydawania decyzji zmienił się ze względu na wydany ostatnio w sprawie wyroku TSUE (...) co uzasadnia wznowienie postępowania na podstawie art. 145a k.p.a." Spółka wskazała, że wyrokiem z 22 listopada 2022 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawach połączonych C-37/20 i C-601/20 stwierdził, że nieważny jest przepis dotyczący publicznego udostępniania danych beneficjentów rzeczywistych podmiotów o charakterze korporacyjnych i innych podmiotów otworzonych na terytorium UE. Ponadto Spółka podniosła, że podane w piśmie argumenty powinny skutkować albo uznaniem nieważności decyzji albo wznowieniem postępowania. Spółka podniosła, że decyzja o nałożeniu kary wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Zdaniem Sądu twierdzenie Organu, iż Skarżąca z uchybieniem terminu domagała się ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] marca 2023 r. jest nieuprawnione. Skarżąca skierowała do DIAS pismo o niejednoznacznej treści. W tym stanie rzeczy konieczne było, zdaniem Sądu, wezwanie Spółki do sprecyzowania żądania, czego Organ bezpodstawnie zaniechał. W razie wątpliwości co do zakresu czy przedmiotu żądania, jego uszczegółowienie należy bowiem do strony, nie zaś do sfery ocennej organu administracji. W sytuacji zaś, gdy żądanie strony jest zredagowane w sposób niedostatecznie zrozumiały bądź budzący wątpliwości, organ administracji ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony. Powyższe wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, zawartych w art. 7-9 k.p.a., tj. zasady prawdy obiektywnej, zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej oraz zasady należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ich prawa i obowiązki będące przedmiotem postępowania. Wątpliwości co do sensu podania i intencji jego autora powinny być zatem usunięte przez żądanie przez organ od wnioskodawcy stosownych wyjaśnień (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 1 grudnia 2008 r., sygn. akt I OSK 1774/07; z dnia 23 czerwca 2006 r., sygn. akt I OSK 999/05; z dnia 4 kwietnia 2002 r., sygn. akt I SA 2188/00; z dnia 14 listopada 2001 r., sygn. akt V SA 552/01).
Nie ulega wątpliwości zdaniem Sądu, że dokładne ustalenie treści żądania strony jest istotne z uwagi na to, że treść żądania wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania, tj. wyznacza stosowną normę prawa materialnego lub normę prawa procesowego, która ma znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania. Organ zaś związany jest tym żądaniem. Jeśli organ, do którego zgłoszony został wniosek ma wątpliwości co do tego, czego dotyczy wniosek to obowiązkiem tego organu jest podjęcie z urzędu czynności wyjaśnienia treści żądania strony. Należy przy tym podkreślić, że przy ustaleniu jaki charakter ma pismo procesowe strony nie ma decydującego znaczenia jego tytuł, ani nawet dosłowne powołanie poszczególnych zawartych w nim zwrotów, ale ocena intencji strony dokonana w oparciu o całokształt okoliczności (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 11 kwietnia 2017, sygn. akt II SA/Wr 66/17).
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy w ocenie Sądu treść wniosku Skarżącej (wskazana we wcześniejszej części uzasadnienia) oraz okoliczności jego złożenia (data sporządzenia ujawniona w piśmie, termin nadania przesyłki do Organu) powodują brak możliwości jednoznacznego zakwalifikowania pisma. W związku z powyższym, zdaniem Sądu, Organ po otrzymaniu pisma (k. 32, t. 2/2 akt administracyjnych) powinien w pierwszej kolejności wyjaśnić rzeczywistą wolę Spółki. W tym celu Organ powinien zwrócić się do Spółki z zapytaniem o wskazanie przez stronę czy pismo z dnia [...] kwietnia 2023 r. (k. 32, t. 2/2 akt administracyjnych), wysłane listem poleconym z dnia [...] kwietnia 2023 r. (k. 31, t. 2/2 akt administracyjnych) jest wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnioskiem o wznowienie postępowania, czy też wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji.
Mając powyższe na uwadze Sąd uwzględnił skargę. Zdaniem Sądu zaskarżone postanowienie z dnia [...] maja 2023 r. narusza przepisy postępowania administracyjnego (art. 7 – 9 k.p.a.) w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. stanowi podstawę jego uchylenia. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań Sądu i Organ jest nimi związany (na podstawie art. 153 p.p.s.a.)
O kosztach zasądzonych od Organu na rzecz Skarżącej orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na kwotę zasądzoną na rzecz Spółki składało się wynagrodzenie radcy prawnego w kwocie [...]zł (stosownie do § 14 ust. 1 lit. c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, Dz.U. z 2023 r. poz. 1935 t.j.), wpis uiszczony od skargi w kwocie [...]zł (k. 24 akt sądowych) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie [...]zł (k. 23 akt sądowych).
Orzeczenia, których sygnatury przywołano w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: [...]